[22bb003682] Bijlage 1 behorende bij 22bb3681 over Nota van uitgangspunten

Pompenburg Nota van Uitgangspunten 14 april 2022

t p e c n o C

Vastgesteld door het College van B&W d.d. XXX

Colofon De Nota van Uitgangspunten Projectnaam is opgesteld door Stadsontwikkeling - Ruimte en Wonen. Gebiedsontwikkelaar: Jan van de Ree

Projectleider: Ine Jans

Pompenburg Stedenbouw: Merel Bakker Matthijs van Oostrum

Landschap: Christian Gausepohl Gerwen van Veen

Programma Ramon Rodrigo

Verkeer Patrick Verbunt

Vastgesteld door: Jan van de Ree Gebiedsaccountmanager Centrum maart 2021

1. Introductie ..........................................................2

6. Resilience .........................................................52

1.1 Voorgeschiedenis

6.1 Duurzaamheid

1.2 Opgave

6.2 Klimaatadaptiviteit

1.3 Participanten

6.3 Natuurinclusief

1.4 Regie en kwaliteitsborging

6.4 Aardgasvrij

1.5 Beleidskaders

6.5 Circulair bouwen

2. Plangebied .........................................................8

7. Technische randvoorwaarden ...60

2.1 Locatie

7.1 Afval

2.2 Historie

7.2 Expeditie

2.3 Huidige situatie

7.3 Peilmaat

2.4 (Toekomstige) ontwikkelingen

7.4 Kabels en leidingen 7.5 Nutsvoorzieningen, trafo’s en installaties

Inhoud

3. Ruimtelijke uitgangspunten .........14

7.6 Vetputten

3.1 Stedenbouwkundige randvoorwaarden

7.7 Windhinder

3.2 Openbare ruimte randvoorwaarden

7.8 Bezonning

3.3 Programma

7.9 Geluid en lucht

4. Beeldkwaliteit ...............................................38

8. Proces ...................................................................64

4.1 Architectuur

8.1 Procedure

4.2 Buitenruimte

8.2 Regie en kwaliteitsborging 8.3 SMP en IP

5. Mobiliteit ............................................................46

8.4 Beheer

5.1 Bereikbaarheid 5.2 Parkeren

9. Bijlagen................................................................66 9.1 Concept Stedenbouwkundige Matenplan (SMP)

1

Introductie 1.1 Voorgeschiedenis 1.2 Opgave 1.3 Participanten 1.4 Regie en kwaliteitsborging 1.5 Beleidskader

Pompenburg Pompenburg Schiekade blok

Schiekadeblok

Treehouse Hofbogen

Treehouse

Hofplein

The Rise

ASR

Lumiere

Hofplein

Samenhang van verschillende ontwikkelingen in het RCD en Noord: wandel- en fietsroutes (blauwe en roze lijnen) verbinden nieuwe verblijfsplekken (gele sterren)

Figuur 1 Ontwikkelvisie Ontwikkelcombinatie Pompenburg. Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

4 / 75

In de Nota van Uitgangspunten staan belangrijke zaken om tot realisatie van een bouwplan te kunnen komen. In dit document staan de harde uitgangspunten omschreven waaraan bouwplannen van ontwikkelaars en particuliere opdrachtgevers moeten voldoen. Dit document wordt gebruikt als toetsingskader, omdat de ontwikkeling Pompenburg niet in het bestemmingsplan past. En om gemeentelijke ambities, bijvoorbeeld over programma en architectuur, te borgen wanneer de gemeente aan gronduitgifte doet. Tenslotte zorgt het opstellen van uitgangspunten ervoor dat de inbreng van de verschillende vakafdelingen (Stedenbouw, Wonen, Planologie, Landschap, mobiliteit) is afgestemd. De Nota van Uitgangspunten wordt vastgesteld en is daarmee het bestuurlijk bekrachtigde kader voor ontwikkeling van bouwplannen. De Nota van Uitgangspunten geldt tot aan de start bouw en is niet overdraagbaar.

besproken met de bewoners/ondernemers en naar aanleiding van de sessies zijn ontwerpkeuzes aangescherpt. Afgelopen jaar is het plan verder uitgewerkt, zowel technisch, financieel, programmatisch en ruimtelijk. De visie van de Ontwikkelcombinatie uit 2018 is gebruikt als input voor het opstellen van deze NVU. De NVU is vervolgens gedeeld met de Ontwikkelcombinatie waarop de Ontwikkelcombinatie de visie van 2018 heeft aangepast naar de ontwikkelvisie van 2022. Hierover zijn de buurt en de betrokken wijkraden opnieuw geinformeerd in februari/maart 2022. Ten aanzien van verdere planuitwerking zijn onderstaande ambities uit de visie voor de gemeente van belang:

Ruimtelijke kwaliteit •

De gebiedsontwikkeling Pompenburg draagt bij aan het slechten van de barrière tussen stad en omliggende wijken. Er is in het plan veel aandacht voor het leggen van verbindingen.

•

Het programma richt zich op dynamische stedelingen (veelal jonge mensen), gezinnen en senioren/gepensioneerden met een programma dat bijdraagt aan een aantrekkelijke openbare ruimte met verblijfskwaliteit.

1.1 Voorgeschiedenis

•

Het voormalige station Hofplein krijgt een centrale plek in de ontwikkeling.

Het plangebied is voor het grootste gedeelte eigendom van de gemeente Rotterdam. De Ontwikkelcombinatie Pompenburg (J.P. van Eesteren, Dura Vermeer, corporatie Havensteder) heeft een optie op de ontwikkelrechten op het gemeentelijk terrein en hebben daarom een team (Synchroon, architectenbureau Ninedots, landschapsarchitect Delva en conceptbureau Skonk) gevraagd samen met de gemeente een visie op te stellen voor de gebiedsontwikkeling van Pompenburg.

•

Er is een extra een doorsteek door de Hofbogen wenselijk, dit valt buiten de scope van dit project.

•

De luchtsingel wordt vernieuwd, deze route blijft gehandhaafd.

Figuur 2. Beelden bewonersavond Visie

Er wordt een parkeergarage nabij Stroveer gebouwd. In de visie wordt voorgesteld een inrit voor zowel de bestaande parkeergarage van Heliport als de nieuwe parkeergarage aan de weg Pompenburg te maken. Hiermee wordt het verkeer door de wijk aanzienlijk beperkt en wordt vergroening mogelijk gemaakt.

Programma

In de Nota van Uitgangspunten worden de harde randvoorwaarden vanuit de gemeente beschreven zodat op de lange termijn samenhang en kwaliteit gewaarborgd is. In een vervolgtraject wordt het plan verder uitgewerkt. Er moet een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld om de ontwikkeling mogelijk te maken.

Door de ontwikkelcombinatie Pompenburg is de ontwikkelvisie gepresenteerd in 2018. Deze is aan de raad aangeboden. Belangrijke zaken met betrekking tot de verdere uitwerking vanuit de visie naar masterplan zijn toen benoemd. De visie is ook in een aantal buurtbijeenkomsten en werkgroepen

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

•

fotografie Johannes Ode •

De ontwikkeling levert een substantiële bijdrage (circa 800-1100 woningen) aan de woningbouwambities van het college.

•

50% sociaal en middelduur, maximaal 50% duur en topsegment.

•

De huidige ontwikkelrechten gaan uit van de realisatie van maximaal 82.000 m2 bvo.

5 / 75

1.2 Opgave Het doel van het plan is het creëren van samenhang in dit door de oorlog gefragmenteerde stuk stad en zo een brug te slaan tussen centrum en stadswijken. De ontwikkeling van Pompenburg zorgt ervoor dat verbindingen in zowel de noord-zuid als de oost-westrichting in de stad versterkt worden. Het dak van het voormalige stationsgebouw is begin en eindpunt van het park Hofpleinlijn en wordt verbonden met het groene Stroveer en met een paviljoen aan Couwenburg. Ook de skyline van Rotterdam mag rekenen op een interessante verrijking van het beeld, door toevoeging van een aantal (woon)torens in het centrum. Het plan voor Pompenburg draagt bij aan de vijf perspectieven die in de Omgevingsvisie voor Rotterdam geformuleerd zijn: circulaire stad, compacte stad, gezonde stad, inclusieve stad en productieve stad.

Groep is eigenaar van de Hofbogen dat midden in het plangebied ligt. De gemeente houdt het gebruiksrecht van het dak van de Hofbogen. Hier wordt een inrichtingsplan opgesteld. Eigenaar PPF heeft Hofplein 19 en 20 succesvol gerenoveerd. Leeswijzer Hoofdstuk 1 is de inleiding. Hoofdstuk 2 beschrijft het plangebied in zijn bredere context en de historie van het gebied. In hoofdstuk 3 worden de ruimtelijke uitgangspunten toegelicht en in hoofdstuk 4 de uitgangspunten met betrekking tot de beeldkwaliteit; de samenhang tussen gebouw en buitenruimte. Hoofdstuk 5 behandeld de mobiliteit en 6 de duurzaamheidsaspecten. Hoofdstuk 7 geeft de technische randvoorwaarden. Hoofdstuk 8 beschrijft een aantal processtappen die na de vaststelling van de NvU zullen volgen. In de bijlage is het concept Stedenbouwkundig Matenplan opgenomen. Dit geeft de contouren weer waarbinnen de bouwplannen gerealiseerd gaan worden.

Het plan voor Pompenburg moet tevens bijdragen aan specifieke opgaven: •

Het toevoegen van woningen (met circa de helft in het betaalbare segment) in een gemixt stedelijk gebied met in totaal circa 100.000 m2 bvo (excl. parkeren)

•

Het versterken van de relatie met omliggende stadsdelen, met name richting 1) RCD, 2) ZoHo/Katshoek, 3) Haagseveer, 4) Binnenrotte

•

Het opwaarderen van de kwaliteit van de openbare verblijfsruimte, zodat die bijdraagt aan de binnenstad als citylounge en aan de duurzaamheidsdoelstellingen

1.3 Participanten De participanten in dit project zijn: de gemeente Rotterdam als grondeigenaar en de Ontwikkelcombinatie als eigenaar/ ontwikkelaar. Overige stakeholders zijn de Dudokgroep en PPF. De Dudok

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

6 / 75

1.5 Beleidskaders Rotterdam kent tal van beleidskaders. Met onder andere de Rotterdamse Mobiliteits Aanpak, Vergroeningsprogramma’s, Visie Openbare ruimte 2020-2029, de Hoogbouwvisie (2019) en het Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen biedt de gemeente kaders voor de ontwikkelingen in Pompenburg. De Vuistregels voor bouwen in de Binnenstad (2020) geven een overzicht van de belangrijkste speerpunten en verwijzen naar de relevante beleidskaders. Daarnaast is een aantal specifieke beleidskaders in het volgende stuk beschreven.

Bestemmingsplan Het vigerende bestemmingsplan voor het gedeelte ten zuiden van het Spoor is het bestemmingsplan LijnbaankwartierCoolsingel, vastgesteld op 17 oktober 2019 (nog niet onherroepelijk). Het bestemmingsplan voor het gedeelte ten noorden van het spoor is Provenierswijk-Bentincklaan vastgesteld op 9 juli 2015 en onherroepelijk geworden op 19 september 2015. De uitgangspunten uit de NvU en de visie voor Pompenburg passen niet in de huidige bestemmingsplannen. De bouwcontouren en hoogtes komen niet overeen met de visie van nu. Voor Pompenburg moet dan ook een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld.

Welstandsnota Het noordelijk deel van Pompenburg valt onder de categorie ‘stedelijke knooppunten’ uit de welstandsnota 2012 en het zuidelijke deel van Pompenburg valt onder de categorie ‘centrummix’. Deze worden nader toegelicht in hoofdstuk 4 Beeldkwaliteit.

Vuistregels voor bouwen in de Binnenstad Rotterdam blijft zich ontwikkelen. Rotterdam wil goede groei, passend in het karakter van de stad. Wij willen kwaliteit behouden waar mogelijk is en kwaliteit toevoegen waar nodig is. Voor het bouwen in de Binnenstad van Rotterdam is het belangrijk dat iedere ontwikkeling bijdraagt aan een levendige en aantrekkelijke Binnenstad. Bouwprojecten dienen daarom toekomstbestendig te zijn (robuust en resilient) en toekomstwaarde voor de Binenstad te creëren. Tezamen werken we aan de invulling van de Binnenstad als City Lounge. Om een bondig overzicht van alle beleidskaders te geven zijn de Vuistregels voor bouwen in de Binnenstad ontwikkeld. Deze zijn van toepassing op de ontwikkeling Pompenburg en terug te vinden in de link: https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/vuistregels-bouwen/ Vuistregels_Binnenstad-202101.pdf

Figuur 3. Welstandsnota Rotterdam met centrum gebied in donker blauw

De huidige bestemmingsplannen zijn te vinden via: www.ruimtelijkeplannen.nl

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

7 / 75

2

Plangebied 2.1 Locatie 2.2 Historie 2.3 Huidige situatie 2.4 (Toekomstige) ontwikkelingen

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

9 / 75

voor WOII

na WOII

jaren ‘70

huidig

toekomst

Figuur 4. Luchtfoto Pompenburg begin 20e eeuw, KLM Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Figuur 5. Transformatie van Pompenburg 10 / 75

2.1 Locatie Pompenburg vormt de schakel tussen het stadscentrum en de stadswijken. Een door de geschiedenis getekend stuk stad, in tweeën gedeeld door de bestaande spoorlijn en vanaf het Hofplein aan het zicht onttrokken door het mooi gerenoveerde Hofplein 19 en 20. Het gebied werd nog verder gefragmenteerd door de Hofbogen, omsloten door grootschalige autoinfrastructuur en grenzend aan het Heliportterrein, met een bijzonder woonmilieu. De huidige Hofbogen met leuke winkels en horeca en de vele gebouwen van Maaskant in de omgeving bepalen de identiteit van het gebied. Het doel is het creëren van samenhang in dit door de oorlog gefragmenteerde stuk stad en zo een brug te slaan tussen centrum en stadswijken. Pompenburg grenst aan de westzijde aan het Rotterdam Central District (RCD).

1. Heer Bokel college 1957-1960 Architect: H. Kramer voormalige Keuchenius school

2. Hofbogen 1904-1909 Architect: A.C.C.G. van Hemert

7.

3. Stadsarchief 1958-1963 Architect: H.A. Maaskant voormalige Rijks Automobiel Centrale

3.

4. Woninggebouw Hofdijk 1967-1983 Architect: Jan Verhoeven

1.

5. Shell kantoor 1976-1980 2.

Architect: A.H. Dirks

Architect: Bureau Verschoor en Schippers

7. Technicon 1961-1970 Architect: H.A. Maaskant

6. 5.

2.2 Historie In 2018 is een cultuurhistorische verkenning opgesteld voor het Zomerhofkwartier, Pompenburg, Heliport en Binnenrottekwartier. In 2021 is ook een cultuurhistorische verkenning voor het Hofplein opgesteld. In de verkenningen staat de ontstaansgeschiedenis en de beeldbepalende gebouwen omschreven. Daarnaast is ook gewerkt aan een cultuurhistorische verkenningvoor het Weena en omgeving Hofplein. Hierin wordt het belang benadrukt van het Technicongebouw als ruimtelijke beeindiging van de Coolsingel. Pompenburg staat binnen de gemeente Rotterdam bekend als het laatste brandgat, dat nooit helemaal hersteld is van de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. En dat terwijl de plek vroeger zo’n belangrijke rol speelde als knooppunt van openbaar vervoer tussen enerzijds de spoorlijn RotterdamDordrecht (het luchtspoor) en anderzijds de spoorlijn tussen Rotterdam-Hofplein en Den Haag. De omgeving was voor de oorlog dicht bebouwd en het station Hofplein lag midden tussen de huizen. De Schiekade grensde nog echt aan water en het Hofplein werd beschouwd als centrum van de stad. Tot 1940 was Pompenburg dan ook een levendige stadswijk met een mix van wonen, uitgaan en kleine bedrijvigheid. Na

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

6. Schiekade 182-205 1954-1960

4.

Rijksmonument*

*www.rijksmonumenten.nl

Waarde cultuur historie 2**

**www.ruimtelijke plannen.nl

Beeldbepalend gebouw***

***W. Galema (2018) Zomerhofkwartier & Pompenburg, Heliport en Rottekwartier cultuur historische verkenning

(geen wettelijke bescherming)

Figuur 6. Wettelijk vastgelegde cultuur historische waarde Pompenburg

Locatie Kasteel Weena en de na 1811 gedempte wateren

Figuur 7. Voormalig naoorlogse station

Figuur 8. Het oorspronkelijk ontwerp van

Hofbogen is gesloopt

H. Kammers voor de Keuchenius school is op diverse manieren aangetast

11 / 75

1960 was er met name bedrijvigheid in het gebied gevestigd. Ook lag er een aantal infrastructurele reserveringen. De Heer Bokelweg moest een nieuwe uitvalsweg naar Utrecht worden en ook lag er een reservering voor een extra treintracé naar Utrecht. Na 1985 werden woningen toegevoegd door de bouw van Heliport, waarna de bedrijvigheid langzamerhand afnam. De infrastructurele reserveringen werden opgeheven en het spoor kwam in een tunnel te liggen, die ter hoogte van Pompenburg omhoog komt. Het terrein van kasteel Weena is een archeologisch belangrijke plaats (ABP) en gemeentelijk archeologisch monument. Bewoningssporen vanaf de zestiende en zeventiende eeuw, die samenhangen met de stad Rotterdam, zijn te verwachten in het hele plangebied. Keuchenius school De Keuchenius school (nu Heer Bokelweg College) is een voorbeeld van modernistische wederopbouw architectuur uit de jaren 50. De school is ontworpen door H. Kammer en heeft een dubbelbestemming cultuurhistorische waarde. De Keuchenius school is een voorbeeld van modernistische wederopbouwarchitecttuur uit de jaren ‘50 en is dus in beginsel cultuurhistrosich waardevol. Nader onderzoek heeft echter aangetoond dat het gebouw door diverse ingrepen veel van haar cultuurhistorische waarde heeft verloren. Ook is de context rondom de school sterk gewijzigd.

Deze Nota van Uitgangspunten gaat daarom uit van sloop van de Keuchenius school om op deze plek een bouwblok te realiseren dat aansluit op de omliggende structuren. Hofpleinlijn De Hofpleinlijn was een van de twee oorspronkelijke spoorverbinding naar Den Haag. De lijn had ter hoogte van het Hofplein een prachtig vooroorlogs en naoorlogs kopstation. Later werd dit afgebroken, toen het luchtspoor over de Binnenrotte werd vervangen door een ondergrondse verbinding. In 2006 raakte de Hofpleinlijn in onbruik door de aanleg van nieuwe metroverbinding. Sindsdien hebben de Hofbogen een nieuwe invulling gekregen met aantrekkelijke (horeca)voorzieningen. Het dak van de Hofbogen wordt ingericht als park. De Hofpleinlijn valt buiten het project Pompenburg, maar een

goede inbedding hiervan is van groot belang. Het oude kopstation komt terug in deze NvU voor Pompenburg. Het vormt de start van de het nieuwe dakpark op de Hofbogen.

2.3 Huidige situatie Ten noorden van Pompenburg sluit het gebied aan op het fijnmazige netwerk van de historische stadswijken. Ten zuiden/ westen van het gebied is het grofmazige wederopbouwgrid aanwezig. Hiertussen ligt Pompenburg in een gebied dat gekenmerkt werd door infrastructurele reserveringen en waar bebouwing contextloos lijkt te zijn neergezet, zoals de ‘scherven’ Heliport en het stadsarchief. Veel bebouwing heeft blinde gevels of een parkeergarage op de begane grond. Ook de buitenruimte is versnipperd. Parkeerplaatsen, de vredestuin, het grasveld bij Stroveer en de benzinepomp hebben weinig samenhang. De opgave voor Pompenburg bestaat dan ook uit het aanhelen van dit stuk stad. Met logische blokstructuur die zoveel mogelijk aansluit op de rooilijnen van de omliggende straten.

te zien. Met ruim 350.000m2 bvo extra gemengd stedelijk programma in het RCD en ZoHo worden veel woningen toegevoegd, maar ook culturele functies, levendige plinten, onderwijsvoorzieningen en gaat vergroend worden om naast kwantiteit ook kwaliteit toe te voegen. Het gebied is nu al een van de vier economische brandpunten van Rotterdam met accent op ICT en dienstverlening, maar ook ondernemers in design, architectuur en media. Het kent vele succesvolle, innovatieve start-ups. Een mix aan stedelijk programma biedt een goede basis voor kruisbestuiving: het Glocal-concept, waarin globaal en lokaal niveau elkaar versterkt. Ook liggen in het gebied twee van de zeven grote stadsprojecten op het gebied van vergroening: Hofplein en de Hofbogen. Pompenburg ligt dus in het brandpunt van nieuwe ontwikkelingen. Vanuit het project Pompenburg wordt nauw samengewerkt met de projectteams van de aangrenzende projecten om de samenhang te borgen.

Pompenburg ligt op het snijvlak van twee belangrijke stadsassen: in noord-zuid richting is dat de verbinding Schiekade – Coolsingel en in oost-west richting is dat de verbinding Pompenburg – Weena. Aan de westzijde van Pompenburg ligt het RCD, Rotterdam Central District. Een gebied met grootse verdichtingsplannen, zowel op het gebied van wonen, werken als recreëren. Dit gebied staat middels de ‘luchtsingel’ in directe verbinding met Pompenburg.

2.4 Toekomstige ontwikkelingen De verschillende ontwikkelingen in de nabijheid van Pompenburg vinden de komende 10 jaar plaats. Het gaat om ontwikkellocaties in het Rotterdam Central District zoals het Schiekadeblok en Delftseplein. Maar ook het Zomerhofkwartier (ZoHo), de ontwikkelingen rondom het Hofplein, de Hofbogen en Katshoek. We bepalen nu hoe de aansluiting van de binnenstad op de noordelijke stadswijken eruit komt Figuur 10. Trap naar luchtsingel

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

12 / 75

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

13 / 75

3

Ruimtelijke uitgangspunten 3.1 Stedenbouwkundige randvoorwaarden 3.2 Openbare ruimte randvoorwaarden 3.3 Programma

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

15 / 75

56m

74m 125m

55m 200m 140m 95m

150m 250m

Samenhangende rooilijnen langs de boulevards

plaatsing hoogteaccenten in relatie tot bestaande hoogteaccenten ‘schijven’ in relatie tot bestaande ‘schijven’ doorlopende plinten

3.1 Stedenbouwkundige randvoorwaarden Stedenbouwkundige opzet De nieuwe structuur van bebouwing schept orde in het gebied. Twee grote bouwblokken aan de Schiekade en Pompenburg geven de twee stadsboulevards en de in het binnnengebied gelegen straten een heldere rooilijn. Hoogbouw ligt vooral aan de kant van de stadsboulevards en de bebouwing neemt in hoogte af naar het binnengebied. Het vroegere kopstation wordt teruggebouwd in een nieuwe vorm als startpunt van het Hofbogenpark. Hierin zit een opgang naar het hogere niveau en functies die het gebied gedurende de dag en avond levendig maken. De nieuwe Luchtsingel verbindt het kopstation met publieke functie met het Hofbogenpark.

70

115

Op de kop van Stroveer is een alzijdig bouwblok mogelijk. Dit bouwblok vormt de schakel tussen stroveer en de Binnenrotte. Een goede plint en de woningen moeten bijdrage aan de sociale veiligheid van de plek.

2 1 45

3 125

Bebouwingslijnen en rooilijnen In de randvoorwaardenkaart zijn mogelijke bouwlocaties aangegeven. Binnen de bouwlocaties zijn indicatief bebouwingsvlakken ingetekend. De rooilijnen vormen de uiterste begrenzing van het bouwblok. Met de gele sterren zijn de hoogteaccenten aangegeven. Met zwart, rood en oranje zijn de plinten aangeduid. De groene kleur geeft de verblijfsplek aan, die op twee verschillende niveaus ligt. Hier sluit het netwerk van langzaamverkeersroutes op aan.

Maximale bouwvlakken Mogelijke extra bouw vlakken

•

De rooilijn aan de Heer Bokelweg is ten opzichte van de bestaande bebouwing naar voren geplaatst om een beter passend profiel te realiseren. De rooilijn is gelijk getrokken met het naastgelegen woongebouw.

•

Rooilijnen langs de Schiekade en Pompenburg sluiten ook aan op de bestaande bebouwing.Op de Hoek van de Schiekade/Heer Bokelweg is een bijzondere architectonische oplossing gewenst, die reageert op de hoek van Technicon en 5m stoep vrij laat.

•

Het appartementengebouw op Stroveer ligt juist iets naar achteren om te benadrukken dat het een solitaire toren in het park is.

•

Aan de binnenzijde van de ontwikkeling is de rooilijn een afgeleide van de gewenste buitenruimte maten (zie hoofdstuk 3,2).

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Figuur 13. Randvoorwaarden plinten

ingangen

plint

max. bouw hoogte

dichtheid

hoogte

Rotterdamse laag

plint stadsboulevards

min.1 per 30m

5-6m

16-30m

plint binnengebied

min. 1 per 15m

>4,5m

<15m

17 / 75

Parkinvulling buurtzijde langs Hofbogenpark tot Binnenrotte.

Impressie Couwenburgplein (Studio Ninedots & Delva)

Impressie nieuwe Luchtsingel (Studio Ninedots & Delva)

Oostwestverbining over twee verblijfsplekken van de Schiekade naar de Binnenrotte.

Noordzuidverbinding langs twee verblijfsplekken: Couwenburgplein en aan de voet van de Hofbogen.

Nieuwe Luchtsingel verbindt Schiekadeblok met het Hofbogenpark. Veel gebouwen hebben een entree aan de route.

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

18 / 75

Bouwvolume

Rotterdamse Laag

Plinten

De hoogte van de Rotterdamse Laag verschilt per plek in de stad. Voor Pompenburg is de hoogte tussen de 16 en 30 meter. Door de Rotterdamse Laag onderdeel te maken van het gebouw, ontstaat er een goede aansluiting op de aangrenzende gebouwen en stimuleert dit de continuïteit van wanden, straten, pleinen en boulevards. Hoogbouw staat altijd terug met een setback ten opzichte van de rooilijn van de Rotterdamse Laag.

Pompenburg en de aanliggende buurten kenmerken zich door een structuur van weinig levendige plinten. Alleen de plinten van de Hofbogen zijn afwisselend en aantrekkelijk. Het nieuwe plan moet bijdragen aan uitnodigende plinten en een actief, levendig gebied met een hoge ‘entreedichtheid’. Door de tunnelbak van de trein, die het gebied doorsnijdt, ontstaan hoge blinde muren. Het plan zal hier op moeten reageren door de wanden aan het zicht te onttrekken of door er uitnodigende plinten tegenover vorm te geven. Een goede plek in de stad ontstaat door het samenspel van gebouwen en buitenruimte. Het toekomstige Pompenburg heeft een levendig, gevarieerd programma en dat mag ook op straatniveau gezien worden. Dit vertaalt zich naar plekken en gebouwen, waarbij de grenzen niet hard, maar flexibel zijn en vloeiend in elkaar overlopen. Plinten begeleiden de looproutes en leggen de verbinding naar de hoger gelegen functies in het gebouw (binnen de aangegeven plinthoogte is een mezzanine verdieping mogelijk) en zo ook weer naar het niveau van de luchtsingel of het dakpark op Stroveer. Traptreden en stoepen dragen bij aan de zitmogelijkheden en een dynamische leefomgeving. Entrees zijn duidelijk herkenbaar en overgangsruimtes tussen binnen en buiten bieden beschutting, bijvoorbeeld door een iets terugliggende entree of het toepassen van een luifel. Pompenburg heeft een gebrek aan entrees.

Alleen de Hofbogen bieden levendigheid in het gebied. Dit komt onder andere door de hoge entreedichtheid. De entreedichtheid in het binnengebied moet referen aan het ritme van de Hofbogen: dus minimaal 1 entree per 15m. Deze ingangen dragen ook bij aan de sociale veiligheid. Interactie tussen de openbare ruimte en de aangrenzende bebouwing draagt bij aan ‘ogen op de straat’. Andere facetten, zoals ruime onderdoorgangen, goede verlichting en een mix aan functies die het gebied 24/7 levendig maken, dragen hier tevens aan bij. Overhoekse oriëntatie, waarbij er ramen op beide hoeken van een gebouw gesitueerd zijn, en het beperken van blinde delen in de gevel zijn van groot belang voor de ‘ogen op straat’. Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Bovenbouw

Voorbeeld dubbel hoge plint

De regels voor de bovenbouw worden beschreven in de Hoogbouwvisie Rotterdam (2019). De bovenbouw heeft in Pompenburg een setback van ten minste 4 meter ter plaatse van de Schiekade en op de overige locaties ten minste 1,5m om de Rotterdamse Laag tot zijn recht te laten komen. De visie voor Pompenburg is dat de buitenranden, langs de grotere boulevards hoger zijn en dat de hoogte naar binnen toe afneemt, zodat de bezonning van het binnengebied optimaal is en de hoogte aansluit bij de kleinschaligheid van de Hofbogen. De maximale hoogtes zijn aangegeven op de randvoorwaardenkaart, dit is exclusief de technische ruimtes op het dak. Op de zichtlijn van de Schiekade mag een volume van 125m hoog gerealiseerd worden en een toren van 70m hoog aan de kant van het Hofbogenpark. Aan Pompenburg mag een toren van 140 m hoog gerealiseerd worden en op Stroveer een toren van 55m hoog. De hoogte loopt af naarmate verder van de hoogbouwzone wordt gebouwd en dichter bij kleinschalige bebouwing als Heliport.

Figuur 18. Sterke connectie openbare ruimte en aanliggende plinten gewenst

Dak- en gevellandschap Het dak- en gevellandschap doet mee in de levendigheid en de aantrekkelijkheid van het gebouwconcept. Daken onder de 40m hoogte krijgen functies als collectieve verblijfsplek en/of worden groen ingericht. Ook zullen daken voor het opwekken van energie ingezet kunnen worden. De ambitie is om delen van het gebouw op hoogte ook betekenis te geven voor de stad, door kwalitatief groen toe te voegen aan het versteende

>70m toren

toren

max. 16-30m Rotterdamse laag plint

hofbogen

15m 4,5m

Rotterdamse laag plint

5-6m

Figuur 19. Profiel verandert van stadsboulevard naar binnengebied 19 / 75

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

20 / 75

74

hoogteaccent

115 125

max. bebouwingsvlak stadsstraat fietsroute boulevardzijde/buitenrand P

P

stedelijkgebied/binnengebied wijkfuncties maaiveld

140

verhoogd maaiveld verbinding naar verhoogd maaiveld uitzichtspunt ingang parkeergarage (indicatief ) wandelverbindingen Figuur 11. Randvoorwaarden kaart Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

21 / 75

landschap eromheen. De functie van het daklandschap in het kader van de natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie worden in het hoofdstuk Resilience beschreven. 140 M

125 M

Buitenruimte behorende bij het gebouw Om de kwaliteit van appartementen te waarborgen is een royale private of collectieve buitenruimte essentieel.

Inclusiviteit De buitenruimte rondom de Hofbogen is een ontmoetingsplek voor iedereen. Niet alleen voor de mensen die er wonen/werken, maar voor een bredere doelgroep van Rotterdammers. De voorzieningen rondom deze nieuwe verblijfsruimtes dragen hieraan bij.

74 M

Sociale veiligheid Daarnaast zijn voor de bewoners ontmoetingsplekken in de gebouwen zelf. Het beste is als de bewoners op een vanzelfsprekende wijze op deze collectieve plekken terecht komen. Om ondermijning te voorkomen is het niet mogelijk rechtstreeks vanuit de parkeergarage naar je woning te gaan, altijd leidt de route via de lobby.

55 M

Ook is er bij het ontwerp oog voor sociale veiligheid. Ruime onderdoorgangen, goede verlichting en een mix aan functies die het gebied levendig maken. Overhoekse oriëntatie van gebouwen en het beperken van blinde delen in de gevel zijn van groot belang: ‘ogen op straat’.

Flexibiliteit en toekomstbestendigheid Gebouwen kennen een gemengd programma, een publieke plint en een mix van wonen en werken. Doordat de vraag naar functies en voorzieningen in de loop van de tijd sterk kan wijzigen, is het van belang dat delen van het gebouw eenvoudig zijn te transformeren. Het moet daarom in de toekomst mogelijk zijn om het gebouw een andere functie te geven zonder dat er majeure ingrepen nodig zijn. Denk hierbij aan verticale leidingtransport, verdiepingshoogtes voor diverse functies, flexibele draagconstructie etc. Maximale hoogtes Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

22 / 75

3.2 Openbare ruimte randvoorwaarden In de Visie openbare ruimte Rotterdam 2020-2029 worden drie doelen beschreven: 1.

Groenere en duurzame stad

2.

Openbare ruimte van en voor iedereen

3.

Ruim baan voor fietser en voetganger

De ontwikkeling van Pompenburg kan bijdragen aan alledrie deze doelen. Voor de concrete uitwerking van de openbare ruimte geldt de Rotterdamse Stijl als uitgangspunt. In de Rotterdamse Stijl staan uitgangspunten voor ontwerpprincipes rond inrichting, verlichting, boomstructuren, toegankelijkheid en het palet van materialisatie en beheer. Ook zijn de standaardwegenbouwdetails hieraan gekoppeld. Het Rotterdam Central District kenmerkt zich door een structuur van stadsboulevards. Deze stadsboulevards hebben een sterke bomenstructuur. Deze structuur is ontstaan in de wederopbouwperiode. In het noordelijk deel van het Rotterdamse Central District, zijn met name de gebouwen van architect Maaskant toonaangevend. De vooroorlogse stadswijken ten noorden van Pompenburg kenmerken zich door levendige straten van 10m tot 20m breed en met bebouwing tot 15m hoog. Pompenburg, als schakel tussen het stadscentrum en de stadswijken, dient een schakel te zijn tussen deze twee ruimtelijke indelingen. Het plan maakt onderscheid tussen de stadsboulevards, het binnengebied en de Hofbogen/Luchtsingel.

Straatprofielen Om het plan mogelijk te maken moeten enkele profielen van wegen worden aangepast. Dit zijn: •

De Heer Bokelweg: hier wordt het profiel versmald door de ventweg er uit te halen en zo meer continuiteit in de straatwanden te krijgen.

•

Pompenburg/Admiraal de Ruijterweg: Om het Stroveer autovrij te kunnen maken is een nieuwe aansluiting op deze wegen noodzakelijk. Hier is een hoogteverschil te overbruggen met de auto. Nu bestaat hier alleen een fietsaansluiting. Hiervoor is ruimte nodig. In de toekomst ontstaat er door het weghalen van rijbanen de mogelijkheid extra groen toe te voegen

•

De Profielen Couwenburg en Raampoortstraat gaan ook veranderen, omdat er een straatwand wordt toegevoegd met nieuwe bebouwing.

De nieuwe profielen worden in dit hoofdstuk beschreven. De volledige reeks Profielen is te vinden in de bijlage.

Hoogteverschillen In het gebied zijn veel niveauverschillen aanwezig. Deze moeten op een zo geleidelijke manier geslecht worden en aanleiding geven tot spelen, vergroenen en verblijven. Peilen zijn aangegeven op de SMP-tekening. Toegankelijkheid is een belangrijk uitgagspunt, om bij te kunnen dragen aan het 2e doel van de Visie openbare ruimte Rotterdam 2020-2029: de openbare ruimte is van iedereen.

Groen verblijfsgebied Met de transformatie van Pompenburg naar hoogstedelijk gemengd gebied is er de behoefte om sterk te vergroenen en de verblijfskwaliteit te verbeteren. Uitgangspunt is dat de fietser en voetganger domineren en de auto te gast is. Om dit te bereiken wordt het binnengebied zoveel mogelijk autoluw/ autovrij gemaakt en waar mogelijk: vergroend. Vergroening draagt bij aan een duurzame plek, die meer water kan bergen en verkoeling biedt op zomerse dagen. Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Fietstunnel De bestaande fietstunnel onder het spoor door wordt autovrij en wint daardoor aan kwaliteit. De tunnel moet integraal onderdeel worden van het nieuwe ontwerp voor de openbare ruimte.

23 / 75

Heer Bokelweg De Heer Bokelweg lijkt in het westelijke gedeelte qua breedte en profiel op een stadsboulevard. Verder richting Noordplein versmalt het profiel om zich dan nog een keer te verbreden na de Noordsingel, de straat wisselt vaak van profiel. Ook is het geen stadsboulevard maar een gewone wijkontsluitingsweg die ooit een aanrijroute richting snelweg moest worden dit is nooit realiteit geworden. De Heer Bokelweg blijft echter een belangrijke entree richting de binnenstad. In de toekomst kan een profielwijziging, van het huidige asymmetrisch profiel naar een symmetrisch profiel waarbij auto’s en tram in het midden rijden en fietsers met een brede suggestiestrook op de rijbaan, meer ruimte voor groen en verblijven bieden. Ook zou dit een beter bij de functie passend beeld opleveren.

Richtlijnen & maatvoering

g

rB Hee

e kelw

(binnen plangrenzen)

o

•

Asymmetrisch profiel met vrijliggend tram in het groen

•

Profielversmalling van 48m naar 37m

•

Geen ventweg, bij nieuwe inrit vanaf Heer Bokelweg ontstaan kruisingen met de tram veilig vormgeven, met RET afstemmen

•

Trottoir tenminste 5m obstakelvrij

•

Robuuste bomenstructuur, drie rijen bomen 1e grootte

•

Oversteek richting Boekhorststraat en Vijverhofstraat moet goed op plangebied aansluiten. De tramhalte is integraal onderdeel van inrichting

1,5m 4m

30m

6m

3m 37m 11m

Figuur 23. Mogelijke profielwijziging Heer Bokelweg richting Noordplein

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Figuur 24. Doorsnede Heer Bokelweg

24 / 75

Couwenburg - stadsstraat

Raampoortstraat

Couwenburg is op dit moment nog een achterkant, gebruikt voor expeditie, en toegang tot benzinepomp en parkeergarage. De zijde langs het spoor heeft een tijdelijk gebruik als tuin en wordt actief gebruikt door een kleine groep tuinierders. Couwenburg moet een typische Rotterdamse stadsstraat worden, die leidt tot het nieuwe kopgebouw van de Hofbogen, referend aan het voormalig kopstation. Het is de fijnmazige verbinding voor voetgangers en fietsers tussen RCD, het Hoflplein, de Delftsestraat en de straat met de zeven namen richting Meent. Ook is Couwenburg voor een stuk onderdeel van het hoofdfietsnetwerk, de steeds belangrijkere parallel noord-zuidroute. Deze toekomstige, levendige stadsstraat heeft een sterk stedelijk karakter met een intensief gemengd programma en interactieve plinten. Een nieuwe langzaamverkeersoversteek naar de Delftsestraat versterkt de verbinding met het RCD en de route naar het station. Nog onderzocht wordt in samenhang met de herinrichting van het Hofplein of deze verkeerstechnisch realiseerbaar is.

De Raamportstraat is een wijkstraat langs de Hofbogen die een belangrijke functie heeft in het fietsnetwerk en deel uitmaakt van de parallel noord-zuidroute. In het noordelijke deel is, met terrassen langs de bogen en de tijdelijke horeca op het grasveldje, een aangename verblijfsruimte ontstaan die mensen uit de hele stad aantrekt. Deze sterke relatie met het programma in Hofbogen wordt behouden en versterkt. De straat met eenrichtingsverkeer heeft nu een rol als expeditiestraat en sluiproute. De tunnel onder het spoor met de keermuren heeft een barrière werking. Het zuidelijke deel is puur functioneel ingericht als route, de benzinepomp domineert het straatbeeld maar de Luchtsingel en groen daaronder waarderen de plek op. In de toekomst wordt de stedelijke sfeer langs de Hofbogen voortgezet naar het zuidelijke gedeelte van de straat en de barrièrewerking van het spoor worden geminimaliseerd. Er is geen doorgaand autoverkeer meer, maar de inrichting wordt afgestemd op het gebruik als doorgaande fietsroute en verblijfsgebied met terrassen. Sfeer en karakter passen bij de stedelijke functies

Richtlijnen & maatvoering

Richtlijnen & maatvoering

Symmetrisch profiel, evt. eenzijdig parkeren

•

Trottoir tenminste 3m obstakelvrij

•

Breedte 17m (Delftsestraat als referentie)

•

Robuuste bomenstructuur, indien mogelijk

•

Geen doorgaande route voor auto’s door afsluiting van tunnel behalve expeditie

•

Functionele fietsroute als lange lijn leesbaar en gescheiden van voetgangers

twee rijen bomen 1e of 2e grootte

Couwenburg

•

Minimaal 17m breed met ruimte voor terrassen en groen

•

Barrièrewerking van tunnel, keermuren minimaliseren

•

Boomstructuur toevoegen

Raampoortstraat

•

en het karakter van de omliggende bebouwing.

15m 15m 10m

5,5m 4,5m 4,5m

3m

Figuur 25. Doorsnede Couwenburg

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

17m

Figuur 26. Doorsnede Raampoortstraat

25 / 75

Katshoek Voor bestemmingsverkeer naar Hofdijk en de parkeergarages aan het Stroveer heeft Katshoek nu een ontsluitingsfunctie en wordt ook als fietsverbinding tussen Noord en Binnenrotte gebruikt. In de toekomst zal de inrichting aansluiten bij de regentuin en de vergroening van de straatruimte langs de Hofbogen. Door het laten vervallen van de haakse parkeerplaatsen aan de oostkant ontstaat er ruimte voor vergroening. Het zichtbaar maken van het water van de Rotte onder Heliport is een belangrijke component van de buitenruimte, functioneel en kwalitatief. Door de gewijzigde ontsluiting van de garages kan Katshoek zo ingericht worden dat de auto te gast is met behoud van de fietsverbinding. Sfeer en karakter van de inrichting passen bij het wijkkarakter.

Paden langs spoor ProRail eist een afstand van minimaal 7 meter vanaf het hart buitenste spoor en de nieuwe bebouwing. Op de verschillende plekken kan dit anders ingepast worden. In het plan moeten alle openbare ruimtes sociaal veilige prettige plekken worden of de paden moeten afgesloten worden. Hierover moet nadere afstemming plaatsvinden tussen de gemeente en de ontwikkelende partijen.

Richtlijnen & maatvoering •

Auto te gast

•

Maximaal inzetten op vergroening, huidige bomen behouden

•

Parkachtige sfeer en waardevolle ecologische verbinding tussen dak Hofbogen en Binnenrotte

•

Ruimte voor expeditie / laden en lossen

Richtlijnen & maatvoering

15m

•

Ten minste 7m breed

•

Strategie voor blinde muur spoor

•

Autoluw

7m

Figuur 27. overgang spoor-bouwblok Heer Bokelweg: dit wordt een openbare route

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

26 / 75

Stroveerpark en Hofbogenpark Het nieuwe Stroveerpark heeft als groen verblijfsgebied een invloedssfeer dat flink groter is dan de ontwikkellocatie Pompenburg zelf. Gelegen aan de noordelijke rand van de binnenstad ontstaat er samen met het groene dak op de station Hofbogen een substantieel grote samenhangende groene plek. Door de gewijzigde ontsluiting ontstaat er een grotendeels autovrij gebied wat uitstekend geschikt is voor spelende kinderen. De ambitie is om de twee maaivelden te verbinden. De nabijheid en bereikbaarheid van groen speelt een belangrijke rol in dit stenige deel van de stad. Een gewenste nieuwe oversteek voor over Pompenburg verbindt de Binnenrotte en Stroveer. Dit is de missing link in een recreatieve groene noord-zuid route tussen Gordelweg en Maas. Stroveerpark wordt een gezonde groene ontmoetingsplek voor de buurt en de stad. Het toekomstige park heeft een grote speelplek en aanleidingen om te sporten in de buitenlucht maar nodigt door de goede bezonning ook uit om langer te verblijven en uit te rusten. Een mogelijk dek over het spoor biedt ruimtevoor extra sportfaciliteiten om te voetballen of te basketballen. Figuur 29. Wijkpark fungeert voor de hele buurt

Figuur 28. Nieuwe entree auto’s vanaf Pompenburg naar parkeergarage Stroveer

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Figuur 30. Referentiebeelden park

27 / 75

Richtlijnen & maatvoering

Stroveer De huidige functie van Stroveer als aanvoerroute naar de garages onder Heliport vervalt in de toekomst. De straat wordt grotendeels onderdeel van de parkachtige inrichting tussen de huidige bebouwing en het spoor. De nieuwe inrit vanaf Pompenburg/Admiraal de Ruyterweg dient als ontsluiting van de twee huidige garages van Heliport en de nieuwe garage. De straat is in de huidige situatie ook de fietsverbinding tussen de wijken in het noorden en de Binnenrotte. Op het moment is dit een onprettige route langs het traliehek van de parkeergarage van Heliport. In de toekomst moet de garage aan het zicht onttrokken worden om een kwalitatief hoogwaardige buitenruimte te maken. Een aangename en sociaal veilige route voor fietsers en voetgangers loopt vanaf maaiveld vanaf de Hofbogen langzaam omhoog naar niveau +1 bij Pompenburg: Het dakpark Stroveer. Van groot belang is dan ook de goede aansluiting op Pompenburg door een geleidelijk oplopend talud (i.p.v. van de huidge keermuur). De huidge straat Stroveer wordt een smalle, afgesloten calamiteitenroute op maaiveld. Onder het park, tegen het talud aan ligt een parkeergarage. Op de garage wordt een dakpark aangelegd waarbij aan de groene inrichting niet te zien is of het park op een parkeergagre gerealiseerd is of dat de bomen in de volle grond staan.

Stroveer wordt een groen park en als hoogwaardige verblijfsruimte een onderdeel van de openbare ruimte en dient als compensatie voor het huidige groen. Hiernaast levert het park een belangrijke bijdrage aan een duurzame leefomgeving, aan regenwater retentie, verkoeling van de stad en stimuleert de biodiversiteit.

B

•

Compensatie huidige groen voorzieningen (5000m²) is minimaal 1:1 binnen het plangebied.

A

Stro veer

•

Waarvan speelruimte van minimaal 1000m² (bepaald door Rotterdamse norm voor buitenspeelruimte)

•

Beplanting levert een bijdrage aan de biodiversiteit en is onderdeel van ecologisch netwerk

• •

Inrichting met aanleidingen om te sporten Geen verschil in uitstraling en gebruik tussen dak parkeergarage en de rest van het park. De overgang tussen volle grond en ondergrondse bouwwerken (geen muren, steile hellingen) is onzichtbaar. Dit geldt voor zowel de padenstructuur en inrichting van het park als ook voor de beplanting inclusief bomen.

• •

Grote parkbomen zijn overal op het Stroveerpark mogelijk Bomen op het dak kunnen niet bij het grondwater dus middels waterretentie moet ervoor gezorgd worden dat deze voldoende water krijgen. In (lange) droogteperiodes zijn eventueel aanvullende onderhoudsarme maatregelen noodzakelijk; geen (zichtbare) ophogingen van het maaiveld rond bomen. Niet de draagstructuur van de ondergrondse parkgarage bepaalt waar bomen mogelijk zijn maar het parkontwerp bepaalt de draagstructuur.

eisen ProRail inpassen.

•

Bovenstaande eisen komen neer op een grondekking van ca. 1,5m boven dak parkeergarage.

• B

•

Dak moet geschikt zijn voor onderhoudsvoertuigen. Ambitie om zo veel mogelijk bestaande bomen uit het gebied voor de inrichting te gebruiken.

•

Calamiteitenroute op maaiveld langs gevel van Heliport wordt afsluitbaar. Hoe de route aan het zicht onttrokken wordt is onderdeel van parkinrichting en wordt ingepast in het groen. Hierbij is het doel de visuele impact parkeergarage Heliport te verminderen.

•

integraal onderdeel van inrichting

A

Figuur 31. Concept doorsnede Stroveer Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Fietsverbinding met maximale helling 4% als verrijking van park zijn

•

Sociaal veilige ruimtes; buitenruimte en routes zijn goed te overzien

28 / 75

Hofbogenpark als lange lijn De Hofbogen bevinden zich tussen de binnenstad en de A20. Het voormalige spoorviaduct is tevens rijksmonument en doorkruist verschillende dichtbevolkte stadswijken. Met het Hofbogenpark wordt door de gemeente een nieuw, twee kilometer lang stadspark gerealiseerd, een groene verblijfplek. Het dak van de Hofbogen functioneert samen met de aanliggende straten als een groen netwerkpark dat uitnodigt tot actief gebruik en bewegen voor de bewoners van het stenige Noord. Met een slim en circulair watersysteem draagt het Hofbogenpark bij aan de ambities van Rotterdam op het gebied van klimaatadaptatie. Het park maakt verbindingen tussen stedelijke plekken. Zo ontstaat een unieke, obstakelvrije wandelroute vanuit de noordelijke stadswijken (in de toekomst ook verbonden met het Franscicus) naar CS en de binnenstad. De ambitie om ook de aangrenzende straten van Hofbogen als park in te richten heeft zeker betekenis voor de buitenruimte van Pompenburg.

Richtlijnen •

Locatie en vormgeving van opgangen naar dak worden vanuit ontwerp Hofbogenpark bepaald, deze zijn familie van elkaar

•

Watersysteem van Hofbogenpark aan buitenruimte Pompenburg laten aansluiten

•

Ecologie van het Hofbogenpark onderdeel maken van ontwikkeling Pompenburg

•

Dakpark wordt avonds afgesloten

Figuur 32. Referentiebeelden Hofbogenpark Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

29 / 75

Luchtsingel De Luchtsingel is onderdeel van de looproute van het Centraal Station tot Hofbogenpark. De route is nu vooral een toeristische attractie en place maker, maar zal in de toekomst een meer functionele verbinding worden als er meer voorzieningen en woningen in het gebied gerealiseerd zijn. Het verhoogde maaiveld van de Hofbogen en Luchtsingel kan pas echt als tweede maaiveld fungeren als er ook toegangen zijn naar deze verhoogde route. In zijn definitieve vorm is toevoeging van groenelementen op de verhoogde route wenselijk (ecologie en beleving). Daarnaast zal het een gezamenlijke ontwerpopgave zijn met rest van de nieuwe Luchtsingel bij het Schiekadeblok.

KOP gebouw

Het nieuwe paviljoen en het ontwerp voor de luchtsingel zijn sterk met elkaar verweven. Dit is een integrale ontwerpopgave. De precieze loop van de luchtsingel zal in samenhang met de eisen van ProRail en het ontwerp van het paviljoen worden bepaald. Hiervoor wordt een apart programma van eisen opgesteld.

Station Hofplein als verbinding Station Hofplein vormt het hart van de ontwikkeling Pompenburg en is de belangrijkste identiteitsdrager. Bij Pompenburg sluit de inrichting van het dak aan op de hoogstedelijke context met ruimte voor evenementen, ligweide, lunchplekken en horeca. In het zuiden sluit het park aan op de Luchtsingel met een verbinding over het spoor richting CS en binnenstad.

Richtlijnen •

Pad tussen spoor en gebouw komt te vervallen, de ruimte wordt bebouwd

•

Doorgang openbaar maken als verbinding tussen Raampoortstraat en Katshoek

Figuur 33. Referentiebeelden Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

30 / 75

Openbare ruimte

Randvoorwaarden Ruimtelijk Plinten

•

Plinten in het binnengebied hebben een minimale hoogte van 4,5m en hoge entree dichtheid in navolging van Hofbogen: minimaal een entree per 15m gevel.

•

De inrichting van de openbare ruimte voldoet aan de Rotterdamse Stijl, zodat de materialisering aansluit bij de omgeving en goed te beheren is.

•

Het plan maakt onderscheid tussen de inrichting van de stadsboulevards en het binnengebied.

•

Het binnengebied wordt autoluw, expeditieverkeer bevoorraadt zoveel mogelijk vanaf de Heer Bokelweg. En voor de rest van het gebied binnen venstertijden. Hoogteverschillen geven aanleiding tot spelen, zitten en vergroenen.

•

Plinten langs de stadsboulevards hebben minimale hoogte van 5m en een lagere entree dichtheid: minimaal één entree per 30m gevel.

•

•

Entrees (inclusief lobby’s) hebben een open, uitnodigend karakter, met een royale ingangpartij die duidelijk afleesbaar is.

Stadsboulevards

•

De Schiekade moet in de toekomst een stadsboulevard met meer allure worden en meer ingangen. Betere plinten dragen hier aan bij.

•

Door herprofilering van een deel van Pompenburg/Admiraal de Ruyterweg wordt een nieuwe inrit voor autoverkeer naar Stroveer mogelijk gemaakt.

•

Bij de Heer Bokelweg wordt de bestaande parallelweg opgeheven en het profiel met circa 11m versmald.

Bebouwing

•

De Rotterdamse Laag langs de stadsboulevards is circa 16-30m hoog.

•

De Rotterdamse Laag langs het binnengebied is maximaal 15m hoog op de rooilijn. Extra bouwvolume kan terugliggend worden toegevoegd.

•

De bovenbouw heeft een setback van minimaal 4m ten opzichte van de gevel van de Rotterdamse Laag ter plaatse van de Schiekade en minimaal 1,5m op overige plekken.

•

Binnengebied

•

Binnengebied wordt autovrij, met name de tunnel, de Raampoortstraat en Stroveer (m.u.v. calamiteitenverkeer en binnen venstertijden expeditieverkeer).

•

Couwenburg wordt vormgegeven als stadsstraat, met aantrekkelijke buitenruimte en plintinvulling.

•

De Raampoortstraat wordt autovrij. De fietsroute is duidelijk aangegeven volgens de inrichtingsprincipes van de Rotterdamse Stijl.

•

De ruimte in de Raampoortstraat en Katshoek zo veel mogelijk vergroenen en inrichten als verblijfsgebied met voldoende terrasruimte voorzien voor de horecagelegenheden.

De ingangen voor fietsparkeren zijn duidelijk zichtbaar en gemakkelijk toegankelijk vanaf maaiveld. Hellingbanen naar ondergrondse stallingen worden inpandig opgelost

•

Groen minimaal 1:1 terugbrengen (circa 5000m2).

•

Oppervlakte speelruimte moet voldoen aan de Rotterdamse norm voor buitenspeelruimte.

Nutsobjecten worden inpandig opgelost.

•

Geen verschil in uitstraling en gebruik tussen dak parkeergarage en de rest van het park, onzichtbaar overgang volle grond en ondergrondse bouwwerken dit geldt als ook inrichting inclusief beplanting bomen. Uitgangspunt is 1,5m gronddekking.

De Hofbogen krijgen een nieuw ‘kopstation’ aan Couwenburg met leisure/ horeca en een mooie opgang naar Luchtsingelniveau.

Overig

•

•

•

Ondergrondse afvalcontainers van woningen. Containers zijn goed bereikbaar voor vuilniswagens en liggen op redelijke loopafstand van de woningen. Voor bedrijven is inpandige afvalberging noodzakelijk. Deze moet ook goed bereikbaar zijn en de opstelplekken moet en zijn voorzien (zie Rotterdamse richtlijnen hiervoor).

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

31 / 75

Stadswijk Lokaal · Creativiteit · Kleinschalig

Wijkvoorzieningen · Sociale interactie

Ho

og

ste

de

lijk

Ste In de tern lijk at e v ion oo aa rzi l · en Inn ing ov en ati ·E e· co Mix no in mi o sch mv e in ang ter act i

e

ZoHo Creativiteit & lokale voorzieningen

SCHIEKADEBLOK

Innovatie &

economie COOLSINGEL

POMPENBURG

verblijven & stedelijke voor-

zieningen

Figuur 34. Pompenburg als schakel tussen binnenstad en stadswijken

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

32 / 75

3.3 Programma Gebiedsontwikkeling Pompenburg vormt als schakel tussen binnenstad en stadswijk een unieke positie in Rotterdam. Door zowel ruimtelijke als programmatische ingrepen kan het hoogstedelijke karakter van het Central Business District versmelten met het karakter van Noord tot eigenzinnig gebied met een unieke programmatische samenstelling. Er is een blijvende vraag naar gemengde stedelijke woon- en werkmilieus, waar Pompenburg aan kan bijdragen. Door de ruimtelijke structuur van de binnenstad en het uitstekende openbaar vervoer biedt deze letterlijk ruimte voor verdere verdichting. Door deze goede groei kan Rotterdam compacter, duurzamer en aantrekkelijker worden. Tevens liggen er kansen om aan de stedelijke behoeften van bewoners van het centrum en Noord te voorzien binnen de gebiedsontwikkeling. Door dagelijkse wijkvoorzieningen, aantrekkelijke verblijfsplekken en stedelijke programma’s ontstaat een uniek interactiemilieu in het gebied; waar een levendige stadswijk de binnenstad ontmoet. Dit interactiemilieu wordt gekenmerkt door een mix aan functies zoals wonen, werken, horeca, maatschappelijke voorzieningen, diensten en cultuur. Maar ook ruimten in het gebied voor netwerken, ontmoeting, kennisuitwisseling in gebouwen en buitenruimte, geprogrammeerd en ongeprogrammeerd (spontaan) dragen hier aan bij.

Een mix aan grote en kleine units, oud en nieuw, formeel en informeel. De Hofbogen zijn al een belangrijke identiteitsdrager voor het gebied. Het vergroten van het aantal ruimten voor spontane ontmoetingen in onder meer horeca en culturele voorzieningen kan deze identiteit verder verbreden. Nieuwe gebruikers in het gebied kunnen in Pompenburg straks ook wonen, werken en verblijven, en versterken daarmee het interactiemilieu van het gebied verder. De toevoeging van nieuwe inwoners in de binnenstad legt een verdere druk op de dagelijkse voorzieningen. Ruimte voor bedrijven en maatschappelijke voorzieningen in de ontwikkeling moeten bijdragen aan het versterken van het daily urban system van bewoners uit de omgeving. Ook voor hen vormt Pompenburg zo een aanvulling voor de stad. Hier woon je in een uniek woongebied, geniet je van een VrijMiBo op de Hofbogen, of recreëer je in het weekend in het Pompenburgpark.

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

Uitnodigende plinten De functies in de plinten zijn van belang voor het optimaal functioneren van het gebied. De invullingen van de plinten zijn uitnodigend, aantrekkelijk, divers en zoveel mogelijk publiekelijk geprogrammeerd. Te denken valt aan ruimten waar verschillende services en diensten zijn ondergebracht en waar mensen elkaar kunnen ontmoeten of kunnen ontspannen. Eigentijdse horeca (mogelijkheden om horeca toe te voegen zijn echter beperkt in het Horecagebiedsplan), een debatcentrum, laagdrempelige culturele en maatschappelijke hotspots, kleinschalige detailhandel (niet concurrerend zijn met het kernwinkelgebied) zijn passend. Lobby’s van hotels, kantoren en eventueel woongebouwen zijn (semi-)openbare huiskamers van het gebied, waar uitwisseling met andere gebruikers wordt gestimuleerd. De overgang van publiek-privé is daardoor gelaagd. Hiervoor dienen de ruimten in plinten ook flexibel te zijn. Door riante plafondhoogten en mogelijkheden tot samenvoegingen zijn de units in de plinten blijvend toekomstbestendig.

Wonen Wonen in de Rotterdamse binnenstad wordt steeds aantrekkelijker. De binnenstad kent steeds meer inwoners en wordt drukker. Pompenburg heeft als schakel tussen Rotterdam Central District en het Zomerhofkwartier een bijzondere positie. Het biedt daarom volop ruimte aan bewoners die de stedelijke dynamiek waarderen en kwalitatieve hoge openbare ruimte zoeken. Door de aanzienlijke omvang van de ontwikkeling en de positie in de binnenstad kan een uniek woonmilieu worden gerealiseerd, waar de uiteenlopende woonkwaliteiten samenkomen. Dynamisch en metropolitaan (ten westen van de Hofbogen en ten zuiden van het spoor), maar ook een groen- en rustig stedelijk woonmilieu (ten oosten van de Hofbogen en ten noorden van het spoor). De gebiedsontwikkeling zal ruimte bieden aan een brede doelgroep: kleine huishoudens in brede leeftijdsspreiding, stedelijke gezinnen en vitale ouderen. Het zal mensen aan-

spreken die genieten van sociale ontmoetingen en een groot deel van hun werk- en vrije tijd in stedelijke dynamiek door willen brengen.

Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen Het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen is uitgangspunt voor het bouwen in de stad. Dit beleid heeft tot doel een toekomstbestendige woningvoorraad te realiseren voor de Rotterdammers van nu, maar ook voor die van de toekomst. Woningen moeten voldoende ruim zijn en ruimte bieden voor aanpassingen bij veranderende woonwensen. Het woongebouw heeft collectieve functies, waar bewoners (en bezoekers) elkaar ontmoeten. Initiatiefnemers worden uitgedaagd op de onderdelen woninggrootte, collectiviteit (ruimte voor ontmoeten), flexibiliteit en gebruikskwaliteit.

Langer thuis wonen Pompenburg kan als schakel tussen binnenstad en Noord een belangrijke functie vervullen voor de doorstroming op de woningmarkt. Vanuit het stedelijk programma Langer Thuis worden woningen voor ouderen beoogd waar zij comfortabel oud kunnen worden in hun eigen wijk. Een aandeel van de woningen in Pompenburg dient levensloopbestendig te zijn. Dit zijn woningen die voldoen aan de tweesterrenclassificatie van de woningcorporaties. Dat betekent dat de woningen rollator toe- en doorgankelijk zijn. Ook zijn er collectieve voorzieningen die ontmoetingen tussen bewoners faciliteren.

Woonconcept Er wordt van een ontwikkelende partij verwacht dat zij een kwalitatief concept neerleggen voor inpassing van het diverse woonprogramma. Waarbij aandacht moet zijn voor doelgroepen, serviceconcepten, deelvoorzieningen, een mobiliteitsconcept dat aansluit bij de doelgroep, kwalitatieve buitenruimtes, een visie op ontmoeting en sociale samenhang en een visie op flexibiliteit en duurzaamheid.

33 / 75

Kantoorprogramma Functiemenging is de sleutel tot aantrekkelijke, levendige gebieden én tot de gewenste stedelijke verdichting. Hiervoor zijn voldoende bereikbare bedrijfs en kantoorruimten nodig in alle delen van de stad. In Pompenburg denken we vooral aan creatieve doorgroeiers en scale-ups. Pompenburg-Noord kan een bijdrage leveren aan deze mix door ruimte te bieden voor zzp en MKB in kleine en middelgrote verzamelkantoren. Gezien de ontwikkeling in type kantoorgebruik- en -gebruikers (steeds meer vraag naar flexruimtes, ontmoetingsplekken, co-working, vergaderruimtes) moet ook gekeken worden of aan deze trend op deze plek invulling gegeven kan worden. Dit betekent dat ook binnen de kantoorfunctie het gebouw bouwkundig zo flexibel en adaptief moet zijn dat er vrij snel geschakeld kan worden tussen verschillende kantoorconcepten. Het is de ambitie om Pompenburg als plek voor startups, scale ups in de technologie, creatieve sector zoals architecten en ingenieurs te ontwikkelen. Dit is een voornamelijk jonge doelgroep, die centraal in de stad en dichtbij OV wil zitten. Daarom willen ze graag in een gebied verblijven met een sterk ‘creatief en stedelijk karakter’. Er zijn voldoende bereikbare bedrijfsruimten voor alle inkomensgroepen nodig in alle delen van de stad. Ook voor de binnenstad geldt dat er voldoende betaalbaar aanbod van bedrijfsruimte beschikbaar moet zijn.

Deze is gericht op bedrijvigheid die stadsbewoners nodig hebben, zoals ruimte voor ambachten, reparatieservices, uitleen en deeleconomie, kleine distributiecentra voor het afhalen internetbestellingen en kleinschalige circulaire punten voor afvalstoffenscheiding. In Pompenburg is de ruimte hiervoor echter beperkt. Er valt te denken aan slimme combinaties zoals bijvoorbeeld een fietsenmaker bij een fietsenstalling.

Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen staan onder druk in de binnenstad. Om de groei van het maatschappelijk voorzieningenaanbod gelijke tred te laten houden met de groei van het aantal inwoners, zijn referentiewaarden opgesteld voor maat-

Pompenburg I Nota van Uitgangspunten

schappelijke voorzieningen. Dit betekent dat bij toevoeging van woningen, in de ontwikkeling ook ruimte gerealiseerd moet worden voor maatschappelijke voorzieningen. Volgens ‘het rekenmodel referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen 2021’ zou voor Pompenburg met circa 800-1000 woningen minimaal 4.200 m2 aan gebouwde maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd moeten worden. De behoefte aan maatschappelijke voorzieningen die voortvloeit uit de toevoeging van nieuwe woningen in de ontwikkeling, moet zoveel mogelijk binnen de betreffende ontwikkeling worden opgelost. Er rust echter een belemmering met betrekking tot de externe veiligheid op het gebied waardoor geen ‘zeer kwetsbare groepen’ in het gebied gehuisvest mogen worden. Ook is de ruimte zeer beperkt. Bij de invulling wordt ook gekeken naar aanbod en vraag in de (nabije) omgeving. Nieuwe planontwikkelingen voorzien zelf in de realisatie van een minimaal aantal vierkante meter betaalbare ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, volgend uit de referentiewaarden. Flexibiliteit is hierin een sleutelbegrip. Het moet aansluiten bij de mogelijkheden in het bestemmingsplan. Deze plek is met name geschikt voor een cultureel maatschappelijke functie zoals een filmhuis. Dit als versterking van het creatieve kantoormilieu en de ondernemers in de Hofbogen.

Een cultureel maatschappelijke voorziening kan een trekker zijn voor het hele gebied en ook in de avond bijdragen aan de levendigheid. •

Een cultureelmaatschappelijk programma van circa 2.500m2 bvo, zoals een filmhuis kan worden ingepast.

•

Of er is ruimte voor de gezondheidszorg, zoals een gezondheidscentrum. Dit moet nader worden onderzocht. Ruimten met een gesloten uitstraling niet in de plint plaatsen.

•

De ruimtes voor kantoren en commerciele bestemmingen zijn ook geschikt voor maatschappelijke functies. Dit zal later bij de uitwerking van de bouwplannen afgestemd worden op de behoeftevraag.