[22bb003278] PWC accountantsverslag Gemeente Rotterdam 2021
Tekst van het document
Normaal
Significant
21I
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Verhoogde risico’s (2)
Onze conclusies Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening
Risico
Uitkomst controlewerkzaamheden
Risiconiveau
Grondexploitaties: verschuivingsgevaar tussen verlieslatende en winstgevende projecten
Dit risico van fraude in omzetverantwoording wordt vastgesteld in alle opbrengstenstromen van de gemeenten en in het verschuivingsgevaar tussen verlieslatende en winstgevende grondexploitaties. We hebben detailwerkzaamheden uitgevoerd op de kosten en opbrengststromen en hierin getest dat deze geboekt staan op het juiste project. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.
Normaal
Significant
Dit risico rondom mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans bij gemeenten een verhoogd risico. Dit komt omdat gemeenten zaken doen met een veelvoud aan leveranciers met ook Aanbestedingen: het risico dat nog een grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten. Bij onze controlewerkzaamheden aanbestedingen worden hebben we gecontroleerd of voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en gegund aan bevriende partijen bij het aangaan van nieuwe contracten. Daarnaast controleren we de gunningsdocumenten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid
Rechtmatigheid van de aanbestedingen: het risico van het niet nakomen van aanbestedingsrichtlijnen
De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex. De omvang van de onrechtmatige aanbestedingen is afgenomen van € 14 miljoen in 2020 naar € 6-8 miljoen. Deze komen met name voort uit dossiers die in het verleden ten onrechte (nog) niet zijn aanbesteed. Graag verwijzen we naar het hoofdstuk Europees aanbesteden voor nadere overwegingen en details.
Financiële vaste activa: onjuiste waardering van de deelnemingen
Dit risico in de waardering zit met name in de deelnemingen Warmtebedrijf en Stadion Feyenoord N.V. De waardering van deze deelnemingen is complex en er zit verder ook een verhoogde subjectiviteit in de waardering. Wij hebben kennisgenomen van de interne beheersingsmaatregelen die betrekking hebben op de waardering en met verhoogde aandacht onze controle werkzaamheden op de waardering van de deelnemingen uitgevoerd. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Tabel 9 Controlerisico’s
21II
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Verhoogde risico’s (3) Risico
Uitkomst controlewerkzaamheden
Risiconiveau
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag
Dit risico gaat over de waardering van het vastgoed. Er wordt hierbij gecontroleerd of het vastgoed binnen de huidige marktomstandigheden in Rotterdam wordt gewaardeerd. Wij hebben een Materiele vaste activa: vastgoed steekproef uitgevoerd om te toetsen of de juiste classificatie is gebruikt (‘maatschappelijke functie’ wordt niet juist gewaardeerd of ‘bedrijfseconomische functie’). Verder hebben wij vastgesteld of er afwaardering had moeten plaatsvinden op basis van de huidige taxatiewaardes. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
De opbrengsten uit inkomende subsidies komen voort uit diverse subsidieregelingen. Deze regelgevingen kennen alle hun eigen regels ten aanzien van voorwaarden om de subsidie te krijgen en wat onder de subsidiabele kosten geschaard kan worden, hierdoor heeft dit een verhoogde complexiteit. Verder bestaat er hier ook een verschuivingsrisico (afgrenzing). Dit omdat door het Inkomende subsidies: zijn niet verschuiven van de subsidie naar een andere periode leidt tot meer budget in deze periode. Het juist verantwoord of voldoen niet opnemen van de lasten en baten in het juiste verslaggevingsjaar blijft derhalve een risico-gevoelige aan de subsidievoorwaarden afweging. Wij hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op de tijdsregistraties van projecten verder hebben wij ook een steekproef uitgevoerd op de overige subsidies. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd.
22
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Fraude en wet- en regelgeving Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen. Wij hebben tijdens onze controle bijzondere aandacht besteed aan het proces dat u heeft opgezet om frauderisico’s en risico’s op het niet naleven van wet- en regelgeving te identificeren. Procesgerichte verbeteringen maken persoonlijk misbruik minder snel mogelijk. Dit draagt bij aan het vertrouwen in uw organisatie. In dat kader hebben wij geconstateerd dat u bezig bent met enkele verbeteringen in uw fraudebeheersingsproces. Dit in navolging van uw interne analyse uit begin 2021. Er wordt gewerkt aan verbeteringen in de informatievoorziening en de centrale coördinatie van de frauderisicoanalyse en monitoring. Fraude is een ernstig maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen en opsporen van fraude binnen uw organisatie is primair de verantwoordelijkheid van het college en de concerndirectie. Zij zijn belast met de governance in uw organisatie. In dat kader verwachten wij dat u een frauderisicomanagementsysteem heeft geïmplementeerd dat bijdraagt aan het voorkomen en detecteren van fraude.
Wij hebben de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem geëvalueerd, zoals de gedragscode, klokkenluidersregeling, incidentenregistratie, onderzoeksprotocol, frauderisicoanalyse en, voor zover wij dit noodzakelijk achten, de werking getoetst van elementen uit het frauderisicomanagementsysteem. Hierbij hebben wij geen tekortkomingen geconstateerd, en sluiten wij aan bij de eerder genoemde interne aanbevelingen.
Verantwoordelijkheden van het college en de raad De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college. Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wet- en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen gevallen van nietnaleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen, anders dan de bevindingen inzake aanbesteden.
22I
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onvoorspelbaarheid in de controle - Leegstandscontrole Geen aanwijzingen van huurderving geïdentificeerd, wel zijn er verbeterpunten in de registratie van leegstand.
Speerpunten
Jaarrekening
In het kader van onze verantwoordelijkheid voor fraude hebben we een element van onvoorspelbaarheid in onze controle opgenomen. Dit jaar hebben we dat gedaan in de vorm van een leegstandscontrole op de leegstaande objecten van gemeente Rotterdam. Het theoretische risico dat er huurderving kan plaatsvinden door ongeoorloofde onderverhuur is hierbij beoordeeld.
Vooruitblik
Geen aanwijzingen of signalen van huurderving geïdentificeerd
Onze samenwerking
Uit onze werkzaamheden zijn geen aanwijzingen of signalen van huurderving naar voren gekomen. Wel zijn meerdere objecten nader onderzocht vanwege de bijzondere staat en/of gebruik van het object.
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag
Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Controleproces Gezamenlijk met de afdeling Vastgoed hebben wij rond jaareinde 2021 een willekeurig door PwC geselecteerd aantal van zestien objecten geobserveerd die als ‘leeg’ stonden aangemerkt. Uit onze observatie bleek dat van de zestien objecten, zes objecten daadwerkelijk leeg stonden, tien objecten hadden nadere toelichting nodig van de afdeling Vastgoed. De opbrengstverantwoording is als nog vastgesteld voor de objecten die in gebruik waren. Reden van gebruik; anti-kraak, tijdelijke invulling of verhuur/verkoop gecontracteerd maar nog niet verwerkt in het systeem.
Stappen om de kwaliteit van registratie verder te verbeteren Fraude in de vorm van huurderving is een maatschappelijk probleem dat burgers, ondernemingen en de overheid financieel benadeelt. Het voorkomen van huurderving via onderverhuur is derhalve belangrijk. De gemeente Rotterdam heeft een groot aantal objecten in bezit. Functiescheiding binnen en buiten de afdeling Vastgoed is in voldoende mate aanwezig om dit risico te beheersen. Echter blijkt de registratie van objecten niet altijd actueel te zijn. Voor een betrouwbare informatievoorziening adviseren wij uw primaire registratie van objecten in de leegstandslijsten frequenter te actualiseren en de bijzonderheden per leegstaand object uitgebreider vast te leggen.
23
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Rechtmatigheidsverantwoording
Onze conclusies
Inzicht in de veranderingen en de misverstanden rondom de rechtmatigheidsverantwoording
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag
Wat is er veranderd?
Wat zijn de misverstanden?
•
•
Het college wordt nu verantwoordelijk voor de rechtmatigheid. Dit klopt niet. Dit was namelijk al zo, dus dit is niet veranderd.
•
De werkzaamheden van de accountant worden minder. Dit klopt niet. Omdat de accountant een getrouwheidsoordeel geeft bij de rechtmatigheidsverantwoording, dient de accountant net zoveel werkzaamheden te verrichten als in het verleden.
•
Rechtmatigheidsfouten kunnen nog steeds leiden tot een anders dan goedkeurende controleverklaring. Dat klopt niet. Rechtmatigheidsfouten wegen niet meer mee voor het oordeel van de accountant en kunnen dus ook niet leiden tot een aangepaste controleverklaring. Indien de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording zelf niet kan worden vastgesteld, kan dit impact hebben op de controleverklaring van de accountant.
•
Een rechtmatigheidsverantwoording is hetzelfde als een ‘In Control Statement’. Dat klopt niet. Een In Control Statement omvat meer aspecten dan rechtmatigheid.
•
Het college moet alle afwijkingen toelichten. Dat klopt niet. In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college alle afwijkingen toe voor zover die leiden tot een overschrijding van de verantwoordingsgrens van 1%. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt een toelichting gegeven op alle afwijkingen die uitkomen boven de rapporteringstolerantie (die ook voor de accountantscontrole geldt, namelijk € 1,7 miljoen).
Jaarrekening •
De raad bepaalt een grens waarboven afwijkingen in de verantwoording moeten worden opgenomen en deze bedraagt maximaal 3%. Voor gemeente Rotterdam is vastgesteld dat deze grens 1% bedraagt.
•
Regels voor begrotingsonrechtmatigheid dienen in de financiële verantwoording te worden vastgelegd.
•
De accountant geeft een verklaring bij de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording die daar onderdeel van uitmaakt.
•
In het verleden telden getrouwheidsfouten ook als rechtmatigheidsfouten. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is dit niet meer het geval; daarin worden alleen rechtmatigheidsfouten toegelicht die afwijkingen zijn van het voorwaarden-, begrotings- of M&O-criterium.
•
De gemeente dient bewust controlewerkzaamheden te doen c.q. beter vast te leggen voor onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording.
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Het college rapporteert over de rechtmatigheid van de jaarrekening en niet de accountant. De toelichting wordt opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf.
23I
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Begrotingsrechtmatigheid Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft. Op basis van artikel 7.2.a van uw financiële verordening blijkt dat de begroting wordt vastgesteld op programmaniveau. Begrotingsoverschrijdingen (op programmaniveau) kunnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening.
Verhoogde risico's Programma
Lasten werkelijk
Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa
Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)
Telt overschrijding mee voor het oordeel?
Communicatie Verantwoordelijkheden
Toelichting
10 Beheer van de stad
398.851
1.353 Nee
De hogere lasten worden ook doorbelast aan derden
13 Algemene middelen
75.211
81.945 Nee
Overschrijding wordt veroorzaakt door dotaties aan voorzieningen deelnemingen. De hoogte van de dotaties kon niet eerder aan de raad worden gerapporteerd en past binnen de verslaggevingsvoorschriften.
14 Overhead
471.457
4.562 Nee
Doordat minder is geïnvesteerd zijn minder overheadlasten toegerekend aan de investeringen/activa. De realisatie past binnen bestaand beleid en dus zijn de per saldo hogere lasten op het programma niet onrechtmatig.
Wet normering topinkomens Materialiteit
De spelregels rondom begrotingsrechtmatigheid veranderen vanaf 2022 als de rechtmatigheidsverantwoording wordt ingevoerd. In die situatie moet elke overschrijding per programma worden toegelicht door het college. Op de vorige slide geven we inzicht in de gerelateerde ontwikkelingen.
24
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa Bevindingen in de SiSa-bijlage
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2021. In 2021 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 56 huidige regelingen zijn er 22 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: •
€ 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000;
•
10% indien de omvangsbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1.000.000;
•
€ 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1.000.000.
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.
M&O-beleid Tozo Binnen de gemeente Rotterdam zijn procedures aanwezig om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren (met betrekking tot de uitkeringsverstrekkingen Tozo). Wij hebben ten behoeve van onze controle de opzet en het bestaan van de daarin opgenomen beheersingsmaatregelen beoordeeld en hierin geen tekortkomingen gesignaleerd. Voor de afwerking van IB-signalen heeft de gemeente risicogericht de signalen ingedeeld in deelmassa’s, waarbij voor de afwikkeling van IB-signalen is gestart met de signalen die het meest waarschijnlijk voor terugvordering van de uitkering zouden zorgen. Wij hebben uit alle afgehandelde IB-signalen een deelwaarneming getrokken van vijftien dossiers om de werking van de procedure van opvolging van IB-signalen te toetsen. Hierbij zijn geen bijzonderheden geconstateerd. Bij het niet voldoen aan de criteria zijn verstrekte uitkeringen teruggevorderd of is terugvordering in gang gezet.
24I
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Onze conclusies
1
A5
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
2
A6
Specifieke Uitkering Preventieve Aanpak tegen Ondermijning (onderdeel BOTOC)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
3
A7
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
Fout Onzekerheid
117.593 39.405
Onjuiste declaratie sociale premies inhuur Handhavingsuren die mogelijk niet declarabel zijn
Jaarrekening
4
A9
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2021
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vooruitblik
5
A10
Regeling financiële impuls huisvesting grote gezinnen vergunninghouders
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
6
A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
7
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
8
C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
9
C8
Deelproject Bestaand Rotterdams Gebied (BRG) Project Mainportontwikkeling
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
C10
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
12
C30
Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
13
C31
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
14
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag
Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's
Financiële omvang Toelichting fout/ onzekerheid in euro’s
Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en de rechtmatigheid.
24II
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
15
C41B
SiSa tussen medeoverheden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
16
C43
Regeling reductie energiegebruik woningen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
17
C47
Volkshuisvesting
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Ontwikkelingen 2021
18
C51
Aardgasvrije wijken i.h.k.v. het Nationaal Programma Rotterdam Zuid N.v.t. (NPRZ)
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag
19
C56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarrekening
20
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
21
C64
Tijdelijke capaciteit of externe expertise 14 grootschalige woningbouwgebieden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
22
D1
Regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
23
D1A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
24
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
25
D10
Volwasseneneducatie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
26
D11
Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
27
D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
28
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
29
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
30
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze kernboodschappen Onze conclusies Speerpunten
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Financiële omvang Toelichting fout / onzekerheid in euro’s
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid
Verantwoordelijkheden De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en de rechtmatigheid.
24III
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Onze conclusies
31
E13
Slimme laadpleinen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Speerpunten
32
E21
Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022
Onzekerheid
25.334
Bestedingen als onzekerheid aangemerkt aangezien administratie bij derde partij ligt.
Ontwikkelingen 2021
33
E53
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag
34
F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarrekening
35
F11
Regeling specifieke uitkering MKB Deals 1e tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
36
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze samenwerking
37
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2021
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
38
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2021
Verhoogde risico's
39
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gemeentedeel
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
40
H1
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
41
H3
Seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening + aanvullende curatieve SOA bestrijding
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
42
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
43
H5
Subsidieregeling Prep
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
44
H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
45
H9
Regeling specifieke uitkering opzet expertisecentra jeugdhulp 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vooruitblik
Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens
Financiële omvang Toelichting fout / onzekerheid in euro’s
Zie einde tabel.
Verantwoordelijkheden De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en de rechtmatigheid.
24IV
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Onze conclusies
46
H10
Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
47
H11
Corona Bonusregeling Zorg
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
48
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
49
H13
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk N.v.t. geweld en kindermishandeling
N.v.t.
N.v.t.
50
H14
SPUK expertisecentra jeugdhulp
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
51
H15
Specifieke uitkering tijdelijk vergroten van beschikbaarheid van acute jeugd-ggz capaciteit
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
52
H16
Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
Onzekerheid
762.428
Geen vaststellingsbeschikking beschikbaar.
53
H20
Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2021
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
54
L2
Regio deal Rotterdam-Zuid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
55
L4B
Deelproject 750 hectare natuur- en recreatiegebied (Project Mainportontwikkeling Rotterdam)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
56
L15
Eenmalige bijdrage Stimuleringsregeling Boerderij van de Toekomst Kansen voor West
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa
Financiële omvang Toelichting fout/ onzekerheid in euro’s
Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en de rechtmatigheid.
24V
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Onze conclusies
38
G4
Tozo 1, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 1, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 1, fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 1, belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april 2020)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 2, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Onze samenwerking
38
G4
Tozo 2, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
38
G4
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Verhoogde risico's
38
G4
Tozo 3, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 3, geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
38
G4
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (in verband met verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud die zijn ingediend vóór 22 april 2020)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik
Fraude en wet- & regelgeving
Financiële omvang Toelichting fout/ onzekerheid in euro’s
Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en de rechtmatigheid.
25
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Wet normering topinkomens De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's
Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2021
De WNT is in 2021 beperkt gewijzigd
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2021 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van € 201.000 in 2020 naar € 209.000 in 2021.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl
Daarnaast waren de volgende aandachtspunten mogelijk relevant voor de WNT-verantwoording 2021 van de gemeente Rotterdam:
Bijlage Wet normering topinkomens (WNT)
•
Als één van de topfunctionarissen ook nog een bezoldiging op andere gronden dan de topfunctie krijgt, dan had er mogelijk een extra overzicht in de WNT-verantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente Rotterdam is dit niet van toepassing gebleken.
•
Als de gemeente niet-topfunctionarissen in dienstbetrekking zou hebben die in 2021 méér bezoldiging ontvingen dan hun deeltijdfactor x € 209.000, dan had deze (op functie) als ‘overige functionarissen’ in de WNT-verantwoording opgenomen moeten worden. Voor de gemeente Rotterdam is dit niet van toepassing gebleken.
De aandachtspunten voor de WNT-verantwoording 2021 uitgelicht
U heeft twee topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2021.
Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid
De twee topfunctionarissen zijn beiden in loondienst.
SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
U heeft in 2021 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd.
26
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle toegenomen
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
De gehanteerde materialiteit is € 42,9 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties betreft de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van € 39,4 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.
Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar € 42,9 miljoen.
Ontwikkeling van de materialiteit €140.000.000
€120.000.000 €100.000.000 €80.000.000 €60.000.000 €40.000.000 €20.000.000 €Fouten Controleplan
Onzekerheden Jaarrekening
27
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Communicatie Update over onze communicatie met u
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Startnotitie/auditplan
Eerste boardletter
Accountantsverslag
Jaarverslag Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant
Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC
Jaarrekening Vooruitblik
De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle
Onze samenwerking
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle
Bijlagen
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
Verhoogde risico's
Niet naleven van wet- en regelgeving
Fraude en wet- & regelgeving
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het management
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.
SiSa
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Wet normering topinkomens
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces
Niet-gecorrigeerde afwijkingen
Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de gemeente [provincie]
Rechtmatigheid
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s
28
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Verantwoordelijkheden (1/2) Overzicht van verantwoordelijkheden van college en raad met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening
De verantwoordelijkheden het college bestaan uit: • •
Vooruitblik • Onze samenwerking Bijlagen
Verhoogde risico's
• •
Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid • SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
het identificeren en monitoren van de wet- en regelgeving die van toepassing is op de gemeente en zorgen voor volledigheid ervan; het uitvoeren van een risicobeoordeling die expliciet het risico op fraude omvat, door een analyse van prikkels en druk, kansen, en gedrag en rationalisatie, en het risico van niet-naleving van wet- en regelgeving; het opstellen en uitvoeren van programma’s en beheersingsmaatregelen ter preventie, ontmoediging en opsporing van fraude (fraudebestrijdingsprogramma’s) en niet-naleving van wet- en regelgeving; het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van de gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen; ervoor zorgen dat de activiteiten van de gemeente worden uitgevoerd conform de bepalingen van wet- en regelgeving, inclusief het voldoen aan de wet- en regelgeving waarin de vaststelling van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening wordt geregeld; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van het management wordt gebracht.
De verantwoordelijkheden van degenen die zijn belast met toezicht (de gemeenteraad) bestaan uit: • •
•
• •
het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag door middel van actief toezicht; het beoordelen van de vaststelling van frauderisico’s door het management en niet-naleving van wet- en regelgeving, het nemen van passende maatregelen en het zorgen voor een juiste tone at the top; het waarborgen dat het seniormanagement en raad en college passende maatregelen nemen om fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving te ontmoedigen en te voorkomen, voor een betere bescherming van investeerders, medewerkers en andere belanghebbenden; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de gemeenteraad wordt gebracht. het aannemen van een kritische houding ten opzichte van het college op het gebied van niet-gebruikelijke transacties met verbonden partijen en tussen ondernemingen binnen de groep.
28I
Accountantsverslag | gemeente Rotterdam 2021
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Verantwoordelijkheden (2/2) Overzicht van verantwoordelijkheden van ons als accountant met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving
Speerpunten
Ontwikkelingen 2021 Jaarverslag Jaarrekening
De verantwoordelijkheid van de accountant bestaat uit: •
•
Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen
•
Verhoogde risico's Fraude en wet- & regelgeving Rechtmatigheid SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
• •
het plannen en uitvoeren van de controle om een redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat, hetzij door fraude of door fouten; het beoordelen of de programma’s en de interne beheersingsmaatregelen van de gemeente, waarmee geïdentificeerde risico’s van materiële fouten als gevolg van fraude en van niet-naleving van wet- en regelgeving worden aangepakt, op de juiste wijze zijn opgezet en worden uitgevoerd; het evalueren van het proces dat het management hanteert voor het beoordelen van de doeltreffendheid van de programma’s en interne beheersingsmaatregelen in verband met fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving; het evalueren van iedere fraude door het seniormanagement en het effect op de beheersingsomgeving; het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
In de context van onze controle van de jaarrekening zijn onze doelstellingen met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving als volgt: •
•
•
•
het vaststellen en beoordelen van het risico van materiële onjuistheden in de jaarrekening als gevolg van fraude en als gevolg van niet-naleving van weten regelgeving; het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de beoordeelde risico’s van materiële onjuistheden als gevolg van fraude, door een gepaste controleaanpak te ontwerpen en te implementeren; het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de naleving van de bepalingen van die wet- en regelgeving waarvan algemeen wordt erkend dat ze directe gevolgen hebben voor de bepaling van materiële bedragen en toelichtingen in de jaarrekening; en het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.