21bb9096 Brief van Gemeentelijke ombudsman met rapport 'Van recreant naar participant' over recreatieoord Hoek van Holland
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad van Rotterdam Per e-mail: info@griffie.rotterdam.nl
datum dossiernr. contactpersoon betreft
1 juli 2021 11984/ss/mvdh/mf mw. mr. S. Sejkic rapport ‘Van recreant naar participant’
Geachte voorzitter, Geachte leden van de gemeenteraad, Graag bied ik u hierbij mijn rapport ‘Van recreant naar participant’ aan. In het rapport staat mijn definitieve oordeel over de klachten van de ruim 130 recreanten die zich bij mij gemeld hebben over de verkoop van het recreatieoord Hoek van Holland. Aan mijn oordeel verbind ik aanbevelingen voor de inrichting van het participatieproces over de toekomst van het recreatieoord Hoek van Holland. Zoals u kunt zien zijn de aanbevelingen breder toepasbaar dan alleen bij de verkoop van het recreatieoord. Geen reactie college op aanbevelingen In haar brief van 8 juni 2021 gaf het college geen reactie op mijn aanbevelingen. Ik ben echter wel benieuwd hoe het college uitvoering gaat geven aan mijn aanbevelingen. De brief van het college van 17 juni 2021 aan uw commissie geeft daar helaas weinig informatie over. Daarom heb ik het college gevraagd om mij binnen 2 weken te informeren hoe zij invulling gaat geven aan mijn aanbevelingen. Hebt u vragen over deze brief? Wanneer u over deze brief vragen hebt, neem dan contact op met mevrouw mr. M. van den Hoogen of met mevrouw mr. S. Sejkic. U kunt daarvoor een e-mail sturen aan info@ombudsmanrotterdam.nl of bellen naar het algemene telefoonnummer (010) 41 11 600. Met vriendelijke groet, mr. A.M.
Zwaneveld gemeentelijke ombudsman In verband met de elektronische verzending is deze brief niet ondertekend. Bijlage: rapport ‘Van recreant naar participant’
Van recreant naar participant
Oordeel over de verkoop van het recreatieoord Hoek van Holland met aanbevelingen voor een participatietraject.
1 juli 2021
Samenvatting Het recreatieoord Hoek van Holland is eigendom van de gemeente Rotterdam. De gemeente verhuurt op het recreatieoord aan ongeveer 1100 recreanten kavels en campingplaatsen voor huisjes en caravans. Kort na de wintersluiting van 31 oktober 2020 ontvangen de recreanten van de gemeente een brief van 3 november 2020. Daarin staat dat het college van burgemeester en wethouders van plan is het recreatieoord van de hand te doen. Het college wil van Hoek van Holland een vierseizoenenbadplaats ‘Rotterdam aan zee’ maken. Daar hoort ook een toekomstbestendig recreatieoord bij. Daarnaast vindt het college dat het uitbaten van een recreatieoord geen kerntaak van de gemeente is. Bovendien is het recreatieoord niet kostendekkend. Voor vragen kunnen de recreanten bij de gemeente terecht. De recreanten voelen zich overvallen. Zij denken dat een grote vakantiehuisjesonderneming de macht zal krijgen. Als dat gebeurt, verwachten ze dat ze hun plek op het recreatieoord kwijt zullen raken. Dan zijn al hun investeringen voor niets geweest. De ombudsman vindt dat het college de recreanten veel eerder had moeten informeren over zijn plannen. Dan hadden de recreanten een eerlijke afweging kunnen maken om wel of niet te investeren in hun huisje. Bovendien blijkt uit het besluit van het college niet dat het de belangen van de recreanten heeft meegewogen.
Tot slot is niet duidelijk of het college heeft bekeken of er ook andere mogelijkheden zijn om zijn doel te bereiken en tegelijkertijd de belangen van de recreanten zo min mogelijk te schaden. De ombudsman vindt alle klachten gegrond. In de vergadering van de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte van 14 april 2021 kondigt het college aan dat het alsnog een participatieproces in zal zetten. De ombudsman doet het college een aantal aanbevelingen daarvoor. Natuurlijk zijn die aanbevelingen breder toepasbaar.
Van recreant naar participant
3
Aanbevelingen
In de reactie van 8 juni 2021 op de conceptbevindingen van de ombudsman geeft het college aan dat de belangen van de recreanten steeds een prominente plaats hebben ingenomen.
I
Stel een duidelijk participatietraject vast, maak dit
Het college betreurt het dat dat niet altijd goed tot uiting is
bekend aan belanghebbenden en publiceer het op
gekomen. Het college bevestigt dat het nu eerst alle belangen
de website van de gemeente Rotterdam.
van de recreanten zal inventariseren en daarna opnieuw een beslissing zal nemen over de toekomst van het recreatieoord.
II Informeer betrokkenen: • welke belanghebbenden betrokken worden bij het participatie
proces, hoe het college deze belanghebbenden selecteert en
hoe mensen zichzelf aan kunnen melden als belanghebbende;
•
welk onderwerp ter discussie staat;
De ombudsman heeft met instemming kennis genomen van de reactie van het college dat het nu de belangen van de recreanten gaat inventariseren in een participatieproces. De ombudsman gaat ervan uit dat het college daarbij zijn aanbevelingen zal volgen.
• welke rol de deelnemers hebben. Mogen zij bijvoorbeeld
meebeslissen of mogen zij alleen meepraten en adviseren en
beslist het college en/of de gemeenteraad; •
op welke manier en wanneer het college met alle betrokkenen
zal communiceren en waar mensen met vragen terecht
kunnen;
•
wat de planning van het traject is;
•
wanneer het college een definitief besluit zal nemen.
III Laat in het uiteindelijke besluit zien
4
•
dat het college geluisterd heeft naar alle inbreng;
•
welke belangen zijn geïdentificeerd;
•
hoe deze belangen zijn meegewogen bij het genomen besluit;
•
wat de consequenties zijn van dit besluit en
•
welke mogelijkheden betrokkenen hebben als zij het niet met
dit besluit eens zijn.
Van recreant naar participant
5
Inleiding Het recreatieoord Hoek van Holland is eigendom van de gemeente
het college en stelt een aantal vragen. Op 1 december 2020
Rotterdam. De gemeente exploiteert het recreatieoord. Zij verhuurt
ontvangt de ombudsman een reactie van het college. Die reactie
kavels en campingplaatsen aan ongeveer 1100 recreanten.
legt de ombudsman voor aan alle recreanten.
Daarop staan huisjes of caravans. Het recreatieoord sluit elk jaar op 31 oktober en gaat op 1 maart het jaar daarop weer open.
Naar aanleiding van de reacties van de inmiddels 130 recreanten besluit de ombudsman het college aanvullende vragen te
Het college van burgemeester en wethouders stuurt op 3 november
stellen. Per brief van 17 maart 2021 stuurt de ombudsman
2020 een brief aan alle recreanten van het recreatieoord Hoek
een samenvatting van de reacties en aanvullende vragen aan
van Holland dat het van plan is het recreatieoord van de hand te
het college toe. Het college reageert op 6 april 2021. In haar
doen. In juridische termen: de gemeente heeft besloten via een
vergadering van 14 april 2021 vraagt de commissie BWB de
aanbesteding de grond van het recreatieoord in eeuwigdurende
ombudsman een oordeel uit te spreken over de gang van zaken.
erfpacht uit te geven.
Vanzelfsprekend is de ombudsman daartoe bereid. Op 26 april 2021 informeert de ombudsman het college dat hij een onderzoek
De recreanten noemen het een verkoop. Omdat de recreanten
instelt naar de klachten van de recreanten. De recreanten
dat woord gebruiken, gebruikt de ombudsman dat woord hierna
ontvangen op 29 april 2021 een brief van de ombudsman.
verder ook. De ombudsman stuurt de conceptbevindingen op 20 mei 2021 Het college wil van de exploitatie van het recreatieoord af
aan het college van burgemeester en wethouders, de wethouders
omdat het een visie heeft op de toekomst van Hoek van Holland
Kurvers en Kasmi en de ongeveer 130 recreanten met het verzoek
als vierseizoenenbadplaats ‘Rotterdam aan zee’. Daar hoort ook
daarop binnen 3 weken te reageren.
een toekomstbestendig recreatieoord bij. Daarnaast stelt het college dat het uitbaten van een recreatieoord
Van de recreanten ontving de ombudsman veel instemmende
geen kerntaak van de gemeente is en dat de gemeente deze taak
reacties. De recreanten hopen dat de ombudsman de verkoop
alleen mag uitvoeren als de huuropbrengst de kosten dekt. En dit
definitief kan tegenhouden. Daarnaast geven zij aanvullende
is volgens het college niet het geval. In de brief van 3 november
informatie over de geschiedenis en de gang van zaken op het
2020 staat dat de recreanten met vragen terecht kunnen op
recreatieoord. Op 8 juni 2021 stuurt het college van burgemeester
www.rotterdam.nl/vrije-tijd/recreatieoord-hoek-van-holland,
en wethouders een reactie op de conceptbevindingen aan de
ze kunnen mailen naar verkooprecreatieoordhvhMO@rotterdam.nl
ombudsman.
of bellen naar 14010. Ook de RAR stuurt op 6 juni 2021 een reactie aan de ombudsman. De recreanten zijn verontrust over deze brief. Zij leggen hun zorgen voor aan het college, benaderen de media en vragen de
Naar aanleiding van de reacties stelt de ombudsman nu zijn
ombudsman de verkoop tegen te houden. De ombudsman stuurt
bevindingen en oordeel definitief vast.
op 17 november 2020 een samenvatting van alle klachten naar
6
Van recreant naar participant
7
Klachten
komen uit het Raadsinformatiesysteem van de gemeenteraad
De ombudsman heeft de klachten van de recreanten als volgt
van Rotterdam. Van de website van de RAR komen de stukken
samengevat.
uit de verslagen van de overlegvergaderingen. De ombudsman duidt de recreanten aan met de eerste hoofd-
Klacht 1
Waarom zijn wij niet eerder dan 3 november 2020
letter van hun achternaam. Als er meer recreanten zijn wiens
geïnformeerd? Als de gemeente al sinds april 2019
achternaam met een G. begint, dan gebruikt de ombudsman
bezig is met voorbereidende gesprekken dan hadden
Ga, Gb, Gc etc. Op die manier is voor de ombudsman na te gaan
zij de RAR en alle kopers van een huisje en mensen
over welke recreant een specifieke bevinding gaat, maar is de
die een omgevingsvergunning aanvroegen daarover
individuele recreant voor derden niet herleidbaar naar een
moeten informeren! Als de verkoop doorgaat, hadden
persoon.
wij dat geld net zo goed door de WC kunnen spoelen.
Klacht 2
Waarom heeft het college niet aan ons gevraagd wat
Van kamp naar recreatieoord
wij van een verkoop zouden vinden? En waarom is
Sinds bijna 100 jaar beheert de gemeente Rotterdam het recreatie-
alleen modernisering en brandveiligheid volgens het
oord Hoek van Holland. Eerst ging het om het Kamp Hoek van
college belangrijk voor ons? Wij hebben veel meer
Holland met tenten en later een afgebakend terrein met huisjes
belangen, zoals onze investeringen en de reden
en een camping. Het recreatieoord kent in 2020 circa 900 kavels
waarom wij op het recreatieoord staan.
met een recreatiehuisje en circa 200 kavels voor stacaravans. Daarnaast is er een kleine camping voor toeristen.
Klacht 3
Er zijn veel meer mogelijkheden voor de toekomst
van het recreatieoord dan alleen verkoop aan een
In het Kampeerreglement Recreatieoord Hoek van Holland uit
commerciële partij. Waarom heeft het college dat
1984 staat vermeld dat potentiële kopers van huisjes en huurders
niet onderzocht?
van een kavel uit de regio Rijnmond moeten komen. Sinds 2011 hanteert de gemeente Rotterdam deze regel niet meer.
Bevindingen
Procedure overdracht huur kavels/campingplaats
De ombudsman gaat uit van de volgende feiten en omstandig-
Als huurders van een kavel of campingplaats hun huisje of
heden. De bronnen voor deze bevindingen zijn alle correspondentie
caravan willen verkopen, vragen zij bij de gemeente een schouw
van de ombudsman met de gemeente en de recreanten en een
aan. Tijdens die schouw bepaalt de gemeente of het ‘recreatie-
bezoek aan het recreatieoord Hoek van Holland op 28 november
verblijf’ en de kavel voldoen aan de geldende reglementen.
2020. Daarnaast heeft de ombudsman alle inspraakreacties van
Voldoen zowel het recreatieverblijf als de kavel aan alle bepalingen,
de recreanten en de antwoorden van het college aan de commissie
dan mag het recreatieverblijf verkocht worden.
Bouwen, Wonen en Buitenruimte gebruikt. Deze documenten
8
Van recreant naar participant
9
Op de pagina https://www.rotterdam.nl/vrije-tijd/te-koop-
Uitbreiding of aanpassing
recreatieoord-hvh/ kunnen verkopers hun huisjes of caravans
Voor alle aanpassingen aan de kavel of het huisje heeft de huurder
te koop aanbieden.
van de kavel toestemming nodig van de gemeente Rotterdam. Op de webpagina https://www.rotterdam.nl/loket/toestemming-
Als de economische eigenaar van het huis of de caravan en de
verbouwing-recreatieoord/ staat daarover meer informatie.
potentiële koper met elkaar tot overeenstemming komen, vult
Huurders moeten aan de gemeente toestemming vragen voor
de verkopende partij een overdrachtsformulier in, waar de koper
het aanpassen of uitbreiden van hun recreatiehuisje of het
als kandidaat-huurder staat vermeld. De koper krijgt dan van
plaatsen van een schutting.
de gemeente Rotterdam een nieuwe huurovereenkomst voor de kavel aangeboden. Na ondertekening van de stukken, is de koper
De maximale maten van een recreatiehuis zijn een goothoogte
economisch eigenaar van het huisje of de caravan en de nieuwe
van 3 meter, een nokhoogte van 3,75 meter en een maximaal
huurder van de kavel of campingplaats.
oppervlak inclusief berging, luifels of overstekken van 45 m2. Deze maten zijn vastgesteld in het bestemmingsplan “Hoek van Holland – buitengebied”. Op de website van de gemeente staat
Huurovereenkomst
ook dat bij de beoordeling van de aanvraag gekeken wordt naar
Tussen de gemeente en de huurders van de kavels op het recreatie-
minimale afstandseisen. Alleen met een omgevingsvergunning
oord bestaan 3 soorten huurovereenkomsten:
kan de huurder van een kavel afwijken van deze maximale maten. In dat geval moet een aanvraag aan alle eisen van artikel 15 en 16
1. Een mondelinge huurovereenkomst waar het Kampeerreglement op van toepassing is. Dit zijn volgens de
van het Bestemmingsplan “Hoek van Holland- buitengebied” voldoen.
gemeente mondelinge huurovereenkomsten voor een jaar, die telkens stilzwijgend met een jaar verlengd worden. 2. Van 2011 tot 2015 biedt de gemeente schriftelijke
RAR-vergaderingen en gedane investeringen
huurovereenkomsten voor een jaar aan met steeds een
Op 16 maart 2019 is er een vergadering van de Recreanten Advies
stilzwijgende verlenging van een jaar. Van deze huur-
Raad (RAR). Van de zijde van de gemeente zijn een rayonmanager
overeenkomst werd niet veel gebruik gemaakt.
en de teamleider recreatieoord aanwezig. In het verslag staat:
3. Sinds 2015 maakt de gemeente gebruik van een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd met een opzegtermijn van 1 jaar. Voor de camping hanteert de gemeente een huurovereenkomst met RECRON voorwaarden.
In april 2019 starten ambtenaren met voorbereidende gesprekken over de verkoop van het recreatieoord. Ook in april 2019 kopen zowel mevrouw B. als mevrouw Ga. een huisje op het recreatieoord.
10
Van recreant naar participant
11
Op 4 mei 2019 is er een vergadering van de RAR. Over de positie
van het recreatieoord. In de maand oktober 2019 wisselen weer
van het recreatieoord in de gemeentelijke organisatie staat in
een aantal huisjes van eigenaar. Mevrouw B. wordt ook eigenaar
het verslag:
van een huisje en sluit met de gemeente een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd met opzegtermijn van een jaar. In maart 2020 verleent de gemeente akkoord op de verbouwaanvraag van meneer en mevrouw Gd. Omdat zij binnen de normen blijven, is er geen omgevingsvergunning nodig.
In mei 2019 plaatst mevrouw M. haar handtekening onder de
In juli 2020 koopt de heer J. zijn huisje op het recreatieoord.
huurovereenkomst voor een kavel op het recreatieoord. In juni 2019 koopt de heer Gb. een huisje op het recreatieoord. Net als de heer B.
Op 4 juli 2020 is er een vergadering van de RAR. Over de positie
en mevrouw T. De heer en mevrouw V. investeren hun spaargeld in
van het recreatieoord in de gemeentelijke organisatie staat in
een huisje op het recreatieoord. Zij hopen daar van hun pensioen
het verslag:
te kunnen gaan genieten. In juli 2019 kopen de heer en mevrouw Gc. een huisje op het recreatieoord. Zij geven aan dat zij tijdens het gesprek over het tekenen van de huurovereenkomst gevraagd hebben of er plannen waren voor verkoop van het recreatieoord. Volgens hen werd
De familie Z. plaatst met toestemming van de gemeente in juli
deze vraag ontkennend beantwoord.
2020 een nieuwe stacaravan. Mevrouw D. koopt een huisje. Zowel de zoon als de dochter van mevrouw B. kopen een huisje op het
Op 28 september 2019 is er een vergadering van de RAR. Over de
recreatieoord. Ook mevrouw Ba. koopt een huisje.
positie van het recreatieoord in de gemeentelijke organisatie In augustus 2020 kopen mevrouw M. en mevrouw P. gezamenlijk
staat in het verslag:
een huisje op het recreatieoord. De broer van de heer U. zet zijn handtekening onder een huurcontract met de gemeente Rotterdam. Hij begint daarna met de renovatie van het huisje op de van de gemeente gehuurde kavel. Op 12 september 2020 is er een vergadering van de RAR. Over In september 2019 kopen de heer en mevrouw S. een huisje op het
de positie van het recreatieoord in de gemeentelijke organisatie
recreatieoord. Ook de heer T. koopt een huisje. In zijn brief aan de
staat in het verslag:
ombudsman benadrukt hij dat er tijdens het tekenen van het contract met de gemeente niets is gezegd over mogelijke verkoop
12
Van recreant naar participant
13
In september 2020 nemen de heer en mevrouw V. en hun kinderen
beheer van een recreatieoord geen typische overheidstaak is.
en kleinkinderen een caravan over. De heer G. plaatst een nieuwe
Bovendien is er een exploitatietekort. Het college heeft daarom
caravan op zijn kavel en de heer S. koopt een huisje voor zijn kavel.
besloten een marktpartij te zoeken die het recreatieoord en de
In september 2020 koopt mevrouw H. een caravan en plaatst
camping in eeuwigdurende erfpacht overneemt. Volgens het
die op een zojuist van de gemeente Rotterdam gehuurde kavel.
college past dit besluit bij zijn plannen om Hoek van Holland
Mevrouw L. koopt een stacaravan op de camping. De heer M.
een vierseizoenenbadplaats te maken. Het college vraagt advies
koopt ook een huisje op het recreatieoord. Hij vroeg de gemeente
aan de gebiedscommissie en de RAR. De inbreng van alle betrokken
eerst of er verkoopplannen waren. Van de beheerders hoorde hij
partijen wordt meegenomen bij de selectie van de nieuwe
dat die er niet waren. Hij investeert € 50.000,-.
eigenaar bij de aanbesteding. Het college stelt dat modernisering en verbeteringen ten behoeve van de brandveiligheid in het belang
Op 22 oktober 2020 tekent de dochter van de heer D. een huur-
zijn van de huurders. Het college legt zijn voornemen aan de
overeenkomst met de gemeente Rotterdam onder een aantal
gemeenteraad voor met het verzoek om in te stemmen met het
voorwaarden. Zij koopt het huisje van de vorige eigenaar. De
principebesluit van 3 november 2020. Het college wil graag
voorwaarden die de gemeente stelt, is dat het huisje voor 1 juni
dat de gemeenteraad op 17 december 2020 een besluit neemt.
2021 gerenoveerd moet zijn. De kosten van de renovatie worden geschat op € 15.000,-. Op 27 oktober 2020 tekent de familie H. de
In het najaar van 2021 wil het college starten met een aanbesteding
huurovereenkomst voor een perceel grond op het recreatieoord.
om een geschikte partij te vinden. De RAR wordt betrokken bij de
Op 27 oktober 2020 plaatst de familie K. een nieuw huisje op hun
aanbesteding, zodat de belangen van recreanten op een goede manier
van de gemeente gehuurde kavel. Dit ter vervanging van hun
behartigd worden. Het college zal ervoor zorgen dat recreanten op
oude huisje dat zij in 2013 kochten. Ook de heer S. koopt met
verschillende manieren contact op kunnen nemen met de gemeente
toestemming van de gemeente een huisje. Hij sluit een huur-
om hun vragen te stellen en zorgen kenbaar te maken. Het college
overeenkomst met de gemeente Rotterdam.
zal daarvoor een spreekuur organiseren en bijeenkomsten organiseren.
In het seizoen 2020 melden zich bij de RAR in totaal 60 recreanten
Het college schrijft in zijn voorstel aan de gemeenteraad:
die in het seizoen 2020 geïnvesteerd hebben in hun huisje of
Samenvattend komt het voorstel tot verkoop voort uit de volgende
caravan. Op 31 oktober 2020 sluit het recreatieoord voor de winter.
overwegingen:
• De geplande verkoop draagt bij aan een noodzakelijke modernisering en kwaliteitsverbetering van het recreatieoord
Besluit college van 3 november 2020 Op 3 november 2020 beslist het college om het recreatieoord via een aanbesteding aan een derde commerciële partij in
Hoek van Holland;
• Een professionele recreatieondernemer is beter in staat om
het recreatieoord op het gewenste kwaliteitsniveau te
eeuwigdurende erfpacht uit te geven. Diezelfde dag maakt het
brengen en de investeringen te doen die nodig zijn voor
college zijn beslissing aan alle recreanten bekend.
een rendabele exploitatie gedurende het hele jaar;
• De exploitatie van een recreatieoord is geen gemeentelijke In de brief van 3 november 2020 geeft het college aan dat het
14
kerntaak.
Van recreant naar participant
15
Het college zal bij de beoordeling van de aanbiedingen in ieder
van besluitvorming in de gemeenteraad op 17 december 2020,
geval de volgende criteria laten meewegen:
waardoor de mogelijkheid van inspraak beperkt is.
• Hoe gaat de koper om met de belangen van de recreanten, ondernemers en bewoners?
• In hoeverre draagt de koper bij aan de ambitie van Hoek van
3. Gebrek aan invloed op de aard en de inhoud van de overeenkomst
Holland om een hoogwaardige vierseizoenenbadplaats te
Recreanten zijn ontevreden over het ontbreken van de mogelijkheid
worden?
om invloed te hebben op de aard en de inhoud van de overeen-
• In hoeverre draagt de inrichting van het recreatieoord bij aan de landschappelijke en stedenbouwkundige wensen?
• Hoe duurzaam is het voorstel van de koper?
komst tussen de gemeente en een geselecteerde koper. De recreanten zijn van mening dat het college andere mogelijkheden uitsluit, zonder deze mogelijkheden onderzocht te hebben.
• Hoeveel is de koper bereid te betalen voor het recreatieoord? In het proces zal de kwaliteit zwaarder meewegen dan verkoopprijs.
4. De toekomst Ook hun boosheid over de onduidelijkheid over het voortdurend
Het college zal na het besluit van de gemeenteraad een inspraak-
gebruik van de huisjes en caravans in de toekomst, na de verkoop
en participatietraject starten.
aan een geselecteerde koper, wordt door veel recreanten genoemd.
Standpunt recreanten
Standpunt gemeente
De ombudsman heeft 130 meldingen, klachten en signalen
Binnen de gemeente is het denken over de toekomst van het
ontvangen naar aanleiding van de aangekondigde verkoop.
Recreatieoord nooit gestopt. Factoren die een rol hebben gespeeld bij het denkproces zijn:
Kort weergegeven hebben de meldingen, klachten en signalen
- de exploitatie van een recreatiepark is geen gemeentelijke
betrekking op:
kerntaak en deze exploitatie is niet kostendekkend,
- het aantal recreanten van buiten Rotterdam loopt op,
16
1. Gedane investeringen
- er is een noodzaak om in het park te investeren,
Recreanten geven aan dat zij niet geïnformeerd zijn over het
- en vooral de wens om de locatie meer te laten renderen
voornemen van het college om het recreatieoord te verkopen
voor de Hoekse economie.
in de periode voorafgaand aan 3 november 2020 terwijl de
Dit alles heeft ertoe geleid dat in april 2019 ambtelijke voor-
voorbereidingen voor de verkoop al getroffen werden.
bereidende gesprekken zijn gestart.
2. Gebrek aan voorbereidingstijd en inspraak
Een toekomstbestendig recreatieoord dat voor lange tijd
De melders klagen over de korte periode tussen de brief van
beschikbaar blijft, het hele jaar open is, professioneel toezicht
3 november 2020, de bespreking in de commissie BWB op
heeft en aan alle brandveiligheidseisen voldoet, is in het belang
18 november 2020 en 2 december 2020 en de beoogde datum
van recreanten.
Van recreant naar participant
17
Omdat de exploitatie van het recreatieoord enkel een privaat-
In zijn reactie van 8 juni 2021 op de conceptbevindingen en
rechtelijke activiteit betreft, is er formeel geen inspraakverplichting.
het voorlopig oordeel herhaalt het college kort samengevat zijn
Het college heeft de belangen van de recreanten een prominente
eerder ingenomen standpunt. Het college gaat in op zijn eigen-
plaats gegeven in het verkoopproces. Wat er vastgelegd moet
domsrecht als eigenaar van de grond, de juridische verhouding
worden in de overeenkomst tot uitgifte in erfpacht en hoe de
met de recreant als houder en gebruiker van de grond en het
belangen van de recreanten worden beschermd, is pas bekend als
daarop gerealiseerde huisje. Het college heeft het over natrekking
de gunningscriteria zijn vastgesteld. Die gunningscriteria houden
en de economische eigendom van het huisje dat is gekoppeld
ook verband met de inspraak en de wensen van de recreanten.
aan de huurovereenkomst. Het college betoogt daarnaast dat het besluit van 3 november 2020
Via de RAR, persoonlijk via een webpagina of 14010 en in online-
een voorgenomen besluit en geen definitief besluit is. Het college
bijeenkomsten kunnen recreanten hun vragen en zorgen bij de
is op grond van artikel 160 lid 1 sub e Gemeentewet bevoegd om
gemeente neerleggen. Het college vindt dit een zorgvuldig proces.
tot privaatrechtelijke handelingen te besluiten en het recreatie-
Alle betrokken belangen worden meegenomen en meegewogen.
oord te verkopen. Het college was voornemens na consultatie van
De RAR krijgt een adviserende rol tijdens de dialoogfase van de
de raad het besluit definitief vast te stellen. Het college verzoekt
aanbesteding.
de ombudsman het rapport hierop aan te passen. Bij haar reactie voegt de gemeente een notitie van Pels Rijcken van 12 april 2021 over de verkoop van het Recreatieoord Hoek van
In reactie op vragen van de RAR schrijft het college op 24 maart
Holland. Deze notitie is terug te vinden in de raadsinformatie1,
2021 aan de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte van
op de lijst van ingekomen stukken van 17 juni 2021, 21bb7964.
de gemeente Rotterdam: Vraag RAR: Het projectteam verkoop recreatieoord van de gemeente is in het voorjaar 2019 ingericht. Vanaf dat moment wist de gemeente
Wet en regelgeving
dat er mogelijk een verkoop zou kunnen plaatsvinden. Deze verkoop
1. Artikel 3:1 lid 2 Algemene wet bestuursrecht
is tot 3 november 2020 niet aan nieuwe huurders en “verbouwers”
Op andere handelingen van bestuursorganen dan besluiten
meegedeeld. Is de gemeente juridisch voor mogelijk geleden schade
zijn de afdelingen 3.2 tot en met 3.4 van de Algemene wet
(“investeringen op goed vertrouwen”) aansprakelijk?
bestuursrecht van overeenkomstige toepassing. In deze
Bij overdracht van een verhuurde zaak gaan op grond van artikel
afdelingen worden een zorgvuldige voorbereiding van
7:226 Burgerlijk Wetboek de rechten en verplichtingen van de
besluiten, de belangenafweging, het evenredigheidsbeginsel
verhuurder uit de huurovereenkomst over op de verkrijger
en inspraak genoemd.
(‘koop breekt geen huur’). Bij uitgifte in erfpacht van de verhuurde grond gaan de huurrechten, d.w.z. de huurovereenkomsten met
2. Artikel 160 lid 1 sub e Gemeentewet.
de daaraan verbonden toestemmingen voor verbouwingen van de op het gehuurde gelegen opstallen, over op de erfpachter (de nieuwe verhuurder). Er is derhalve geen sprake van schade. 1
18
Van recreant naar participant
https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/10286145/1/s21bb007964_1_51117_tds
19
3. Wet Markt en Overheid
die tot beslissingen leiden en het hoe en waarom ervan. De overheid
Het doel van de Wet Markt en Overheid is om oneerlijke
zorgt dat haar handelingen getoetst kunnen worden.
concurrentie door de overheid te voorkomen als zij
economische activiteiten uitvoert.
Goede voorbereiding
De wet bevat 4 gedragsregels:
De overheid verzamelt alle informatie die van belang is om een
- kosten doorberekenen,
weloverwogen beslissing te nemen.
- bevoordelingsverbod,
Dit betekent dat de overheid actief informatie verwerft en deze
- gegevensgebruik,
informatie toetst door middel van wederhoor bij de burger.
- functiescheiding.
Bevorderen van actieve deelname door de burger 4. Burgerlijk Wetboek, Boek 7, titel 4
De overheid betrekt de burger zoveel mogelijk actief bij haar handelen. De overheid spant zich in om de burger actief te betrekken bij haar
5. Bestemmingsplan “Hoek van Holland- buitengebied”
handelen en bij de totstandkoming en de uitvoering van beleid. Als in het besluitvormingsproces de burger een rol heeft, geeft de
Toetsing aan behoorlijkheidsvereisten De ombudsman toetst het optreden van het college van
overheid dit tijdig aan en laat weten welke rol de burger kan vervullen en hoe de participatie is vormgegeven. Ook geeft zij na afloop aan wat er gedaan is met de inbreng van de burger.
burgemeester en wethouders aan de behoorlijkheidsvereisten:
Evenredigheid Goede informatieverstrekking
De overheid kiest om haar doel te bereiken een middel dat niet
De overheid zorgt ervoor dat de burger de juiste informatie
onnodig ingrijpt in het leven van de burger en dat in evenredige
krijgt en dat deze informatie klopt en volledig en duidelijk is.
verhouding staat tot dat doel.
Zij verstrekt niet alleen informatie als de burger erom vraagt,
De overheid maakt steeds een afweging of een minder zwaar middel
maar ook uit zichzelf.
kan worden ingezet voor het doel dat zij wil bereiken. De overheid
De overheid is verplicht de burger gevraagd en ongevraagd alle
moet voorkomen dat bepaalde burgers onevenredig nadeel hebben
informatie te geven over handelingen en besluiten die de belangen
van de maatregelen die de overheid neemt.
van de burger kunnen raken. Zij is daarbij servicegericht en stelt zich actief op om de informatie die van belang is tijdig op eigen
Redelijkheid
initiatief te geven.
De overheid weegt de verschillende belangen tegen elkaar af voordat zij een beslissing neemt. De uitkomst hiervan mag niet
20
Transparant
onredelijk zijn.
De overheid is in haar handelen open en voorspelbaar, zodat het voor
De overheid verzamelt bij haar handelen de relevante feiten en
de burger duidelijk is waarom de overheid bepaalde dingen doet.
kijkt naar alle omstandigheden. De verzamelde gegevens worden
Transparantie vereist van de overheid een open houding. De overheid
betrokken bij de belangen die op een zorgvuldige wijze tegen elkaar
zorgt ervoor dat burgers inzicht kunnen hebben in de procedures
worden afgewogen.
Van recreant naar participant
21
Overwegingen
genomen voordat het college op 3 november 2020 besloot gebruik
Voordat een overheidsorgaan een beslissing neemt, dient zij die
te maken van zijn bevoegdheid om de grond privaatrechtelijk over
goed voor te bereiden. Dat betekent dat zij actief alle informatie
te dragen.
die van belang is om een weloverwogen beslissing te nemen, verzamelt. Op basis van die informatie neemt het overheidsorgaan een besluit, waarbij zij alle belangen afweegt. Tot slot dient het
Informatie verstrekken
overheidsorgaan haar besluit goed te motiveren, zodat kenbaar is
De ombudsman vindt dat het college er niet goed in is geslaagd
op basis van welke informatie en welke belangenafweging zij tot
om uit te leggen hoe het kon gebeuren dat er ambtelijk al ander-
haar beslissing is gekomen. De overheid weegt daarbij steeds af
half jaar voorbereidingen werden getroffen en dat in diezelfde
of er een minder zwaar middel kan worden ingezet voor het doel
periode het college recreanten forse investeringen liet doen zonder
dat zij wil bereiken en of de uitkomst redelijk is.
informatie over de verkoopplannen te geven, zelfs niet als daar expliciet naar werd gevraagd. Die informatie had de gemeente
Het maakt daarbij niet uit of het een publiekrechtelijk of privaat-
wel moeten geven – gevraagd of ongevraagd - iedere keer als zij
rechtelijk besluit betreft. Op grond van artikel 3:1 lid 2 Algemene
toestemming gaf voor de verkoop of uitbreiding/verbouw van
wet bestuursrecht zijn ook op andere handelingen van bestuurs-
een huisje of caravan.
organen dan besluiten de afdelingen 3.2 tot en met 3.4 van overeenkomstige toepassing. Onder andere handelingen valt
Ook de RAR is, ondanks het feit dat het agendapunt ‘positie in de
een besluit tot uitgifte in eeuwigdurende erfpacht.
gemeentelijke organisatie’ in de vergaderingen met de gemeente telkens aan de orde kwam, niet over de ontwikkelingen geïnformeerd.
Dat wil zeggen dat ieder besluit dat een groot aantal belanghebbenden raakt, zorgvuldig moet worden voorbereid, dat er
De ombudsman kan zich goed voorstellen dat de recreanten die
inspraak moet plaatsvinden om de belangen te inventariseren,
in die periode investeringen in hun huisje hadden gedaan of een
dat alle belangen moeten worden afgewogen en dat het besluit
huisje hadden gekocht, zich overvallen voelden toen zij de brief
adequaat moet worden gemotiveerd. De voor een of meer
van 3 november 2020 lazen.
belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen. Dit ziet dus ook op de situatie dat het gaat om de over-
Belangen afwegen
dracht van grond via een civielrechtelijke overeenkomst. Of dat
Het is duidelijk dat het college ten onrechte heeft nagelaten om
nu verkoop, verhuur of uitgifte in erfpacht is.
voorafgaand aan zijn besluit van 3 november 2020 de recreanten bij de voorbereidingen van de verkoop te betrekken. Dat had wel
Het maakt geen verschil dat het college aangeeft dat het gaat
gemoeten omdat de recreanten de direct belanghebbenden bij dit
om een voorgenomen besluit tot het uitgeven in eeuwigdurende
besluit zijn.
erfpacht waarover zij de gemeenteraad wilde consulteren voordat het definitief zou worden. Al deze stappen hadden moeten worden
22
Het besluit van het college van 3 november 2020 was immers
Van recreant naar participant
23
geen voornemen om een besluit te gaan voorbereiden, maar een
moeten maken of er niet een andere mogelijkheid was om het
duidelijke keuze voor een aanbesteding en een overdracht van
beheer van het recreatieoord op een andere manier vorm te
de verhuurde grond in eeuwigdurende erfpacht aan een derde
geven. Dat is immers het uitgangspunt van de gemeente. Zij wilde
partij. Deze keuze had voorzienbare en stevige consequenties voor
geen rol meer bij de exploitatie van het recreatieoord. Had niet
de recreanten.
een minder zwaar middel ingezet kunnen worden om dit doel te bereiken. Was aanbesteding op deze manier echt de enige optie?
De recreanten hebben door deze gang van zaken geen kans gehad
De ombudsman betwijfelt dat. Maar omdat een alternatief niet
te overwegen of zij al dan niet in een huisje of caravan zouden
onderzocht is, is daarover niets met zekerheid te zeggen.
investeren. Dit is in het bijzonder wrang, omdat het college van de investeringen op de hoogte was. Het stelde immers het doen
Ook is nog maar zeer de vraag in hoeverre de belangen van de
van investeringen in sommige gevallen zelfs als voorwaarde bij
recreanten door de voorgenomen route in de toekomst voldoende
overdracht van de huur van de kavel of gaf in andere gevallen
beschermd zijn. Inderdaad, koop breekt geen huur en overdracht in
toestemming voor een verbouwing of aanpassing.
erfpacht ook niet, maar de realiteit is dat de nieuwe rechthebbende erfpachter de recreanten na een termijn van maximaal een jaar
Dit maakt dat het college dit zwaarwegend belang van de recreanten
kan opzeggen. Na een jaar kunnen de recreanten hun kavel of
vooraf bij zijn besluit had moeten betrekken en niet achteraf. Uit de
camperplaats en daarmee hun huisje of caravan op het recreatie-
brief van 3 november 2020 blijkt niet dat het college dit gedaan heeft.
oord kwijtraken.
Het college noemt als belangen van de recreanten de brand-
Het college had beter in het voorjaar van 2019 kunnen aankondigen
veiligheid en de modernisering van het recreatieoord. Hoewel de
dat het voornemens was naar een andere beheersvorm voor het
ombudsman niet wil afdoen aan het belang van brandveiligheid,
recreatieoord te willen zoeken. De uitleg daarvoor zou kunnen
rijst wel de vraag waarom het college hierop niet eerder actie heeft
zijn dat het college het beheer van het recreatieoord geen typische
ondernomen. De vraag of en zo ja, op welke manier, modernisering
overheidstaak vindt. Het college had daarbij aan kunnen geven dat
noodzakelijk of wenselijk is, zal in overleg met de recreanten
het op voorhand nog geen keuze heeft gemaakt over het vervolg.
beantwoord moeten worden.
Bij deze aankondiging had de gemeente alle belanghebbenden kunnen uitnodigen om hun belangen naar voor te brengen. Tot
Het is daarbij uiteindelijk niet aan het college om te bepalen welke
slot had het een tijdspad kunnen aangeven met als eindpunt het
belangen de recreanten hebben, dat bepalen de recreanten zelf.
nemen van een besluit.
De gemeente zal zich ervoor moeten inspannen om de recreanten actief te betrekken bij het uiteindelijke besluit.
Vervolgens had het college, nadat het alle belanghebbenden had gehoord, op basis van alle juiste informatie een besluit kunnen nemen. In dat besluit had het college uit moeten leggen op basis
24
Andere mogelijkheden om doel te bereiken
van welke feiten en omstandigheden het dit besluit heeft genomen
Omdat zijn besluit tot aanbesteding zulke zwaarwegende
en hoe het rekening heeft gehouden met alle belangen en waarom
consequenties kon hebben, had het college ook een afweging
dit besluit niet onredelijk is. Dat is nagelaten.
Van recreant naar participant
25
Gelet op het voorgaande zijn de klachten van de recreanten gegrond.
Klacht 3 Er zijn veel meer mogelijkheden voor de toekomst van het recreatieoord dan alleen verkoop aan een commerciële partij. Waarom heeft het college dat
Oordeel
niet onderzocht?
Klacht 1 Waarom zijn wij niet eerder dan 3 november 2020
De onderzochte gedraging van het college van burgemeester
geïnformeerd? Als de gemeente al sinds april 2019
en wethouders van de gemeente Rotterdam is niet behoorlijk,
bezig is met voorbereidende gesprekken dan hadden
het college heeft in strijd met de behoorlijkheidsvereisten
zij de RAR en alle kopers van een huisje en mensen die
Evenredigheid en Redelijkheid gehandeld.
een omgevingsvergunning aanvroegen daarover moeten informeren! Als de verkoop doorgaat hadden wij dat geld net zo goed door de WC kunnen spoelen.
Uit het besluit van het college blijkt niet dat het heeft afgewogen dat er mogelijk ook een andere manier is om zijn doel te bereiken
De onderzochte gedraging van het college van burgemeester en
en tegelijkertijd de recreanten zo min mogelijk in hun belangen
wethouders van de gemeente Rotterdam is niet behoorlijk. De
te schaden.
gemeente heeft in strijd met de behoorlijkheidsvereisten Goede Informatieverstrekking en Transparant gehandeld door de
Na tussenkomst van de gemeenteraad, de commissie Bouwen,
recreanten niet op de hoogte te stellen van het feit dat zij
Wonen en Buitenruimte, heeft het college van burgemeester en
plannen had voor de toekomst van het recreatieoord.
wethouders besloten alsnog een participatietraject in te zetten. De ombudsman vat dit aldus op dat het college alsnog alle belangen zal inventariseren en opnieuw een beslissing zal
Klacht 2 Waarom heeft het college niet aan ons gevraagd wat
nemen over de toekomst van het recreatieoord. De ombudsman
wij van een verkoop zouden vinden? En waarom is
gaat er ook vanuit dat het college met een schone lei begint. Met
alleen modernisering en brandveiligheid volgens het
andere woorden: aanbesteding kan een uitkomst zijn, maar dit
college belangrijk voor ons? Wij hebben veel meer
staat nog niet vast. Het college heeft in zijn reactie van 8 juni 2021
belangen, zoals onze investeringen en de reden
bevestigt dat deze aanname van de ombudsman juist is.
waarom wij op het recreatieoord staan. In zijn brief aan de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte De onderzochte gedraging van het college van burgemeester en
van 17 juni 20212 schetst het college zijn plannen met betrekking
wethouders van de gemeente Rotterdam is niet behoorlijk. De
tot een participatietraject door een extern bureau. Het is de
gemeente heeft in strijd met de behoorlijkheidsvereisten Goede
ombudsman niet duidelijk op welke manier het college uitvoering
Voorbereiding en Bevorderen Actieve Deelname gehandeld door
geeft aan de aanbevelingen die hij aan zijn voorlopig oordeel
voor het nemen van haar besluit de recreanten niet actief naar
verbond.
hun belangen te vragen en hen niet de gelegenheid te geven om hun zienswijze naar voor te brengen.
26
2
Van recreant naar participant
https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/10286085/4/s21bb007957_3_41021_tds
27
Gelet op het feit dat dit inspraak- of participatietraject nu gaat plaatsvinden, handhaaft de ombudsman zijn aanbevelingen over
III Laat in het uiteindelijke besluit zien •
dat het college geluisterd heeft naar alle inbreng;
•
welke belangen zijn geïdentificeerd;
•
hoe deze belangen zijn meegewogen bij het genomen besluit;
•
wat de consequenties zijn van dit besluit en
De ombudsman geeft het college van burgemeester en
•
welke mogelijkheden betrokkenen hebben als zij het niet met
wethouders van de gemeente Rotterdam in overweging de
dit besluit eens zijn.
de invulling van een dergelijk participatietraject. De ombudsman formuleert deze aanbevelingen zo dat ze breder toepasbaar zijn.
Aanbevelingen
volgende aanbevelingen te (laten) uitvoeren en daarbij rekening te houden met de overwegingen van de ombudsman:
I
Stel een duidelijk participatietraject vast, maak dit
bekend aan belanghebbenden en publiceer het op
de website van de gemeente Rotterdam.
II Informeer betrokkenen: • welke belanghebbenden betrokken worden bij het participatie
proces, hoe het college deze belanghebbenden selecteert en
hoe mensen zichzelf aan kunnen melden als belanghebbende;
•
welk onderwerp ter discussie staat;
• welke rol de deelnemers hebben. Mogen zij bijvoorbeeld
meebeslissen of mogen zij alleen meepraten en adviseren en
beslist het college en/of de gemeenteraad;
28
•
op welke manier en wanneer het college met alle betrokkenen
zal communiceren en waar mensen met vragen terecht
kunnen;
•
wat de planning van het traject is;
•
wanneer het college een definitief besluit zal nemen.
Van recreant naar participant
29
Bijlage I Reactie van het college van burgemeester
30
en wethouders van 8 juni 2021
31
32
33
34
35
36
Van recreant naar participant