[22bb005141] Bijlage 4 behorende bij 22bb5140 - Natuurindicatiekaart Rotterdam.
Tekst van het document
Natuuri dicati Geme
otterdam
Bureau Stadsnatuur
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Colofon
rapportnummer
454
projectnummer
2597
titel
Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
auteur(s)
M. Groen
Opdrachtgever
Gemeente Rotterdam
status
DEFINITIEF, mei 2022
afbeeldingen
Bureau Stadsnatuur, alle rechten voorbehouden
kaartmateriaal
Bureau Stadsnatuur; auteursrecht voorbehouden.
Deze uitgave kan geciteerd worden als: Groen, M. 2022. Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam. Rapportnr. 454. Bureau Stadsnatuur, Rotterdam. © Bureau Stadsnatuur, mei 2022 Bureau Stadsnatuur, Westzeedijk 345, 3015 AA, Rotterdam www.bureaustadsnatuur.nl
|
info@bureaustadsnatuur.nl
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende. bSR kan door opdrachtgever niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortvloeit uit gebruik van data of gegevens of door toepassing van aanbevelingen en conclusies, die zijn opgenomen in deze rapportage.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Inleiding
De soortaantallen voor de soortgroepen en alle soortgroepen tezamen
De gemeente Rotterdam
is door de aanwezigheid van
rivieren,
bossen, duinen en stedelijk gebied een gemeente die een groot aantal
zijn
vervolgens
gecategoriseerd
in
vijf
verschillende
biodiversiteitsklassen; Zeer Laag, Laag, Gemiddeld, Hoog en Zeer
verschillende leefomstandigheden herbergt voor zowel planten als
Hoog. Zie bijlage 1 voor de classificering van de biodiversiteitsklassen
dieren. De gemeente wil deze natuurlijke rijkdommen behouden en
per soortgroep (de methode is gebaseerd op de natuurwaardenkaart
waar mogelijk verbeteren
van Den Haag, zie Vogelaar & van den Hoorn 201 8).
(Gemeente Rotterdam
2020).
Om
de
(stads)natuurwaarden van de Gemeente Rotterdam te waarborgen
Tenslotte is voor elke buurt het aantal waarnemingen geteld en
moet eerst een beeld van de huidige biodiversiteit worden gevormd.
weergegeven als blauwe cirkel. De grootte van de cirkel geeft aan
Dit is gedaan door bSR in het rapport 'Biodiversiteit in Rotterdam
hoeveel waarnemingen er in de buurt zijn gedaan in de periode 2010
2010-2020' (Bakker et al. 2022).
tot en met 2020. Wanneer er geen waarnemingen in een buurt zijn
Om de uitgebreide analyse van de Rotterdamse biodiversiteit in dit
gedaan is er ook geen blauwe cirkel aanwezig op de kaart. De
rapport tastbaar te maken en een duidelijk overzicht te krijgen van de
legenda toont het laagste en hoogste aantal waarnemingen.
biodiversiteit per buurt is er een natuurindicatiekaart gemaakt. De mate van biodiversiteit wordt in deze natuurindicatiekaart gebruikt als een
Beknopte resultaten
indicator voor de aanwezigheid van natuurwaarden.
In totaal zijn in de gemeente Rotterdam 2.430 soorten geteld en
Methodiek
alle soortgroepen, behalve voor de reptielen, de hoogste biodiversiteit.
349.387 waarnemingen gedaan. Hoek van Holland herbergt voor
Voor
de
totstandkoming
van
de
natuurindicatiekaart
is
gebruik
De buurt Zuiderpark herbergt het hoogste aantal reptielensoorten.
gemaakt van flora en fauna waarnemingen van 1 januari 2010 tot en
Over tijd
met 31
biodiversiteitklasse toe, verklarende factoren hiervoor zijn te vinden in
december 2020, net als in Bakker et al. 2022. Op de
neemt het aantal
buurten
dat valt in
de Zeer Hoge
natuurindicatiekaart worden 85 buurten in de Gemeente Rotterdam
Van Doorn et al. 2022.
(exclusief de buurten gelegen in het havengebied) getoond.
Tabel 1 schetst een beeld van het aandeel soorten dat in de gemeente
Voor elke buurt in de Gemeente Rotterdam is geteld hoeveel soorten
Rotterdam voorkomt in verhouding tot het aantal soorten dat in de
er
de
provincie Zuid-Holland voorkomt. Wees er op bedacht dat het aantal
9
soorten voor de provincie Zuid-Holland is gebaseerd op de website
verschillende soortgroepen (amfibieën, dagvlinders, flora, libellen,
waarneming.nl en dat voor zowel de gemeente als de provincie niet
reptielen,
geheel identieke soortenlijsten zijn aangehouden. De tabel is dus
binnen
hoeveelheid
de
buurtgrenzen
waarnemingen.
zijn De
waargenomen, telling
is
ongeacht
uitgevoerd
voor
vissen, vleermuizen, vogels, zoogdieren) en voor alle 10. Tenslotte is er een
alleen ter indicatie bruikbaar. De gemeente Rotterdam herbergt voor
onderverdeling van de data gemaakt in drie perioden van drie jaar;
iedere soortgroep meer dan de helft van alle soorten die voorkomen
soortgroepen tezamen. Zie kaart 1
t/m
201 2 - 2014, 2015 - 2017 en 201 8 - 2020. Zie kaart 1 1.
in de provincie Zuid-Holland. Voor de vleermuizen komen alle soorten voor binnen de gemeente grenzen van Rotterdam.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
zijn de biodiversiteitsklassen arbitrair en liggen de soortenaantallen Tabel 1. Het aantal soorten in de periode 2010 tot en met 2020 voor de
tussen de buurten ver uit elkaar, zie bijlage 3 en 4. Vandaar dat de
gemeente Rotterdam en voor de provincie Zuid-Holland. De resultaten voor
kaarten die in voorliggend document getoond worden indicatief zijn
de provincie Zuid-Holland komen van waarneming.nl.
en
Rotterdam
Zuid-Holland
Percentage
Flora
1889
2234
85
Libellen
43
53
81
Dagvlinders
36
45
80
Reptielen
7
12
58
Vissen
83
122
68
Amfibieën
7
9
78
233
445
52
Vogels Vleermuizen
12
12
100
Zoogdieren
27
53
51
de
interpretatie van
de
kaarten
dus
een
zekere
mate van
voorzichtigheid vereist.
Conclusie De data geven een redelijk inzicht in de huidige biodiversiteit van Rotterdam, dat wil zeggen dat van het merendeel van de soorten het voorkomen past binnen de verwachting op basis van het regionale voorkomen en trends. Maar de gegevens leggen ook flink wat kennislacunes bloot. Zo ontbreken van veel plaatsen in Rotterdam waarnemingen van soorten die daar op grond van het aanwezige milieu wel verwacht mogen worden. De verklaring is in veel gevallen dat er waarschijnlijk niemand gericht heeft gezocht naar soorten. De waarnemingen
Discussie gestandaardiseerde manier verzameld. Het aantal waarnemingen en oppervlakte
duidelijk
zien
dat
de
inspanningen
van
verdeeld zijn. Daarnaast is er van de meeste soorten op basis van een
De data voor het maken van de natuurindicatiekaarten zijn niet op een de
laten
waarnemers zowel per soortgroep als ruimtelijk sterk onevenredig
verschillen
per
buurt.
Verder
is
de
waarnemersinspanning per buurt niet bekend, zie bijlage 2 en 4. Dit wil zeggen dat we alleen gegevens hebben over de aanwezigheid van diersoorten in een buurt en we missen de gegevens over de afwezigheid van soorten in een buurt. De gemeten biodiversiteit in elke buurt kan derhalve niet met elkaar worden vergeleken en vormt geen absoluut beeld van de biodiversiteit. Ook is een grote groep soorten (waarschijnlijk het merendeel) buiten beschouwing gelaten. Bovendien
reeks
losse
waarnemingen
gebaseerd
op
een
onregelmatige
waarnemingsinspanning niets tot nauwelijks een uitspraak te doen over populatie-ontwikkeling
en
daaraan
gestandaardiseerde
monitoring
met
verdeeld
gemeente
vormt
over
de
gekoppelde
een
evenredige
daarvoor
de
trends.
Een
inspanning oplossing.
Standaardisering van het verzamelen van waarnemingen van planten en
dieren
is
noodzakelijk om
uitspraken
te
kunnen
doen
over
aantalsontwikkelingen en trends, het gevoerde beleid en specifieke beheermaatregelen. Een Natuurmeetnet voorziet hierin en is derhalve enorm waardevol en onmisbaar.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Natuurindicatiekaart gemeente Rotterdam
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
1. Natuurindicatiekaart totaal De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor alle soortgroepen tezamen op basis van het aantal waargenomen soorten, ongeacht het aantal waarnemingen. De buurten waarin grote groengebieden voorkomen vallen over het algemeen in de hoogste biodiversiteitsklasse (o.a. Zuiderpark, Kralingse Bos en Lage Bergse Bos). Verder valt op dat vooral de buurten aan de periferie in een hogere biodiversiteitsklasse vallen dan die in het centrum liggen. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 1 273.
Biodiversiteitsklasse I
I
Zeer Laag
I
I
Laag
I
I
Gemiddeld
I
I
Hoog Zeer Hoog
Aantal waarnemingen 41882 85
I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Natuurindicatiekaart per soortgroep
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
2. Natuurindicatiekaart dagvlinders De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor dagvlinders. Alle soorten dagvlinders die redelijkerwijs in dit deel van Nederland te verwachten zijn hebben populaties in Rotterdam. Met sommige soorten gaat het ronduit slecht, in navolging van de landelijke instorting van hun populaties. Dat blijkt uit een afname van het aantal waarnemingen door de jaren heen. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 31.
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
Aantal waarnemingen — 9765
I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
3. Natuurindicatiekaart flora De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de vaatplanten. Er zijn meer dan 1700 plantensoorten in Rotterdam waargenomen. Daarmee kan de gemeente gerust een floristisch rijke gemeente worden genoemd, waarbij de enorme oppervlakte en grote structuurvariatie in milieus daarin voor de hand liggende verklaringen vormen. Veel soorten kennen desalniettemin een sterk gelokaliseerde verspreiding, waarbij het voorkomen niet is te danken aan een gerichte inspanning de soort te behouden, maar berust op toevallig ontstane gunstige vestigingscondities. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 1017.
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I
Laag
I
I
Gemiddeld
I
I
Hoog Zeer Hoog
Aantal waarnemingen 22089 7
I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
4. Natuurindicatiekaart libellen De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de libellen. Van de 53 in Zuid-Holland vastgestelde soorten libellen zijn er 42 in Rotterdam vastgesteld. Over trends binnen algemenere soorten is in een gemeente brede context niets te zeggen, omdat er geen gestandaardiseerde meetreeks is voor een representatief aantal watergangen. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 37.
W Ki Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
Aantal waarnemingen 3081
1 I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
5. Natuurindicatiekaart amfibieën De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de amfibieën. De amfibieënfauna van Rotterdam beperkt zich hoofdzakelijk tot het kleine aantal soorten dat in dit deel van Zuid-Holland wordt verwacht: drie soorten kikkers, Gewone pad en Kleine watersalamander. Maar van heel veel wateren is zelfs van deze soorten niet bekend of ze er voorkomen en hoe het met hun populaties gesteld is. Daarnaast komt er in het duin de beschermde rugstreeppad voor. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 10.
Biodiversiteitsklasse I
I Zeer Laag
I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
WBŰÊrfSSk
Aantal waarneminge 507
1 I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
6. Natuurindicatiekaart vleermuizen De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de vleermuizen. Rotterdam huisvest populaties van acht soorten vleermuizen en zo nu en dan een dwaalgast. Er is nog erg veel onbekend over de aantallen en locaties van verblijfplaatsen van vleermuizen. De talrijke waarnemingen van vliegende vleermuizen suggereren dat het beeld hierover verre van compleet is. Deze kennis is echter cruciaal omdat de soortgroep wordt bedreigd door de energietransitie. Versnelde isolatiemaatregelen en een verstenende stedelijke omgeving kunnen het leefgebied van vleermuizen aantasten, indien er niet grootschalig voldoende alternatieve verblijfplaatsen gerealiseerd worden (zoals met natuur inclusief bouwen gedaan kan worden). Strand en Duin en de buurt Rijnpoort in Hoek van Holland zijn de buurten met de meeste soorten, namelijk 10.
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
WCmŵã
Aantal waarnemingen 3067
1 I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
7. Natuurindicatiekaart vogels De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de vogels. Vogelwaarnemingen vormen de hoofdmoot van de Rotterdamse natuurgegevens. Desondanks worden veel algemeen voorkomende vogelsoorten weinig gemeld, terwijl het vermoeden bestaat dat ze wel veel voorkomen in de gemeente Rotterdam. Dit geldt onder andere voor de wettelijk beschermde Huismus en Gierzwaluw. Kennis hiervan is belangrijk, omdat deze soorten te maken hebben met verslechtering of verlies van nestgelegenheid door actuele thema's als energietransitie, isolatiemaatregelen en verstening van de stedelijke omgeving. Ommoord in Prins Alexander is de buurt met de meeste soorten, namelijk 121.
Biodiversiteitsklasse \u
Zeer Laag
a
Laag
n
Gemiddeld
a
Hoog
i
Zeer Hoog
i
Aantal waarnemingen --'t— 15388
I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
8. Natuurindicatiekaart zoogdieren De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de grondgebonden zoogdieren. Van alle grondgebonden zoogdieren in Rotterdam is de Huiskat de meest waargenomen soort. Deze gedomesticeerde soort heeft als toppredator een substantiële invloed op de biodiversiteit van de gemeente. De aanwezigheid van kleine zoogdiersoorten, zoals Bosmuis, komt niet naar voren in de gegevens, omdat deze soorten klein, meest nachtactief en daardoor onopvallend zijn, en dus niet door willekeurige natuurliefhebbers waargenomen worden. Daarnaast zijn de meeste zoogdieren over het algemeen schuw en hebben een voorkeur voor rustige plekken ver weg van drukke stadscentra. Strand en Duin in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 1 8.
L
-
r*’as í
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
Aantal waarneminge 1407
1 I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
9. Natuurindicatiekaart reptielen De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de reptielen. Rotterdam huisvest slechts één inheemse reptielensoorten: de Zandhagedis. Van deze soort komt een populatie voor in de duinen van Hoek van Holland. Alle overige waarnemingen van reptielen hebben betrekking op exotische soorten schildpadden die door mensen in watergangen zijn uitgezet. Vooral het Zuiderpark staat erom bekend dat het veel uitheemse soorten reptielen bevat. Het Zuiderpark in Charlois is de buurt met de meeste soorten, namelijk 5.
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
Aantal waarnemingen
I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
10. Natuurindicatiekaart vissen De kaart toont de biodiversiteitsklasse per buurt voor de vissen, zowel zoet als zoutwatervissen. Van een groot deel van Rotterdam zijn geen actuele gegevens bekend over de presentie van vissoorten. Vooral opvallend is dat invasieve exoten, met name Zwartbekgrondel en Marmergrondel, zich in korte tijd over een groot deel van de gemeente hebben verspreid. Het hoge aantal vissoorten in Hoek van Holland kan worden verklaard doordat hier veel door sportvissers wordt gevist in de Nieuwe Waterweg en daar dus ook relatief veel (zoutwater)vissoorten worden waargenomen. Rijnpoort in Hoek van Holland is de buurt met de meeste soorten, namelijk 45.
Biodiversiteitsklasse Zeer Laag I
I Laag
I
I Gemiddeld
I
I Hoog Zeer Hoog
Aantal waarneminge 9000
1 I
I Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Natuurindicatiekaart per kwartaal
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
11A. 2012 - 2014
11C. 2018 - 2020
Biod iversiteitsklasse
Biodiversiteitsklasse
WĒ Zeer Laag
B Zeer Laag
IB Laag
Ľ3İ Laag
I
C I Gemiddeld
I Gemiddeld
CD Hoog
CD Hoog
B Zeer Hoog
B Zeer Hoog
I
I
I Havenbuurten
11B. 2015 - 2017
I Havenbuurten
Natuurindicatiekaarten met de biodiversiteitsklasse per buurt voor alle soortgroepen tezamen voor de periodes 2012 - 2014 (A), 2015 2017 (B) en 2018 - 2020 (C). Opvallend is dat de buurten met de biodiversiteitsklasse Zeer Hoog toenemen over tijd. Dit komt doordat er meer waarnemingen worden gedaan over tijd en dat de meest recente jaren ook de meeste waarnemingen bevatten. Duidelijk is ook dat de buurten in de periferie en de buurten met grote parken de meeste biodiversiteit herbergen. In alle drie de periodes is de buurt Strand en Duin in Hoek van Holland
Biodiversiteitsklasse
B Zeer Laag I
de meest soortenrijke buurt.
I Laag
M I Gemiddeld B Hoog
B Zeer Hoog Havenbuurten
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Literatuur Van den Hoorn, M. & E. Vogelaar. 201 8. Natuurwaardenkaart 201 8. Bakker, G., N. de Zwarte, A. de Baerdemaeker, E. van Doorn,
Dit is een uitgave van: Gemeente Den Haag, Beleidsafdeling Dienst
R.W.G. Andeweg, S.D. Elzerman, W. Moerland & T. van der Geest.
Stadsbeheer - Duurzaamheid en Groen
2022.
Biodiversiteit
waarnemingsdata
van
in
Rotterdam
acht
2010-2020.
soortgroepen.
Analyse
van
Rapportnummer 438.
Bureau Stadsnatuur, Rotterdam.
Van Doorn, E., N. de Zwarte, G. Bakker. 2022. Samenvatting rapportages Biodiversiteit Rotterdam 2010-20201 en Natuurmeetnet biodiversiteit. Rapportnr. 2500. Bureau Stadsnatuur, Rotterdam
Gemeente Rotterdam. 2020. Samen werken aan rijke Rotterdamse stadsnatuur. Uitvoeringsagenda Biodiversiteit. Uitgave van Gemeente Rotterdam, Programmateam Biodiversiteit.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlagen: 1. Classificatie biodiversiteitsklassen 2. Oppervlakte, aantal waarnemingen, de bemonsteringsdichtheid per buurt en de heatmap van het aantal waarnemingen. 3. Histogram met het aantal soorten per buurt 4. Overzichtskaart en tabel van de buurten in de Gemeente Rotterdam 5. Begrippenlijst 6. Opzet Natuurmeetnet Gemeente Rotterdam
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 1. Classificatie biodiversiteitsklassen Tabel b1. Classificatie van het aantal soorten in vijf biodiversiteitsklassen voor alle soortgroepen tezamen (totaal) en negen soortgroepen. De getallen in de tabel geven het aantal soorten weer. Dus als voorbeeld wanneer er in de buurt 4 soorten dagvlinders zijn waargenomen wordt de buurt geclassificeerd als Zeer laag voor de soortgroep dagvlinders.
Zeer laag
Laag
Gemiddeld
Hoog
Zeer hoog
Vogels
0 - 24
25 - 48
49 - 72
73 - 96
^ 97
Vleermuizen
0- 1
2 - 3
4-5
6-7
^ 8
Landzoogdieren
0-3
4-7
8 - 11
12 - 15
^ 16
Reptielen
0
1
2
3
^ 4
Amfibieën
0
1-2
3-4
5-6
^ 7
Vissen
0-7
8 - 14
15 - 21
22 - 28
^ 29
Dagvlinders
0-6
7 - 12
13 - 18
19 - 25
^ 26
Libellen
0-7
8 - 14
15 - 21
22 - 28
^ 29
Flora
0 - 170
171 -340
341-510
51 1 -680
^ 681
Totaal
0 - 209
210 - 365
366 - 522
523 - 678
^ 679
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 2. Oppervlakte, aantal waarnemingen en de bemonsteringsdichtheid per buurt
. X
ĮHĮts^ig C
KsvençetMd
Oppervlakte (km1)
SwW
100» Havengefred Aantal waarnemingen
41882
Kaart b2.1. Oppervlakte per buurt. Hoe donkerder de kleur des te groter
Kaart b2.2. Aantal waarnemingen per buurt. Hoe donkerder de kleur des te
het oppervlak van de buurt. Over het algemeen gaat men er van uit dat hoe
meer waarnemingen er in de buurt zijn gedaan. Het maximaal aantal
groter het oppervlak hoe meer soorten er kunnen leven.
waarnemingen per buurt is 41 882 en het minimum aantal waarnemingen per buurt is 1.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Havenbuurten
Bemonsteringsdichtheid (aantal I km2) 23
B 7835 5 km
Kaart b2.3. Bemonsteringsdichtheid per buurt. De kaart toont de bemonsteringsdichtheid per buurt. Dit wil zeggen het aantal waarnemingen gedeeld door het aantal vierkante kilometer van een buurt. Alle waarnemingen per buurt worden uitgesmeerd over de oppervlakte van de gehele buurt. In werkelijkheid varieert de bemonsteringsdichtheid ook binnen de buurtgrenzen, zie kaart b2.4.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Dichtheid waarnemingen Laag
m
H Hoog I I
I Buurten Havenbuurten
Kaart b2.4. Heatmap van het aantal waarnemingen in de gemeente Rotterdam. De kaart toont hoe de waarnemersdichtheid is verspreid over de gemeente. Goed te zien is dat de hotspots, plekken met hoge dichtheden van waarnemingen (donkerrood op de kaart), samenvallen met de parken in de gemeente Rotterdam. De meeste waarnemingen worden dus gedaan in de parken. bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 3. Histogram met het aantal soorten per buurt
6
Aantal soorten Figuur b3. Histogram met het aantal soorten op basis van alle waarnemingen (methode 2) per buurt op de x-as en de frequentie op de y-as (n = 85). De zwarte stippellijn toont het gemiddelde aantal soorten per buurt en de groene stippellijn de standaarddeviatie (389 ± 222). Opvallend is het aantal soorten van de buurt Hoek van Holland die ver rechts van de verdeling ligt bij ongeveer 1 300 soorten.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 4. Overzichtskaart en tabel van de buurten in de Gemeente Rotterdam Kaart
b4.
Overzichtskaart
met de buurten in het zwart en de havenbuurten in het rood. In tabel 2 hieronder zijn
de
buurtnamen
per
nummer te vinden, exclusief de havenbuurten.
I
I Havenbuurten
I
I Buurten
5 km
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Tabel b4. Buurten met het aantal soorten (S) en waarnemingen (W) per soortgroep en in totaal. De Buurtnummers komen overeen met de nummers in kaart b4.
Buurt
Amfibieën
nummer
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
W
S
Hoek van Holland
1
507
7
22089
1017
2869
37
22
2
218
42
483
10
9765
31
4683
109
1246
18
41882
1273
Dorp
Hoek van Holland
2
248
6
3448
645
183
20
0
0
87
18
573
8
1784
27
1981
71
745
12
9049
807
Rijnpoort
Hoek van Holland
3
49
7
2508
487
79
15
2
1
1145
45
219
10
1681
24
1403
98
580
17
7666
704
Rozenburg
Rozenburg
4
16
4
1254
419
39
9
1
1
504
24
764
7
265
24
1102
69
805
14
4750
571
Noordzeeweg
Rozenburg
5
17
6
2118
400
100
15
0
0
379
16
66
4
4382
26
1951
95
72
10
9085
572
Stadsdriehoek
Rotterdam Centrum
10
0
0
4435
371
11
5
0
0
50
13
141
4
38
10
582
44
29
5
5286
452
Oude Westen
Rotterdam Centrum
11
0
0
488
302
2
2
1
1
0
0
32
4
43
16
282
18
4
2
852
345
Cool
Rotterdam Centrum
12
0
0
386
225
11
9
1
1
4
2
140
3
29
11
162
33
28
4
761
288
Cs Kwartier
Rotterdam Centrum
13
2
1
403
182
2
2
0
0
0
0
3
2
20
10
179
25
9
5
618
227
Buurtnaam
Gebiedsnaam
Strand en Duin
Flora
Libellen
Reptielen
Vissen
Vleermuizen
Dagvlinders
Vogels
Zoogdieren
Totalen
Rubroek
Kralingen-Crooswijk
14
0
0
435
196
1
1
1
1
35
6
116
3
30
6
182
32
5
3
805
248
Agniesebuurt
Noord
15
0
0
208
90
12
6
3
1
1
1
89
6
18
7
484
40
7
3
822
154
Provenierswijk
Noord
16
0
0
75
60
0
0
0
0
0
0
22
4
3
3
209
28
6
3
315
98
Kop van Zuid
Feijenoord
17
0
0
488
142
2
2
0
0
2
2
7
2
11
6
85
23
5
3
600
180
Nieuwe Werk
Rotterdam Centrum
18
14
1
1121
284
152
15
4
3
39
11
3067
9
432
19
1147
63
62
7
6038
412
Dijkzigt
Rotterdam Centrum
19
0
0
539
264
63
15
0
0
5
5
222
4
151
18
1573
77
318
7
2871
390
Delfshaven
Delfshaven
20
0
0
684
211
5
4
0
0
1
1
76
3
25
12
400
38
0
0
1191
269
Bospolder
Delfshaven
21
0
0
89
69
0
0
0
0
0
0
15
3
0
0
23
7
2
2
129
81
Tussendijken
Delfshaven
22
33
1
250
152
0
0
0
0
1
1
349
3
43
11
846
34
3
3
1525
205
Spangen
Delfshaven
23
4
1
69
51
2
2
0
0
242
11
58
2
3
3
26
19
5
2
409
91
Nieuwe Westen
Delfshaven
24
5
3
1066
413
55
17
0
0
2
2
175
4
282
18
977
42
37
5
2599
504
Middelland
Delfshaven
25
4
2
238
158
12
7
2
2
6
3
87
3
47
13
297
36
17
6
710
230
Nieuw Mathenesse
Nieuw Mathenesse
26
0
0
1526
312
17
8
0
0
0
0
7
2
101
19
102
25
5
4
1758
370
Oud Mathenesse
Delfshaven
27
0
0
180
124
9
6
1
1
5
5
51
2
23
8
34
18
13
4
316
168
Witte Dorp
Delfshaven
28
0
0
1
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
1
Schiemond
Delfshaven
29
0
0
1580
384
4
3
0
0
10
4
39
2
73
14
106
19
27
2
1839
428
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bergpolder
Noord
31
1
1
255
101
28
12
0
0
7
5
187
4
58
15
104
39
8
3
648
180
Blijdorp
Noord
32
6
2
1583
427
39
11
6
3
30
11
286
5
159
19
533
54
720
9
3362
541
Liskwartier
Noord
34
0
0
166
106
20
7
0
0
65
11
154
4
26
9
232
33
221
6
884
176
Oude Noorden
Noord
35
0
0
1205
353
59
16
0
0
77
12
153
5
45
12
1690
47
153
7
3382
452
Nieuw Crooswijk
Kralingen-Crooswijk
36
5
3
1465
451
48
14
0
0
430
21
165
5
60
15
298
66
41
6
2512
581
Oud Crooswijk
Kralingen-Crooswijk
37
1
1
633
279
2
2
1
1
20
4
95
6
6
3
138
30
14
5
910
331
Rivium
Rivium
40
0
0
31
22
9
6
0
0
0
0
5
3
18
9
18
11
4
2
85
53
Kralingen West
Kralingen-Crooswijk
41
11
3
966
359
15
11
0
0
11
6
129
5
101
13
82
27
21
6
1336
430
Kralingen Oost
Kralingen-Crooswijk
42
12
4
597
255
124
20
6
1
25
9
264
7
121
18
554
58
122
8
1825
380
Kralingse Bos
Kralingen-Crooswijk
43
117
6
3629
511
3081
26
11
3
5829
25
1929
8
1184
21
8453
118
215
16
24448
734
's-Gravenland
Prins Alexander
44
14
4
677
295
117
15
3
3
52
10
278
5
116
11
362
60
288
10
1907
413
De Esch
Kralingen-Crooswijk
45
15
5
1773
430
135
20
3
2
1075
19
241
5
210
18
1597
77
139
9
5188
585
Kralingseveer
Prins Alexander
46
2
2
463
259
31
9
0
0
4
3
9
3
24
10
110
29
64
8
707
323
Struisenburg
Kralingen-Crooswijk
47
0
0
687
152
0
0
0
0
7
4
2
1
10
4
24
17
23
6
753
184
Prinsenland
Prins Alexander
48
12
5
554
286
224
19
4
1
86
13
481
8
545
17
312
60
158
5
2376
414
Het Lage Land
Prins Alexander
49
3
1
586
250
64
13
0
0
20
8
229
6
849
17
940
61
173
9
2864
365
Bedrijventerrein Schieveen
Bedrijventerrein Schieveen
50
2
2
614
219
25
13
0
0
21
10
7
4
58
13
577
46
34
5
1338
312
Kleinpolder
Overschie
51
3
2
391
252
13
9
0
0
56
13
350
5
59
16
159
37
35
7
1066
341
Noord Kethel
Overschie
52
121
6
2159
405
786
22
7
3
54
14
60
6
1070
26
4617
110
130
14
9004
606
Spaanse Polder
Spaanse Polder
53
2
2
717
319
3
2
0
0
8
7
38
2
7
6
55
26
16
5
846
369
Schieveen
Overschie
54
74
6
1430
430
126
18
4
1
80
20
516
8
1931
23
1241
101
168
17
5570
624
Zestienhoven
Overschie
55
134
6
2693
544
253
21
2
2
379
19
963
7
2476
23
2153
107
242
14
9295
743
Overschie
Overschie
56
58
6
1108
416
114
17
4
3
483
22
613
7
305
21
2038
77
87
16
4810
585
Landzicht
Overschie
57
0
0
6
6
0
0
0
0
0
0
4
2
2
2
6
5
1
1
19
16
Blijdorpsepolder
Noord
58
4
2
516
263
48
16
2
2
31
17
65
2
589
26
155
57
43
7
1453
392
Bedrijvenpark Noord-West
Rotterdam-Noord-West
59
1
1
48
41
9
4
0
0
0
0
133
5
3
3
45
18
5
2
244
74
Schiebroek
Hillegersberg-Schiebroek
60
56
5
3413
643
177
21
5
3
158
16
1733
7
2505
25
1292
100
182
14
9521
834
Hillegersberg Zuid
Hillegersberg-Schiebroek
61
27
3
1543
430
31
8
3
3
726
14
265
5
290
17
491
59
46
6
3422
545
16
3
2
9000
25
863
7
134
18
2493
99
567
10
15462
709
17
11
4
347
22
490
8
1036
23
2441
121
323
16
6777
715
Hillegersberg Noord
Hillegersberg-Schiebroek
62
24
5
2307
527
71
Ommoord
Prins Alexander
63
58
6
1936
498
135
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Terbregge
Hillegersberg-Schiebroek
64
13
2
1331
373
29
10
0
0
31
9
75
4
237
21
394
65
245
9
2355
493
Molenlaankwartier
Hillegersberg-Schiebroek
65
31
4
1157
407
41
16
1
1
301
20
515
8
779
20
392
63
77
8
3294
547
Zevenkamp
Prins Alexander
66
10
3
432
233
12
7
0
0
110
14
155
4
1215
18
646
59
19
7
2599
345
Oosterflank
Prins Alexander
67
464
5
721
251
80
14
0
0
91
14
393
4
493
17
488
59
196
9
2926
373
Nesselande
Prins Alexander
68
12
3
1418
386
70
13
0
0
425
20
246
5
210
18
777
89
36
6
3194
540
Charlois Zuidrand
Charlois
70
10
4
505
249
49
16
1
1
13
6
131
5
314
16
265
66
147
14
1435
377
Tarwewijk
Charlois
71
0
0
202
165
5
4
0
0
1
1
41
3
6
4
431
43
7
4
693
224
Carnisse
Charlois
72
1
1
7
7
5
3
0
0
0
0
70
3
22
7
82
21
682
4
869
46
Zuidwijk
Charlois
73
4
1
1146
391
3
3
2
2
42
15
343
7
48
21
354
53
60
8
2002
501
Oud Charlois
Charlois
74
5
1
699
330
3
3
0
0
4
3
152
5
44
11
773
61
347
7
2027
421
Wielewaal
Charlois
75
0
0
7
5
0
0
0
0
0
0
72
3
0
0
3
3
63
3
145
14
Zuidplein
Charlois
76
0
0
88
84
0
0
0
0
0
0
5
1
4
3
14
10
1
1
112
99
Pendrecht
Charlois
77
3
2
301
259
4
3
2
1
37
10
135
4
26
9
183
28
119
8
810
324
Zuiderpark
Charlois
78
66
6
3936
478
1609
25
24
5
418
15
1843
8
1302
23
15388
111
231
13
24817
684
Kop van Zuid - Entrepot
Feijenoord
79
0
0
1321
283
1
1
0
0
9
5
30
3
19
10
175
32
50
5
1605
339
Vreewijk
Feijenoord
80
19
4
629
261
37
12
1
1
10
8
350
6
176
17
1051
58
85
11
2358
378
Bloemhof
Feijenoord
81
0
0
48
39
0
0
0
0
0
0
273
4
4
2
96
18
2
1
423
64
Hillesluis
Feijenoord
82
2
1
342
211
2
1
1
1
6
5
320
2
2
1
163
35
16
4
854
261
Oud IJsselmonde
IJsselmonde
83
32
6
1890
439
141
19
0
0
64
19
282
5
249
19
1515
90
169
10
4342
607
Lombardijen
IJsselmonde
84
11
3
826
296
313
22
8
3
9
4
947
5
2514
23
833
88
108
9
5569
453
Katendrecht
Feijenoord
85
0
0
1320
164
3
3
0
0
3
2
46
2
9
6
229
46
4
4
1614
227
Afrikaanderwijk
Feijenoord
86
1
1
425
237
30
10
4
2
0
0
170
3
105
16
538
56
19
4
1292
329
Feijenoord
Feijenoord
87
0
0
620
262
1
1
5
3
20
12
81
2
35
14
289
48
9
4
1060
346
Noordereiland
Feijenoord
88
0
0
1034
246
5
2
0
0
1
1
22
1
20
11
49
14
18
4
1149
279
Groot IJsselmonde
IJsselmonde
89
92
6
1678
469
696
27
11
3
149
12
1196
4
1627
24
4292
91
1407
15
11148
651
Beverwaard
IJsselmonde
90
285
3
390
188
144
17
0
0
86
10
236
5
622
21
208
41
90
7
2061
292
Pernis
Pernis
91
2
2
642
268
24
7
0
0
1
1
228
3
172
21
178
38
64
7
1311
347
Hoogvliet Noord
Hoogvliet
92
10
3
2805
532
95
15
1
1
25
16
689
6
404
25
374
67
393
17
4796
682
Heijplaat
Charlois
93
0
0
239
170
13
7
0
0
0
0
49
2
99
19
268
44
11
4
679
246
Hoogvliet Zuid
Hoogvliet
99
268
4
2034
387
179
18
0
0
6
6
1037
6
6668
25
905
80
580
16
11677
542
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 5. Begrippenlijst
Biodiversiteit
Indicator
Biodiversiteit is de verscheidenheid aan planten en dieren, en een
Meetbaar fenomeen
variatie aan waardevolle plekken met aandacht voor de natuur en
aanwijzing geeft over de mate van kwaliteit. Het is riskant om op basis
natuurlijke processen.
Biodiversiteit kan op allerlei schaalniveaus
worden bepaald. Een veelgebruikte maat voor biodiversiteit van een
dat een
signalerende functie
heeft en
een
hiervan uitspraken te doen, maar een indicator kan wel aanleiding zijn om nader onderzoek te doen.
gebied is de soortenrijkdom van een bepaalde groep soorten (zoals planten, vogels, algen). De biodiversiteit van een ecosysteem wordt
Soortgroep
vaak gebruikt als een indicator voor de gezondheid ervan. Daarvoor
Een afgebakende groep van soorten die op basis van bepaalde
wordt
criteria of eigenschappen samen te nemen is.
de
aanwezige
biodiversiteit
vergeleken
met
historische
gegevens of gegevens uit vergelijkbare gebieden. De soortenrijkdom Genormaliseerde manier
is ook in dit rapport als biodiversiteitsmaat gebruikt.
Data verzamelen uitsluitend volgens de zelfde methode, zodat deze vergelijkbaar is. Ook wel standaardiseren genoemd.
Biodiversiteitsklasse Een categorie die een subjectieve waarde toekent aan biodiversiteit op basis van het aantal soorten. In dit rapport is het aantal soorten dat per soortgroep is gevonden is in de gehele gemeente ruwweg door 5
Waarnemersdichtheid Het aantal waarnemingen per oppervlakte eenheid, bijvoorbeeld 50 waarnemingen per vierkante kilometer.
gedeeld om zo 5 klassen te krijgen. Waarnemersinspanning Natuurwaarden
De moeite die in het waarnemen is gestopt. Meestal word dit gemeten
De natuurwaarde van een gebied is de waarde die aan een bepaald gebied
wordt
toegekend,
gezien
vanuit
het
perspectief
in de hoeveelheid tijd die verstrijkt terwijl men waarneemt.
van
natuurbescherming. Ook gebruikt men wel de term natuurkwaliteit.
Arbitrair
Vroeger gebruikte men andere termen zoals de wat beperktere term
Inschatting of indeling op basis van expertise en zonder vaststaande
natuurhistorische waarde als tegenhanger van de cultuurhistorische
argumenten of bewijzen, zonder standaardisering of normalisering.
waarde.
Vaatplanten De
vaatplanten
zijn
landplanten
met
vaatbundels,
een
transportsysteem voor water.
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur
Bijlage 6: Opzet Natuurmeetnet Gemeente Rotterdam Onderstaande tekst is afkomstig uit Van Doorn et al. 2022. De lessen die uit de data-analyse 2010-2020 zijn getrokken, zijn
verzameld. Na een aantal jaar ontstaat daarmee een beeld over de
gebruikt voor de opzet van het Natuurmeetnet Rotterdam.
aan- en afwezigheid van soorten. Daarbij kan het effect van specifiek
Het meetnet
is
opgezet met vaste
routes
binnen
geselecteerde
beheer en beleid op de biodiversiteit tegen het licht gehouden worden.
gebieden voor het inventariseren van alle planten en dieren van vijf
Voorts
geselecteerde
soortgroepen
(flora,
vogels,
libellen,
kan
een
relatie
gelegd
worden
met
het
effect
van
amfibieën,
vergroeningsprojecten in de stad en kunnen locatiespecifieke adviezen
dagvlinders en vleermuizen). Er zijn 20 kernbiotopen met specifieke
worden gegeven ten aanzien van inrichting en beheer. Gebieden met
kenmerken binnen de gemeente Rotterdam geïdentificeerd. Iedere
een lage biodiversiteit of specifieke soorten of soortgroepen kunnen
kernbiotoop bevat een unieke set landschapselementen. Voor iedere
daarbij prioriteit krijgen. Voor een trendanalyse van de biodiversiteit
kernbiotoop zijn binnen de gemeentegrenzen twee tot drie gebieden
van Rotterdam, is een langjarige monitoring essentieel. Zo zijn na 15
geselecteerd die binnen deze kernbiotoop vallen. In totaal komt dit
jaar inventariseren in het havengebied trends inzichtelijk geworden. In
neer op 44 gebieden binnen de gemeente Rotterdam. In ieder gebied
de regel kunnen trends vanaf een derde meetreeks verzameld in
zijn routes en telpunten vastgelegd voor de aangegeven soortgroepen.
hetzelfde
Dit komt neer op 205 routes en telpunten die goed ruimtelijk verspreid
inventarisaties in de tijd en hoe groter het aantal meetlocaties, des te
liggen binnen de gemeente Rotterdam.
betrouwbaar een analyseresultaat.
Door jaarlijks volgens een zelfde methodiek metingen te doen langs
worden over de gemeentelijke biodiversiteit, de trends hierin en de
deze routes en op deze telpunten, wordt op een gestandaardiseerde
mogelijkheid om te meten wat het effect van beleid, beheer en
manier
inrichting.
gebied
berekend
worden.
Hoe
groter
het
aantal
Met de opzet van een Rotterdams natuurmeetnet zal meer bekend
informatie
over
het voorkomen
van
planten
en
dieren
bSR-rapport 454 - Natuurindicatiekaart Gemeente Rotterdam
Bureau Stadsnatuur