[22bb004907] Bijlage behorende bij 22bb4906 - Raadsmonitor over het Rotterdamse stelsel van Welzijn, Zorg en Jeugdhulp 2021

Raadsmonitor over het Rotterdamse stelsel van welzijn, zorg en jeugdhulp 2021

Inhoudsopgave 1

Samenvatting

4

2

Zorg en welzijn in Rotterdam

7

2.1

Rotterdamse context

11

Algemene monitors in het sociale domein

11

Contextindicatoren samengevat

12

3

Wijknetwerk

13

3.1

De bedoeling van het wijknetwerk

13

3.2

Hoe gaat het met welzijn?

13

Voortgang 2021

14

Publieksreacties

17

4

Toegang

18

4.1

De bedoeling van de toegang

18

4.2

Hoe gaat het met de toegang?

18

Aantallen bezoekers per loket/meldpunt

18

Doorlooptijd

21

Publieksreacties

22

5

Wijkteams

23

5.1

De bedoeling van de wijkteams

23

5.2

Hoe gaat het met de wijkteams?

23

Dienstverlening tijdens de coronapandemie

24

Instroom

24

Actieve casussen

25

Uitstroom

26

Publieksreacties

26

6

Specialistische hulp/ tweedelijns ondersteuning

27

6.1

De bedoeling van de specialistische hulp / tweedelijns ondersteuning?

27

6.2

Hoe gaat het met de specialistische hulp / tweedelijns ondersteuning?

27

6.3

Instroom

28

6.4

Huidig cliëntenbestand

33

6.5

Financieel beeld

37

6.6

Wachttijden

38

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

2 van 49

6.7

Vervolg na indicatie

39

7

Beschikbaarheidsvoorzieningen

43

7.1

De bedoeling van beschikbaarheidsvoorz ieningen

43

7.2

Huidige stand

43

Aantal toegekende CO-passen

43

Capaciteit en bezettingsgraad

43

Verblijfsduur in beschikbaarheidsvoorzieningen

48

Buitenslapers

49

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

3 van 49

1

Samenvatting

Voor u ligt de achtste raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp. De raadsmonitor is een hulpmiddel voor de gemeenteraad om de werking van het stelsel van welzijn, zorg en jeugdhulp, en de ontwikkelingen hierin in Rotterdam te kunnen volgen. Hierin worden ten aanzien van de verschillende onderdelen van zorg en ondersteuning in Rotterdam de cijfers weergegeven over 2021. Verder toont de raadsmonitor de breedte qua activiteiten en doelgroepen waarin welzijn en zorg actief is. We vergelijken, waar mogelijk, deze cijfers met de cijfers van 2020. De effecten van het herstel na het opheffen van de meeste coronamaatregelen zijn waarneembaar in de cijfers. Zo zien we het aantal jeugdigen met een dyslexiebehandeling weer op het oude niveau komen. Het aantal jeugdigen in het perceel ‘Ambulante hulpverlening in de thuissituatie’ nam in de tweede helft van 2020 behoorlijk toe. Jeugdigen hadden het zwaar tijdens de pandemie en de onzekerheid die deze crisis met zich meebracht. Om deze jeugdigen zo snel mogelijk te helpen stelden we extra middelen beschikbaar; het is goed om te zien dat dit effect heeft. Ook de komende tijd blijven we inzetten op meer plekken. Het aantal contactmomenten bij de VraagWijzer is nog niet op het oude niveau van voor de coronapandemie. Gedurende de lockdown in de tweede helft van 2021 zijn de VraagWijzers opengebleven.

Desondanks hebben de lockdowns in de tweede helft van 2021 gezorgd voor een daling in het aantal contactmomenten. Bij volwassenen zien de wijkteams in de tweede helft van 2021, na een periode van lagere instroom, weer een toename in de instroom. De periode van lagere instroom wordt toegeschreven aan de coronapandemie. Ook bij jeugd was er als gevolg van de coronapandemie sprake van een lagere instroomd. Deze instroom is nog niet terug op het niveau van voor de pandemie. We menen in de ontwikkeling van de cijfers de invloed te zien van het gevoerde beleid, maatschappelijke ontwikkelingen (als de groei van de Rotterdamse bevolking en de vergrijzing) en van landelijk beleid zoals het abonnementstarief voor de eigen bijdrage voor Wmomaatwerkvoorzieningen. De instroom van cliënten van tweedelijns Wmo-ondersteuning groeit bijvoorbeeld gestaag. Nieuwe cliënten blijken vooral te behoren tot de cliëntgroep Ouderen/Somatiek. Bij de jeugdhulp zien we een groei van het aantal cliënten dat gebruik maakt van de basis-GGZ. Hiermee willen we voorkomen dat zwaardere hulp nodig is. Ons doel is: door eerder en dichterbij in gezinnen te ondersteunen, meer kinderen veilig, gezond en kansrijk op te laten groeien. We zetten daarom in op het voorkomen van problemen door vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen. De druk op de gespecialiseerde jeugdhulp was hierdoor in 2021 echter nog niet minder.

We gaan ervan uit dat dit in 2022 zijn vruchten gaat afwerpen. De raadsmonitor laat zien op welke wijze de burgers in contact komen met de zorg. Zo blijkt dat in de tweede helft van 2021 ruim 81.000 keer contact was met het CJG (in de tweede helft van 2020 bijna 79.000). Met de VraagWijzer namen in de tweede helft van 2021 ruim 69.000 klanten contact op (bijna 73.000 in de tweede helft van 2020). De vragen waarvoor Rotterdammers contact opnemen met de VraagWijzer zijn divers van aard. De VraagWijzer beantwoordt deze vragen zelf. Mocht er aanleiding zijn voor verder onderzoek, dan wordt het een melding. Deze wordt afgehandeld door de VraagWijzer zelf of doorgeleid naar het

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

4 van 49

wijkteam. In de tweede helft van 2021 had de VraagWijzer bijna 17.000 meldingen (in dezelfde periode 2020 ongeveer 17.500). Bij Centraal Onthaal Volwassenen (inclusief Gezinnen) waren er in de tweede helft van 2021 ongeveer 1.270 meldingen (dezelfde periode 2020 ongeveer 1.300). Financieel beeld Onderstaande tabel biedt inzicht in het financiële beeld voor het Rotterdamse zorgdomein over 2020 en 2021. Hiervoor is in de bijgestelde begroting 2021 een bedrag van € 793,7 mln opgenomen, als saldo van lasten en baten (exclusief reserves). De begroting 2021 bevat circa € 7,5 mln (in de begroting 2020 was dit € 16,3 mln) aan tijdelijke middelen (beschikbaar gesteld bij de Voorjaarsnota 2017 en het coalitieakkoord 2018-2022). Met ingang van 2020 is afgestapt van deze dalende begroting, omdat de eerder verwachte afname van de zorguitgaven na de decentralisaties onrealistisch bleek. Rekening houdend met de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals die in het eerste kwartaal van 2021 bekend waren én de gesignaleerde toename van uitgaven voor de ondersteuning, is de verwachting dat het aantal cliënten en de uitgaven voor zorg, welzijn en jeugdhulp structureel op een hoger niveau blijven dan eerder werd voorzien. Het college heeft gekozen voor een realistische begroting die past bij deze ontwikkelingen.

Met de hierboven geschetste omslag in de meerjarenfinanciering van zorg, welzijn en jeugdhulp zet het college een stabiele aanpak neer voor de komende jaren. In dit kader heeft het college bij de Begroting 2021 én de Voorjaarsnota 2021 in totaal circa € 87,1 mln beschikbaar gesteld om de begroting aan te laten sluiten op de verwachte uitgaven voor zorg, welzijn en jeugd (Begroting 2021: € 67,6 mln, Voorjaarsnota 2021: € 19,5 mln). Taakvelden (netto lasten exclusief reserves)

Jaarrekening

Oorspronkelijke

2020

Begroting 2021

Begroting

Jaarrekening

2021

2021

(na 10maands) 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie1

€ 79,3

€ 83,0

€ 91,3

€ 88,5

6.2 Wijkteams en Wmo-loketten

€ 105,8

€ 112,9

€ 105,2

€ 104,3

6.6 Maatwerkvoorzieningen

€ 11,7

€ 12,5

€ 11,6

€ 12,1

6.71a Maatwerkdienstverlening 18+ - Wmo

€ 200,2

€ 206,1

€ 212,6

€ 205,9

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

€ 44,8

€ 53,3

€ 54,8

€ 51,6

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

€ 145,0

€ 122,3

€ 149,3

€ 141,5

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

€ 130,4

€ 120,7

€ 136,2

€ 136,9

7.1 Volksgezondheid

€ 28,4

€ 32,9

€ 32,8

€ 32,2

Totaal

€ 745,7

€ 743,6

€ 793,7

€ 773,0

Bedragen x € 1 mln

Voor een toelichting op deze cijfers verwijzen wij u naar jaarrekening 2021 https://www.watdoetdegemeente.rotterdam.nl/jaarstukken2021/ Leeswijzer Hoofdstuk twee van de raadsmonitor bevat een beschrijving van het stelsel van welzijn, zorg en 1

Van dit taakveld betreft het dat deel van activiteiten dat gericht is op zorg, welzijn en jeugdhulp, waaronder Nieuw Rotterdams Welzijn, uitvoeringsprogramma ‘Rotterdam, ouder en wijzer’, programma ‘Elke jongere telt’ en ‘Kansrijk opgroeien’.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

5 van 49

jeugdhulp in Rotterdam. In dit hoofdstuk staan ook verwijzingen naar verschillende monitors waarin u uitgebreidere informatie vindt over het betreffende onderwerp en een aantal indicatoren die relevant zijn voor de context waarin welzijn, zorg en jeugdhulp in Rotterdam worden uitgevoerd. In de hoofdstukken drie tot en met zeven wordt achtereenvolgens informatie gegeven over het wijknetwerk, de toegang, de wijkteams, specialistische hulp en beschikbaarheidsvoorzieningen zoals de nachtopvang.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

6 van 49

2

Zorg en welzijn in Rotterdam

De tekst in dit hoofdstuk is grotendeels gelijk aan de vorige versies van de raadsmonitor, omdat het stelsel afgelopen half jaar niet significant veranderd is. Een aantal contextindicatoren in paragraaf 2.1.2 is herzien, voor zover er recentere informatie beschikbaar was. In Rotterdam kijken we naar elkaar om. We bouwen samen – Rotterdammers, zorgverleners en gemeente - aan een stelsel waarvan we met zijn allen de ruggengraat zijn. Zo brengen we de menselijke maat in de zorg en de zorg in de wijk. We maken de zorg minder bureaucratisch door op de professionals in welzijn, zorg en jeugdhulp te vertrouwen. We stimuleren de professional oog te hebben voor het netwerk om de cliënt heen. Waar mogelijk zorgen mensen samen met hun netwerk voor passende oplossingen, zonder daarbij de mogelijkheden van het netwerk te overschatten. Onze kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien en onze ouderen krijgen de aandacht die zij verdienen. We vinden het belangrijk dat Rotterdammers een duurzaam bestaan kunnen opbouwen, waarbij ze in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien en regie hebben over hun eigen leven. Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat (volledige) zelfredzaamheid niet voor iedereen haalbaar is. Daarom zetten we in op het bevorderen van zelfredzaamheid en eigen regie daar waar dat kan en ondersteunen we waar dat nodig is.

De gemeente is sinds 2015 verantwoordelijk voor hulp en ondersteuning aan Rotterdammers in het kader van de Wmo 2015, de Jeugdwet en de Participatiewet. Op grond van deze wetten wil de gemeente zoveel mogelijk Rotterdammers in staat stellen om op eigen kracht op te groeien en deel te nemen aan de samenleving. Waar nodig zetten we daarbij professionele, deskundige hulp en begeleiding in. De gemeente Rotterdam greep de kansen die de decentralisaties boden aan om per 1 januari 2015 de zorg, hulp en ondersteuning voor Rotterdammers dichtbij te organiseren, in de eigen buurt of wijk. Er zijn verspreid over de stad VraagWijzers en Centra voor Jeugd en Gezin (CJG). Mensen kunnen hier terecht voor informatie en vragen voor hulp en ondersteuning. Ook de Huizen van de Wijk bieden een belangrijke ingang voor vragen van mensen. Voor jongeren en volwassenen zonder vaste woon- of verblijfplaats en (O)GGZ problematiek zijn er stedelijke loketten (Centraal Onthaal en het Centraal Onthaal Jongeren). Voor meldingen en advies over situaties rond huiselijk geweld en kindermishandeling is er het meldpunt Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond. Professionals van deze loketten en meldpunten geven informatie en advies en verhelderen de vraag. Zij denken met bewoners mee en verkennen de mogelijkheden om binnen het eigen netwerk of het wijknetwerk een oplossing te vinden.

Zij verwijzen of zetten de vraag door naar professionele ondersteuning. Waar nodig grijpen zij in. Het wijknetwerk en de wijkprogrammering bieden voor veel Rotterdammers een eerste mogelijkheid om hulpvragen kenbaar te maken, maar ook voor ontmoeting en het komen tot sociale netwerken. Het versterken van netwerken en het (preventief) welzijnsaanbod in de wijken hangen voor jeugd en volwassenen met elkaar samen en zijn onderdeel van het Nieuw Rotterdams Welzijn (NRW). Een sterk wijknetwerk en welzijnsaanbod, waaronder de Huizen van de Wijk, draagt bij aan de zelf- en

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

7 van 49

samenredzaamheid van Rotterdammers en aan een kansrijke, veilige buurt en opvoedomgeving voor kinderen en jongeren. De wijkteammedewerkers in de 43 wijken zijn de spil in het speelveld van het wijknetwerk, verschillende vormen van hulpverlening, ondersteuning en waar nodig specialistische hulp. Elke wijk in Rotterdam heeft een eigen wijkteam. Het wijkteam kent de eigen wijk goed: de problemen, maar ook de oplossingen. In het wijkteam zitten verschillende hulpverleners. Ze weten bijvoorbeeld veel over jeugdhulp en hulp bij opvoeden, financiën en schulden, volwassenen en kinderen met een beperking, huiselijk geweld, geestelijke gezondheidszorg en ouderen. Het wijkteam gaat met Rotterdammers aan de slag om hun regie op het eigen leven (weer) te helpen versterken. Als er voor jeugdigen en hun ouders hulp nodig is die het wijkteam zelf niet kan bieden, onderzoekt het wijkteam samen met de cliënt wat er aan de hand is, welk resultaat er behaald moet worden en welke gecontracteerde aanbieder deze hulp het beste kan uitvoeren. Voor inkoop van de tweedelijns Jeugdhulp werkt de gemeente Rotterdam samen met de omliggende gemeenten (Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond). Een deel van de ondersteuning koopt de gemeente ook zelfstandig in.

Voor volwassenen die langdurige professionele ondersteuning nodig hebben kan de VraagWijzer (al dan niet na kortdurende inzet van het wijkteam) of het wijkteam doorverwijzen naar een Wmomaatwerkvoorziening. De professionele ondersteuning aan Rotterdammers in het kader van de Wmo en de Jeugdwet is gericht op het vergroten van zelfredzaamheid, samenredzaamheid en de eigen regie op het leven. Die Rotterdammers maken gebruik van de netwerken van bewoners, het wijknetwerk en het welzijnsaanbod. De gecontracteerde aanbieders bieden professionele ondersteuning (zorg in natura) of cliënten organiseren zelf de zorg via een persoonsgebonden budget (pgb). Bij de laatste vorm van ondersteuning zien we erop toe dat een cliënt of zijn vertegenwoordiger de verantwoordelijkheden die een pgb vraagt, op zich kan nemen. Tevens is er een toets of de voorgestelde invulling van de ondersteuning past bij de ondersteuningsbehoefte. De gemeente biedt daarnaast voorzieningen aan zoals nachtopvang en crisisopvang. Op de volgende pagina is een schematisch overzicht opgenomen van het stelsel van zorg en welzijn in Rotterdam. In 2020 heeft uw raad het Beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdhulp 2021-2026 ‘Heel de Stad’ ontvangen (21bb1119) 2.

In het plan staat beschreven hoe Rotterdam in de periode 2021-2026 ervoor zorgt dat tijdige en passende hulp en ondersteuning beschikbaar blijft voor inwoners die dat nodig hebben. Het vormt daarmee onder andere het kader voor het opdrachtgeverschap en de inkooptrajecten die we daarvoor nu of in de nabije toekomst gaan opstarten. Zie de Voortgangsbrief Heel de Stad en Jeugdhulp 2022 (22bb003329) over de voortgang van de getroffen maatregelen.

2

https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/9675711/2/21bb1119

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

8 van 49

In het landelijke stelsel van zorg en welzijn spelen nog twee andere wetten een belangrijke rol: de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Medisch-geneeskundige, paramedische en verpleegkundige hulp en behandeling valt onder de Zvw. Deze wordt gecontracteerd door de zorgverzekeraars. Ook persoonlijke verzorging en verpleging in de thuissituatie is onderdeel van de Aanspraak wijkverpleging binnen de Zvw. Voor jeugdigen vallen de GGZ-behandeling en gespecialiseerde zorg (Jeugd met beperking, Jeugd ggz) onder de Jeugdwet. Wie permanent 24 uurs zorg in de nabijheid nodig heeft, kan voor zorg in een instelling of thuis een beroep doen op de Wlz. In de uitvoering en afbakening van deze wetten zijn er in de praktijk grensvlakken. Landelijk loopt hierover een aantal discussies. De gemeente Rotterdam werkt samen met zorgverzekeraars Zilveren Kruis en VGZ om de grensvlakken goed in beeld te krijgen en een goede afstemming te realiseren van de indicering en de inzet van behandeling en ondersteuning in de thuissituatie. De ontwikkelingen op het gebied van de (grensvlakken met) andere segmenten maken geen onderdeel uit van deze monitor. Als hier relevante ontwikkelingen te melden zijn, nemen wij dit op in de bestuurlijke informatie over programma’s en/of begrotingscyclus.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

9 van 49

Figuur 2.1. Schematische weergave van het stelsel van zorg en welzijn in Rotterdam

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

10 van 49

2.1 Rotterdamse context Er zijn al veel gegevens bekend over Rotterdammers. Om deze raadsmonitor hanteerbaar te houden nemen we deze niet allemaal op. In paragraaf 2.1.1. vindt u een overzicht van een aantal algemene monitors waar u verdere informatie vindt. In paragraaf 2.1.2 staan een aantal indicatoren die relevant zijn voor de context waarbinnen we zorg, welzijn en jeugdhulp in Rotterdam organiseren. Algemene monitors in het sociale domein Op het gebied van welzijn, zorg en jeugdhulp zijn er verschillende monitors die jaarlijks, tweejaarlijks of vierjaarlijks uitkomen. Deze bevatten op verschillende onderwerpen meer of verdiepende informatie. Omnibusenquête: Vrijwilligerswerk en informele hulp in Rotterdam 2021. Resultaten uit de Omnibusenquête 2021 (onderzoek010.nl) Mantelzorgers in Rotterdam 2007 - 2021 (onderzoek010.nl) Deze enquête onder Rotterdammers van 16 t/m 85 jaar die naar eigen keuze, schriftelijk dan wel via internet, kan worden ingevuld. Komt eens per jaar uit. Monitor Sociaal Domein (landelijk): https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/GemeentelijkeMonitor-Sociaal-Domein--c635881125744245959/ Deze landelijke monitor geeft een beeld van de situatie van het sociaal domein in de verschillende gemeenten. Het biedt vergelijkingsmogelijkheden met het landelijk beeld of andere gemeenten. Komt eens per twee jaar uit.

Wijkprofiel: https://wijkprofiel.rotterdam.nl/ Met het wijkprofiel kan een samenhangend beeld worden gevormd van de feitelijke en door bewoners beleefde situatie over de veiligheid en de sociale en fysieke staat van de wijken. Komt om de twee jaar uit. Gezondheidsmonitor GGD: GGD Rotterdam-Rijnmond | Gezondheidsmonitor De monitor geeft inzicht in de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van volwassen Rotterdammers. Verschijnt normaal gesproken eens per vier jaar. Vanwege de COVID-pandemie is er een extra meting in 2022. Staat van de Jeugd: https://www.rotterdam.nl/werken-leren/staat-van-de-jeugd/ De staat van de Jeugd geeft een beeld van de ontwikkeling van de Rotterdamse Jeugd. Verschijnt jaarlijks. Staat van de Stad Staat van de Stad 2021 (onderzoek010.nl) De Staat van de Stad geeft op hoofdlijnen weer hoe Rotterdam ervoor staat en zich ontwikkelt. Verschijnt eens per twee jaar.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

11 van 49

Contextindicatoren samengevat Demografische informatie Aantal Rotterdammers tot 18 jaar Aantal Rotterdammers tot 27 jaar Aantal Rotterdammers van 18 tot 75 jaar Aantal Rotterdammers 75 jaar en ouder Totaal aantal Rotterdammers Informele zorg en eenzaamheid

Aantal mantelzorgers aantal en % zwaar- en overbelaste mantelzorgers aantal en % overbelaste mantelzorgers Aantal vrijwilligers 13-75 jaar - waarvan in ongeorganiseerd verband - waarvan in georganiseerd verband % eenzame oudere Rotterdammers Sociaal emotionele gezondheid Rotterdamse jongeren % jeugdigen in 1e klas VO met een zorgelijke score op de vragenlijst voor psychosociale problemen % kinderen in groep 2 basisonderwijs met een zorgelijke score op de vragenlijst voor psychosociale problemen Ervaren gezondheid en regie % Rotterdammers dat de gezondheid als (zeer) goed ervaart % Rotterdammers dat aangeeft voldoende regie te hebben over het eigen leven (vragenset omvat meerdere stellingen) Overige informatie Aantal bijstandsuitkeringen % Rotterdammers dat aangeeft met het huishoudinkomen (zeer) moeilijk rond te kunnen komen

2021 120.654 226.5593 489.533 45.437 655.624 De cijfers over mantelzorg en vrijwilligers komen uit de Omnibusenquête 2021, meting eerste half jaar 2021 71.000 5.000 (8%) 2.000 (2%) 250.000 175.000 185.000 53% (gezondheidsmonitor 2020) Deze cijfers komen uit de Staat van de Jeugd 2020 28,1% 11,5% Deze cijfers zijn afkomstig uit de gezondheidsmonitor 2020 18-23 jarigen: 87% 24-64 jarigen: 78% 65 jaar en ouder: 58% 18-23 jarigen: 93% 24-64 jarigen: 90% 65 jaar en ouder: 84% 34.624 (stand 31 december 2021) 15% (wijkprofiel peiljaar 2019)

3

Deze categorie wordt buiten beschouwing gelaten bij de optelling voor het totaal aantal Rotterdammers om dubbeltellingen te voorkomen. raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

12 van 49

3

Wijknetwerk

3.1 De bedoeling van het wijknetwerk Rotterdam gaat uit van de kracht van Rotterdammers, van wat zij, eventueel met behulp van hun netwerk, wél kunnen en van hun drive om dingen mogelijk maken, zonder daarbij de eigen oplossingsmogelijkheden te overschatten. Dat doet de gemeente uit de overtuiging dat zorg, hulp en ondersteuning effectiever is als die in de eigen omgeving van Rotterdammers geworteld is. Het gaat om bewoners en professionals die hun wortels hebben in de wijk en die actief werken aan ‘samen leven’ en naar elkaar omkijken. Het wijknetwerk bestaat uit allerlei organisaties en hun initiatieven, zoals scholen, sportverenigingen, vrijwilligers, levensbeschouwelijke organisaties, sociaal ondernemers, maar ook de VraagWijzers, de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) en de stedelijke loketten. Het is van groot belang dat zij elkaar op wijkniveau kennen en actief opzoeken. Het CJG ziet alle jeugdigen en biedt reguliere en zo nodig extra contactmomenten. Samen met Welzijn hebben zij de taak om de samenwerking in het wijknetwerk vorm te geven. Een sterk wijknetwerk draagt bij aan preventief werken, eerder en sneller signaleren en vergroting van het sociaal netwerk. Dit gebeurt in aanvulling op het aanbod van zwaardere hulp en ondersteuning. Het wijknetwerk betreft een breed scala aan activiteiten en initiatieven.

Een deel hiervan vindt plaats in opdracht van of met financiering van de gemeente. Dit hoofdstuk zoomt vooral in op welzijn.

3.2 Hoe gaat het met welzijn? Welzijn vervult vier functies, te weten: 1. (Vroeg)Signaleren Tijdig signaleren en het tijdig inzetten van interventies is geboden om erger te voorkomen. De focus van preventie richt zich op ouderen en met het CJG op jeugd vanuit het opvoedmilieu, vrije tijd en de straat. 2. Het aanjagen van de eigen kracht en talenten van bewoners (jeugd en volwassenen) Initiatieven van bewoners faciliteren en stimuleren. Jongeren uitdagen om invloed uit te oefenen op hun directe leefomgeving (talentontwikkeling). Het aanbieden van professionele ondersteuning, indien nodig. Talenten van kinderen ontwikkelen en hun leefwereld vergroten door hen te prikkelen en te stimuleren, zodat hun zelfvertrouwen en motivatie groeien. 3. Activering & participatie Maatschappelijke participatie en contacten met anderen zijn essentieel voor alle Rotterdammers. Welzijn organiseert participatie-, stage- en werk-leerplekken voor bewoners (jeugd en volwassenen, met een uitkering).

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

13 van 49

4. Ondersteuning & dienstverlening Welzijn werkt complementair aan de VraagWijzer, CJG, stedelijke loketten en de wijkteams. Aanbod is daar waar het kan collectief, en daar waar nodig individueel. De wijze waarop welzijn invulling geeft aan de ondersteuning van Rotterdammers in hun directe omgeving is tweeledig. Uitgangspunt is de ondersteuning zo dichtbij mogelijk te organiseren, in de wijken en buurten van de stad. Dat gebeurt door de welzijnspartijen die van de gemeente de opdracht hebben gekregen om het welzijn binnen de 4 beschreven functies in een gebied uit te voeren. Zij werken daarbij onder andere aan verschillende stedelijke uitvoeringsdoelen (zie 3.2.1). Daarnaast zijn er in ieder gebied vele lokale initiatieven die met gebruikmaking van vele vrijwilligers zich inzetten voor de bewoners in het gebied/de wijk. Een deel van deze organisaties ontvangt in het kader van Couleur Locale subsidie van de gemeente. Er zijn ook voorzieningen op stedelijk niveau (stedelijk welzijn) die niet gebiedsgericht georganiseerd zijn, maar waar de dienstverlening wel gericht is op de Rotterdammer of groepen Rotterdammers. Voorbeelden daarvan zijn de ondersteuningsstructuur voor vrijwilligersorganisaties en mantelzorg, Zorgzaam 010 (online matchings-instrument op het gebied van vrijwilligerswerk) en Opzoomer Mee.

Voortgang 2021 We sluiten voor het welzijn aan bij de prestaties die in de opdrachten en subsidies zijn opgenomen. Stedelijke

Inzet welzijnspartijen

uitvoeringsdoelen Huisbezoeken 75+

Aantal bezochte 75+ers

1e half jaar

2e half jaar

1e half jaar

2e half jaar

2020

2020

2021

2021

460

617

365

923

146

622

506

353

600

688

606

36.2574

32.525

33.207

30.943

23.877

25.476

27.040

27.490

Doorverwijzingen 75+ huisbezoeken naar: wijkteam/wijknetwerk/ Vraagwijzer Preventieve

Aantal Rotterdammers

dagbesteding, Huizen

dat deelnam aan

van de Wijk plus

preventieve dagbesteding in de Huizen van de wijk plus.

Centrum voor Jeugd en Gezin Contactmomenten

Dit betreft het aantal

jeugdgezondheidszorg

uitgevoerde standaard contactmomenten.

Extra contactmomenten

Dit betreft het aantal

jeugdgezondheidszorg

uitgevoerde extra contactmomenten (bovenop de standaard contactmomenten).

In de eerder gerapporteerde aantallen over het eerste halfjaar 2020 heeft het CJG een correctie moeten toepassen. Abusievelijk zijn over het eerste halfjaar niet de aantallen contactmomenten opgevoerd die uitgevoerd waren in de periode januari tot en met juni maar in de afgelopen 12 maanden voor de kinderen 0 tot 4 jaar en voor het afgelopen schooljaar voor de jongeren 4 tot 18 jaar. 4

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

14 van 49

Doelen Stedelijk

1e half jaar

2e half jaar

1e half jaar

Welzijn

2020

2020

2021

Rotterdammers voor

Aantal inwoners dat

elkaar

gebruik heeft gemaakt van Rotterdammers voor

Opgegaan 7.770

in Zorgzaam

elkaar. Zorgzaam010

010

Aantal Rotterdammers

20.044

met een actief profiel

(gemeten 30 juni

21.794

2021) Opzoomer Mee

Aantal Opzoomer straten Aantal Lief en Leed straten.

2.150

2.503

1.795

2.211

973

965

956

981

Tabel 3.1 Overzicht van verschillende prestaties van (stedelijk) welzijn en het CJG

Huisbezoeken 75+ Ook in 2021 hebben de huisbezoeken 75+ als gevolg van het COVID-19 virus maar in beperkte mate plaatsgevonden. De versoepelingen die in de loop van 2021 hebben plaatsgevonden zie je ook terug in de cijfers van het 2de halfjaar. Zeker in de maanden juli tot en met oktober was het mogelijk de huisbezoeken weer op te pakken. In de loop van 2021 is een alternatieve vorm van huisbezoek ontwikkeld, te weten de gesprekken met ouderen aan de voordeur. Dat wordt gedaan aan de hand van een korte vragenlijst (5 vragen) die door alle welzijnspartijen wordt gebruikt. In 2021 is aan de welzijnspartijen gevraagd deze gesprekken aan de voordeur ook te registreren. Over het hele jaar 2021 hebben er in totaal 4.563 gesprekken aan de voordeur plaatsgevonden. De informatie uit deze gesprekken is verzameld en verwerkt. De gesprekken aan de voordeur hebben er mede toe geleid dat het aantal doorverwijzingen in de 1e helft van dit jaar flink hoger is als je die vergelijkt met het eerste halfjaar van 2020. In het tweede halfjaar van 2021 komen de doorverwijzingen wat lager uit dan in 2020. Dit komt omdat in de laatste maanden van 2021 er door de lockdown minder bezoeken hebben plaatsgevonden en ook moeilijk kon worden doorverwezen naar activiteiten in de wijk, die eveneens stillagen.

Preventieve dagbesteding/Huizen van de Wijk plus De preventieve dagbestedingsactiviteiten hebben, ondanks het COVID-19 virus, doorgang kunnen vinden. Het aantal deelnemers is al jaren redelijk stabiel. Wij hebben nog geen cijfers voor het 2 de halfjaar van 2021. Omdat de welzijnsopdracht is verlengd tot 1 juni 2022, is met de welzijnspartijen afgesproken dat ze een uitgebreid jaarverslag over de periode 1-1-2021 – 1-6-2022 dienen in te leveren in de loop van augustus 2022. In dit jaarverslag zijn de aantallen die hebben deelgenomen aan de preventieve dagbesteding opgenomen. Zelfredzaam en Kansrijk Jongerenconsulenten van het Regionaal Meld- en Coördinatiecentrum (RMC) screenen alle jongeren die dreigen uitgeschreven te worden of die door de school zijn uitgeschreven. De meldingen komen binnen via de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Gekeken wordt: heeft de jongere een dagbesteding, staat hij/zij in het bevolkingsregister, volgt de jongere onderwijs, woont deze nog in Rotterdam, is de jongere al elders in behandeling voor dakloosheid, werk of uitkering, woont de

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

15 van 49

jongere op een bijzonder adres (opvang e.d.). De jongeren worden van de lijst gehaald als alsnog blijkt dat ze een startkwalificatie, werk, uitkering, hulp, onderwijs of zorg hebben. Jongerenconsulenten RMC zoeken vervolgens contact met alle jongeren die overblijven na de screening. Waar nodig dragen ze jongeren over aan een welzijnspartij. Deze nieuwe werkwijze is in het eerste halfjaar van 2019 ingevoerd en geïmplementeerd. Afgesproken is dat de door het RMC doorverwezen jongeren een intake krijgen bij een welzijnspartij. Als blijkt dat de jongere bij de welzijnsinstelling geholpen kan worden en de inzet van deze instelling ertoe kan leiden dat de jongere meer zelfredzaam dan wel kansrijker kan worden, volgt er een plan van aanpak en een bijbehorend coaching traject, dat door de welzijnspartij wordt uitgevoerd. Als de welzijnspartij de jongere niet verder kan helpen wordt de jongere terug gemeld bij de jongerenconsulent RMC. Dan wordt er opnieuw bekeken hoe de jongere het beste begeleid en/of geholpen kan worden. Het aantal doorverwezen jongeren wordt niet geregistreerd. Contactmomenten jeugdgezondheidszorg De aard van de contacten is voor een groot deel vergelijkbaar met het voorafgaande jaar, namelijk: informatie en voorlichting, vaccinatie en opvoedings-/gezondheidsvragen.

Het aantal standaard contactmomenten over het tweede halfjaar van 2021 is fors gedaald ten opzichte van het eerste halfjaar van 2021 en het aantal contactmomenten in 2020. Echter, ziet het CJG eigenlijk bijna altijd dat zij in de tweede helft van het jaar minder contactmomenten uitvoeren. Dit heeft met de zomervakantie te maken waarin dienstverlening aan de 4+ gedurende twee maanden bijna volledig stil ligt. Ook speelt de relatief grotere opname van verlof door de eigen medewerkers in het tweede halfjaar met de zomer-, herfst- en kerstvakantie hierin een rol. Twee contactmomenten (4 en 6 maanden) zijn vanuit inhoudelijke argumenten samengevoegd tot één contactmoment (5 maanden). Ingegeven door de corona-maatregelen zijn in de peuterleeftijd twee contactmomenten (2- en 3-jaar) samengevoegd tot één peutercontactmoment. De lockdown en schoolsluitingen zijn daarnaast belemmerend geweest voor het bereiken van de schoolgaande jeugd tijdens de standaard contactmomenten. In het eerste halfjaar van 2021 was er een toename aan extra contactmomenten. Dit aantal is in het tweede halfjaar van 2021 nagenoeg gelijk gebleven. Als gevolg van de lockdown periodes is er vanaf maart 2020 sprake geweest van een toename van telefonisch contact met klanten.

Deze manier van contact heeft het CJG gebruikt om contact te blijven houden en bereikbaar te zijn voor vragen, naast de beperkte fysieke contactmogelijkheden als gevolg van de coronamaatregelen. Zorgzaam010 (voorheen Rotterdammersvoorelkaar) Het aantal Rotterdammers met een actief profiel op Zorgzaam010 wordt vanaf 1 januari 2021 gemeten. Dit is een overgangssituatie; Rotterdammersvoorelkaar was onderdeel van het stedelijk aanbod in het kader van de Informele Zorg en Ondersteuning. Vanaf 1 mei 2020 is er een nieuw online platform voor vrijwilligers, Zorgzaam010. Dit platform is breder van opzet voor zowel Rotterdammers als Informele zorgpartijen. Omdat Rotterdammersvoorelkaar tijdens de eerste lockdown-periode een onderdeel was van de corona-hulplijn, is de naam Rotterdammersvoorelkaar langer in de lucht gebleven. Per 1 juni 2020 is Zorgzaam010 aangevuld met een aanbod van opleidingen en trainingen en advies voor vrijwilligers(organisaties). Per 1 oktober 2020 is Rotterdammers voor elkaar opgegaan in Zorgzaam010. De eerste meting van het nieuwe platform heeft plaatsgevonden per 1 juni 2021. Omdat op het nieuwe contract andere Kritische Prestatie Indicatoren zijn afgesproken, is vergelijking met de vorige situatie niet mogelijk.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

16 van 49

Opzoomer Mee Het aantal Opzoomerstraten is lager dan in de eerste helft van 2020. Dit komt omdat aan het aanmelden als Opzoomerstraat in 2020 het verstrekken van zogenaamde coronapakketjes was verbonden. Dat heeft tot een enorme toename geleid in 2020. Het aantal straten in 2021 is wel substantieel hoger dan in 2019 en eerdere jaren. Het lijkt erop dat 40 tot 50 procent van de nieuwe straten in 2020 ook in 2021 zich weer als Opzoomerstraat hebben aangemeld. De stijging van het aantal Lief en Leedstraten in 2020 zie je ook weer terug in 2021. Het aantal straten is ongeveer gelijk gebleven. Publieksreacties In de vorige raadsmonitor was gemeld dat de cijfers over de klant -en partnertevredenheid over 2020 in de eerste raadsmonitor van 2021 beschikbaar zouden komen. Vanwege de coronacrisis hebben wij in 2020 de tevredenheid van klanten en partners niet gemeten. Een dergelijke meting zou geen reëel beeld geven van de prestaties van welzijn, omdat in 2020 veel activiteiten niet hebben kunnen plaatsvinden. Omdat in 2021 er ook nog veel beperkingen als gevolg van corona zijn geweest, heeft er geen meting plaatsgevonden.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

17 van 49

4

Toegang

4.1 De bedoeling van de toegang Rotterdammers kunnen met hun vraag voor hulp en ondersteuning terecht bij de VraagWijzer, de stedelijke loketten (Centraal Onthaal Volwassenen, Centraal Onthaal Jongeren en Centraal Onthaal Gezinnen) of bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Rotterdammers krijgen hier informatie en advies of worden doorgeleid naar verdere ondersteuning, hulp of zorg. Rotterdammers kunnen natuurlijk ook telefonisch of online bij de gemeente terecht. Rotterdam hanteert dus drie ‘dienstverleningskanalen’ -telefonisch, digitaal, en fysiek – om aan te sluiten bij de behoefte van Rotterdammers. De gemeente optimaliseert deze verschillende dienstverleningskanalen doorlopend.

4.2 Hoe gaat het met de toegang? Aantallen bezoekers per loket/meldpunt Instroom toegang5

1e half jaar

2e half jaar

1e half jaar

2e half jaar

2020

2020

2021

2021

62.8556

65.763

73.635

67.595

11.405

13.001

12.894

13.424

213

161

208

168

64.971

72.877

70.358

69.134

15.507

17.530

16.609

16.902

993

1.017

222

222

CJG -

aantal telefonische contacten Service & Contact

-

Digitale Contacten Service & Contact

-

Aantal meldingen7

VraagWijzer -

Aantal klanten dat binnenloopt bij of contact opneemt met Vraagwijzer

-

Aantal meldingen

Aantal meldingen Centraal Onthaal Volwassenen (COV) Aantal meldingen Centraal Onthaal Gezinnen (COG) Totaal aantal meldingen COV en COG Aantal meldingen Centraal Onthaal Jongeren (COJ) Aantal actieve briefadressen wijkteams

1.348

1.308

1.215

1.273

665

792

1.255 8

1.175

1.613

1.750

1.194

1.264

Tabel 4.1. Aantal contacten en meldingen van verschillende loketten

CJG

5

Het aantal meldingen VraagWijzer en COJ is inclusief herindicaties Dit betreft het aantal ‘opgenomen’ telefonische contacten. Het aantal opgenomen contacten geeft een realistischer beeld dan het aantal aangeboden contacten. Voorheen werd op het aantal aangeboden telefoontjes gerapporteerd. 7 Het aantal meldingen geregistreerd door het CJG. 8 Het aantal gerouteerde meldingen is toegevoegd aan het totaal aantal meldingen binnen COJ 6

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

18 van 49

Op het gebied van het call-aanbod is in de tweede helft van 2021 een afname te zien ten opzichte van de eerste helft. Ondanks de afname ligt het aantal telefonische contacten nog altijd hoger dan in 2020. Het volume wordt vooral veroorzaakt door veel logistieke en informatieve vragen, dat wil zeggen vragen over de RIVM-vaccinaties, vragen over COVID-19 vaccinaties, vragen over afspraken et cetera. Het aantal digitale contacten is in de tweede helft van 2021 ten opzichte van de eerste helft licht gestegen. Het CJG houdt bij welk type vragen er gesteld worden en de laatste periode – en nu zeker ook door Corona – zien we een groei in de vragen over de toegang tot hulp. Dit is vermoedelijk toe te schrijven aan de overbruggingszorg (wachtlijsten bij het wijkteam) maar ook aan Corona, waardoor er meer problemen/hulpvragen zijn en er bovendien door de wijzigingen van de dienstverlening van de verschillende partners door Corona veel onduidelijkheid is ontstaan bij wie ze terecht kunnen met hun vragen en hoe ze toegang kunnen krijgen tot hulp. Het CJG registreert ook het aantal aanmeldingen dat wordt gedaan in het wijkteam. Dit aantal is in de tweede helft van 2021 sterk gedaald ten opzichte van de eerste helft, maar ongeveer gelijk gebleven met de tweede helft van 2020.

Het gaat dan om aanmeldingen vanuit de reguliere en aanvullende contactmomenten JGZ en aanmeldingen die worden gedaan van uit de aanvullende contactmomenten met (ortho)pedagogen. De instroom van jeugdigen via het CJG is relatief veel lager en daardoor niet te vergelijken met de instroom van volwassenen via de VraagWijzer. De verklaring voor dit lage aantal is dat de Vraagwijzer hét kanaal is voor de meldingen van volwassenen uit het volwassenenwijknetwerk, maar het CJG is niet hét kanaal voor meldingen van jeugd uit het jeugdwijknetwerk; er worden ook jeugdigen gemeld vanuit andere netwerkpartners (zoals school/SMW, huisartsen, welzijn). VraagWijzer Contact met de VraagWijzer kan digitaal, telefonisch of persoonlijk aan de balie plaatsvinden. Het aantal contactmomenten is nog niet terug op het oude niveau van voor de Corona pandemie. Dat zien we als we kijken naar het aantal klanten dat binnenloopt bij of contact opneemt met de VraagWijzer. Dit aantal ligt in de eerste helft van 2021 op 70.358 en in de tweede helft met een lichte daling op 69.134. Ter vergelijking: in 2019 (het jaar voor de pandemie) lag dit aantal in de eerste helft van het jaar op 89.093 en in de tweede helft op 80.054; en in 2020 (bij de start van de pandemie) lag dit aantal op 64.971 in de eerste helft van het jaar en 72.877 in de tweede helft van 2020.

Gedurende de lockdown in de tweede helft van 2021 zijn de Vraagwijzers opengebleven. Naast de mogelijkheid om een fysieke afspraak te maken, werden Rotterdammers gewezen op de mogelijkheid om via Cityportal Rotterdam aan te geven of telefonisch contact met de VraagWijzer gewenst is. Desondanks hebben de lockdowns in de tweede helft van 2021 gezorgd voor een daling in het aantal contactmomenten. Als gevolg van de coronamaatregelen hebben er in 2021 vrijwel geen spreekuren in de wijken plaatsgevonden. Het aantal meldingen is ten opzichte van het voorgaande half jaar iets toegenomen, namelijk van 16.609 in de eerste helft van 2021 naar 16.902 in de tweede helft van 2021. Het aantal meldingen gedurende de afgelopen twee jaar blijft nagenoeg stabiel, gemiddeld rond de 16.800 meldingen per half jaar.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

19 van 49

COV en COG Het aantal meldingen aan de balie van Centraal Onthaal betrof tot en met de raadsmonitor van 2020 steeds een gezamenlijk aantal van Centraal Onthaal Volwassenen (COV) en Centraal Onthaal Gezinnen (COG). Vanaf de vorige raadsmonitor zijn aparte cijfers beschikbaar voor COV en COG. Door deze cijfers af te zetten tegen de aantallen van de meest recente monitor is een goede vergelijking mogelijk. In de tweede helft van 2021 hebben zich 222 gezinnen gemeld bij Centraal Onthaal. Dit is precies hetzelfde aantal ten opzichte van het halfjaar daarvoor. Er zijn verder geen bijzonderheden. In de tweede helft van 2021 hebben zich 1.017 volwassenen gemeld bij Centraal Onthaal. Dit is een lichte stijging (3%) ten opzichte van het halfjaar daarvoor. Deze stijging was verwacht nu de (wereldwijde) maatschappij sinds eind 2021 steeds meer open is gegaan. Er zijn verder geen bijzonderheden. COJ In het eerste half jaar van 2021 hebben 1.255 jongeren een melding gedaan bij COJ. In de tweede helft van 2021 meldden zich 1.175 jongeren. Deze aantallen lijken veel hoger vergeleken met de cijfers van 2020 (er meldden zich toen respectievelijk 655 en 792 jongeren). In 2021 is het voor COJ echter voor het eerst mogelijk om ook de gerouteerde meldingen uit het registratiesysteem (Gidso) te halen.

Een gerouteerde melding is een melding, waarbij de jongere zich heeft gemeld bij een ander loket dan COJ, maar daarna is doorverwezen naar COJ. Dit verklaart het verschil ten opzichte van 2020. Als we de gerouteerde meldingen ook zouden meetellen in de tweede helft van 2020, dan zien we dat in de tweede helft van 2020 totaal 1.220 meldingen binnen zijn gekomen (45 meer dan in dezelfde periode van 2021). Conclusie is dat de meldingen in 2021 ten opzichte van 2020 nagenoeg gelijk zijn gebleven. Briefadressen Het gebruik van het aantal briefadressen (veelal door bankslapers) is gedurende de coronacrisis niet gestegen. Een mogelijke verklaring daarvoor is dat er minder terugkeer was van Nederlanders die in het buitenland woonden en minder Rijksgenoten de stap naar Nederland gezet hebben in 2020 als gevolg van de coronapandemie. Daarentegen is de uitstroom vertraagd, vermoedelijk als gevolg van de krappe woningmarkt. Dit heeft als gevolg dat langer dan voorheen gebruik gemaakt wordt van het briefadres. Voor jongeren tot 23 jaar die een WMO arrangement -beschermd of begeleid wonen hebben en op een wachtlijst staan, bestaat er ook een mogelijkheid een briefadres te krijgen via het jongerenloket. Dit betreft circa 500 jongeren. De achterliggende problematiek bij hen is breder dan alleen bankslapen. Daarom hebben wij deze groep in de cijfers over 2021 niet meer meegenomen.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

20 van 49

Doorlooptijd Doorlooptijd loketten en meldpunten Gemiddelde doorlooptijd Wmo meldingen in dagen VraagWijzer Centraal Onthaal Volwassen (COV) Centraal Onthaal Gezinnen (COG) COV en COG Centraal Onthaal Jongeren

1e half jaar 2020

2e half jaar 2020

1e half jaar 2021

2e half jaar 2021

44

28

38 57

38 45

40 34 45 37 47

42 35 47 37 38

Tabel 4.2 Gemiddelde doorlooptijd

VraagWijzer Een Wmo-melding kent een onderzoeksfase van maximaal 6 weken. Eind 2019 was er sprake van een achterstand; hierover is de gemeenteraad in 2020 meerdere keren geïnformeerd. Met diverse interventies en doordat er minder meldingen binnen kwamen, is deze achterstand in de loop van 2020 ingehaald. Mede ook door de pandemie waar een daling te zien was van instroom van meldingen. De gemiddelde doorlooptijd is langzaam opgelopen van gemiddeld 36 dagen over heel 2020 naar gemiddeld 41 dagen over heel 2021. Er zijn meerdere oorzaken voor het stijgen van de doorlooptijd. De grote uitstroom van ervaren Wmo-adviseurs en krapte op de arbeidsmarkt blijft leiden tot een capaciteitsprobleem. De verschillende acties om de gemiddelde afhandelingstermijn in te korten, namelijk het vrijmaken van structurele middelen voor extra Wmo-consulenten, extra inhuur van medewerkers en een aangepaste wervingsprocedure voor Wmo-adviseurs hebben ertoe geleid dat de doorlooptijd slechts minimaal is toegenomen. Er gaat veel goed, tegelijkertijd is er op een aantal vlakken ook ruimte voor verbetering. Sommige Rotterdammers moeten langer dan gewenst wachten op zorg en ondersteuning. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om het proces efficiënter en meer klantgericht te organiseren. Hierbij kijken we ook naar oplossingen binnen de ICT.

Verder vormt de krapte op de arbeidsmarkt in combinatie met een relatief hoog verloop onder personeel een uitdaging. We zetten vanuit de VraagWijzers in op: − Goede zorg en ondersteuning bieden zonder wachttijden met meer ruimte voor maatwerk. − Een organisatie zijn waar huidige en nieuwe medewerkers graag willen werken en zich kunnen ontwikkelen. − Een efficiëntere en effectievere organisatie zijn, robuust en toekomstbestendig. COV en COG Net als bij het aantal meldingen aan de balie van Centraal Onthaal, is ook voor de doorlooptijden een splitsing gemaakt in COV en COG. De totaal gemiddelde doorlooptijd is gelijk gebleven op 37 dagen. De doorlooptijd voor COV is 35 dagen, die van COG 47 dagen. Het gaat bij het COG vaak om complexere casuïstiek die meer onderzoekstijd vergt waarbij het belang van minderjarige kinderen zwaarwegend is. COJ

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

21 van 49

In de tweede helft van 2021 bedraagt de doorlooptijd van de ondersteuningsverslagen gemiddeld 38 dagen. Dit ligt onder de maximale doorlooptijd van 42 dagen. Dit is een forse verbetering ten opzichte van de eerste helft van 2021, waarbij de gemiddelde doorlooptijd 47 dagen bedroeg. De reden van deze verbetering is dat de focus voor het team Centraal Onthaal Jongeren in de tweede helft van 2021 lag op het afhandelen van de meldingen binnen 42 dagen. Andere taken van het Centraal Onthaal Jongeren, zoals kwaliteitsbevordering, contacten met zorgaanbieders en het verbeteren van processen bleven liggen. Deze taken worden in 2022 weer opgepakt.

Publieksreacties Algemene Cliënttevredenheid Cliënttevredenheid VraagWijzers Aantal ingediende klachten VraagWijzers Aantal gegronde klachten VraagWijzers Aantal ingediende bezwaarschriften9 % afgehandelde gegronde bezwaarschriften

1e half jaar 2020 8,3 160 36 120 12,6%

2e half jaar 2020 8,5 107 7 97 21,1%

1e half jaar 2021 8,3 102 6 110 23,5%

2e half jaar 2021 8,1 105 6 97 35,5%

Tabel 4.3 Cliënttevredenheid en klachten VraagWijzer en informatie over bezwaren

Gedurende de tweede helft van 2021 beoordeelden klanten de dienstverlening van de VraagWijzer met een 8,1. Gemiddeld over 2021 is dit 8,2. Het aantal bezwaarschriften is ten opzichte van het voorgaande half jaar afgenomen: van 110 in de eerste helft van 2021 naar 97 in de tweede helft van 2021. In de afgelopen 2 jaar is een trend te zien dat in de eerste helft van een jaar meer bezwaarschriften worden ingediend dan in de tweede helft van een jaar. Verder zien we de afgelopen twee jaar een toename in het aantal afgehandelde gegronde bezwaarschriften (van 10,5% in de tweede helft van 2019 naar 35,5% in de tweede helft van 2021).

9

Dit betreft het totaal aantal bezwaren voor de Wmo en Jeugdwet.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

22 van 49

5

Wijkteams

5.1 De bedoeling van de wijkteams De Rotterdamse wijkteams bieden professionele ondersteuning aan Rotterdammers met (complexe) problemen, in de wijk waar ze wonen en leven. De wijkteams zetten in op het duurzaam versterken van zelf- of samenredzaamheid, zodat mensen weer zoveel mogelijk op eigen kracht kunnen leven. En dat doen we samen: bewoner, netwerk en hulpverlener. Waar nodig betrekt en activeert het wijkteam niet alleen het netwerk rondom de bewoner, maar ook tweedelijns specialistische ondersteuning. De wijkteams bieden integrale hulp. Dat betekent dat zowel volwassenen als jonge Rotterdammers ondersteuning krijgen vanuit hetzelfde wijkteam. De wijkteams bestaan uit hulpverleners op verschillende terreinen, zoals financiën, jeugdhulpverlening, OGGZ, verstandelijke beperkingen enzovoorts, gespecialiseerd in zorg voor volwassenen, jeugd- en gezinscoaches en wijkcoaches. Naast basishulp, waarbij de wijkteams zelf de rol van hulpverlener vervullen, wordt er waar dat nodig is specialistische hulp voor burgers ingekocht (arrangementen). Het wijkteam blijft in die situaties actief de voortgang van die specialistische hulpverlening monitoren en blijft ook gedurende die periode naast de burger, zijn situatie en/of gezin staan. De wijkteammedewerker verleent dus zelf hulp, en monitort daarnaast ook de voortgang van de specialistische hulpverlening (casusregie).

In totaal zijn er 43 integrale wijkteams voor jeugd en volwassenen, met medewerkers vanuit verschillende organisaties en aansturing vanuit de gemeente Rotterdam. In het Rotterdamse stelsel van zorg en welzijn nemen de wijkteams een sleutelpositie in. Inwoners worden verwezen vanuit de loketten VraagWijzer, JongerenLoket, Stedelijke Zorg, of zij worden direct naar het wijkteam verwezen door het brede netwerk, onder andere door school, Centrum Jeugd & Gezin, huisartsen of andere hulpverleners vanuit welzijnsorganisaties.

5.2 Hoe gaat het met de wijkteams? Vanaf begin 2015 bieden de wijkteams hulp en ondersteuning aan Rotterdammers die te maken hebben met complexe problematiek. De wijkteams hebben een sterke positie in de wijk en in het netwerk. De tevredenheid van cliënten over het handelen en de effectiviteit van de wijkteams is hoog. Het aantal klachten is in 2021 (107) met 2 ten opzichte van 2020 toegenomen (was 105), maar het aantal (deels) gegrond verklaarde klachten is onverminderd laag (12 in 2020 ten opzichte van 15 in 2021). Uit deze raadsmonitor blijkt ook dat de wijkteamorganisatie zwaar belast is en dat er ruimte is voor verbetering. Zo hebben sommige wijkteams te maken met opgelopen wachttijden. Onder andere de wachtlijsten bij specialistische zorg, maar ook de woningnood – door het ontbreken van geschikte woonruimte duurt het vaak langer op problemen duurzaam op te lossen – leggen extra druk op de wijkteamsDaarnaast heeft de coronacrisis ervoor gezorgd dat meer Rotterdammers kampen met (complexe) problemen. Dat kan liggen op het vlak van financiën, door het wegvallen van werk of opdrachten. We zien, met name bij de jeugdige groep, een toename in problemen rond zingeving, raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

23 van 49

depressieve gevoelens, tot uiteindelijk zelfs zware GGZ-problematiek als eetstoornissen en suïcidale neigingen. Er wordt hard gewerkt om de druk op de wijkteams te verlagen. Zo zetten we extra capaciteit in om de wachttijden te verlagen en wordt met de nieuwe inkoop getracht meer flexibiliteit in te bouwen, zodat we kunnen meebewegen met de toenemende vraag naar zorg en ondersteuning. Hoewel we verschillende maatregelen inzetten, blijft de druk op de wijkteams hoog en blijven de wachttijden een punt van aandacht. Dienstverlening tijdens de coronapandemie De dienstverlening van de wijkteams is de afgelopen twee jaar tijdens de verschillende lockdowns gecontinueerd. Waar in de eerste weken van de pandemie in 2020 de hulp zoveel mogelijk digitaal is verleend, bleek al snel dat voor sommige doelgroepen of situaties de online hulpverlening niet toereikend was. Vervolgens zijn er andere instrumenten ingezet. Denk hierbij aan wandelingen met de cliënt of andere ontmoetingen in de buitenruimte. Sinds de zomer van 2020 worden er weer huisbezoeken afgelegd. De wijkteamlocaties waren ook in 2020 toegankelijk voor cliënten. In 2021 is deze werkwijze gecontinueerd. Terugkijkend op dat jaar zien we dat de pandemie invloed heeft gehad op de hulpverlening. Door lockdowns, besmettingen en quarantainemaatregelen hebben sommige hulpverleningstrajecten langer geduurd. Instroom 1e half

1e half

2e half

2e half

1e half

1e half

2e half

2e half

jaar 2020 Basishulp

jaar 2020 Casusregie

jaar 2020 Basishulp

jaar 2020 Casusregie

jaar 2021 Basishulp

jaar 2021 Casusregie

jaar 2021 Basishulp

jaar 2021 Casusregie

Totaal instroom Volwassenen in periode

3.218

364

2.948

357

2.784

362

3.124

364

Totaal instroom Jeugd in periode

2.017

713

1.568

445

1.740

361

1.570

369

Wijknetwerk

3.468

702

3.045

574

3.405

565

3.218

520

VraagWijzer

913

65

656

50

751

98

722

72

JongerenLoket

68

1

64

2

29

3

33

3

Stedelijke Zorg

52

3

45

5

71

2

45

4

Loket niet te bepalen

734

306

706

171

268

55

676

134

Instroom wijkteams

Aangemeld door:

Tabel 5.1 Instroom wijkteams en informatie van waaruit de aanmelding plaatsvond

In de bovenstaande tabel is de instroom in de wijkteams weergegeven. Bij basishulp volwassenen is er in het laatste half jaar van 2021 – na een periode van lagere instroom – weer sprake van een toename in de instroom. Deze periode van lagere instroom wordt toegeschreven aan de coronapandemie, die er in de volle breedte van de samenleving voor zorgde dat burgers minder hulp vroegen. De instroom is nu weer bijna terug op het niveau van voor de pandemie. Ook bij de raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

24 van 49

instroom jeugd was er als gevolg van de coronapandemie sprake van een lagere instroom, deze instroom is nog niet terug op het niveau van voor de pandemie. Mogelijk kan dit worden verklaard door verminderde doorstroommogelijkheden in de jeugdzorg, evenals het vertragende effect dat lockdowns en quarantainemaatregelen op de hulpverlening hebben gehad. Een aantal wijkteams kan hierdoor maar beperkt nieuwe cliënten behandelen. Ook in de instroom casusregie is er sprake van een daling bij jeugd (van 713 in het eerste half jaar van 2020 naar 369 in het tweede half jaar van 2021). Bij de volwassenenzorg speelt dit niet, daar blijft de instroom de gehele periode 2020-2021 stabiel rond de 360. Actieve casussen Actieve casussen en caseload wijkteams 1e helft 2020 tot en met 2e helft 2021 Jeugd

Volwassenen

(Norm 9,95 x fte) Jaar Fte

(Norm 15,65 x fte)

1e helft

2e helft

1e helft

2e helft

1e helft

2e helft

1e helft

2e helft

2020

2020

2021

2021

2020

2020

2021

2021

349,3

349,3

348,5

351,8

252,5

254,3

263,8

311,6

Casus per fte

16,7

15,4

15,4

14,8

16

15,5

15

13,1

Basishulp

3.241

2.936

2.958

2.885

3.429

3.203

3.156

3.223

Casusregie

2.344

2.429

2.368

2.338

573

681

808

862

Totaal casussen

5.585

5.365

5.326

5.223

3.582

3.884

3.964

4.085

Actieve casussen en caseload wijkteams 1e helft 2020 tot en met 2e helft 2021 Totaal jeugd en volwassenen 1e helft

2e helft

1e helft

2e helft

2020

2020

2021

2021

Fte

600,2

603,6

612,3

663,4

Casus per fte

16 6.670

15,4 6.139

15,2

Basishulp

6.114

14 6.108

Casusregie

2.917

3.110

3.176

3.200

Totaal casussen

9.587

9.249

9.290

9.308

Jaar

Tabel 5.2 Actieve casussen en caseload wijkteams

Het aantal actieve casussen bij basishulp is sinds de tweede helft van 2020 nagenoeg stabiel, en ligt net boven de 6.100. Ook het aantal actieve casussen casusregie is in 2021 stabiel, dit aantal ligt rond de 3.200. De gemiddelde aantal casussen dat een medewerker beheert is iets gedaald, van 16 in de eerste helft van 2020 naar 14 in de tweede helft van 2021. Dit is het gevolg van het vervullen van openstaande vacatures en de extra capaciteit.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

25 van 49

Uitstroom Ondersteuning vanuit het wijkteam is in principe kortdurend. Hiervoor zijn richtlijnen opgesteld. De gemiddelde ondersteuningsperiode wanneer we naar basishulp kijken zit aan de bovenkant van deze richtlijn: 3 tot 6 maanden bij volwassenen, 9 tot 12 maanden bij jeugd. Er zijn altijd Rotterdammers die meer nodig hebben dan de richtlijn. Het wijkteam blijft hen dan gewoon ondersteunen. 1e helft 2020

2e helft 2020

1e helft 2021

2e helft 2021

6.303

5.594

5.107

5.404

Uitstroom Volwassenen

3.579

3.380

3.089

3.344

Gemiddelde ondersteuningsperiode in weken

23,6

25,15

27,8

29,6

32%

38%

41%

41%

2.724

2.214

2.018

2.060

27,3

29,9

34,6

37,3

15%

18%

27%

28%

Vervolg na wijkteams Totale uitstroom uit de wijkteams (Basishulp en casusregie)

% Langer dan 6 maanden in hulp en/of ondersteuning Volwassenen Basishulp

Uitstroom Jeugd Gemiddelde ondersteuningsperiode in weken Basishulp % Langer dan 12 maanden in hulp en/of ondersteuning Jeugd Basishulp Tabel 5.3 Uitstroom wijkteams

Er is sprake van een toename in de ondersteuningsperiode. Bij basishulp jeugd zien we dat de doorlooptijd ten opzichte van 2020 flink is toegenomen: van 27,3 weken in eerste helft 2020, naar 37,3 weken in de tweede helft van 2021. Ook bij basishulp volwassenen is er sprake van een toename in de ondersteuningsperiode: van 23,6 weken in de eerste helft van 2020 naar 29,6 weken in de tweede helft van 2021. Welke invloed de pandemie heeft gehad op de toenemende ondersteuningsperiode is onduidelijk. We blijven de duur van de ondersteuningsperiode de komende tijd goed monitoren. Publieksreacties Klachten Aantal ingediende klachten bij klachtenbureau cluster MO Aantal (deels) gegronde klachten bij klachtenbureau cluster MO

1e helft

2e helft

1e helft

2020

2020

2021

2e helft 2021

55

50

66

41

6

6

8

7

Tabel 5.4 Publieksreacties

In 2021 zijn er 107 klachten beoordeeld over de wijkteams. Hiervan zijn er 10 gegrond en 5 deels gegrond. De meeste klachten zijn ingediend over de informatievoorziening, maatwerk en professionaliteit. Verder staan er in 2021 108 klachten op “afgehandeld”. Dat betekent dat daar geen oordeel over is gegeven. Vaak omdat er bijvoorbeeld een oplossing gezocht is voor een probleem dat speelde.

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

26 van 49

6

Specialistische hulp/ tweedelijns ondersteuning

6.1 De bedoeling van de specialistische hulp / tweedelijns ondersteuning? De gemeente wil graag dat alle Rotterdammers kunnen meedoen in de stad. Sommige inwoners hebben daar hulp bij nodig, als gevolg van bijvoorbeeld een verstandelijke beperking, dyslexie of ouderdomsbeperkingen. In Rotterdam organiseren we de zorg en ondersteuning dichtbij de Rotterdammers. Dat betekent dat we zorg en ondersteuning inzetten die de eigen kracht van mensen en hun omgeving bevordert, met aanvullende professionele, tweedelijnsondersteuning waar dat nodig is. De professionele ondersteuning aan Rotterdammers in het kader van de Wmo en de Jeugdwet is gericht op het vergroten van zelfredzaamheid en samenredzaamheid, daarbij gebruik makend van de netwerken van bewoners, het wijknetwerk en het welzijnsaanbod.

6.2 Hoe gaat het met de specialistische hulp / tweedelijns ondersteuning? In dit hoofdstuk presenteren we de cijfers over heel 2021 voor jeugdhulp en de maatwerkvoorzieningen Wmo met vergelijkingscijfers van 2020. Bij de jeugdhulp maken we onderscheid tussen regionale, lokale en landelijke ingekochte jeugdhulp. Hoe dit en de toeleiding

raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

27 van 49

zich tot elkaar verhoudt laat zich het beste zien in onderstaande Infographic 10. Deze geeft weer welke ondersteuningsmogelijkheden mogelijk zijn binnen het stelsel van jeugdhulp. Globaal gaat het om ondersteuning van licht naar zwaar. Er is geen standaard route die een gezin moet doorlopen binnen de specialistische jeugdhulp, het betreft ondersteuning op maat. Dit kan van lokaal naar regionaal, van regionaal naar landelijk ingekocht maar ook afwisselend. De in te zetten ondersteuning is afhankelijk van de problematiek en ondersteuningsbehoefte van de jeugdige en het gezin.

6.3 Instroom 6.3.1 Jeugdhulp Deze paragraaf toont het aantal nieuwe arrangementen afgegeven in de tweede helft van 2021 in vergelijking met eerdere jaarhelften. Instroom in een jaarhelft is gedefinieerd als een nieuw arrangement van een cliënt die het half jaar daarvoor geen zorg ontvangen heeft. De nieuwe uitstroom is uitgesplist naar de volgende drie financieringsstromen: 1. Rotterdam lokaal betreft: Basis GGZ (BGGZ) voor jeugdigen, dyslexie en extramurale hulp voor jeugdigen met een beperking. De gemeente koopt deze zorg zelfstandig in. 2. PGB: dit is de instroom van het aantal nieuwe indicaties Jeugdhulp dat met een persoonsgebonden budget (PGB) wordt ingekocht. 3. Rotterdams deel van de GRJR: een groot deel van de specialistische jeugdhulp wordt via de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) ingekocht. Naast Rotterdam nemen nog 14 andere gemeenten uit de regio Rijnmond deel aan deze inkoop. 10

Een toelichting op de Infographic vindt u in het stuk ‘Bijlage 1 behorende bij 20bb6506 - Infographic Jeugdhulp en toelichting op onderdelen’, onder registratienummer ‘20bb6507’. raadsmonitor welzijn, zorg en jeugdhulp -

Datum

Pagina

juli 2022

28 van 49

De instroom betreft afgegeven indicaties. Niet elke indicatie hoeft verzilverd te worden. Het aantal arrangementen/hulptrajecten dat daadwerkelijk start kan dus lager liggen dan het totale instroomcijfer. Daarnaast kunnen sommige cliënten meerdere indicaties hebben en meerdere keren voorkomen in de tabellen. Aantal nieuwe arrangementen/ PGB’s 1e half jaar 2020

Aantal nieuwe arrangementen/ PGB’s 2e half jaar 2020

Aantal nieuwe arrangementen/ PGB’s 1e half jaar 2021

Aantal nieuwe arrangementen/ PGB’s 2e half jaar 2021

Jeugd met een beperking

165

202

162

139

Basis JGGZ

311

295

275

347

Dyslexie

164

135

215

169

Instroom PGB

233

243

240

260

Totale aantal nieuwe arrangementen/PGB’s