[22bb002903] Afdoeningsvoorstel motie Buyukcifici over aanpak Recidive High Impact Crimes 21bb5707 en toezegging over recidivecijfers High Impact Targets HIT 21bb5160

Bezoekadres: Stadhuis Coolsingel 40 3011 AD Rotterdam Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl E-mail: bbo@rotterdam.nl Inlichtingen: EJE van de Watering Telefoon: 0628639653 Portefeuillehouder: A. Aboutaleb Cluster: Directie Veiligheid

Aan de Gemeenteraad

Ons kenmerk: 22bb002903 Datum: 31 maart 2021 Betreft: Voorstel afdoening motie ‘Aanpak recidive High Impact Crimes’ (21bb5707) en toezegging recidivecijfers HIT (21bb5160).

Onderwerp: Voorstel afdoening motie ‘Aanpak recidive High Impact Crimes’ (21bb5707) en toezegging recidivecijfers High Impact Targets (21bb5160). Op welke gronden deze brief?/Waarom nu voorgelegd? Bij de raadsbehandeling van de voortgangsrapportage van High Impact Crime 2020 heb ik de toezegging gedaan nader in te gaan op de recidivecijfers in relatie tot de aanpak van High Impact Targets (21bb5160). Tevens heeft uw raad de motie ‘Aanpak recidive High Impact Crimes’ (21bb5707) aangenomen. In deze motie verzoekt u het college:  in een aparte notitie en evt. aanvullend werkbezoek de (kwantitatieve en kwalitatieve) inzet en uitkomsten van de aanpak recidive HIT uitéén te zetten. Zoals aangekondigd in de brief over de voortgang van de aanpak van High Impact Crime van 15 juli 2021 (21bb10027) beantwoord ik in deze aparte brief de door u gestelde vragen en stel ik voor om onderhavige motie en toezegging hiermee af te doen. Relatie met het coalitieakkoord/collegewerkprogramma/begroting/eerder aangenomen moties en gedane toezeggingen:  Coalitieakkoord Rotterdam 2018-2022 ‘Nieuwe energie voor Rotterdam’.  Programma Veilig@Rotterdam 2018-2023.  Een aanpak met impact. De Rotterdamse aanpak van High Impact Crime 2020-2023.

Toelichting: In de afgelopen vijf jaar zijn er jaarlijks in Rotterdam tussen de 450 en de 500 daders veroordeeld voor een HIC-delict (waarbij personen zonder vaste woon- of verblijfplaats vanaf 2016 zijn ingedeeld naar pleegplaats). Het aantal veroordelingen wordt mede bepaald door het ophelderingspercentage van de politie (ten minste één verdachte aangemerkt), de bewijsbaarheid van de zaak en de uiteindelijke veroordeling van één of meerdere verdachte(n) door de rechter. Een HIC-delict kan bovendien door één of meer daders in het ene jaar gepleegd zijn en pas in een volgend jaar opgehelderd worden, waarop er vervolgens al dan niet een veroordeling volgt. De daderaanpak vormt een belangrijk onderdeel van de HICaanpak. Hiermee wordt het signaal afgegeven dat misdaad niet loont en ingezet op wat nodig is om herhaling te voorkomen, het is dan ook belangrijk om deze aanpak niet te laten verslappen.

Blad:

2/4

Veroordeelde HIC-daders in Rotterdam Woninginbrekers, overvallers en straatrovers 499

500 450

458

458

266

250

474

467

246

221

400 264

350 300 250

> 23 jaar en ouder

200 163

150 100

196

163 29

25

39

51

2017

2018

2019

2020

< 18 min

50 0

18 tot 23 jaar

177

183

83 2021

De HIC-daderaanpak Sinds 2012 werken we met verschillende ketenpartners in het Zorg en Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond samen aan een intensieve, persoonsgerichte aanpak van daders van High Impact Crime. Deze aanpak is erop gericht om recidive bij woninginbrekers, straatrovers en overvallers te voorkomen en de criminele carrière te doorbreken. Het OM, de politie, de reclassering en de gemeente zetten repressieve en preventieve interventies in om daders weer op het rechte pad te krijgen. De aanpak krijgt vorm in zowel gedwongen kader (denk aan elektronisch toezicht, een meldplicht bij de reclassering en andere door de rechter opgelegde maatregelen), als in vrijwillig kader (denk aan ondersteuning bij het regelen van een identiteitsbewijs of andere hulpvragen op diverse leefgebieden). Vanuit de gemeente zijn de Veiligheidsregisseurs HIC (voorheen HIT-coördinatoren) verantwoordelijk voor uitvoering van het gemeentelijke deel van de integrale aanpak. Het gemeentelijk deel bestaat uit ondersteuning bij de basisvoorwaarden: identiteitsbewijs, geld, school/opleiding of werk, slaapplek, schulden en zorg. Wanneer daders toch opnieuw de fout in gaan kan streng, repressief worden opgetreden, bijvoorbeeld met de tenuitvoerlegging van de voorwaardelijke straf (TUL). Het is in deze aanpak van belang om maatwerk toe te passen.

Niet elke HICdader is hetzelfde, achtergrondkenmerken zoals geslacht, leeftijd, strafrechtelijke carrière, verslavingsproblematiek of psychosociale problematiek zijn medebepalend voor de insteek van de persoonsgerichte aanpak en inzet van bepaalde interventies. In Rotterdam zijn er verschillende organisaties en stichtingen waarnaar kan worden verwezen voor de intensieve begeleiding van de doelgroep. Ook zijn er interventies die zich richten op het voorkomen van nieuwe aanwas. Zo subsidieert de gemeente Rotterdam preventieve interventies als De Nieuwe Kans, Bon Sjans en Alleen Jij Bepaalt Wie Je Bent. Stichting De Nieuwe Kans (DNK) biedt een preventief gedragsprogramma met als doel om jongvolwassen mannen met multiproblematiek te helpen opnieuw te participeren in de maatschappij. Dit wordt gedaan door hen te ondersteunen bij het duurzaam veranderen van hun denken, gevoelens, gedrag en contacten en hen vervolgens terug naar werk, school of zorg te begeleiden. Het gemeentelijke re-integratieproject ‘Schoon Schip’ is sinds 2018 onderdeel van DNK. Schoon Schip heeft per 1 januari 2021 haar naam veranderd naar Bon Sjans.

Blad:

3/4

Bon Sjans is tevens een interventie voor jongvolwassen mannen met complexe problematiek en richt zich specifiek op de intensieve begeleiding van deelnemers met een licht verstandelijke beperking, met bijbehorende zorgvraag. Deelnemers krijgen een praktisch, afwisselend dagprogramma aangeboden en worden gecoacht op dingen waar ze in het leven tegen aanlopen. Vooral het ‘oefenen’ en ontwikkelen van werknemersvaardigheden en hoe deel te nemen in de maatschappij zijn essentieel. Het doel is dat deelnemers uitstromen naar een betaalde baan. Alleen Jij Bepaalt Wie Je Bent (AJB) is een gedragsinterventie die is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de Taskforce Overvallen. AJB heeft als doel de ontwikkeling van overlastgevend en delinquent gedrag te voorkomen en/of dit gedrag te verminderen. Dit wordt bereikt door het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren bij jongeren van 12 t/m 18 jaar, die onderwijs volgen aan een praktijkschool of de basis- of kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO. Zij krijgen een gestructureerde vrijetijdsbesteding in de vorm van deelname aan een teamsport op een lokale sportvereniging in de buurt van hun school, waarbij zij worden begeleid door speciaal geselecteerde en opgeleide trainers. De AJB interventie duurt twee jaar en wordt uitgevoerd volgens een vaste methodiek.

Effectiviteit van de aanpak Het WODC heeft in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid een zeer doorwrocht, longitudinaal onderzoek gedaan naar de recidiveprevalentie onder de HIC-daders. De eerdergenoemde achtergrondkenmerken die medebepalend zijn voor de keuzes (maatwerk) in de persoonsgerichte aanpak, zijn tevens van invloed op de recidivekans. HIC-daders blijken vaak al op jonge leeftijd zeer crimineel actief zijn (niet uitsluitend HIC-delicten), wat een voorspeller is voor een ernstige en langdurige criminele carrière. Met name de opeenstapeling van risicofactoren in de kindertijd zoals antisociaal gedrag op jonge leeftijd (agressie, middelengebruik, kleine vergrijpen als vernieling en winkeldiefstal), ernstig spijbelgedrag, en gezinsproblemen (huiselijk geweld, armoede, verslavingsproblematiek en crimineel gedrag bij ouders) vergroot de kans op crimineel gedrag en een HIC-carrière in het bijzonder. Onderzoekers raden dan ook aan om vroegtijdig in te grijpen en deze risicofactoren aan te pakken. Uit de laatste WODC-recidiveanalyse van HIC-daders, blijkt dat 54,2% van de woninginbrekers, 44,3% van de straatrovers en 37,7% van de overvallers die zijn veroordeeld in 2017 binnen twee jaar een nieuwe strafzaak heeft voor een misdrijf, ongeacht de aard of ernst daarvan (algemene gecorrigeerde recidive).

In deze analyse is gecorrigeerd voor de tijd dat daders in detentie zaten (waardoor recidive niet mogelijk was) en voor verschuivingen in de achtergrondkenmerken van de daders over tijd.1 Gekeken naar de landelijke recidiveontwikkeling tussen 2008 en 2017, blijkt dat de tweejarige gecorrigeerde recidive (licht) is afgenomen bij alle drie de HIC-dadergroepen. Naar de eerdergenoemde interventies die in Rotterdam worden ingezet voor het voorkomen van recidive en/of nieuwe aanwas van HIC-daders zijn verschillende effectiviteitsonderzoeken gedaan. Hieronder wordt, in antwoord op deze motie, kort ingegaan op een aantal kwantitatieve en kwalitatieve uitkomsten van deze onderzoeken. 1

De reden voor deze correctie is dat schommelingen in het recidiveniveau in de tijd het gevolg kunnen zijn van verschuivingen in de samenstelling van de onderzoeksgroepen over de jaren heen. Met de achtergrondkenmerken van de daders kan immers ook het risicoprofiel van daders veranderen.

Blad:

4/4

Stichting De Nieuwe Kans, Stichting De Verre Bergen en het VUmc hebben binnen de Academische werkplaats DNK een meerjarig Hersen-, Effecten- en Traject- onderzoek uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in het magazine Gast!. De belangrijkste conclusie uit het Effectonderzoek is dat alle jongens die de interventie volledig doorlopen (ten opzichte van jongens die de interventie niet volgen of voortijdig stoppen) minder recidiveren en meer vooruitgang boeken op verschillende leefgebieden. Ze hebben vaker werk of gaan naar school en er is sprake van verbetering in hun geestelijke gezondheid en kwaliteit van leven. Mede gelet op de achtergrondkenmerken en complexe problematiek waar de doelgroep mee te kampen heeft, is de uitval wel groot. Ongeveer de helft van de jongens stopt voortijdig met de interventie. Het is voor de doelgroep belangrijk om ze echt bij de hand te nemen en niet meer los te laten. AJB is een erkende justitiële interventie. Naar AJB zijn twee effectonderzoeken uitgevoerd. Deze onderzoeken tonen aan dat deelname aan AJB ervoor zorgt dat delinquent gedrag wordt voorkomen en/of verminderd. Risicofactoren voor de ontwikkeling van overlastgevend en/of delinquent gedrag nemen af en beschermende factoren worden versterkt door de AJBinterventie.

Deelnemers kwamen tot twee keer minder als verdachte in politieregistraties voor en werden tot drie keer minder veroordeeld voor strafbare feiten dan de controlegroep, waarbij is gecorrigeerd voor de verschillen op de voormeting en de verschillen in leeftijd. Conclusie Naast de uitgebreide en statistisch verantwoorde recidivemonitor van het WODC bestaat er geen vergelijkbare recidivemonitor binnen de gemeente Rotterdam. Zoals aangegeven bestaat de HIC-daderaanpak bovendien niet uit een ‘one-size-fits-all’-interventie, maar wordt persoonsgericht maatwerk toegepast en gebruik gemaakt van verschillende gedragsinterventies die in Rotterdam beschikbaar zijn. Uit effectonderzoeken blijkt dat hiermee positieve resultaten worden geboekt bij de doelgroep. De achtergrondkenmerken en (hardnekkige) risicofactoren waarop deze interventies inzetten, vormen tegelijkertijd een uitdaging om de jongvolwassen deelnemers aan boord te houden. Dit vraagt dan ook om een aanpak met een lange adem. Waarbij vroegtijdig ingrijpen en een actieve, volhardende benadering waarin intensief wordt ingezet op risico- en beschermingsfactoren essentieel zijn. In uw motie wijst u op een eventueel aanvullend werkbezoek, indien gewenst kan dit uiteraard voor u georganiseerd worden. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met bovenstaande stel ik voor deze motie en toezegging als afgedaan te beschouwen.

De burgemeester,

A. Aboutaleb