[22bb000314] Afdoeningsvoorstel motie Hoogwerf ea over online lokmiddelen mensenhandel 21bb4695

Gemeente Rotterdam

Bezoekadres: Stadhuis Coolsingel 40 3011 AD Rotterdam Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam nl E-mail: DIM@bsd.rotterdam.nl Inlichtingen: H. Kareis Telefoon: 010-2672317

Aan de Gemeenteraad

Portefeuillehouder: Burgemeester Dienst: Directie Veiligheid Ons kenmerk: 22bb314 Datum: B&W 18 januari 2022 Betreft: Afdoeningsvoorstel motie Online Lokmiddelen Mensenhandel.

Onderwerp Afdoeningsvoorstel motie “online lokmiddelen mensenhandel”. Op welke gronden deze briefî/Waarom nu voorgelegd? Tijdens de raadsvergadering van 8 april 2021 is de motie “online lokmiddelen mensenhandel” (21bb4695) aangenomen, waarin het college wordt verzocht om: 1. Gebruik te maken van meer technische mogelijkheden zoals online lokprofielen, lokadvertenties en webcrawlers om mensenhandel en prostitutie op te sporen. 2. Extra inzet te plegen op (online) instrumenten die een preventieve werking hebben in de strijd tegen seksuele uitbuiting en illegale prostitutie en deze maatregelen af te stemmen met het CKM en de Nationaal Rapporteur Mensenhandel. 3. Bij het bepalen van beleid specifiek aandacht te besteden aan kwetsbare jongeren in Jeugdzorginstellingen. Relatie met het coalitieakkoord/collegewerkprogramma/begroting/eerder aangenomen moties en gedane toezeggingen: De aanpak van mensenhandel is één van de thema’s in het coalitieakkoord “Nieuwe Energie voor Rotterdam”. Daarnaast is het als thema opgenomen in het veiligheidsprogramma Veilig@Rotterdam en onderdeel van de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Op 6 juli jl. heeft de burgemeester u in een tussenbericht geïnformeerd over de voortgang en aangegeven u eind 2021 een afdoeningsvoorstel te doen toekomen.

In deze brief wordt uiteengezet hoe het college in samenwerking met het Openbaar Ministerie, politie en het Centrum tegen Kinder- en Mensenhandel (CKM) uitvoering geeft aan de motie. Zoals u bekend is de inzet van lokmiddelen en software zoals webcrawlers gebonden aan strenge (juridische) eisen en kunnen we niet alle middelen inzetten zoals het college wenst. Volledigheidshalve verwijzen we hiervoor naar de brief aan de Tweede Kamer (d.d. 17 november jl. kenmerk 3627733) van staatssecretaris Broekers-Knol in

Blad:

2/5

reactie op Kamermoties die toezien op dergelijke middelen. Het college onderschrijft niettemin, net als u, het belang ervan en zoekt daarin steeds naar de mogelijkheden. Hieronder wordt eerst ingegaan op de inzet van lokprofielen en daarna op de strafrechtelijk en bestuursrechtelijk inzet van de webcrawler. Inzet lokprofielen Naar aanleiding van de motie heeft overleg plaatsgevonden met het Openbaar Ministerie (parket Rotterdam), aangezien daar de bevoegdheid ligt om lokmiddelen, zoals lokprofielen, in te zetten. Op dit moment worden in de opsporing reeds lokprofielen ingezet. Dit om minderjarigen, die zich voor prostitutie aanbieden, en hun klanten te traceren. In deze gevallen komen klanten van minderjarigen in beeld, door bijvoorbeeld de telefoon van een minderjarigen uit te lezen. Tevens kan de politie in de opsporing zich in bepaalde gevallen als minderjarige uitgeven in reactie op een seksadvertentie. Op deze manier kunnen ook klanten opgespoord en vervolgd worden. In het tussenbericht van 6 juli jl. is aangegeven dat we in afwachting waren van een rechtelijke uitspraak in het kader van een proefproces over de inzet van lokmiddelen. Inmiddels heeft de rechter uitspraak gedaan en de werkwijze met betrekking tot de inzet van het lokmiddel is in stand gebleven. Dit is goed nieuws voor onze aanpak.

Het Openbaar Ministerie gaat nu op korte termijn vergelijkbare middelen inzetten. Dit is aanvullend op de bestaande online inzet van de eenheid Rotterdam (AVIM) door zogenaamde OSINT-rechercheurs, die zich richten op gegevensdragers zoals computer en/of smartphones of openbare bronnen. Een belangrijke ontwikkeling hierbij is de aanstelling van een “virtuele agent" (VA) bij de AVIM die het online rechercheren als taakaccent krijgt. Deze VA verschilt van de reeds bestaande digitale rechercheurs, omdat hij zich dieper op het web begeeft door bijvoorbeeld actief te zijn in telegram-groepen en te zorgen voor een gerichte inzet van de lokprofielen en deze coördineren. De verwachting is dat de VA vanwege de samenwerking met de OSINTrechercheur (openbare bronnen) en met virtuele agenten uit andere regio’s de online opsporing aanzienlijk bevordert. Het Openbaar Ministerie zal daarnaast naar aanleiding van uw motie, samen met de politie-eenheid Rotterdam (AVIM), een substantiële bijdrage leveren aan het organiseren van (landelijke) actieweken of -dagen, waarbij lokmiddelen en de webcrawler van politie worden ingezet. Tevens wordt er geïnvesteerd in de (maatschappelijke) bewustwording van de klanten van minderjarigen.

Dit zal bijvoorbeeld gebeuren door klanten die reageren op een seksadvertentie van een mogelijke minderjarige, maar waar het niet tot een daadwerkelijke afspraak is gekomen, direct digitaal een waarschuwing te sturen. Tijdens deze actieweken belegt het Openbaar Ministerie ook zogenaamde themazittingen waarin klanten van minderjarigen voor de rechter worden gebracht. Hierbij worden diverse zaken met betrekking tot klanten van minderjarigen gebundeld, waardoor meer aandacht voor het thema ontstaat, waaronder bij de rechtspraak. De inzet is tevens om mediaaandacht te generen voor de acties op dit thema.

Blad:

3/5

Inzet Webcrawlers Landelijke ontwikkelingen strafrechteliike inzet webcrawlers In de genoemde Kamerbrief van 17 november jl. geeft de staatssecretaris aan dat de juridische kaders voor de strafrechtelijk inzet van de webcrawler een punt van aandacht zijn. Op dit moment voorziet het Wetboek van Strafvordering niet in een bevoegdheid die expliciet bedoeld is voor het op deze wijze vergaren van informatie. Daarom verkennen politie en het Openbaar Ministerie aan de hand van concrete casuïstiek stap voor stap de reikwijdte van de bestaande juridische kaders als het gaat om de inzet van de webcrawler ten behoeve van de opsporing van mensenhandel. Hier zal gaandeweg meer duidelijkheid over komen. Volgend jaar wordt, afhankelijk van de daarvoor noodzakelijke beschikbare financiële middelen, het voorstel tot modernisering van Wetboek van Strafvordering bij de Kamer ingediend. Bestuurlijke inzet webcrawler Tot twee jaar geleden werd door de politie een zogenaamde webcrawler ingezet ten behoeve van de bestuurlijke toezichthoudende taak op de prostitutiesector. Vanwege privacytechnische vragen is dit echter stopgezet. Momenteel is duidelijk geworden dat er voor de bestuurlijke inzet van software zoals webcrawlers geen juridische grondslag bestaat.

Wel zien we mogelijkheden voor de inzet van een webcrawler voor van het in kaart brengen van trends- en ontwikkelingen op het internet, zoals het aantal seksadvertenties, de genoemde leeftijden, opgegeven geografische plaatsen, opgegeven prijzen in relatie tot leeftijd e.d. Deze informatie vormt input voor beleid en het gericht inzetten van het bestuurlijk toezicht. Voor het samenstellen van dergelijke, niet persoonsgebonden informatie, bestaan geen juridische belemmeringen. Vooreen bredere inzet van de webcrawler wordt op dit moment, in het verlengde van de lobby met betrekking tot Wet Regulering Sekswerk, richting de Tweede Kamer een lobby gevoerd. Extra inzet preventieve (online) instrumenten aanpak van mensenhandel Preventieve maatregelen binnen de aanpak van mensenhandel De gemeente heeft op diverse thema’s aandacht voor preventie. Zo geeft Humanitas in opdracht van de gemeente voorlichting op VO-scholen over seksueel grensoverschrijdend gedrag en jeugdprostitutie. In deze voorlichtingen worden onderwerpen als sexting, wraakporno, sextortion, deepfake en grooming behandeld. Op verzoek van onderwijsinstellingen worden docenten en groepsbegeleiders getraind om de voorlichting zelf te kunnen geven. Humanitas verzorgt daarnaast weerbaarheidstrainingen voor kwetsbare jongeren.

Het thema seksueel misbruik, ook met betrekking tot kwetsbare jongeren, is frequent onderwerp van gesprek tussen de gemeente en diverse (zorg)instellingen als Timon, Pameijer en Middin. Ook vanuit de Regionale Tafel Mensenhandel, waar de gemeente Rotterdam vast lid van is, wordt in samenwerking met het Openbaar Ministerie en het onderwijs gewerkt aan diverse nieuwe preventieve maatregelen, die in de loop van 2022 opgeleverd worden.

Blad:

4/5

Preventieve maatregelen binnen de aanpak van seksueel geweld Naast het voorgaande, worden er binnen de aanpak van seksueel geweld veel preventieve middelen ingezet, ook specifiek ten aanzien van online seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het gratis interactieve lespakket VrijHeden maakt bijvoorbeeld gebruik van confronterend theater om bewustwording te bevorderen, de dialoog aan te gaan en inzichten te geven. Ook in de wijken en via social media wordt door verschillende partners in de stad zoals WMO Radar en Jongerenwerk op Zuid (JOZ) gewerkt aan bewustwording, het doorbreken van taboes, signalering en voorlichting. Daarnaast gaat er in de aanpak van seksueel geweld veel aandacht uit naar deskundigheidsbevordering van professionals die met jeugdigen werken. In 2022 zet de gemeente een publiekscampagne in om online seksueel grensoverschrijdend gedrag onder de aandacht te brengen, taboes hieromtrent te doorbreken en handelingsperspectief te bieden aan onder meer omstanders. Dit wordt gekoppeld aan een ruimer hulpaanbod voor slachtoffers van online seksueel geweld. De gemeente zet ook online in op signalering en preventie. Humanitas, de vertrouwenspersoon Seksbranche, Fier, Veilig Thuis doen online veldwerk en wijzen op de gevaren, de mogelijkheden van hulpverlening en het doen van aangifte. Daarnaast is het college december jl.

met een nieuwe online communicatiecampagne gestart. Het doel hiervan is om op een laagdrempelige manier te investeren op de meldingsbereidheid van (kwetsbare) jongeren in geval van seksuele- en criminele uitbuiting. Daartoe worden zij door middel van korte videoboodschappen verwezen naar de Chat van FIER, waar direct en anoniem contact kan worden opgenomen met hulpverlening. Online outreach, samenwerking CKM - J&V en Rotterdam In het kader van online outreach verkent het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM) momenteel hoe zij online proactief in contact kunnen komen met (potentiële) slachtoffers van seksuele uitbuiting. Dit in samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid. De gemeente Rotterdam gaat hierin samen met het CKM optrekken. Hierbij kan gedacht worden aan het bijdragen aan de financiering van delen van het project en/of het faciliteren van deelprojecten, zoals bijeenkomsten met deskundigen en professionals. Momenteel wordt in een pilot bekeken hoe op een verantwoorde manier advertenties op seksadvertentieplatforms kunnen worden geanalyseerd op potentiële uitbuiting, waarna direct contact wordt gezocht door professionele online hulpverleners. Na de ontwikkelingen voor de tools hiervoor, een audit op het gebied van privacy en security en het opleiden van de hulpverleners om deze hulpverlening uit te voeren, gaat het project van start.

Nog niet duidelijk is op welke termijn het project van start kan gaan. Specifieke aandacht aan jongeren in Jeuqdzorqinstellinqen. Preventie in relatie tot kwetsbare jongeren wordt in de hierboven genoemde initiatieven expliciet meegenomen.

Blad:

5/5

Het college zal de online inzet aanpak als vast onderdeel borgen in de aanpak van mensenhandel en in overleg met de partners dit verder uitbouwen. Dit afdoeningsvoorstel moet dan ook gezien worden als startpunt van een aanpak die zich zal blijven ontwikkelen, mede naar aanleiding van toekomstige wetgeving en jurisprudentie. Burgemeester en Wethouders van Rotterdam,

ie secretaris,

De burgemeester,

V.J.M. Rod?en

A. Aboutaleb