[22bb003680] Bijlage 2 behorende bij 22bb3681 over Visiedocument
Tekst van het document
■*5SSÄ
F
1
r" .y
M ~ r"*V.^-', ŽPR.
ì ļįt'-ļ,:'
,c
-
\ i
"
' įiř'"'T -'
y i - s*
♦jj :w~ k
T
JU
FŵįL
EO
Pľ^^ļ
GCUMENl
“V
INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING
AİİÄIÍÍ
4^,1
2. OPGAVE UNIEKE PLEK IN ROTTERDAM BELANGRIJKSTE WIJZIGINGEN
* 'y
pSSšäĮĮlS?!
3. GE3IEDSVISIE
ft --. . ,u
HOFBOGEN CENTRAAL
İÄÍ;
ROUTES H VERBINDINGEN SEQUENTIE VAN PLEKKEN RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH CONCEPT
ĨvvÜİv^É É»ťÉlgtSffTB*W SMm pr'é İWİ*»
yyj ~
.ţ 4\
4. PROGRAMMA
1*1? :ţfóiļt*Mgįg' ffgįįļ
JŴjuy^
5. DUURZAAMHEID
^app—Ssa
į
Ľ. Wfe «ť!:' î -i
im.:* •. ^K4H ä9B
Sŗ:;v.
2
ï.ši**LİWKŴ
3
Al sinds de jaren '80 van de vorige eeuw wordt gestudeerd op de
LEESWIJZER
ontwikkelmogelijkheden in het gebied rondom de Hofbogen - ook
INLEIDING
Hoofdstuk 1 beschrijft de opgave en de belangrijkste wijzigingen ten
wel bekend als het laatste 'brandgat' van Rotterdam. Het doel van
opzichte van de conceptvisie van 2018. In hoofdstuk 2 wordt de ge-
de nieuwe ontwikkeling van Pompenburg is de omringende buurten
biedsvisie toegelicht. Hoofdstuk 3 draait om het ruimtelijke concept.
beter met de binnenstad te verbinden en te zorgen voor een samen
Hoofdstuk 4 geeft een toelichting op het programma. In het laatste
hangend geheel.
hoofdstuk wordt de visie op duurzaamheid toegelicht.
Om diverse redenen is het nooit gelukt om tot een haalbaar plan te
DISCLAIMER
komen. Eind 2018 deed een ontwikkelcombinatie bestaande uit Dura
Dit visiedocument is nauwkeurig en met zorg samengesteld en
Vermeer, J.P. van Eesteren, Vestia en Havensteder in samenwerking
bedoeld om informatie te geven over de nieuwe ontwikkeling van
met Synchroon een nieuwe poging. Die visie werd door de gemeen
Pompenburg. Gepresenteerde beelden en fotomateriaal tonen de
te Rotterdam positief ontvangen en gebruikt als input voor een Nota
ambitie voor Pompenburg, maar geven nadrukkelijk niet de uit
van Uitgangspunten. In die Nota geeft de gemeente aan wat de
eindelijke architectuur weer. Het uiteindelijke plaatje wordt in de
randvoorwaarden en eisen zijn waar toekomstige bouwplannen aan
ontwerpfasen in nauwe samenwerking met de gemeente Rotterdam
moeten voldoen.
nader uitgewerkt.
Op basis van deze Nota van Uitgangspunten en de laatste inzichten over bijvoorbeeld woningbouwprogramma en bouwen langs het spoor, heeft de Ontwikkelcombinatie haar visie van 2018 aangepast. Het resultaat ligt voor u: de ontwikkelvisie 2021.
TEAM Dit visiedocument is opgesteld door een multidisciplinair team bestaande uit Studioninedots, INBO, Delva Landscape Architects, Skonk, J.P van Eesteren, Dura Vermeer, Havensteder en Synchroon.
4
5
6
2
ĩAVI
İMHÉbI
Rotterdam is een jonge internationale stad aan het water met een
fcmiíīĩl
nuchtere en daadkrachtige mentaliteit. Het is een trotse, maar ook
VU1 '
een warme en persoonlijke stad. Dit willen we terug laten komen in een van de laatste ontbrekende puzzelstukjes in de naoorlogse stedelijke ontwikkeling van Rotterdam.
De herontwikkeling van dit gebied is een stevige opgave, want Pompenburg worstelt met diverse erfenissen uit het verleden die het de uitstraling hebben gegeven van een vergeten stuk stad.
ŕŴS 4j ļ
jjs
.
«
Wie kijkt naar het gebied ziet een onsamenhangend geheel. De bebouwing lijkt los te staan van de context (denk bijvoorbeeld aan Heliport en het Stadsarchief). Veel gebouwen hebben blinde gevels
!f®ï rim'íii TŞBlíia
!
waardoor het gebied nogal onherbergzaam oogt. Parkeerplaatsen,
-ÜS2SS
SÉBSŠHÉÉ
iËäSBĚ
de vredestuin, het grasveld bij Stroveer en de benzinepomp: het mist samenhang.
De grote opgave voor Pompenburg is dan ook het aanbrengen van samenhang in het gebied zelf en zorgen voor een goede aansluiting op de omgeving, zodat deze plek echt onderdeel wordt van de stad. Het realiseren van logische rooilijnen die aansluiten op de omliggende straten is daarbij essentieel. M. IĮĻ i*. ļåÇfc «
In de nieuwe plannen wordt Pompenburg getransformeerd tot een aantrekkelijk gebied dat de échte Rotterdamse identiteit ademt: ongepolijst en lokaal georiënteerd. Een gebied waar je wordt verrast en wordt uitgedaagd om steeds iets nieuws te ontdekken.
Įg?Į|şgjîBą«mm«v
ļPÜJfâļ -ċ;splpŞWįĮÍ - ‘
9
;;;
į.Į~VfŴ
ill!
«Úné
06*** ^|||ii|liWļ|ļi •i ŗrr^iiļli
^s.
aas»*
-v^
-V 'V
;ít* » ïľíT
Mįm
ļv jjļ ’r^;
Bř
M|W«*
1
'ľ‘İ 1
'
Afļř .X -LL. - j l/V'''
\T
rka
____?
ì\rw\r\i EZ *-ĩ ‘i
*ra»
k/
v Ä'.fw W 'fwr'1 - V' įu *ĩ#) ĹM j måi í| fj A;
WW
Sft*'*
W2
ĚÍŴ*^'
y 2*
«Tjiív
' e : :V^ .^Sülĩaā
HISTORI
voor WOII
HÜIDIC
na WOII
TOEKOMST
Pompenburg staat binnen de gemeente Rotterdam bekend als het
ĚřsSÉS
laatste brandgat. Nooit helemaal hersteld van de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende transformatie. En dat terwijl de plek vroeger zo'n belangrijke rol speelde. Het Station Hofplein was het Rotterdamse eindpunt van de Hofpleinlijn. Het stationsgebouw werd gebouwd aan het drukke vooroorlogse Hofplein, dat even ten oosten lag van het huidige Hofplein. Dit verklaart ook de naam van het station. In het uitbundige in art nouveau stijl ontworpen station met de halfronde gevel was niet alleen de ontvangsthal en de kaartverkoop voor de Hofpleinlijn gevestigd, maar ook het beroemde café-restaurant Loos. Tijdens het bombardement van 14 mei 1940 werd het kopstation compleet vernield, net als een groot deel van de overkapping van de perrons en omliggende gebouwen.
De aanleg van de lightrailverbinding tussen Rotterdam CS en Den Haag CS begin deze eeuw maakte de Hofpleinlijn overbodig. Het in onbruik geraakte perrongebouw en het luchtspoor tot aan de snelweg werden door vier Rotterdamse corporaties van NS overgenomen. De corporaties hebben veel energie gestopt in het restaureren van het monumentale perrongebouw met de onderliggende 16 boogruimtes. Het is verklaard tot Rijksmonument.
KCalAUKMni t ñ
Recent is Dudok eigenaar van de Hofbogen geworden.
HIRMML Met de voorliggende plannen willen wij voortbouwen op de transformatie van het gebied die is ingezet met het restaureren van het perrongebouw en de aanleg van het Hofbogenpark. Naast het aanbrengen van samenhang in het gebied, door het toevoegen van
ļtíBStAWÀNľį (ciĴŅTJMAM
nieuwe bebouwing, moet een eigentijds volume op de plek van het oude stationsgebouw het gebied completeren.
- :"V- :~
STATION HOFPLEIN - HET EINDPUNT VAN DE HOFPLEINLIJN
12
13
TT—
UNIEKE PLEK IN ROTTERDAM I i
ItEZ
Het huidige plangebied is nu nog een onsamenhangend doorgangsgebied dat wordt gedomineerd door de barrière van de spoortunnel die hier bovengronds komt. Toch is het een unieke plek in Rotterdam en die willen we graag in ere herstellen.
Naast de historische betekenis van Pompenburg als uitgaansgebied en ov-knooppunt, heeft dit stadsdeel ook een belangrijke functie als toekomstig scharnierpunt tussen het centrum en de omringende buurten als het Oude Noorden en de Agniesebuurt. In het nabijgelegen Zomerhofkwartier zal met de realisatie van 600
*L! -Vf í Vfí1A
woningen een forse verdichtingsslag plaatsvinden.
Aan de westzijde van Pompenburg ligt het RCD, Rotterdam Central District. Een gebied met een indrukwekkende verdichtingsopgave, zowel op het gebied van wonen en werken als recreëren. Dit gebied staat via de huidige 'luchtsingel' in directe verbinding met Pompenburg. Daarnaast zijn er plannen om de Delftsestraat vanuit het RCD-gebied naar Pompenburg voor voetgangers door te trekken, onder gebouw Hofplein 19 door.
Pompenburg ligt daarmee op het snijpunt van twee belangrijke stadsassen: in noord-zuid richting is dat de verbinding Schiekade - Coolsingel en in oost-west richting is dat de verbinding Pompenburg - Weena.
STRATEGISCHE LIGGING PLANGEBIED POMPENBURG IN ROTTERDAM
14
15
BELANGRIJKSTE WIJZIGINGEN "Ttľ
ZXT.
Het huidige Visiedocument wijkt op een aantal onderdelen af
4. PARKEERPLAATSEN
7. TOREN OP PARKEERGARAGE VOORMALIG SHELL GEBOUW
8. POMPENBURG
van de visie uit 2018. In deze paragraaf worden de belangrijkste
De gemeente Rotterdam heeft een alternatieve locatie gevonden
Eigenaar PPF is in overleg met de gemeente over de ontwikkeling
Het geplande hotel in de sokkel van het bouwdeel Pompenburg
wijzigingen toegelicht.
voor de basisschool aan de Hofdijk, waardoor hier nog steeds de
van een eventuele woontoren op de bestaande parkeergarage.
is omgezet naar sociale huurwoningen die in de toekomst worden
mogelijkheid blijft om te parkeren. In het gebied moeten nog 17
Hiertoe zijn reeds diverse studies verricht waarbij de bestaande
verhuurd door woningcorporatie Havensteder.
1. OVERKLUIZING OVER HET SPOOR
extra parkeerplaatsen op een nader te bepalen plek gerealiseerd
parkeergarage grotendeels gehandhaafd blijft en de plint voor
De overkluizing over het spoor is in de visie 2021 komen te
worden. Voor de toekomstige gebruikers van de nieuwbouw
zover mogelijk wordt geactiveerd. De toren op de parkeergarage
vervallen. In de visie uit 2018 was een overkluizing bedacht die
zijn stallingsgarages voorzien. Uit berekeningen blijkt dat er op
van het voormalig Shell kantoor is echter geen onderdeel van deze
aansloot op de bestaande tunnelmond van de Willemsspoortunnel.
deze manier genoeg parkeerplaatsen in het openbaar gebied
ontwikkeling en is daarom ook niet opgenomen in de beelden.
Het idee was om dit nieuwe stuk openbaar gebied in te richten voor
overblijven.
sportactiviteiten. Na uitvoerig overleg met spoorwegbeheerder ProRail bleek echter dat het overkluizen van het spoor onhaalbaar
5. MINDER VOLUME IN DE SOKKELS, HOGERE TORENS
was.
De sokkels van de gebouwen zijn bedoeld voor commerciële voorzieningen, kantoren en mogelijk een hotel, terwijl de torens
2. KOPGEBOUW EN LUCHTSINGEL
plek bieden aan woningen. De afgelopen jaren is de behoefte aan
Door het vervallen van de overkluizing wordt de verbinding van
het toevoegen van woningen toegenomen en de behoefte aan het
het dakpark van de Hofbogen met het nieuwe Kopgebouw anders
toevoegen van commercieel onroerend goed afgenomen. Hierop
ingevuld. Er komt in het aangepaste plan een Kopgebouw op de
inspelend is er in de visie van 2021 minder plek voor commercie
hoek van de Raampoortstraat en Couwenburg, waardoor hier een
ingeruimd en meer voor wonen. Zo krijgt de sokkel van het blok aan
nieuw overrijdbaar plein zal ontstaan, het Couwenburgplein. De
de Heer Bokelweg iets minder volume en worden de hoge torens
huidige luchtsingel krijgt in onze visie ook zijn definitieve vorm. De
aan de Schiekade en de Pompenburg respectievelijk 125 en 140
nieuwe brug over het spoor krijgt een breedte van circa 4 meter
meter hoog (in plaats van 115 en 125 meter).
~ļ~l
Ki
en sluit aan op een royale trap aan het Couwenburgplein. In het nieuwe Kopgebouw komt voornamelijk horeca, wat gaat zorgen
6. GEEN VOLUME TUSSEN HOFPLEIN EN HET SPOOR
voor de gewenste levendigheid aan het plein. De straat blijft
In de visie uit 2018 zouden er kantoren komen tussen het spoor en
toegankelijk voor auto's, maar door het aanpassen van de inrichting
het bestaande kantoorgebouw van Hofplein 19. In de visie van 2021
van de straat is de auto te gast in een voetgangersgebied.
is ervoor gekozen die nieuwbouw te laten vervallen ten gunste van meer kwalitatieve openbare ruimte.
3. WOONGEBOUW STROVEER Op het verhoogde dakpark komt nog steeds een woongebouw, maar wel met een ander volume en een ander type woningen. Het woongebouw wordt minder dicht op het bestaande Heliport gebouwd en zal smaller en iets hoger worden dan in de oude plannen. De woontoren krijgt een hoogte van 55 meter in plaats van 45 meter. In het woongebouw komen in totaal circa 138 koopappartementen, waarvan circa 87 stuks in het middensegment en circa 51 in de vrije sector. Terwijl in de visie uit 2018 sociale huurwoningen waren voorzien in het woongebouw Stroveer, zijn die
PLANKAART VISIE 2021
nu opgenomen in het bouwdeel Pompenburg.
1b
17
3
19
VERBINDEN DOOR. VERBLIJVEN Een omvangrijke en diverse opgave als Pompenburg vraagt
AANEENSCHAKELING VAN PLEKKEN
om een duidelijke visie op het gebied die blijvend richting kan
Het streven is een aantrekkelijk stuk stad te creëren waar iedereen
geven. We koesteren de kwaliteiten van de Hofbogen en maken,
graag komt en met plezier woont. Om dat te bereiken, moet er
naast een aantrekkelijk woongebied, vooral ook een interessante
eerst iets gebeuren aan het imago van Pompenburg als 'een gebied
verblijfsplek. Pompenburg wordt een plek waar Rotterdammers fijn
met veel achterkanten'. Om Pompenburg werkelijk aantrekkelijk
kunnen wonen en waar mensen van buiten graag op bezoek komen.
te maken, is een mix nodig van pleinen, parken en functies. Het
Dit vatten we samen in het gebiedsconcept: 'Verbinden door
creëren van aantrekkelijk plekken vraagt om een zorgvuldige
verblijven'. Op deze manier wordt Pompenburg weer verbonden
ruimtelijke inpassing en optimaal gebruik van de verborgen
met zijn omgeving en maken we van een 'vergeten gebied' een
kwaliteiten van het gebied.
verleidelijk stuk stad.
GROENE LIJNEN De gebiedsvisie is gebaseerd op vier belangrijke thema's.
Verdichten is een mooie kans om te vergroenen en te
Op de volgende pagina's lichten we aan de hand van het ontwerp
verduurzamen. Die kans willen we grijpen. Klimaatadaptief en
nader toe hoe deze vier thema's in het plan zijn verwerkt.
natuurinclusief zijn geen loze woorden, maar krijgen in dit plan heel concreet gestalte, bijvoorbeeld in de vorm van groene pleinen, een
HOFBOGEN CENTRAAL
buurtpark en daken met waterbuffering. Zo werken we via groene
De kern van het plangebied wordt gevormd door de drie zones
lijnen aan een gezonde leefomgeving - allereerst in Pompenburg,
rondom de bestaande Hofbogen. Deze verblijfsplekken krijgen elk
maar de positieve uitstraling reikt tot ver buiten het plangebied.
!i! i éú
hun eigen karakter. De drie pleinen worden tevens onderling
BWá
verbonden en vormen daarmee een belangrijke schakel in de Rotterdamse stadsstructuur.
ROUTES EN VERBINDINGEN VERSTERKEN Het is belangrijk om het gebied te verbinden met de omliggende wijken, het al aanwezige groen en de barrière van het spoor op te heffen. Dat gebeurt op verschillende niveaus. Zo zoeken we niet alleen op de begane grond de verbinding met de omliggende wijken, maar maken we ook optimaal gebruik van de mogelijkheden van de luchtsingel om koppelingen tot stand te brengen en plekken op een mooie manier aan elkaar te knopen.
INTEGRALE VISIE NIEUW POMPENBURG
20
21
OGEN CENTRAAL Het plangebied wordt gevormd door de drie zones rondom de Hofbogen. Hiermee ontstaan drie stedelijke identiteiten met respectievelijk een 'hoog stedelijk', een 'stads' en een 'buurt' karakter. De drie pleinen sluiten daar met hun programma en inrichting op aan. De pleinen worden onderling verbonden en vormen daarmee een belangrijke schakel in de Rotterdamse 1. HOFBOGEN ALS HART IN HET GEBIED
stadsstructuur. Eenheid in materiaalgebruik en goede verbindingen tussen de drie deelgebieden maken dat het gebied, ondanks de verschillende identiteiten, toch aanvoelt als een samenhangend geheel.
Een belangrijke ingreep om van dit gebied een levendig en intiem stuk stad te maken, is het terugbrengen van horeca op de plek waar vroeger het oude stationsgebouw Hofplein (hierna: Kopgebouw) stond. Door deze ingreep vormt zich het nieuwe Couwenburgplein. 2. HOFBOGEN KRIJGT BEEINDIGING MIDDELS EEN BRUG
Het Kopgebouw krijgt een bijzondere uitstraling.
EN EEN EIGENTIJDS VOLUME OP DE PLEK VAN HET OUDE STATIONSGEBOUW DIE HET GEBIED COMPLEMENTEERT
■nrmcjl
De luchtsingel met zijn royale trap verbindt het Couwenburgplein rriiiiii rruiiii
straks met het Stroveerpak en het Rotterdam Central District.
TIMIIIII
imm
rimiin
irrrrr
iiiiiiiiii
4»
3. SAMENKOMST VAN DRIE VERSCHILLENDE IDENTITEITEN
""ľHlltli
STEDELIJK
KOPGEBOUW EN HOFBOGEN CENTRAAL 4. AANHECHTEN VAN OMLIGGENDE IDENTITEITEN
22
23
ïmimiiT'lĵj ( \ [ r MW.HmimjĻlija,
A
L
iniiinnifrţ r r i r r umiinii frrjJJ JJ,
ninninn PfMlllippp!
i
■Wl
è -
f
\mm\
NDSNGEľ
EN
Bij de transformatie van Pompenbrug onderscheiden we twee schaalniveaus, elk met zijn eigen identiteit en functie. Bij het eerste schaalniveau draait het vooral om de buurt. Het tweede
; ;;;;
schaalniveau bevindt zich daarboven. Hier draait het vooral om de
inu
schaal van de stad. De twee niveaus worden naadloos verbonden door interessante routes.
'''''ììh'ÿfflHWP ũŵiU
m Ier i n TTrí- ^
SCHAAL VAN DE BUURT
lrì!irľ!í!ľ ï'-l
Het huidige Pompenburg is vrij onoverzichtelijk en moeilijk
īļCtDDDDCCMM itį‘Ľii xcraç II
IIIMII11
toegankelijk. Dat wordt in de nieuwe opzet anders. Dankzij een
.................................mi
goed doordacht samenspel tussen oude en nieuwe gebouwen en openbare ruimte, ontstaat er een logisch geheel van aan elkaar geschakelde, prettige ruimten waar mensen graag verblijven of doorheen wandelen. Zo komen er goede wandel- en fietspaden die aansluiten op de bestaande netwerken. De auto is hier, op een enkele plek na, slechts te gast. Om die schakelfunctie verder te versterken, wordt de tunnel onder het spoor opgewaardeerd en autovrij gemaakt. De bestaande karakteristieke route tussen
MAAIVELD
het spoor en de Hofbogen blijft behouden en wordt zelfs versterkt door de 'landing' van de vernieuwde luchtsingel aan de Stroveerpark-zijde.
SCHAAL VAN DE STAD Het Hofbogenpark vormt straks de start van een langgerekte, opgetilde verbinding richting het noorden. Het opgetilde park vormt een bestemming op schaal van de stad en wordt straks verlengd door middel van een nieuwe luchtsingel richting het ! h 'Si!1'
Rotterdam Central District. De nieuwe luchtsingel maakt geen onderdeel uit van dit plan, maar is straks wel een belangrijk
I 1
element in het plangebied. De samenhang tussen de twee plannen
‘Ŵ'ļiocnĽCĩimrcnìļ
ļrrrrriMiimi ■'■‘■-■-■■■■■■■■■lí rrrmmmmi
is cruciaal. Reden waarom er sprake is van nauwe afstemming. Juist door de koppeling van beide niveaus ontstaan interessante plekken en worden de buurtpleinen en de opgetilde plekken op een speelse manier met elkaar verbonden.
TWEEDE MAAIVELD 2b
27
AANEENSCHAKELING VAN PLEKKEN RAAMPOORTSTRAAT EN COUWENBURG De nieuwe inrichting maakt van de Raampoortstraat en Couwenburg een afwisselend, openbaar gebied. Straten lopen over in pleintjes en open ruimtes. Waar de openbare ruimte zich verbreedt, ontstaan levendige gebieden door de aanliggende functies, zoals horeca. Zo worden terrassen doorsneden door CŨŨLSINGEL MHO
een verkeerstroom van fietsers en voetgangers, wat een gezellige dynamiek met zich meebrengt. Ook de doorgang onder het
HOFPLEIN
spoor is onderdeel van dit stedelijke lint, nauw verbonden met de openbare ruimte aan weerszijden.
STROVEERPARK Het Stroveerpark biedt veel mogelijkheden voor sport en spel en
GROEN LINT MET VERBLIJFSPLEKKEN
groen van hoge kwaliteit. Op het Stroveerpark is alle ruimte voor de
BINNENROTTE |ľliH!l;|i|iM
zon. Dit wordt echt een plek die mensen activeert en samenbrengt. LUCHTSINGEL 2.0
SINT-JACOBS PARK
RAAMPOORTSTRAAT
ĮilillM:lll:liįļUĽI
De verblijfsplekken in het plangebied zijn in de eerste plaats bedoeld voor de buurt. De invulling sluit aan op de lokale situatie of functies in de plint van gebouwen. Tussen het bouwdeel
janna
SCHIEKAOE
STROVEERPARK
Heer Bokelweg en het spoor is een verbinding gevormd om de
H0FB0GENPĀRK
Schiekade langs het spoor te koppelen aan de Raampoortstraat.
RAAMPOORTSTRAAT sa
Om hier een fijne plek te realiseren en tegelijk een sociaal veilige verbinding te maken, is het bouwdeel Heer Bokelweg eerder
HEER BOKELWEG
BUURTPARK
beëindigd om zo de lengte van dit straatje te beperken en een nieuw zonnig plein te creëren.
jsraa
HQFBOGENPARK
VISIE OPENBAAR GEBIED
28
29
GROENE LIJNEN De identiteit van de plek wordt straks sterk bepaald door groen op de daken en constructies van de nieuwe gebouwen. Het bestaande Hofbogenpark fungeert hierbij als ruggengraat en krijgt straks gezelschap van het opgetilde Stroveerpark en het dakpark op het nieuwe Kopgebouw aan de zijde van Couwenburg.
vLkl. i
Hoogteverschillen worden in beide maaivelden overbrugd met groene hellingen en trappartijen.
f /n
In Pompenburg hebben we de kans om een groene structuur op schaal van de stad te creëren. De basis hiervoor is al deels aanwezig. Iets waar we bij de ontwikkeling van het gebied dankbaar gebruik van maken. Verschillende onderdelen van de bestaande structuur zullen de komende jaren nader worden uitgewerkt. Vanaf het te realiseren Hofbogenpark ontstaat een groene structuur die doorloopt via het nieuwe Stroveerpark richting het Sint-Jacobspark tot aan de Rotte. Een lint vol groen en activiteiten dat zorgt voor een aangename en gezonde leefomgeving voor omwonenden en bezoekers.
II
f
ll—l I
iİ !lľľļ,ļ
Pi J-- ILL
jm
j—^
Ö~Q~t
GROEN STRUCTUREN IN HET PLANGEBIED
30
31
f /à.
SL., nd 1 1
1
Rllllii
J 4 |
llllil 1111'
jJiS Į *
^ J 1 - ~ -* ' Į -0^3»
■ III
IIIBII HUI
min
11111 k'MAI 111II
IIIUAUIIIIII IIIIIIAAUIIIIM
HET SPOORPARK OP DE HOFBOGEN VORMT HIERVAN DE RUGGENGRAAT EN VERBINDT HET GROEN OP DE NIEUW TE ONTWIKKELEN DAKTERRASSEN, HET OPGETILDE STROVEERPARK EN HET KOPGEBOUW AAN DE ZIJDE VAN COUWENBURG
s’ 5 R111
..................
măLr
Him
IIIBIK
i ę g
in
llllllll
■ nail IIIILJ
-.-a
'
RUIMTELIJK CONCEP STEDENBOUWKUNDIGE INPASSING
De Stroveertoren onderscheidt zich van de andere deelgebieden
Pompenburg draait om het creëren van verbindingen. Daarom zijn
door positie en context. Dit gebouw staat vrij in de ruimte en wordt
de nieuwe bouwblokken zo opgezet dat ze op meerdere niveaus
omringd door het park. De invulling van de plint verzacht de grens
meedoen in het stedelijk weefsel van de stad. Van onder naar boven
tussen binnen en buiten, tussen openbare ruimte en gebouw,
onderscheiden wij het maaiveld tot de Rotterdamse laag van 5 tot 9
maar ook tussen publiek en privé. De entree ligt herkenbaar aan
verdiepingen hoog als 'eyelevel', en 'skylevel' voor de torens die je
de groene ruimte aan de westzijde. Het volume vormt zich op
van veraf kunt zien.
plintniveau naar de vormgeving en ruimtelijke werking van het
POMPENBURGTOREN
SHELLTOREN
BOKELTOREN
STROVEERTOREN KLEINE BOKELTOREN
Stroveerpark.
EYELEVEL De plinten zijn zo ontworpen dat ze zowel functioneel als visueel
SKYLEVEL
een sterke relatie hebben met de openbare ruimte. Het interieur
Het bouwdeel Heer Bokelweg, het bouwdeel Pompenburg en de
van de plint loopt door tot in de openbare ruimte. De sfeer die zo
Stroveertoren vormen gezamenlijk een nieuw deel van de skyline
ontstaat, nodigt uit tot verrassende activiteiten en flexibel gebruik.
van Rotterdam. Voor een optimale aansluiting op de omgeving
Horeca, werkconcepten, retail- en maakindustrie die passen bij
krijgen de nieuwe gebouwen in het gebied verschillende hoogtes.
Pompenburg krijgen de mogelijkheid zich te profileren in het
Het Bouwdeel Pompenburg krijgt een toren van 140 meter en
straatbeeld.
zoekt aansluiting bij het bestaande Shell gebouw. Aan de overzijde van het spoortracé bevindt zich het bouwdeel Heer Bokelweg.
De plinten aan de randen van het plangebied hebben een formeler
Het Bouwdeel Heer Bokelweg heeft twee torens van 125 en 73
karakter dan die in de binnenwereld. Hier zijn de plinten uitgewerkt
meter hoog. Voor dit bouwdeel wordt de aansluiting gezocht met
binnen de gevelstructuur van de Rotterdamse laag. Om adressering
de toekomstige ontwikkeling van Rotterdam Central District en
te verduidelijken, krijgen de entrees van de verschillende
het bestaande Technicon-complex. Aan de oostzijde (bouwdeel
woongebouwen extra aandacht.
Stroveer) wordt de koppeling gemaakt met het kleinschalige
i
11«
CONTOUREN
IBURGTOREN
SHELLTOREN
karakter van het Heliport-complex aan het Stroveer. BOKELTOREN
De plinten in de binnenwereld zijn informeler van karakter. Er is een directe, open relatie tussen het interieur van deze ruimtes en de aangrenzende openbare ruimtes. De gevel onderscheidt
ROTTERDAMSE LAAG
zich duidelijk van de bovengelegen verdiepingen en mag uit
EER TOREN KLEINE BOKELTOREN
het systeem breken. De gevels zijn transparant en in overmaat vormgegeven. Entrees zijn strategisch gepositioneerd en als AANSLUITING HOFBOGEN
objecten vormgegeven.
AANSLUITING MAASKANTI
______
HOOGBOUW LAAGBOUW
34
35
GROEN CONCEPT lit—
liE-
Het ruimtelijk concept voor het groen in Pompenburg wordt
GROENE DAKEN
onderverdeeld in drie plekken met een eigen identiteit: hoog
Een mooi onderdeel van de nieuwe ontwikkelingen zijn de
stedelijk, stads en buurt. De groene kwaliteit in het plangebied
groene daken. Op een groot aantal daken komen systemen voor
wordt een samenspel tussen de bestaande groene entiteit
waterberging, zoals infiltratiekratten en watergeefsystemen.
(Hofbogenpark) en de nieuw toegevoegde groene ruimtes waarvan
Het groen op daken gaat ook de opwarming van de stad tegen
het nieuwe Stroveerpark een parkachtige omgeving wordt voor
en fungeert als een tweede maaiveld voor vogels en insecten.
de buurt met een duidelijke signatuur. Pompenburg wordt een
Natuurinclusief bouwen is een belangrijk uitgangspunt voor de
plek om te verblijven, maar heeft een strategische ligging voor
ontwikkeling van het gebied. In de architectuur worden neststenen
zowel fietsersstromen als voetgangersroutes. Het groen wordt een
voor vogels en vleermuizen verwerkt en de beplanting wordt
belangrijke identiteitsdrager in de openbare ruimte dat de drie
geselecteerd op haar natuurwaarden. Zo dragen we op allerlei
plekken met elkaar verbindt.
manieren bij aan de lokale biodiversiteit.
Z
p,T
ROUTE CRU. TQWN 'IĤMH
1 O'i
.«V-
55^ iŕV: V'
STEDELIJK GROEN LINT
i' P..
.Tj
De zijde van de Raampoortstraat tot Couwenburg wordt vormgegeven als een stedelijk groen lint met plek voor terrassen en
di.vd
andere verblijfsplekken. Een rijke variatie aan grassen, heesters en bomen. Het geheel is een samenspel tussen sociaal aantrekkelijke
K»
ruimtes die 'natuurinclusief' zijn vormgegeven.
-V
GROENE PARKZONE Aan de zijde van Katshoek via Stroveer tot Pompenburg ontstaat een grote parkzone. Het groen vanaf Katshoek accentueert de
■’i-ŕ
'C - ï-
verblijfsplekken aan de plint van de Hofbogen en heeft een uitnodigend karakter. Richting Stroveer loopt het groen dan geleidelijk over naar het hoger gelegen Stroveerpark, waardoor hier
09'
een groot buurtpark ontstaat. Het nieuwe Stroveerpark verbindt het lagergelegen noorden met het hoger gelegen Pompenburg en het Sint Jacobspark en sluit hierop naadloos aan met fiets- en wandelpaden. Het park biedt volop ruimte voor sport, spel en kunst en is daarmee voor omwonenden en bezoekers een prima plek voor recreatie en beweging. C*’-:
3b
37
fU';r
•v-mm
PLANKAART
BINNEN DEZE DEELGEBIEDEN VOEGEN DRIE PIJEINRUIMTES PLEKKEN TOE MET EEN HOOGWAARDIGE XJ
t-5-y:
m
1
WERBLUFSKWAUTEIT.
iiirm
Lr# ' oo'\
U '
^
38
..
39
LJL
i
KMBIII
11
J- -i J
■'•wäĚĒĚtlSîïĩ. 1111 iiļ
4--M
..
i
I L
U”!
otgQŪ QQ0 ' 09 0 9 B G
iiiiiii
ļļļ İIİIIIII■■IMIIIIIVH
B8SKP’,8Ŵ'RBNS
__I 1 I ■l“ '
DE RAAMPCX5RTSTRAAT MET EEN GEZELLIGE DYNAMIEK MET RUIMTE VOOR TERRASSEN OP HET ZUIDEN
A
^ llimiiu.l* fe* ^
■i gsayuü
...
gggggg ggg gggggggn gQggQO«'ņQBūūBOQa gfl&u ^BBūüb nľ.
J0ÜÖ0
u n rt r* n i
j
IİíIé
-4*?;
ĘW-'t
1
vs
42
43
Een levendig gebied is een gebied waar verschillende
WERKRUIMTE
doelgroepen op verschillende delen van de dag de ruimte
Functiemenging is de sleutel tot aantrekkelijke, levendige gebieden
krijgen. Het programma van Pompenburg is zo vormgegeven
én tot de gewenste stedelijke verdichting. Hiervoor zijn voldoende
dat de verschillende karakters van de omliggende wijken met
bereikbare bedrijfs- en kantoorruimten nodig in alle delen van de
elkaar worden verbonden. Het creatieve Oude Noorden, de
stad. In Pompenburg denken we vooral aan creatieve doorgroeiers
rustige Stroveerbuurt met gezinswoningen en het internationaal
en scale-ups. Het totale werkprogramma beslaat circa 7.000
georiënteerde Rotterdam Central District.
m2 bvo. Hierbinnen is ruimte voor een flexibel kantoorconcept.
Zoals dat past binnen de visie "Binnenstad als citylounge" zijn
Daarmee spelen we in op de veranderde ideeën over werken na
alle beschikbare ruimten op maaiveldniveau ingevuld met functies
COVID-19: flexibel, dichter bij huis, sociale interactie, het kantoor
die de verblijfskwaliteit en de aantrekkelijkheid van het gebied
als ontmoetingsplek.
HORECA
HORECA HORECA
FILMHUIS HORECA + WERKCONCEPT
___ HORECA H- DIENSTVERLENING
vergroten. Boven op deze plinten zijn functies bedacht met een
DIENSTVERLENING/DETAILHANDEL
HORECA
introverter karakter: (kleinschalige) werkruimten, recreëren en
FILMHUIS
wonen. Het grootste deel van het programma (85-90X) is bestemd
Als aanvulling op het huidige programma in de Hofbogen hebben
voor wonen in de breedste zin.
we een filmhuis in de plannen opgenomen. Dit als versterking van
STADSKANTINE
het creatieve kantoormilieu en de ondernemers in de Hofbogen.
WONEN
Een cultureel maatschappelijke voorziening kan een trekker
Wonen in de Rotterdamse binnenstad wordt steeds aantrekkelijker.
zijn voor het hele gebied en ook in de avond bijdragen aan de
De binnenstad kent steeds meer inwoners en wordt drukker.
levendigheid. Het filmhuis heeft vijf tot zes zalen en in totaal
Pompenburg heeft als schakel tussen Rotterdam Central District
ongeveer 500 stoelen. Aan het filmhuis is een horecaruimte
en het Zomerhofkwartier een bijzondere positie. Het biedt daarom
verbonden. Die combinatie kan op thema-avonden een extra
volop ruimte aan bewoners die de stedelijke dynamiek waarderen
dimensie geven aan het "avondje uit".
PLINTPROGRAMMA
en kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte zoeken. Door de aanzienlijke omvang van de ontwikkeling en de positie in de
HORECA
binnenstad kan een uniek woonmilieu worden gerealiseerd, waar
In de Hofbogen bevinden zich in de huidige situatie al horeca- en
de uiteenlopende woonkwaliteiten samenkomen. Dynamisch en
culturele ruimtes. Deze hebben de trend gezet in het gebied en
metropolitaan (ten westen van de Hofbogen en ten zuiden van
bepalen de sfeer. Nieuw programma in het gebied kan daarop
het spoor), maar ook een groen en rustig stedelijk woonmilieu
aansluiten. Het nieuwe eigentijdse volume op de plek van het
(ten oosten van de Hofbogen en ten noorden van het spoor).
oude stationsgebouw heeft de potentie om, net als toentertijd het
Minimaal 50X van het woonprogramma wordt in het sociale en
beroemde café-restaurant Loos, een extra dimensie te geven aan
middensegment gerealiseerd. Het woonprogramma in de torens
het gebied.
bestaat voor een groot deel uit twee- en driekamerappartementen. Naast betaalbare huurwoningen komen er ook betaalbare koopwoningen, waarvan een deel in het middensegment. In de sokkel van het blok aan de Pompenburg worden 155 sociale huurwoningen gerealiseerd. Boven in de torens komen de duurdere koopwoningen.
WOONPROGRAMMA
45
MOBILITEIT De locatie is uitstekend bereikbaar. Het Centraal Station, met
DUURZAME MOBILITEIT
toegang tot trein, metro en tram, ligt op loopafstand en ook de
De groei van elektrische auto's wordt gestimuleerd door voldoende
A20 is goed bereikbaar. Het parkeren en stallen van auto's en
laadinfrastructuur in de inpandige stallingsgarages op te nemen.
fietsen van de nieuwe bewoners wordt opgelost middels inpandige
Het uitgangspunt is om in ieder geval alle stallingsgarages
parkeervoorzieningen in elk bouwdeel. De parkeerbehoefte
geheel EV Ready uit te voeren. Ook worden er in de inpandige
van deze nieuwe functies is berekend op basis van het
stallingsgarages elektrische deelauto's en deelfietsen aangeboden.
vigerend gemeentelijke parkeerbeleid en de daarin genoemde parkeernormen. Maar ook op een stevige inzet op het gebied van duurzame mobiliteit, zoals dat binnen de kaders van het gemeentelijk parkeerbeleid mogelijk is.
AUTO VRIJE ZONES Mensen verplaatsen zich in dit gebied grotendeels lopend of fietsend, en voor woon-werkverkeer kunnen ze gebruikmaken van diverse vormen van openbaar vervoer in de directe omgeving. Door de entrees van de parkeergarages te positioneren aan de omliggende ontsluitingswegen, wordt het gebied grotendeels autovrij gemaakt (behalve bij het Couwenburgplein). De straat blijft toegankelijk voor auto's, maar door het aanpassen van de inrichting van de straat is de auto te gast in een voetgangersgebied. De
«ąyeţgy
bestaande en nieuwe commerciële ruimten worden bevoorraad binnen de aangegeven venstertijden.
P POMPENBURG
FIETSPARKEREN U— rrinniml W
De fiets is het belangrijkste vervoersmiddel in Rotterdam. Dat vraagt om passende voorzieningen. Zo realiseren we op
! Iľ I
jaruLiMs
rr
de begane grond in de plint van elk blok een hoogwaardige
P HEER BOKEL
fietsparkeervoorziening voor de bewoners, inclusief aansluitingen
'JĚLá »
voor het opladen van elektrische fietsen. Dit maakt het gebruik van de fiets eenvoudig en laagdrempelig - een belangrijke stap in het beheer van fietsparkeren in de openbare ruimte.
DUURZAME MOBILITEIT De groei van elektrische auto's wordt gestimuleerd door voldoende 196 plekken
laadinfrastructuur in de inpandige stallingsgarages op te nemen. Het uitgangspunt is om in ieder geval alle stallingsgarages (p) 100 plekken
geheel EV Ready uit te voeren. Ook worden er in de inpandige stallingsgarages elektrische deelauto's en deelfietsen aangeboden.
PARKEREN
4b
47
„
HET SAMENSPEL VAN INRICHTING, PROGRAMMA EN OMLIGGENDE BEBOUWING MAKEN DAT HET GEBIED ACTIE WORDT GEBRUIKT EN COMFORTABEL AANVOELT.
aJ-IíQ
M
Wļ p
m.
[
į ...
t
lol
n»*
:
uwr.
h «i
’▼ï
5
wl ftm
W .i J ‘-ŗįll'
49*4, ;' , v
5 50
DUURZAAMHEID Duurzaamheid wordt in Pompenburg breed gedragen, voor én
GROEN
door de community. Pompenburg maakt gezond leven in de stad
Groen is een prominent onderdeel in het architectonisch ontwerp
mogelijk. In Pompenburg vindt elke bewoner groen, sport en
en maakt integraal onderdeel uit van de waterhuishouding,
zorg in de directe omgeving. In en rondom Pompenburg worden
gebouwen en de openbare ruimte zoals beschreven in hoofdstuk
mensen uitgenodigd om te bewegen en is er balans tussen
3. In de complexen zorgt beplanting voor een aangenaam
drukte en rust. Het kantoor realiseren we volgens de BREEAM
leef- en werkklimaat en in de publieke ruimtes verhoogt het de
Uitvoeringscriteria. Deze criteria staan garant voor een minimale
belevingswaarde.
milieu-impact van de bouwplaats: een veilige toegang, een goede buur, milieubewust, een veilige en verantwoorde werkomgeving en
SOCIALE DUURZAAMHEID
zo weinig mogelijk transportbewegingen.
Naast technische en bouwkundige maatregelen heeft duurzaamheid ook een sociale kant. Daarbij ligt de focus op het
ENERGIE
welbevinden van de toekomstige bewoners en gebruikers. Om
Pompenburg is klaar voor de transitie naar duurzame energie. De
de sociale duurzaamheid te vergroten, maken we hoogwaardige
gebouwen worden zo ontworpen dat de energievraag tot een
woningen en werkruimtes met een beïnvloedbaar, gezond
minimum wordt beperkt.
binnenklimaat, waar bewoners fijn wonen en werken. Daarnaast
Vervolgens maken de gebouwen zo veel als mogelijk gebruik van
stimuleren we ontmoeting en sociale interactie door gedeelde
duurzame energie, die deels ook zelf zal worden opgewekt middels
voorzieningen en services. Dat alles zorgt voor verbondenheid
zonnepanelen. De hiervoor benodigde ruimte zal in het ontwerp
tussen bewoners en maakt dat mensen zich veilig voelen in het
worden meegenomen. Pompenburg zal minimaal als Bijna Energie
gebouw.
GIERZWALUW
GEWONE DWERGVLEERMUIS
HUISMUS
GROENE ENERGIE
INSECTEN
BLOEMEN/ STUIFMEEL Ŵ NL | INHEEMSE VI
Neutraal Gebouw (BENG) gerealiseerd worden. Er wordt voorzien
ìShēmİ
in hoogwaardige isolatie en innovatieve gebalanceerde ventilatie
lĒRĒËĒ! I
van de woningen met warmteterugwinning (WTW).
[GEZONDE mmusi GROENE STAD | MP'
P BEEūanūPöūūũĽĵ P-ïrP-U Li r rr í.líPnrr-t -4-r!
'i ‘najcniiirmj
W
BIOOIVERSļ^iWŴ
'mm
CIRCULAIR BOUWEN
. ...... . ......
riuiiiiiiiiiia
I
Wij gaan uit van een hoge kwaliteit in architectuur en stedenbouw.
. ...... ....... nu
| KLIMÃATAOĀPTIEF
Dit is namelijk de belangrijkste randvoorwaarde voor een duurzame 1
toekomst. We zetten in op circulair en lokaal (her)gebruik van
imiiį,
bouwmaterialen en gaan bewust om met energie, water en
ÍERBUFFERļ*0
iMiaiMiMi
V SSSS! 1' * * '.
ļ
ļ | NAĨUURINCLUŠİĒF]
l»ŕH»
VOORMENS
VERHOGEN BIODIVERSITEIT | X
mmmm ÇSkP'UL I
,i
ÿliilOROENI
+ ŴCİ GEZÓNDE LEEFOMGEVING
grondstoffen. Bij het ontwerp zullen materialen worden ingezet met een lage ecologische footprint, zoals materialen die hernieuwbaar zijn (hout, cellulose, bio-kunststoffen). We kiezen voor circulair ontwerpen. Dat betekent dat we het inbouw- en afbouwpakket van de constructie scheiden, zodat veranderingen en aanpassingen gedurende de levensduur mogelijk zijn.
DUURZAAMHEIDSSCHEMA
52
ís; ; ;
53
NESTGELEGENHEID|0y^|
rrrrirrr
ri ïrrr
nnrnnn J, r i rj;.r f r t, nninnn innnim J.r.r !.m j.t.ļj
unnnm ķlĵjijjjjlí
II 10
miniinn PPPPmnn \n'»»nw
» tr?:
lįi'Bin
I
i
s
i
ill ţgEn i iiui »-ï-3;|ľ i;
|
l
il
I
“1^ /í
' R?nnKini '5 aggg . IWini
I i
...;-
I** r - a
r UW 'a*:
hflfcïp !pf?pW®»pp
i ļ TT 11 ■■ii. «BB n oca a «•■■i
f-tm
i- :il
_
■ ril M M (uw-t , i i l I M I 1 i i i
■•iiKiiiia,
1
ja*»»"""'4'
a
r^f JľlW
Éfte:s!!''ï«
*
■uBb
UbM
nŢTľT - 0
d-Jü—iUa" íu'J I' i
IS. -ýN
t^BSSĚSSt
JHuJ-i JJJJ
St *# ŵfSĮw: *1F)H
J B ļ
Sítlü įåäMI
5^
gggřte , . «-V 1 Ş H 0 EV
FASERING
COLOFON
De ontwikkelingscombinatie zal de plannen per deelfase verder uitwerken. Als eerste worden de deelplannen aan het Stroveer en het Pompenburg opgepakt. Later volgt het blok op de hoek van de Heer Bokelweg en de Schiekade. De gemeente sluit hierop aan met de herinrichting van de openbare ruimte. Daarbij staat voorop dat gedurende de werkzaamheden de leefbaarheid in het gebied overeind moet blijven en dat bestaande programma's moeten blijven functioneren. De omgevingsprocedures vinden plaats parallel aan het ontwerpproces. Dat maakt het mogelijk om snel met de bouw te beginnen zodra de benodigde vergunningen onherroepelijke zijn. Naar verwachting duren de bouwwerkzaamheden vervolgens 2 tot 4 jaar per deelproject.
Bij zo'n grote gebiedsontwikkeling is communicatie cruciaal. Daarom zal er gedurende de gehele looptijd van het project, van planvorming tot aan de gefaseerde realisatie, sprake zijn van intensief overleg met bewoners en gebruikers in en om het gebied. Zo komt het tot een breed gedragen plan voor Pompenburg.
ONTWIKKELCOMBINATIE
ONTWERPTEAM
Studioninedots
jp van eesteren I tbi
DURA VERMEER
LANDSCAPE ARCHITECTURE URBANISM
SYNCHROON HavensTeDer
ŭ-l-evk īrt Wortert
FASERING
5b
57
ŵî:
ŷ-'^sr
-zz-