[22bb005083] Bijlage behorende bij 22bb5082 over Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer

Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Ervaringen in het buitenland

Verantwoording Titel Onderwerp: Projectnummer: Klant: Referentienummer Versie:

Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Ervaringen in het buitenland 51006921 Gemeente Rotterdam NL22-648800269-15582 Definitief

Datum:

27-01-2022

Auteur E-mailadres

Fabio Neijts, Inge Mijnders, Stijn Altena hans.drolenga@sweco.nl

Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd

Hans Drolenga

Goedgekeurd door Paraaf goedgekeurd

Robert Coffeng

2/46

Inhoudsopgave

Verantwoording .................................................................................................................................................. 2 Samenvatting ..................................................................................................................................................... 4 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding ................................................................................................................................................... 7 Aanleiding ................................................................................................................................................ 7 Vraagstelling ............................................................................................................................................ 8 Doelstelling .............................................................................................................................................. 8 Afbakening asociaal verkeersgedrag ...................................................................................................... 8 Onderzoeksaanpak ...............................................................................................................................10

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

Wat doet de gemeente Rotterdam al? ..................................................................................................11 Inleiding .................................................................................................................................................11 Verkenning naar adaptieve verkeersdrempel .......................................................................................11 Zomeroffensief 2021..............................................................................................................................11 Van 50 km/uur naar 30 km/uur ..............................................................................................................11 Mobiele snelheidscamera’s ...................................................................................................................11 Straten afsluiten.....................................................................................................................................12 Geluidsapparatuur .................................................................................................................................12 Gedragscampagne en handhaving .......................................................................................................12

3 3.1 3.2 3.3

Inventarisatie maatregelen buitenland ..................................................................................................14 Inleiding .................................................................................................................................................14 Overzicht mogelijke maatregelen ..........................................................................................................14 Trechter: potentie van de maatregelen voor Rotterdam .......................................................................22

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Nadere verkenning potentiële maatregelen ..........................................................................................24 Geluidsmeetapparatuur - Parijs, Genk, Londen ....................................................................................24 Snelheidsverzakking - Linköping, Uppsala, Malmö, Perth ....................................................................27 Wijziging snelheidsregime - Milaan .......................................................................................................29 Gedragscampagne (Negatieve insteek) – Diepe, Manchester en Albuquerque ...................................30 Gedragscampagne (Positieve insteek) – Italië (algemeen), Sydney, Japan (algemeen) .....................32 Aanscherping puntentelsysteem – Ierland ............................................................................................34 Controles en extra mankracht - Gent, Antwerpen, Bradford, Australië, Nieuw-Zeeland ......................36

5 5.1 5.2

Conclusie en advies ..............................................................................................................................37 Beoordeling haalbaarheid potentiële maatregelen ................................................................................37 Advies aan de gemeente Rotterdam .....................................................................................................40

Bijlage 1 Asociaal verkeersgedrag ..................................................................................................................41 Bibliografie .......................................................................................................................................................46

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: sweco.projectId Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

Document referentie: \\nlamsfs004\project\5525\51006921_asociale_weggebruikers_rotterdam\01 uitvoering\rapportage\nl22648800269-15582.docx

3/46

Samenvatting Aanleiding De gemeente Rotterdam wordt steeds vaker geconfronteerd met asociale weggebruikers, die snel en kort optrekken, veel lawaai produceren, intimiderend rijgedrag vertonen en gevaarlijke manoeuvres in het verkeer uithalen. Uit een onderzoek dat de gemeente in 2021 heeft laten uitvoeren komt een helder beeld naar voren van de groep zogenaamde ‘verkeershufters’. Het gaat in Rotterdam vooral om mannen met de volgende persoonskenmerken: tussen de 20 en 30 jaar oud, laag opgeleid, een groot ego en weinig zelfreflectie. Vraagstelling De Rotterdamse gemeenteraad heeft juli jongstleden een motie aangenomen waarin zij het college van B&W opdragen onderzoek te doen naar ‘innovatieve maatregelen’ om het asociale verkeersgedrag in de stad tegen te gaan. Het gaat om het in beeld brengen van aanvullende en innovatieve potentiële maatregelen (maatregelenlijst) en inzicht te geven in de manier waarop die maatregelen op juridisch en ruimtelijk vlak in Rotterdam geïntegreerd kunnen worden. Er moet daarbij vooral gekeken worden naar de aanpak in vergelijkbare buitenlandse steden en gemeenten. Wat doet de gemeente Rotterdam al? Al jaren is ‘asociaal verkeersgedrag’ onderdeel van de gemeentelijke aanpak van de verkeersveiligheid.

Rotterdam kijkt daarin verder dan de traditionele middelen en heeft onderzoek gedaan naar verschillende innovatieve maatregelen en heeft diverse maatregelen geïntroduceerd om asociaal verkeersgedrag tegen te gaan. In onderstaande tabel zijn deze maatregelen toegelicht. Tabel S1: Overzicht bestaande maatregelen in Rotterdam Maatregel

Ervaring

Verkenning adaptieve verkeersdrempel

Uit de verkenning bleek dat het vooral juridisch, maar ook ruimtelijk inpassen van de drempel lastig is. De maatregel is vooralsnog niet door Rotterdam, ook niet als pilot, toegepast.

Zomeroffensief 2021

In 2021 is een zomeroffensief ingezet tegen veroorzakers van asociaal verkeersgedrag. Het zomeroffensief bestond uit plaatsen van (rubberen) drempels, afzetten van sommige straten, stevige handhaving en inzetten van mobiele snelheidscamera’s.

Mobiele snelheidscamera’s

De gemeente heeft op meerdere locaties mobiele flitspalen geplaatst. Deze palen zijn verrijdbaar en kunnen zo steeds op een andere plek waar asociaal verkeersgedrag plaatsvindt worden neergezet.

Straten afsluiten

Tijdens het zomeroffensief 2021 zijn straten waar veel overlast optreedt afgesloten en/of van tijdelijke snelheidsremmende maatregelen voorzien. Er is ervaren dat een ‘waterbedeffect’ kan ontstaan, waarbij weggebruikers andere straten en routes gaan zoeken.

Geluidsapparatuur

De gemeente heeft op drie locaties geluidsapparatuur in de vorm van geluidsradars, gekoppeld aan kentekenherkenning ingezet (pilot). Er bestaat echter nog geen gecertificeerde lawaaiflitser die voor handhaving kan worden ingezet. In een aantal Europese steden wordt onderzoek gedaan om deze systemen te ontwikkelen en juridisch draagvlak te creëren; gemeente Rotterdam volgt deze ontwikkeling.

Gedragscampagne en handhaving

Er is in de stad een gedragscampagne uitgerold (‘VROEMVROEM deed je toen’ en ‘CAMP21’) en de inzet op verkeershandhaving is fors omhooggegaan binnen het Rotterdamse Politiekorps. De gemeente zoekt met het Openbaar Ministerie naar mogelijkheden binnen de Nederlandse wet- en regelgeving om gerichter op te treden. Daaronder valt ook de ‘Wacht op Keuren’ (WOK) welke

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: sweco.projectId Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

Document referentie: \\nlamsfs004\project\5525\51006921_asociale_weggebruikers_rotterdam\01 uitvoering\rapportage\nl22648800269-15582.docx

4/46

vanuit de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) aan autobestuurders mag worden opgelegd als het autovoertuig niet aan de geldende eisen voldoet (bijvoorbeeld een uitlaat die te veel geluid maakt).

Inventarisatie maatregelen buitenland Er is een inventarisatie gedaan naar maatregelen in steden binnen Europa en daarbuiten die te dealen hebben met vergelijkbare problematiek. Het doel van de inventarisatie is in beeld te krijgen of er maatregelen zijn die (nog) niet in Rotterdam worden toegepast, maar wel potentie hebben voor de specifieke Rotterdamse problematiek. In het opgestelde maatregelenoverzicht is per maatregel de inhoud van de maatregel toegelicht, is ingegaan op de juridische inbedding van de maatregel en de mogelijkheid om de doelgroep te beïnvloeden. Een aantal opvallende zaken: • De meeste maatregelen richten zich op het aanpakken van snelheidsovertreders door middel van handhaving (door mankracht of door snelheidscamera’s). Dit zijn maatregelen die in Nederland en Rotterdam ook al veelvuldig worden toegepast. • De andere maatregelen die gericht zijn op het aanpakken van de snelheid betreffen vooral verkeersremmers. Ook drempels en plateaus worden in Nederland al veelvuldig toegepast. In Linköping wordt de snelheids-verzakking toegepast. Qua juridische inbedding is er (nog) niets bekend over de snelheids-verzakking. • Er is de mogelijkheid om het geldende snelheidsregime op bepaalde locaties naar beneden te brengen in combinatie met het vergroten van geloofwaardig ingerichte 30 km/uur zones in de stad (voorbeeld Milaan).

Dit linkt aan de risicogestuurde verkeersveiligheidsaanpak die de gemeente Rotterdam voorstaat. Aanvullend is het denkbaar om straten af te sluiten op drukke momenten. • Het aanscherpen van het puntentelsysteem, zoals in Ierland wordt toegepast, lijkt een effectieve maatregel. Uit onderzoek van het SWOV blijkt echter dat de maatregel alleen in het begin een effectieve werking heeft en deze werking na verloop van tijd in succes afneemt, mede doordat de pakkans van de automobilist laag wordt ingeschat. • Er is maar een beperkt aantal typen maatregelen gericht op het aanpakken van geluidsoverlast: geluidspaal/camera met geluidmeting (o.a. Parijs, Genk en Londen) en de specifieke geluidscontrole waar extra mankracht voor wordt ingezet (o.a. Gent, Bradford). In Australië (hooning) en Nieuw-Zeeland (WOF-test) zijn er algemene maatregelen waar geluidsoverlast mee kan worden aangepakt. Dit betreft maatregelen die ook de inzet van extra mankracht vereisen. • Bij het instellen van een campagne doet zich de keuzemogelijkheid voor om voor een positieve insteek of een negatieve insteek te kiezen. Uit onderzoek van het SWOV blijkt dat campagnes vooral invloed hebben op verkeersgedrag als ze gecombineerd worden met politietoezicht en belonings- of andere acties.

Daarnaast wijst het onderzoek uit dat campagnes met een negatieve insteek alleen een positief effect hebben als er in combinatie met een positieve insteek ook informatie over gedragsalternatieven worden gedeeld. • Een aantal maatregelen heeft als doelgroep ‘jonge mannen’, echter is het effect van de maatregel breder en omvatten de maatregelen feitelijk alle ‘snelheidsovertreders’ of ‘geluidsoverlast-gevers’. Alleen in een campagne (o.a. Manchester, Albuquerque) of door specifieke controles op straat (Gent, Antwerpen en Bradford) kan men zich in de maatregelen specifiek op de ‘jonge mannen’ richten. Advies De gemeente Rotterdam geadviseerd de volgende maatregelen te treffen op korte en lange termijn. Korte termijn: • Doorgaan met huidige acties en meer inzetten van fysieke maatregelen door het realiseren van een geloofwaardige weginrichting. Bij het omvormen van 50 km/uur wegen naar een 30 km/uur snelheidsregime is het cruciaal dat dit ook een geloofwaardige snelheidslimiet op deze wegen is. • Doorgaan met Rotterdamse betrokkenheid bij de ontwikkeling van geluidsmeetapparatuur. Oriënteren op de mogelijkheden rondom het instellen van nog een pilot ten aanzien van geluidsmetingen en/of Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: sweco.projectId Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

Document referentie: \\nlamsfs004\project\5525\51006921_asociale_weggebruikers_rotterdam\01 uitvoering\rapportage\nl22648800269-15582.docx

5/46

• •

•

juridische verankering. Afstemming met andere (internationale) gemeenten over resultaten en inzichten en met ontwikkelaars. Campagnes verbreden door middel van het verstrekken van beeldmateriaal met een aangrijpende boodschap (negatieve insteek) in combinatie met positieve informatie (positieve insteek) over het gewenste rijgedrag. In afstemming met het SWOV en CROW (Kennisnetwerk SPV2030) nader onderzoeken wat de effecten zijn van een strafpuntensysteem in de aanpak van verkeersonveiligheid en ongewenst rijgedrag op korte en lange termijn. Onderzoek doen naar de mogelijkheden om het strafpuntensysteem aan te scherpen en in te voeren. Hierin is samenwerking met het Rijk en Openbaar Ministerie relevant. Extra mankracht op momenten en locaties waar de kans op asociaal verkeersgedrag aanzienlijk is. Weekenden en zomermaanden zijn voorbeelden van zulke momenten en de binnenstad is een voorbeeldlocatie.

Lange termijn: • Voortzetten van de acties op korte termijn. • Indien geluidsmeetapparatuur en snelheids-verzakking worden gecertificeerd en binnen de Nederlandse wet- en regelgeving vastgelegd, dit op meerdere locaties binnen de gemeente realiseren.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: sweco.projectId Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

Document referentie: \\nlamsfs004\project\5525\51006921_asociale_weggebruikers_rotterdam\01 uitvoering\rapportage\nl22648800269-15582.docx

6/46

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

De gemeente Rotterdam heeft in de afgelopen jaren de verkeersoverlast in de stad zien toenemen. Rotterdammers worden steeds vaker geconfronteerd met asociale weggebruikers, die snel en kort optrekken, veel lawaai produceren, intimiderend rijgedrag vertonen en die gevaarlijke manoeuvres uithalen waarbij andere weggebruikers potentieel gevaar lopen. Een doorn in het oog van Rotterdammers. Het tegengaan van de verkeersoverlast, dat bekend staat als ‘asociaal verkeersgedrag’ is een steeds urgenter punt voor de gemeente geworden en heeft de volle aandacht van de gemeenteraad. De problematiek speelt zich met name af op de in tabel 1 aangegeven locaties. De Rotterdamse gemeenteraad heeft juli jongstleden een motie aangenomen waarin het college van B&W is opgedragen onderzoek te doen naar ‘innovatieve maatregelen’ om het asociale verkeersgedrag in Rotterdam tegen te gaan (VVD, 2021). Tabel 1: Wegen binnen Rotterdam waar sprake is van asociaal verkeersgedrag Straat

Stadsdeel

Snelheidsregime

Witte de Withstraat

Centrum

50 km/uur

De Meent

Centrum

30 km/uur

Nieuwe Binnenweg

West

30 km/uur

West Kruiskade

Centrum/West

50 km/uur

Baltimore terrein (Wilhelminapier)

Zuid

50 km/uur

Oosterkade

Centrum/Stadsdriehoek

50 km/uur

Sicilliëboulevard e.o. (Nessestrand)

Nesselande

50 km/uur

Zwart Janstraat

Noord

30 km/uur

Parkkade

Centrum/Nieuwe Werk

50 km/uur

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

7/46

1.2

Vraagstelling

Sweco is door gemeente Rotterdam gevraagd onderzoek te doen naar aanvullende en innovatieve potentiële maatregelen en de manier waarop die maatregelen op juridisch en ruimtelijk vlak in Rotterdam geïntegreerd kunnen worden; dit met als doel om uiteindelijk het asociaal verkeersgedrag in de stad te minimaliseren. De vraag is gesteld om in het onderzoek vooral naar de aanpak in vergelijkbare buitenlandse steden en gemeenten te kijken. Onderdelen onderzoek - Een inventarisatie van (innovatieve) maatregelen in het buitenland (landelijk, regionaal dan wel lokaal) welke zijn ingezet tegen overlastgevend gedrag (snelheid en geluid) van automobilisten en motorrijders. Onderscheid in: fysieke maatregelen, handhaving en in mindere mate gedragsbeïnvloedingsmaatregelen in de vorm van campagnes. - Een beschrijving van de maatregelen inclusief de effectiviteit en de (ongewenste) neveneffecten voor derden (met name bij fysieke maatregelen). - Een beschrijving van de wettelijke inbedding van de maatregel in het betreffende land. - Een beschrijving van de mogelijkheid om een vergelijkbare maatregel in Nederland/Rotterdam toe te passen gezien de bestaande Nederlandse weten regelgeving. - Een inschatting van de benodigde claim op de handhavende instanties.

1.3

Doelstelling

De doelstelling van het onderzoek is als volgt gedefinieerd: Het opstellen van een maatregellijst - aanvullend op de huidige aanpak bestaande uit maatregelen uit het binnen- en buitenland, welke passend zijn gemaakt voor de gemeente Rotterdam en waarmee asociaal verkeersgedrag door jonge automobilisten tegen kan worden gegaan.

1.4

Afbakening asociaal verkeersgedrag

Het begrip ‘asociaal verkeersgedrag’ kan op verschillende manieren worden ingevuld. De invulling van het begrip is hierbij afhankelijk van de context waarin het asociaal verkeersgedrag zich afspeelt (Levelt, 1997). Het vertonen van asociaal verkeersgedrag vindt zijn herkomst in ‘agressief verkeersgedrag’. Verkeersonderzoeken en sociaalpsychologische literatuur onderscheiden twee soorten agressief verkeersgedrag (Levelt, 1997): 1. Affectieve agressie: De intentie is schade aan te richten of daarmee te dreigen. Deze agressie komt voort vanuit boosheid wegens vermeend onrecht. 2. Instrumentele agressie: De intentie is om op psychologische of materiële wijze winst te behalen. Deze vorm van agressie calculeert mogelijke schade aan anderen in. Boosheid ligt niet ten grondslag aan dit gedrag. De tweede soort van agressie sluit aan op een mogelijk motief van het vertonen van asociaal verkeersgedrag. Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

8/46

Dit onderzoek focust op de tweede soort agressief verkeersgedrag, instrumentele agressie. Van dit soort verkeersgedrag wordt geacht dat het om een groep verkeersdeelnemers gaat die gedragsdelicten begaan in de vorm van risicovol rijgedrag; daarbij is er geen sprake van de ‘wil’ om directe schade aan personen toe te brengen (Dijk & Wolfswijk, 2015). De groep begaat onder meer verkeersdelicten, bestaande uit snelheidsovertredingen, straatraces en het overtreden van algemene regelgevingen, waardoor uiteindelijk verkeersonveilige situaties kunnen ontstaan. Om een eenduidig beeld te schetsen bij dit asociale verkeersgedrag, wordt onderstaande begripsbepaling aangehouden. “Het vertonen van risicovol rijgedrag, door het rijden met een te hoge snelheid en het veroorzaken van geluidsoverlast, wat resulteert in een kansvergroting van verkeersonveilige situaties, waarbij mogelijke schade aan anderen wordt ingecalculeerd.” Uit onderzoek is voortgekomen dat autobestuurders die veelvuldig en gemakkelijk snelheidsovertredingen begaan over het algemeen 18 tot 30 jaar oud zijn. Er is daarbij onderzocht welke maatschappelijke groep(en) voornamelijk betrokken zijn bij het vertonen van asociaal verkeersgedrag. In de aanpak van dit gedrag is het noodzaak te rekenen met persoonskenmerken, en zogenoemde gedragsdeterminanten, zie tabel 2.

De situationele gedragsdeterminanten lopen uiteen in de breedste zin (de maatschappij), tot specifieker (de verkeersomgeving, vrienden en leeftijdsgenoten van de autobestuurders). Tabel 2: Persoonskenmerken en gedragsdeterminanten Persoonskenmerken/attitudes

Gedragsdeterminanten

-

-

Ego Weinig zelfreflectie Impulsiviteit Gebrek aan zelfcontrole Sociale onaangepastheid Spanningsbehoefte Risicoperceptie Gebrekkige gevaarherkenning Sterkere geneigdheid tot boosheid en agressie

Maatschappij Omgeving Vriendengroep Opvoeding

“Een groot ego en weinig zelfreflectie”, zo definieert de gemeente Rotterdam de zogenaamde ‘verkeershufters’ die door de stad scheuren en daarmee asociaal verkeersgedrag vertonen (Keunen, 2021). Doordat Rotterdam al over een langere periode bekend is met deze groep verkeerhufters en het asociale verkeersgedrag dat zij vertonen is door middel van onderzoek een helder beeld gekregen van deze groep. Het gaat in Rotterdam met name om mannen met de volgende persoonskenmerken: tussen de 20 en 30 jaar oud, laag opgeleid en koppig (Keunen, 2021).

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

9/46

1.5

Onderzoeksaanpak

De onderzoeksaanpak bestaat uit drie fasen en wordt onderstaand toegelicht. • Inventariseren (innovatieve) maatregelen tegen overlastgevend gedrag met onderscheid in fysieke maatregelen, handhaving en gedragsmaatregelen • Beschrijven van de maatregelen inclusief de effectiviteit en neveneffecten Fase 1: Scope en • Beschrijven wettelijke inbedding van de maatregel inventarisatie

Fase 2: Analyse

Fase 3: Rapportage

• Beoordelen toepasbaarheid van de maatregelen om in Nederland / Rotterdam toe te passen gezien bestaande wet- en regelgeving • Inschatten van benodigde claim op handhavende instanties

• Opstellen van een maatregelenoverzicht en bijbehorende rapportage • Opstellen advies potentiële aanvullende maatregelen in de Rotterdamse aanpak van 'asociaal verkeersgedrag'

Fase 1: Scope en inventarisatie In deze fase is onderzoek gedaan naar de mogelijke buitenlandse maatregelen (voorbeelden) waarmee asociaal verkeersgedrag tegen kan worden gegaan; er is gekeken naar maatregelen die snelheidsovertredingen en geluidsoverlast kunnen minimaliseren. Onderzoeksmethoden: Literatuurstudie Fase 2: Analyse In fase 2 zijn de potentiële maatregelen uit buitenlandse steden en gemeenten tegen snelheidsovertredingen en geluidsoverlast geanalyseerd. In de beoordeling gaat het om maatregelen welke de potentie hebben om asociaal verkeersgedrag in de gemeente Rotterdam te minimaliseren. Er is hiervoor contact opgenomen met verschillende buitenlandse gemeenten en buitenlandse collega’s. Na analyse van de potentiële maatregelen is een maatregellijst opgesteld en zijn aanbevelingen gedaan aan de gemeente Rotterdam. Per maatregel is beschreven wat de maatregel inhoudt en hoe deze in de gemeente Rotterdam geïntegreerd kan worden op juridisch en/of ruimtelijk vlak. Onderzoeksmethoden: Literatuurstudie, gesprekken Fase 3: Rapportage De resultaten zijn in voorliggend rapport opgenomen. Op basis van de analyse is een advies opgesteld welke maatregelen de gemeente Rotterdam aanvullend kan nemen om asociaal verkeersgedrag tegen te gaan en wat voor acties hiervoor nodig zijn. Onderzoeksmethoden: Rapporteren

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

10/46

2

Wat doet de gemeente Rotterdam al?

2.1

Inleiding

Al jaren is ‘asociaal verkeersgedrag’ onderdeel van de gemeentelijke aanpak van de verkeersveiligheid. Alle instrumenten in de gemeentelijke ‘gereedschapskist’ worden daartoe benut. Rotterdam kijkt daarbij verder dan de traditionele middelen en heeft al onderzoek gedaan naar verschillende maatregelen. De gemeente heeft meerdere maatregelen geïntroduceerd om asociaal verkeersgedrag tegen te gaan.

2.2

Verkenning naar adaptieve verkeersdrempel

De gemeente heeft verkend of een ‘uit het wegdek komende’ verkeersdrempel binnen Rotterdam toegepast kan worden. Uit de verkenning bleek dat vooral het juridisch, maar ook het ruimtelijk inpassen van de drempel lastig is. De adaptieve verkeersdrempel is efficiënt in het verlagen van de snelheid van motorvoertuigen. De nadelen hebben betrekking op de veiligheid van bestuurders en de staat van de motorvoertuigen. Zo bestaat de kans dat schade wordt toegedaan aan het motorvoertuig en dat motorrijders ten val komen. De maatregel is vooralsnog niet door Rotterdam, ook niet als pilot, toegepast.

2.3

Zomeroffensief 2021

In 2021 is een zomeroffensief ingezet tegen veroorzakers van asociaal verkeersgedrag. Het zomeroffensief bestond uit het plaatsen van (rubberen) drempels, het afzetten van sommige straten, stevige handhaving en het inzetten van mobiele snelheidscamera’s.

2.4

Van 50 km/uur naar 30 km/uur

Rotterdam heeft zich als ambitie gesteld om de maximumsnelheid in een aantal straten binnen de bebouwde kom terug te brengen van 50 km/uur naar 30 km/uur. Met de verlaging van het snelheidsregime wil de gemeente ervoor zorgen dat de kans op verkeersongevallen op deze wegen wordt verlaagd, waardoor de verkeersveiligheid verbetert. Deze maatregel kan bijdragen aan de aanpak van de problematiek van de verkeersaso’s en kan geluidoverlast in de omgeving beperken.

2.5

Mobiele snelheidscamera’s

De gemeente heeft op meerdere locaties fysieke maatregelen getroffen in de vorm van mobiele flitspalen. Deze palen zijn verrijdbaar en kunnen zo steeds op een andere plek waar asociaal verkeersgedrag plaatsvindt worden neergezet. Echter vereist de mobiele flitser extra mankracht van de politie en is het lastig te voorspellen waar de flitspalen neergezet moeten worden om asociaal verkeersgedrag tegen te gaan (dit verkeersgedrag kan zich makkelijk verplaatsen).

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

11/46

2.6

Straten afsluiten

Tijdens het zomeroffensief 2021 zijn straten waar veel overlast optreedt afgesloten en/of van tijdelijke snelheidsremmende maatregelen voorzien. Het nadeel van deze maatregelen is dat ook weggebruikers die normaal gedrag vertonen ten onrechte met de maatregelen worden geconfronteerd. Daarnaast ontstaat er een ‘waterbedeffect’, waarbij weggebruikers andere straten en routes gaan zoeken.

2.7

Geluidsapparatuur

De gemeente heeft geluidsapparatuur in de vorm van geluidsradars, gekoppeld aan kentekenherkenning ingezet. Zo werden op drie locaties geluidsmeters en camera’s geplaatst om een beeld te krijgen van het omgevingsgeluid en specifiek het geluid dat motorvoertuigen produceren. Handhaving met een zogenaamde ‘lawaaiflitser’ is echter nog niet mogelijk. Er bestaat nog geen gecertificeerde lawaaiflitser die voor handhaving kan worden ingezet. In een aantal Europese steden wordt onderzoek gedaan om deze systemen te ontwikkelen en juridisch draagvlak te creëren.

2.8

Gedragscampagne en handhaving

Er is ook een gedragscampagne uitgerold in de stad en de inzet op verkeershandhaving is fors omhooggegaan binnen het Rotterdamse Politiekorps. De gemeente zoekt vanuit deze geïntensiveerde inzet met het Openbaar Ministerie naar mogelijkheden binnen de Nederlandse wet- en regelgeving om gerichter op te treden. Onder de Nederlandse wet- en regelgeving valt ook de ‘Wacht op Keuren’ (WOK) welke vanuit de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) aan autobestuurders mag worden opgelegd als het autovoertuig niet aan de geldende eisen voldoet. Bijvoorbeeld licht of zware schade heeft of een uitlaat die te veel geluid maakt. Het voertuig krijgt dan een WOK-status, waardoor het voertuig niet gebruikt mag worden totdat het gekeurd is. Gedragscampagne ‘VROEMVROEM deed je toen’ Dit is een gezamenlijke campagne in Den Haag en Rotterdam tegen verkeersasociaal gedrag. In de campagne spelen rapper Winne en presentator YousToub de hoofdrol. Het concept voor de campagne is ontwikkeld aan de hand van wetenschappelijke inzichten over de drijfveren van de doelgroep (jonge mannen tussen 18-25 jaar). Met de titel, het logo en de campagneuitingen wordt benadrukt dat het asociale gedrag kinderlijk en onvolwassen wordt gevonden. Niet alleen door bewoners, maar ook door belangrijke personen voor de doelgroep.

Dit staat haaks op de hang naar volwassenheid, sociale status en autonomie van de jonge autorijders. De campagne valt onder ‘Maak een punt van nul’ en beoogt verkeersveilig gedrag als norm te maken. Camp21 In Camp21 gaan jongerenwerkers en wijkteams de dialoog aan met Rotterdamse jongeren met als doel dat zij de risico’s van hun eigen rijgedrag onder ogen gaan zien. De jongeren worden hiervoor op vrijblijvende basis uitgenodigd. Er wordt samengewerkt met organisaties in de wijk en met een Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

12/46

coach van Jongeren Op Zuid. De samenwerking met de jongerenwerkers en wijkteams is essentieel aangezien de doelgroep anders niet wordt bereikt of niet openstaat om deel te nemen aan het project. Camp21 bestaat uit vijf onderdelen: - Voorlichting over de invloed van alcohol, drugs en lachgas; - Gedragsimulatie door middel van rollenspellen (acteurs); - Klimmen uit een omgekeerde auto; - Rijsimulator om een 3-dimensionale rit te maken; - Autorit door de wijk met een rij-instructeur.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

13/46

3

Inventarisatie maatregelen buitenland

3.1

Inleiding

Door middel van internet en diverse contacten met internationale collega’s is een inventarisatie gedaan naar maatregelen in steden binnen Europa en daarbuiten die te dealen hebben met vergelijkbare problematiek. Het doel van de inventarisatie is om in beeld te krijgen of er maatregelen zijn die (nog) niet in Rotterdam worden toegepast, maar wel potentie hebben voor de specifieke Rotterdamse problematiek. Er is in de inventarisatie niet gekeken naar steden binnen Nederland, omdat de ervaringen hierover binnen de G4 al zijn uitgewisseld en in Rotterdam worden toegepast.

3.2

Overzicht mogelijke maatregelen

Tabel 3 geeft een overzicht van de geïnventariseerde maatregelen. De inventarisatie is niet uitputtend, maar geeft een goed beeld van de ervaringen in vergelijkbare steden. Tabel 3: Overzicht geïnventariseerde maatregelen Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Parijs (Frankrijk)

Geluidsmeetapparatuur

Handhaving

Geluidsoverlast

Autobestuurders met een luide auto

Inhoud maatregel: Geluidsmeetapparatuur en camera’s verwerkt in bestaande lantaarnpalen. De camera’s beschikken over nummerplaatdetectie en een microfoon om het autolawaai te identificeren en bij geluidsovertreding de desbetreffende autobestuurder te beboeten. Juridische inbedding: Wet die bepaalt hoeveel lawaai een voertuig mag maken, wetsinpassing van automatische bekeuring. Beïnvloeding doelgroep: Door middel van de maatregel wordt de sociale onaangepastheid die de doelgroep vertoont, gestraft met inbeslagname van het autovoertuig. Gent (België)

Rijbewijs en voertuig invorderen

Handhaving

Snelheidsovertreding Jonge mannen

Inhoud maatregel: Politie neemt de auto in beslag van bestuurders die meermaals een snelheidsovertreding begaan. Juridische inbedding: Bestuurlijke inbeslagname. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt door de inbeslagname van het rijbewijs en van het voertuig waardoor er bewustwording ontstaat bij de doelgroep op het gebied van spanningsbehoefte en gebrek aan zelfcontrole.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

14/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Mobiele superflitspaal

Handhaving

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: De flitspaal kan zes rijvakken tegelijk bewaken in twee rijrichtingen. De flitspaal kan gedeporteerd worden in een auto of naast de weg in een container worden geplaatst. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel is in staat om de doelgroep onverwacht te straffen op verschillende locaties waar uit impulsiviteit snelheidsovertredingen worden begaan. Geluidscontrole

Handhaving

Geluidsoverlast

Jonge mannen

Inhoud maatregel: De politie patrouilleert extra en onverwacht op verschillende momenten en plekken waar asociaal verkeersgedrag wordt vertoond om autobestuurders te betrappen op het veroorzaken van geluidsoverlast. De voertuigen worden dan bijgehouden voor minstens 72 uur. Alle kosten zijn hierbij voor de overtreder. Juridische inbedding: Extra bevoegdheid agenten. Beïnvloeding doelgroep: De extra patrouille van de politie zorgt ervoor dat in toekomst de impulsiviteit van de doelgroep, net als de spanningsbehoefte, onderdrukt kan worden. Dit als gevolg van het onverwacht optreden van politie en het kwijtraken van het voertuig. Antwerpen (België)

Auto inbeslagname

Handhaving

Snelheidsovertreding Roekeloze autobestuurders

Inhoud maatregel: De lokale politie heeft de macht om zelf autovoertuigen tot 6 maanden in beslag te nemen, zonder tussenkomst van het gerecht. Alle kosten zijn hierbij voor de overtreder. Juridische inbedding: Retributiereglement. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt door de inbeslagname van het rijbewijs en het voertuig dat er bewustwording ontstaat bij de doelgroep en dat er in de toekomst meer zelfcontrole is. Verkeersremmers (verkeerskussen)

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: Hoge, vierkante, compacte drempels welke midden op de rijbaan worden geplaatst om auto’s snelheid te laten minderen. Juridische inbedding: Afmetingen en plaatsing op basis van nationale verkeersreglementen.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

15/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt ervoor dat het gebrek aan risicoperceptie en gevaarherkenning bij de doelgroep wordt gecompenseerd door fysieke snelheidsbeperkingen op straat. Verkeersremmers (bloembakken)

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: Wegversmalling door het plaatsen van bloembakken aan beide zijden van de rijbaan. Juridische inbedding: Afmetingen en plaatsing op basis van nationale verkeersreglementen. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt ervoor dat het gebrek aan risicoperceptie en gevaarherkenning bij de doelgroep wordt gecompenseerd door fysieke snelheidsbeperkingen op straat. Genk (België)

Geluidsmeetapparatuur

Handhaving

Snelheidsovertreding Jonge mannen Geluidsoverlast

Inhoud maatregel: Geluidsmeetapparatuur en camera’s verwerkt in bestaande lantaarnpalen. De camera’s beschikken over nummerplaatdetectie en een microfoon om het autolawaai te identificeren en de betreffende automobilist te beboeten. Genk neemt hierbij in toekomst de mogelijkheid mee om eventueel het autovoertuig in beslag te nemen. Juridische inbedding: Wet die bepaalt hoeveel lawaai een voertuig mag maken, wetsinpassing van automatische bekeuring. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt door de inbeslagname van het rijbewijs, beboeting en mogelijke inbeslagname van het voertuig dat bewustwording ontstaat bij de doelgroep en dat in de toekomst meer zelfcontrole is. Linköping, Uppsala, Malmö (Zweden), Perth (Australië)

Snelheids-verzakking

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Jonge mannen

Inhoud maatregel: “Actibump” is een systeem dat bestaat uit een radarmeetapparaat en stalen platen in het wegdek. Deze platen kunnen heel snel tot wel vier centimeter worden verlaagd als een bestuurder met te hoge snelheid nadert. Juridische inbedding: Afmetingen en plaatsing op basis van nationale verkeersreglementen. Beïnvloeding doelgroep: De maatregel zorgt ervoor dat het rijden met te hoge snelheid wordt ‘gestraft’ omdat dit leidt tot een minder prettige ervaring voor de autobestuurder en het autovoertuig. Snelheidscampagne

Gedragscampagne

Snelheidsovertreding

Hardrijders

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

16/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Dieppe (Frankrijk)

Inhoud maatregel: Een snelheidscampagne waarbij de politie in samenwerking met de brandweer bewustzijn wil creëren bij autobestuurders over de gevolgen van hardrijden. De boodschap die bij de campagne centraal staat is het aantal zware crashes waar de brandweer ter plaatse moest komen en de bestuurder uit de verkreukte auto moest knippen of zagen. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: Het instellen van de maatregel kan ervoor zorgen dat het gebrek aan zelfreflectie bij de doelgroep wordt aangepakt door het zien van de mogelijke gevolgen van een snelheidsovertreding.

Manchester (Engeland)

Speeding Campagne

Gedragscampagne Snelheidsovertreding Jonge mannen Rijden onder invloed

Inhoud maatregel: Een reeks video's brengt in de schijnwerpers hoe gevaarlijke handelingen, zoals te hard rijden of rijden onder invloed, verstrekkende gevolgen kunnen hebben. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: Het instellen van de maatregel kan ervoor zorgen dat het gebrek aan zelfreflectie bij de doelgroep wordt aangepakt door het zien van de mogelijke gevolgen van een snelheidsovertreding. Bradford (Engeland)

Verkeersveiligheidsoperatie

Handhaving

Rijgedrag

Autobestuurders

Inhoud maatregel: Voor een bepaalde periode worden agenten in auto’s en op fietsen verantwoordelijk gesteld om te handhaven op asociaal verkeersgedrag. Een deel van het politiekorps wordt toegewijd aan het nemen van actie in de vorm van het op straat aanhouden, bekeuren en voorlichten van autochauffeurs die tijdens het rijden overtredingen begaan. Dit door het mogelijke effect van hun rijstijl te benadrukken. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: De doelgroep wordt direct geconfronteerd met hun rijstijl. Hiermee is het mogelijk om het gebrek aan zelfreflectie van de doelgroep te compenseren. Londen (Engeland)

Geluidsmeetapparatuur

Handhaving

Geluidsoverlast

Hardrijders

Inhoud maatregel: Geluidsmeetapparatuur en camera’s verwerkt in bestaande lantaarnpalen. De camera’s beschikken over nummerplaatdetectie en een microfoon om het autolawaai te identificeren en bij geluidsovertreding politie de mogelijkheid te geven om een autovoertuig in beslag te nemen De camera's houden de geluidsniveaus in de gaten en wanneer het geluid 74 decibel bereikt, beginnen ze het aanstootgevende voertuig te filmen. Juridische inbedding: Europese geluidslimieten, vastgesteld in 2016.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

17/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Beïnvloeding doelgroep: Door middel van de maatregel wordt de doelgroep gestraft met inbeslagname van het autovoertuig. Daarnaast wordt het gebrek aan zelfreflectie op de effecten van geluidsoverlast bestraft. Ierland (algemeen)

Aanscherpen puntentelsysteem

Handhaving

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: Het aanscherpen van het strafpuntensysteem waarbij je bij het behalen van 12 strafpunten in drie jaar tijd je rijbewijs verliest (2 punten bij te hard rijden). Juridische inbedding: Opschalen huidig puntensysteem in beginnersrijbewijs naar een systeem voor alle automobilisten. Beïnvloeding doelgroep: Het aanscherpen van het strafpuntensysteem zorgt ervoor dat impulsiviteit en het gebrek aan zelfreflectie sneller wordt gestraft met het kwijtraken van het rijbewijs. Milaan (Italië)

Maximumsnelheidsverlaging binnenstad

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding

Hardrijders

Inhoud maatregel: In 2015 zijn de snelheidslimieten van sommige delen van het centrum gewijzigd en zijn deze onderdeel geworden van de "Zone 30", dat is het verkeersgebied met een matige snelheid van 30 km/uur, in plaats van de normale 50 km/uur. Juridische inbedding: Implementatie van Europese richtlijnen die van invloed zijn op stedelijke gebieden die deel uitmaken van het Europese macroproject om het aantal verkeersongevallen te verminderen. Beïnvloeding doelgroep: Het verlagen van de maximumsnelheid kan ervoor zorgen dat impulsieve gevoelens worden onderdrukt. Italië (algemeen)

‘Op de goede weg’

Gedragscampagne

Snelheidsovertreding

Hardrijders

Inhoud maatregel: In het kader van de Nationale Dag van de Verkeerslachtoffers organiseert het Italiaanse Ministerie van Infrastructuur en Duurzaamheid jaarlijks een campagne waarbij te hard rijden en telefoongebruik worden belicht. Het doel van de campagne is om het bewustzijn van de risico’s hiervan te vergroten en een correcte rijstijl te bevorderen. De campagneboodschap bestaat hierbij uit twee commercials (tv, radio, social media); de ene commercial is gewijd aan het gebruik van de mobiele telefoon in de auto en de andere commercial aan te hard rijden. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: De campagne kan ervoor zorgen dat de boodschap ‘verkeersveiligheid’ via verschillende bronnen bij de doelgroep terechtkomt, op deze manier wordt aan bewustwording gewerkt.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

18/46

Stad

Maatregel

Australië (algemeen)

Anti-hooning wetgeving

Type maatregel Handhaving

Problematiek

Doelgroep

Snelheidsovertreding Hardrijders Geluidsoverlast

Verstoorders openbare orde

Inhoud maatregel: Inbeslagname voertuigen door het opbouwen van een ‘hooning charge’. Onder hooning wordt verstaan: gevaarlijk of onvoorzichtig rijden met een motorvoertuig, racen of ‘speed trials’ en het met opzet maken van onnodig veel geluid tijdens het starten of rijden met een motorvoertuig. ‘Hooners’ kunnen hierbij zowel door politie als door snelheidscamera’s worden beboet. Voor hooning kan het voertuig in beslag worden genomen voor 2 dagen na een eerste overtreding, voor 3 maanden na een tweede overtreding en uiteindelijk permanent na een derde overtreding. In periode 2004-2006 zijn 1.500 voertuigen in beslag genomen. Juridische inbedding: Wetgeving voor inbeslagname. Beïnvloeding doelgroep: Het invoeren van de maatregel zorgt ervoor dat impulsiviteit en het gebrek aan zelfreflectie sneller wordt gestraft met het in beslag nemen van het voertuig. Sydney (Australië)

Casual Speeding. Every K counts

Gedragscampagne

Asociaal verkeersgedrag

Hardrijders Verstoorders openbare orde

Inhoud maatregel: De campagne van Every K counts daagt automobilisten uit om hun rijgedrag aan te passen door duidelijk te maken dat te hard rijden riskant is. De campagne wil aanmoedigen om zich aan de snelheidslimiet te houden. De boodschap wordt hiervoor verspreid via tv, bioscoop reclames, radio, banners in de openbare ruimte en social media. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: Met de campagne kan door bewustmaking van de risico’s van hard rijden ervoor worden gezorgd dat de doelgroep gaat nadenken over de mogelijke gevolgen van hun rijgedrag. NieuwZeeland (algemeen)

WOF-tests

Handhaving

Geluidsoverlast

Verstoorders openbare orde

Inhoud maatregel: Een Warrant of Fitness Inspection (WOF) kan worden opgelegd bij een aanhouding door de politie. Wanneer een voertuig boven de 90 decibel aan geluid uitstoot, kan de politie dit opleggen (vergelijkbaar met WOK-melding - zie paragraaf 2.7). Juridische inbedding: Wettelijk vastgelegde normen voor geluidsbelasting. Beïnvloeding doelgroep: Door middel van de maatregel wordt de sociale onaangepastheid die de doelgroep vertoont gestraft met inbeslagname van het autovoertuig. Daarnaast wordt het gebrek aan reflectie op de effecten dat geluidoverlast kan hebben gestraft.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

19/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Albuquerque (New Mexico, VS)

‘Speeding has a name’

Gedragscampagne

Snelheidsovertreding

Hardrijders

Inhoud maatregel: De educatieve campagne, genaamd ‘Speeding Has A Name’ is gericht op het bewust maken van automobilisten op hun snelheid en deze hun snelheid doen minderen. De campagne is hierbij gekoppeld aan doden en gewonden als gevolg van te hard rijden. ‘Speeding Has A Name’ is te horen op de radio en te zien op televisie en op billboards, bussen, sociale media, werfborden en bumperstickers. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: Het instellen van de maatregel kan ervoor zorgen dat meer zelfreflectie ontstaat door het zien van de mogelijke gevolgen van een snelheidsovertreding.

Japan (algemeen)

National Traffic Safety Campaigns

Gedragscampagne

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: De politie sponsort elk voor- en najaar samen met een aantal Ministeries de Nationale Verkeersveiligheidscampagnes, agentschappen en relevante sectoren. Tijdens de campagneperiode van in totaal tien dagen staat het organiseren verkeersveiligheidsactiviteiten voor autobestuurders centraal. De politie is er in deze periode op gefocust om autobestuurders bewust te maken van hun aandeel aan verkeersveiligheid. De activiteiten zijn gericht op het bevorderen van het gebruik van gordels en het niet laten afleiden tijdens het rijden. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: De campagne zorgt ervoor dat de boodschap ‘verkeersveiligheid’ via verschillende bronnen bij de doelgroep terechtkomt, op deze manier wordt de kans vergroot dat bewustwording ontstaat. Autumn Road Safety Campaign

Gedragscampagne

Snelheidsovertreding Hardrijders

Inhoud maatregel: In de herfstperiode gebeuren in Japan de meeste verkeersongevallen. Om de ongevallen terug te dringen heeft het Japanse Automobile Manufacturers Association (JAMA) een verkeerveiligheidscampagne ingesteld om door middel van video’s op social media, radiospots en een campagnewebsite bewustzijn onder autobestuurders te creëren en hen aan te dringen om veiliger te rijden. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: De campagne zorgt ervoor dat de boodschap ‘verkeersveiligheid’ via verschillende bronnen bij de doelgroep terechtkomt, op deze manier wordt de kans vergroot dat bewustwording ontstaat.

Smart Crossings

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Hardrijders

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

20/46

Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Ilsan (ZuidKorea)

Inhoud maatregel: De oversteek zorgt ervoor dat de kans op aanrijdingen wordt verkleind. De maatregel is voornamelijk gericht op voetgangers die bezig zijn op hun smartphone. Door middel van radar- en thermische camera’s wordt gedetecteerd of er voertuigen en voetgangers de oversteek naderen. Dit wordt gemeld aan een centraal controlesysteem, dat rijen LEDwaarschuwingslichten aan weerszijden van de oversteek activeert om naderende bestuurders te attenderen. Juridische inbedding: Geen juridische inbedding vereist. Beïnvloeding doelgroep: Een ‘slimme oversteek’ kan op tactische locaties er voor zorgen dat de kans op een ongeval tussen voetgangers en autobestuurders wordt verkleind.

Een aantal opvallende zaken: • De meeste maatregelen richten zich op het aanpakken van snelheidsovertreders door middel van handhaving (door mankracht of door snelheidscamera’s). Dit zijn maatregelen die in Nederland en Rotterdam ook al veelvuldig worden toegepast. • De andere maatregelen die gericht zijn op het aanpakken van de snelheid betreffen vooral verkeersremmers. Ook drempels en plateaus worden in Nederland al veelvuldig toegepast. In o.a. Linköping wordt de snelheidsverzakking toegepast. Qua juridische inbedding is er (nog) niets bekend over de snelheids-verzakking. • Daarnaast is er de mogelijkheid om het geldende snelheidsregime op bepaalde locaties naar beneden te brengen in combinatie met het vergroten van geloofwaardig ingerichte 30 km/uur zones in de stad (zoals in Milaan). Dit linkt aan de risicogestuurde verkeersveiligheidsaanpak die de gemeente Rotterdam voorstaat. Aanvullend is het denkbaar om straten af te sluiten op drukke momenten, waarmee de gemeente in het zomeroffensief 2021 al ervaring heeft opgedaan. • Het aanscherpen van het puntentelsysteem, zoals in Ierland wordt toegepast, lijkt een effectieve maatregel. Uit onderzoek van het SWOV (SWOV, 2017) is echter gebleken dat de maatregel alleen in het begin een effectieve werking heeft en deze werking na verloop van tijd in succes afneemt, mede doordat de pakkans van de automobilist laag wordt ingeschat.

• Er is maar een beperkt aantal typen maatregelen gericht op het aanpakken van geluidsoverlast: geluidspaal/camera met geluidmeting (o.a. Parijs, Genk en Londen) en de specifieke geluidscontrole waar extra mankracht voor wordt ingezet (o.a. Gent, Bradford). Daarnaast zijn er in Australië (hooning) en Nieuw-Zeeland (WOF-test) algemene maatregelen waar geluidsoverlast mee kan worden aangepakt. Dit betreft maatregelen die ook de inzet van extra mankracht vereisen. • Bij het instellen van een campagne doet zich de keuzemogelijkheid voor om voor een positieve insteek of een negatieve insteek te kiezen. Uit onderzoek van het SWOV (SWOV, 2017) is gebleken dat campagnes vooral invloed hebben op verkeersgedrag als ze gecombineerd worden met politietoezicht en belonings- of andere acties. Daarnaast wijst het Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

21/46

•

onderzoek uit dat campagnes met een negatieve insteek vooral een effect hebben als dit plaatsvindt in combinatie met een positieve campagne over rijgedrag. Een aantal maatregelen heeft als doelgroep ‘jonge mannen’, echter is het effect van de maatregel breder en omvatten de maatregelen feitelijk alle ‘snelheidsovertreders’ of ‘geluidsoverlast-gevers’. Alleen in een campagne (o.a. Manchester, Albuquerque) of door specifieke controles op straat (Gent, Antwerpen en Bradford) kan men zich in de maatregelen specifiek op de ‘jonge mannen’ richten.

3.3

Trechter: potentie van de maatregelen voor Rotterdam

Doel van de maatregelstudie is om te zien welke aanvullende maatregelen door Rotterdam genomen kunnen worden om de problematiek van ‘asociaal verkeersgedrag’ aan te pakken. In de afweging van de maatregelen is een aantal argumenten relevant: • De maatregel moet innovatief en doeltreffend zijn; • De maatregel moet een focus (kunnen) hebben op jonge mannen, omdat dit de groep specifieke verkeersdeelnemers is die ‘asociaal verkeersgedrag’ vertoont; • Een pakket van maatregelen moet beide problemen (snelheidsovertreding en geluidsoverlast, maar ook rijgedrag) aanpakken; • Een maatregel moet leiden tot optimalisatie van bestaande acties in Rotterdam en/of moet een aanvulling hierop zijn. Maatregelen door middel van (mobiele) camera’s op snelheid zijn voor Rotterdam niet vernieuwend. Fysieke maatregelen in de vorm van snelheidsremmers worden in Nederland en Rotterdam ook al voor de aanpak van snelheidsovertredingen ingezet. Rotterdam heeft zelf in het zomeroffensief 2021 ingezet op wegafsluitingen, met name ten behoeve van aanpak van de geluidsoverlast. Het lijkt dat Rotterdam hierin vooroploopt. Ook is men in Rotterdam al actief met gedragscampagnes om dit asociaal verkeersgedrag aan te pakken; hierin is het zoeken naar het vergroten van de effectiviteit van deze campagnes.

In samenspraak met de gemeente Rotterdam is ervoor gekozen om een aantal maatregelen, nader te onderzoeken op de relevantie voor Rotterdam en te zien op welke wijze deze maatregelen eventueel geïmplementeerd kunnen worden, zie tabel 4. Dit overzicht omvat maatregelen die zich zowel richten op geluidsoverlast als op snelheidsovertreding, zowel op fysieke maatregelen als op handhaving en gedrag. In de kolom doelgroep staat aangegeven op welke doelgroep de maatregel door de betreffende stad is ingesteld. Feitelijk is alleen de campagne uit dit overzicht specifiek te richten op jonge mannen, de overige maatregelen zijn generiek.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

22/46

Tabel 4: Overzicht nader te onderzoeken maatregelen Stad

Maatregel

Type maatregel

Problematiek

Doelgroep

Parijs / Genk / Londen

Geluidsmeetapparatuur

Handhaving

Geluidsoverlast

Autobestuurders met een luide auto

Linköping, Uppsala, Malmö, Perth

Snelheids-verzakking

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Jonge mannen

Milaan

Wijziging snelheidsregime

Fysieke maatregel

Snelheidsovertreding Hardrijders Geluidsoverlast

Geluidsoverlast

Verkeersveiligheid Manchester / Dieppe

Gedragscampagne (negatieve insteek)

Gedragscampagne Snelheidsovertreding Hardrijders Jonge mannen Gedragsbeïnvloeding

Italië / Sydney / Albuquerque / Japan

Gedragscampagne (positieve insteek)

Gedragscampagne Snelheidsovertreding Aanpak ongepast verkeersgedrag Gedragsbeïnvloeding

Dublin

Aanscherpen puntentelsysteem

Handhaving

Snelheidsovertreding Hardrijders

Gent / Antwerpen / Bradford / / Australië / NieuwZeeland

Verkeerscontroles

Handhaving

Geluidsoverlast Snelheidsoverlast

Weggebruikers met asociaal verkeersgedrag

Verkeersgedrag

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

23/46

4

Nadere verkenning potentiële maatregelen

4.1

Geluidsmeetapparatuur - Parijs, Genk, Londen

Aanpak tegen geluidsoverlast De steden Parijs, Genk en Londen willen net als Rotterdam in toekomst geluidsoverlast door asociaal verkeersgedrag tegengaan door de inzet van geluidsmeetappartuur. Tot nu toe wordt deze maatregel alleen nog als pilot of experiment uitgevoerd in de genoemde steden. De resultaten van de pilots, die tot nu toe zijn uitgevoerd, waren over het algemeen veelbelovend. In Londen werden in een tijdbestek van vier maanden 163 geluidsovertredingen gesignaleerd en beboet op basis van het Engelse ‘the Anti-social Behaviour, Crime and Policing Act 2014’. In de wet staat voorgeschreven dat de politie bestuurders welke geluidsoverlast veroorzaken, en hiermee de samenleving verstoren, mag beboeten. In Parijs wordt, in navolging van eerdere pilots, vanaf 4 januari 2022 weer een nieuw experiment uitgevoerd met nieuwere apparatuur. In de eerste fase van dit experiment wordt het systeem getest en wordt er nog niet beboet. In de tweede fase, wanneer de apparatuur formeel is goedgekeurd, zal wel worden geverbaliseerd. Na het experiment, dat ook in andere Franse steden als Nice en Toulouse wordt uitgevoerd, zal worden besloten of de geluidsflitspalen breder in Frankrijk gaan worden ingezet. Ook de gemeente Rotterdam heeft al onderzocht wat ervoor nodig is om geluidsmeetapparatuur te implementeren.

Om de ‘lawaaiflitser’ in Rotterdam gecertificeerd op straat te realiseren moet er regelgeving worden vastgesteld met betrekking tot het handhaven en het beboeten voor de geluidsovertreding op basis van de apparatuur. Uit het onderzoek van Rotterdam is gebleken dat de ingewonnen informatie van voldoende niveau is om indicatieve uitspraken te doen over geluidpieken. Echter zijn wel vervolgstappen nodig om de techniek te verbeteren. Het gaat dan met name om het beter kunnen onderscheiden van de geluidspieken en om tot een hogere betrouwbaarheid te komen bij het koppelen aan kentekens van voertuigen. Het toevoegen van afstandsdetectie, waarmee de geluidsbronnen dan direct en continue kunnen worden gemonitord, kan ervoor zorgen dat de geluidsbron direct kan worden herkend en aangewezen.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

24/46

Voor- en nadelen + Gerichte aanpak op overtreders, overige weggebruikers ervaren geen last; + Geen inzet van handhaving benodigd; + Rotterdam is bekend met de technologische en juridische stand van zaken; - Enkel doeltreffend op de locatie waar de geluidspaal wordt geplaatst; - Ingewikkeld om instrument op korte termijn in te zetten qua wetgeving, procedures etc. Juridische inbedding • Meetapparatuur moet worden gecertificeerd door RIVM; • Regelgeving benodigd ten aanzien van acceptabele geluidsniveaus en hoe het geluidsniveau van de voertuigen te meten; • Akkoord nodig van Openbaar Ministerie ten aanzien van handhaving op geluidsoverschrijding; • Akkoord nodig van Openbaar Ministerie ten aanzien van handhaving op kenteken. Onderscheiden korte of lange termijn maatregelen • Lange termijn maatregel voor volledige realisatie; • Op korte termijn tweede pilot mogelijk, die zich kan richten op het koppelen van het geluid aan het juiste kenteken – afstemming hierover met partijen die actief zijn met de ontwikkeling van geluidsmeetapparatuur en met buitenlandse steden die hiermee bezig zijn.

Effectiviteit • In Londen werd in een tijdbestek van vier maanden de apparatuur 2.000 keer getriggerd, waarbij 163 geluidsovertredingen waren gesignaleerd; • Tijdens de pilot in de zomermaanden van 2021 zijn in Rotterdam meer dan 6.000 (gemiddeld 90 per dag) geluidsovertredingen geregistreerd van boven 60 dB(A). Neveneffecten • Alle veroorzakers van geluidsoverlast worden geregistreerd; • Verbetering van geluidsklimaat; • Bewustzijn van geluidsoverlast vergroten (attentie verhogende borden). Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

25/46

Beheer en inzet • Geen inzet van handhaving op straat benodigd; • Kosten van apparatuur circa 21.000,- euro; • Plaatsen en onderhouden van apparatuur; • Beheer van systemen. Randvoorwaarden • Zie ook het kopje ‘juridische inbedding’.

Sweco | Maatregelen tegen overlastgevers in het verkeer Projectnummer: 51006921 Datum: 27-01-2022

Versie: Definitief

26/46

4.2

Snelheidsverzakking - Linköping, Uppsala, Malmö, Perth

Aanpak tegen snelheidsovertreding De snelheids-verzakking, genaamd ‘Actibump’ is een maatregel tegen asociaal verkeersgedrag afkomstig uit Zweden. Het betreft een verkeersveiligheidssysteem waarbij een radarcamera een metaalplaat in het wegdek een paar centimeter kan laten zakken wanneer een voertuig wordt geregistreerd dat met een te hoge snelheid nadert. De verzakking geeft autobestuurders hiermee een fysieke herinnering, waarbij wordt gesteld dat ‘gezonde’ voertuigen geen schade oplopen door de maatregel en motoren genoeg ruimte aan weerszijden hebben om te passeren. De snelheidsverzakking wordt met een bord aangegeven. Na succesvolle pilots, zijn in de periode 2010-2020 in verschillende steden meer dan 50 Actibump eenheden gerealiseerd, waaronder in de drie Zweedse steden Linköping, Uppsala en Malmö en in de Australische stad Perth. De snelheids-verzakking kan in vrijwel elke verkeerssituatie geïnstalleerd worden, denk hierbij op locaties voor fiets- en voetgangersoversteekplaatsen, busbanen, routes voor hulpdiensten, bushaltes en kruispunten en rotondes (Edeva AB, 2021). In het verleden heeft Rotterdam een verkenning naar een soortgelijke maatregel verkend. Bij de verkenning werd echter geconcludeerd dat op basis van de specificaties van de maatregel en de mogelijke gevolgen voor weggebruikers de veiligheidsvoorschriften niet behaald konden worden.

Voor- en nadelen + Effectieve en efficiënte aanpak; + Bestuurders zijn genoodzaakt snelheid te minderen; + Bij het alsnog overschrijden van de snelheid ervaart vooral de bestuurder zelf overlast van de maatregel; + De maatregel is gericht op snelheidsovertreders in het algemeen; + Geen inzet van handhaving benodigd; - Enkel doeltreffend op de locatie waar de maatregel wordt genomen; - Motorrijders moeten bewust gemaakt worden van de naderende situatie, anders leidt de maatregel tot verkeersonveilige situaties.