21bb422 Bijlage behorende bij 21bb421 - voortgangsrapportage Inspanning voor ontspanning

We hebben de afgelopen periode echter wel gesprekken over dit hier over gevoerd met belangenbehartigingsorganisatie en we zien dat er binnen deze organisaties meer aandacht is gekomen voor diversiteit en inclusie.

2.9

We vergroten de kennis over de mogelijkheden tot het melden van discriminatie.

2.9.1

Campagne Meld Discriminatie Nu We hebben in het plan Rotterdam tegen racisme aangekondigd dat we de campagne Meld Discriminatie Nu structureel willen gaan inzetten. Momenteel worden de plannen hiervoor gemaakt. Zoals elk jaar is maart een belangrijke maand tegen discriminatie en racisme en voor die tijd verwachten we ook een strategie voor de rest van het jaar rond te hebben. We zullen ons in deze campagne richten op het vergroten van de kennis over het melden van discriminatie onder verschillende gemarginaliseerde groepen in Rotterdam.

2.10

We faciliteren ontmoeting(splekken) en trainingen voor kwetsbare Rotterdammers, gericht op het vergroten van assertiviteit en veerkracht.

2.10.1

Ontmoetingsplekken Met name Rotterdammers uit de LHBTIQA+ doelgroep hebben behoefte aan een ontmoetingsplek waar zij gelijkgestemden kunnen ontmoeten. Ontmoeting tussen LHBTIQA+ jongeren is een vorm van zelfhulp: het vergroot hun zelfredzaamheid en zelfvertrouwen. Een mooi voorbeeld hiervan in Rotterdam is The Hang-Out 010. Dit is een huiskamer waar LHBTIQA+ jongeren elkaar kunnen ontmoeten, maar waar ook allerlei activiteiten voor en door de doelgroep worden georganiseerd. Als gemeente faciliteren we deze ontmoetingsplek. De groep die gebruik maakt van deze plek groeit en het aantal activiteiten ook. Door de populariteit van The Hang-out010 is de huidige locatie niet meer toereikend voor het aantal deelnemers. Er wordt samen met de gemeente en de woningcorporatie gezocht naar een grotere locatie voor The Hang-Out 010. Naast The Hang-Out 010 faciliteert de gemeente ook ontmoetingsactiviteiten bij het COC. Hier vinden onder andere bijeenkomsten plaats voor transgenders, mensen met HIV, jongeren, vluchtelingen etc. Er wordt al jarenlang door veel Rotterdammers uit de LHBTIQA+ doelgroep gebruik gemaakt van deze bijeenkomsten. corona en de bijbehorende maatregelen hebben een grote impact gehad op de mogelijkheden van de LHBTIQA+-gemeenschap om elkaar live te kunnen ontmoeten.

Veel activiteiten konden niet doorgaan of moesten in gewijzigde vorm, bijvoorbeeld digitaal of met een beperkt aantal aanwezigen, plaatsvinden. Om ervoor te zorgen dat men elkaar ondanks de geldende beperkingen elkaar kan blijven ontmoeten, faciliteren wij een initiatief van Gay Rotterdam waarbij groepen binnen de LHBTIQA+ gemeenschap op een veilige manier online bij elkaar kunnen komen. Hierbij is ook aandacht en ondersteuning voor de roze ouderen die mogelijk digitaal wat minder vaardig zijn. Gay Rotterdam werkt hiervoor samen met onder andere Rotterdam Pride, DonaDaria en Humanitas. Nog niet iedereen weet de weg naar dit online platform goed te vinden. Gay Rotterdam zal de komende periode investeren in het uitbreiden van het netwerk en het vergroten van de bekendheid van dit initiatief.

2.10.2

Weerbaarheid, Veerkracht en Emanicaptie Stichting Dona Daria voert de aanbestedingsopdracht Veerkracht en Emancipatie uit. Vanuit dit traject worden trainingen van drie dagdelen en andere activiteiten ondernomen, die gaan over een aantal specifieke thema’s die samenhangen met weerbaarheid. Er worden per thema jaarlijks 200 Rotterdammers bereikt in alle leeftijdsgroepen. Het doel van deze trainingen is uiteindelijk dat iedereen kan zijn wie die wil zijn en volwaardig mee kan doen binnen de Rotterdamse samenleving. Doelstellingen Deze aanbestede opdracht heeft de volgende doelen:  Deelnemers bewust maken van hun eigen gedrag en hen leren gedragspatronen te herkennen.  Deelnemers leren dat zij over zichzelf, hun eigen lichaam en hun eigen leven beschikken en beslissen.  Stimuleren van hun talentontwikkeling.  Versterken van zelforganisaties en sleutelpersonen die hieraan bijdragen.

Trainingen Dona Daria geeft trainingen ter vergroting van de weerbaarheid en veerkracht met de volgende thema’s:  Zelfbeschikking: het vergroten van bewustwording, het doorbreken van vaste traditionele patronen en het versterken van sociale en psychische weerbaarheid. Jaarlijks bereik: 200 Rotterdammers (140 volwassenen en 60 jongeren).  Gelijke positie M/V/LHBTIQA+: veranderen, verruimen en transformeren van opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Jaarlijks bereik: 200 Rotterdammers (140 volwassen en 60 jongeren).  Inclusie: het vergroten van de weerbaarheid tegen polarisatie, discriminatie en uitsluiting. Jaarlijks bereik: 200 Rotterdammers (140 volwassen en 60 jongeren). Overige activiteiten Naast de trainingen worden de volgende activiteiten uitgevoerd:  Coaching on the job: trainen van 30 sleutelpersonen uit het netwerk van Dona Daria in minstens 7 van de 14 gebieden om de weerbaarheid te versterken.  Online inspiratieplatform en social media-campagne. Voor het vergroten van de impact en het bereik. Jaarlijks bereik 5000 Rotterdammers.  Jaarlijks twee stedelijke events in het kader van veerkracht en samenleven met een bereik van elk 80 Rotterdammers, waarvan tenminste 20% ‘non-usual suspects”. Stand van zaken trainingen 





Zelfbeschikking Unboxing Vrijheden. Er is op dit moment een bereik van 128 deelnemers behaald. De verwachting is dat eind van het vierde kwartaal een bereik van in totaal 200 Rotterdammers wordt behaald. Het bereik van jongeren liep wat achter, omdat een belangrijke vindplaats, de scholen, in de eerste helft van 2020 gesloten waren. Er wordt in het 4e kwartaal een inhaalslag gemaakt en zijn er trainingen met jongeren gepland. Leeftijdscategorie jongeren tussen de 15-25 jaar. Gelijke positie Unboxing (on)Gelijkheid. Er is in totaal 140 deelnemers bereikt. Ook hier geldt dat het bereik van jongeren is achtergebleven. Er wordt in het vierde kwartaal een inhaalslag gemaakt. Er zijn trainingen met jongeren gepland. Inclusie Unboxing Discriminatie. 156 Rotterdammers hebben deelgenomen aan deze training. Ook hier geldt dat bij de jongeren een inhaalslag wordt gemaakt in het 4e kwartaal.

Stand van zaken overige activiteiten 





Coaching ‘On the job’. In het derde kwartaal is het resultaat al behaald voor geheel 2020. Er hebben zich 31 actieve sleutelpersonen van zelforganisaties deelgenomen aan de ‘train de trainer veerkracht en emancipatie’. Met het online inspiratieplatform zijn tot en met het derde kwartaal 2020 al 18.718 contacten met Rotterdammers bereikt. De posts op Facebook, LinkedIn en Instagram worden goed bekeken en er wordt goed gereageerd op agenderende onderwerpen over de betreffende thema’s. De twee stedelijke events met een bereik van 80 deelnemers per event zijn niet behaald. Dit heeft grotendeels te maken met de coronamaatregelen. In december wordt met een groep volwassenen een event gehouden over (on)gelijke positie. Ook komt er een event met/bij Vluchtelingenwerk, gericht op zelfbeschikking. Het geplande event met ICAN in oktober van 2020 is vanwege de aangescherpte maatregelen komen te vervallen. De bedoeling is om dit



in het voorjaar van 2021 uit te voeren. Daarnaast wordt met jongeren gekeken hoe op een creatieve manier de resultaten alsnog kunnen worden behaald (denk aan podcasts). Ondanks de lockdown en de verscherpte coronamaatregelen wordt aardig in de pas gelopen met het behalen van het resultaat op Veerkracht en Emancipatie. De goede verbinding en samenwerking tussen Dona Daria en sleutelpersonen van verschillende (zelf) organisaties hebben volgens Dona Daria enorm hieraan bijgedragen.

3

Integratie In Rotterdam mag iedereen zich thuis voelen en meedoen. Voor nieuwe Rotterdammers betekent dit dat zij zo snel mogelijk Nederlands moeten leren spreken, de regie over het leven kunnen nemen en deelnemen aan de samenleving. Dat zij bekend zijn met de rechten en plichten die de Nederlandse rechtsstaat met zich meebrengt en daarnaar handelen. Alleen zo kunnen zij een bijdrage leveren aan een ontspannen stad, waarin mensen elkaar ontmoeten en elkaar kunnen verstaan. Van integratie spreken we alleen in de fase van inburgering, want in een superdiverse stad als Rotterdam horen verdere vraagstukken over diversiteit bij de samenleving. We zetten in op de volgende doelstellingen:  Realisatie van de taakstelling die Rotterdam per halfjaar van het rijk krijgt opgelegd om statushouders te huisvesten.  Statushouders zijn in beeld bij zorgprofessionals of schuldhulpverleners.  80 procent van alle Rotterdamse statushouders met een bijstandsuitkering is binnen 6 maanden na toekenning van de uitkering gestart met het inburgeringstraject.  Het aantal bijstandsuitkeringen voor statushouders daalt naar 1.507. De laatste twee doelstellingen vormen samen een collegetarget. Inmiddels onderscheiden we bij de volgende acties een aantal doelgroepen, die voor het overzicht goed zijn hier vooraf te noemen.

Immers, zij hebben met een andere fase van het integratieproces te maken en daarmee ook met wetgeving uit verschillende perioden. 1. Inburgeringswet 2021+ (komende wet) 2. Inburgeringswet 2013-2020 (huidige wet) 3. Inburgeringswet 2007-2012 (oude wet) 4. Gezinsmigranten (andere rechten en plichten dan statushouders) 5. Ex-vluchtelingen uit eerdere periodes (beperkt zelfredzaam door gedeelde problematiek)

3.1

Rotterdamse Aanpak Statushouders 2018-2022

3.1.1

Voortgang in monitor statushouders Per januari 2019 is de Rotterdamse Aanpak Statushouders 2.0 van start gegaan. De Rotterdamse Aanpak Statushouders 2.0 (2019–2022) omvat alle basiscomponenten voor succesvolle participatie in de samenleving: inkomen, huisvesting, zorg, leren, taal, (waar nodig) opleiding en toeleiding naar werk. De aanpak legt de nadruk op het voorzien in een eigen inkomen en meedoen in de Rotterdamse samenleving. Sinds de start van de Rotterdamse Aanpak Statushouders 2.0 daalde het aantal bijstandsuitkeringen voor statushouders. Echter, de verwachting is dat het aantal bijstandsgerechtigden de komende tijd toe gaat nemen als gevolg van de economische effecten van de coronamaatregelen. Dat blijkt ook uit de meest recente cijfers: per september was de stand van zaken met betrekking tot het aantal bijstandsgerechtigden voor statushouders 1.924. We blijven de intensieve aanpak voortzetten en gaan in 2021 extra jobhunters en jobcoaches inzetten. De volgende monitor van de Rotterdamse Aanpak Statushouders 2.0 komt eind eerste kwartaal van 2021 uit zal gaan over heel 2020. Het percentage dat tijdig start met de inburgering (binnen een half jaar na toekenning bijstandsuitkering) is nog niet op het beoogde niveau van 80%, maar lag begin 2020 op 59% en in september op 40%. Dit komt mede door corona wat de start van trajecten (bijvoorbeeld in

groepsverband) bemoeilijkt. Ook zou de nieuwe Wet inburgering (zie 3.4.2) al eerder de mogelijkheid bieden om regie te voeren en steviger te sturen op een tijdige start op een inburgeringstraject. Door opnieuw uitstel van de wet, blijft de inburgeraar momenteel nog steeds zelf verantwoordelijk voor de start en kan de gemeente niet afdwingen om binnen een half jaar te starten. Maar de inzet is en blijft om ook nu de inburgeraar maximaal aan te sporen tijdig te starten. 3.1.2

Geïntegreerde duale inburgeringstrajecten Voor de geïntegreerde duale inburgeringstrajecten (GIT) worden op dit moment een aantal nieuwe trajecten voorbereid. Echter, corona en alle maatregelen daaromtrent zorgen voor vertraging. Op dit moment wordt er gewerkt aan een aantal GIT- trajecten, namelijk:  Stadsbeheer medewerkers (23). Naar aanleiding van de toezegging ‘Gemeentelijke geïntegreerde duale inburgeringstrajecten’ (19bb18367) wordt gewerkt aan een gemeentelijke GIT voor medewerkers buitenruimte. I.v.m. corona is de bedrijfsschool van Stadsbeheer dicht tot januari en zijn zaken opgeschoven.  Allround medewerkers (20) voor de patatbranche. Dit wordt medio januari opgepakt.  Zonnepanelen (kleine groep van 5). De start wordt afhankelijk van de ontwikkelingen rondom corona herzien. De gemeente werkt voor de GIT samen met TopTaal. Statushouders maken een toets waarna TopTaal bepaald of zij geschikt zijn voor de GIT. De toetsen worden nog steeds fysiek afgelegd. Om te voldoen aan de coronarichtlijnen worden de testen in groepjes van maximaal drie personen afgenomen. Er wordt maar op één locatie gewerkt en er worden maximaal vier personen per dagdeel uitgenodigd. Hierdoor wordt er een stuk minder getoetst dan oorspronkelijk de bedoeling was.

3.1.3

Evaluatieonderzoek Rotterdamse Taalstart Vanuit het ministerie van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid is subsidie toegekend aan Rotterdam om een evaluatieonderzoek uit te voeren naar de Rotterdamse Taalstart (RTS). In september is het tussenrapport van het onderzoek opgeleverd. Het rapport laat zien dat zowel de statushouders zelf als professionals overwegend positief zijn over de opbrengsten en de timing van het programma (net na huisvesting in Rotterdam). Het programma draagt duidelijk bij aan het verbeteren van de Nederlandse taal en het wegwijs worden in de nieuwe omgeving. Ook de praktische informatie die wordt gedeeld over bijvoorbeeld boodschappen doen, reizen met openbaar vervoer, inburgering en lid worden van een (sport-) verenging heeft een duidelijke meerwaarde in het programma. In het tussenrapport staan ook nog een aantal aanbevelingen. Deze aanbevelingen worden samen met de aanbieder van de RTS proactief opgepakt. Een aanbeveling is om te investeren in gedifferentieerd lesaanbod dat beter aansluit bij de behoeften van statushouders. De aanbieder van de RTS is nu samen met docenten aan het verkennen welk lesaanbod extra ingezet kan worden om dit differentiëren meer mogelijk te maken. In aanloop naar de nieuwe wet zal de opbrengst van de eindrapportage waar haalbaar meegenomen en verwerkt worden in het programma.

3.1.4

Analyse tweede jaar maatschappelijke begeleiding In Rotterdam ontvangen statushouder twee jaar maatschappelijke begeleiding van Vluchtelingenwerk Zuidwest-Nederland. De gemeente Rotterdam wil inzicht in de nut en noodzaak van dit tweede jaar begeleiding - ook met het oog op de nieuwe wet inburgering - waarbij de regie bij de gemeente komt te liggen. Een extern bureau heeft onderzoek gedaan in welke mate het tweede

jaar bijdraagt aan de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van de statushouder. Uit de uitkomsten blijkt dat de grootse groep statushouders na twee jaar zelfredzaam is, en dus dat twee jaar begeleiding voor (in ieder geval een groot deel van de groep) nuttig en noodzakelijk is. Een kwetsbare kleine groep is onvoldoende zelfredzaam. Zij worden aan het eind van het traject met een warme overdracht overgedragen aan de gemeente en/of instantie die hen verder kan ondersteunen. De uitkomsten en aanbeveling van het rapport worden meegenomen in het integrale plan Rotterdamse Aanpak Inburgering. 3.1.5

OpenEmbassy Open Embassy voert voor ons een aantal activiteiten uit binnen de Rotterdamse Aanpak Statushouders 2.0, namelijk: Welcome App Sinds 2019 is Rotterdam gestart met een pilot voor online maatschappelijke dienstverlening voor statushouders, uitgevoerd door de organisatie OpenEmbassy. Inmiddels zijn er 809 gebruikers actief op de app, dit zijn zowel nieuwkomers als Rotterdammers die hier al langer wonen of altijd hebben gewoond. De vragen die gesteld worden aan de helpdesk variëren: het niet begrijpen van een brief, het contact leggen met andere Rotterdammers en over Nederlandse gebruiken. Naast de helpdesk voert OpenEmbassy ook nog een aantal verdiepende casestudies uit. Uit deze casestudies bleek een behoefte te bestaan om meer inzicht te krijgen over de toegang voor statushouders tot de GGZzorg. Er is daarom een sessie georganiseerd met professionals en ervaringsdeskundigen over dit onderwerp. Dit om meer inzicht te krijgen in het proces en wat er nodig is om de aansluiting voor deze groep ten aanzien van de zorg te verbeteren. Thuisonderwijsmaatjes Het kabinet trof begin in 2020 een aantal maatregelen om de coronacrisis te bestrijden. Hierdoor moest een grote groep kinderen afstandsonderwijs volgen. Voor een aantal kinderen (van gezinnen die net in Rotterdam waren gehuisvest) had dit grote impact en was extra ondersteuning gewenst.

OpenEmbassy is daarom het project Thuisonderwijsmaatjes gestart. Een vrijwilliger werd gekoppeld aan een gezin hen te ondersteunen bij het thuisonderwijs van hun kinderen. Inmiddels zijn 87 Rotterdamse gezinnen aan een thuisonderwijsmaatje gekoppeld. Vitale vrijwilligerscommunity Er zijn veel initiatieven in Rotterdam die nieuwkomers ondersteunen. Dat varieert van taalcafés tot maatjesprojecten. Naar aanleiding van de motie ‘De gemeente als brug tussen vrijwilligers en vluchtelingen’ (20bb003445) is onderzocht hoe vraag (van nieuwkomers) en aanbod (van organisaties) beter op elkaar afgestemd kunnen worden om zo de sociale activiteiten voor vluchtelingen te stimuleren. Tegelijkertijd is samenwerking tussen organisaties nodig voor een sterk maatschappelijk middenveld en wordt geïnvesteerd in het duurzaam verbinden van nieuwe vrijwilligers (zowel ervaren als onervaren Rotterdammers). OpenEmbassy werkt daarom aan het realiseren van een vitale vrijwilligerscommunity in Rotterdam. De komende periode voeren zij diverse gesprekken met partners in de stad, organiseren zij kennis- en ontwerpsessies en doen zij onderzoek hoe de positie van vluchtelingen in de stad verbeteren. Het eindrapport zal voor de zomer van 2021 worden gepresenteerd.

3.1.6

InburgerKing In 2019 heeft OpenRotterdam een videoserie gemaakt over het leven van statushouders in Rotterdam, genaamd de InburgerKing. In 2020 is de tweede reeks van acht afleveringen gemaakt. De serie laat zien wat het voor statushouders betekent om met een taalbarrière mee te doen in Rotterdam. Denk hierbij aan het vinden van werk. De series worden uitgezonden via de lokale publieke omroep OpenRotterdam.

3.2

Workshops participatieverklaring voor statushouders en gezinsmigranten Sinds januari hebben 452 personen, waarvan 129 statushouders en 323 gezinsmigranten, het participatieverklaringstraject (PVT) afgerond. 70 daarvan hadden al in 2019 de workshops gevolgd, maar pas in 2020 de verklaring getekend. 118 personen (waarvan 112 gezinsmigranten) hebben de workshops gevolgd, maar nog geen verklaring getekend. Zij worden uitgenodigd om de participatieverklaring te ondertekenen tijdens de eerstvolgende tekensessie, een feestelijke ceremonie die maandelijks wordt georganiseerd binnen de kaders van de RIVM-richtlijnen. De maatregelen met betrekking tot de aanpak van het coronavirus hebben gevolgen voor het inburgeringsproces, en zo ook voor de PVT-workshops en tekensessies. In de periode maart t/m mei was het niet mogelijk om fysieke PVT-workshops te organiseren. De bijeenkomsten zijn eind juni in kleiner gezelschap hervat, in lijn met de RIVM-richtlijnen. Ook de tekensessies zijn pas weer na enkele maanden in aangepaste vorm opgestart. Om te voorkomen dat inburgeringsplichtigen door de gevolgen van corona in de knel komen, is de inburgeringstermijn in de loop van 2020 een aantal keer verlengd. De termijn voor het PVT is in deze verlengingen meegenomen. Op dit moment hebben de meeste inburgeringsplichtigen in totaal een verlenging van 10 maanden gekregen.

De doelstelling dat meer dan 90% van de inburgeringsplichtigen binnen één jaar de participatieverklaring tekent, sluit daarmee niet aan op de realiteit van 2020. Voor 2021 streven we natuurlijk (en afhankelijk van de situatie rondom het virus) opnieuw naar de doelstelling van 90%.

3.3

Maatschappelijke begeleiding voor gezinsmigranten Maatschappelijke begeleiding voor gezinsmigranten is aanbesteed en gegund aan Stichting Buurtwerk en Stichting Voorlichters Gezondheid. De activiteiten bestaan uit voorlichtingsbijeenkomsten en individuele ondersteuning bij praktische zaken en eerste stappen naar participatie. Naast thema’s als inburgering, arbeid, gezondheidszorg en netwerkvorming, inventariseren zij steeds de vragen en bieden zij maatwerk en nazorg. Hierin wordt het belang van een eigen netwerk, het leren van de taal en participeren benadrukt. Zij ondersteunen de digitale informatie over gemeentelijke voorzieningen. Vanwege de coronamaatregelen kon het programma in het voorjaar van 2020 nagenoeg niet worden uitgevoerd. Vanaf eind juni hebben er onder strikte maatregelen weer workshops en live ontmoetingen plaatsgevonden. Om in kleinere groepen toch alle mensen vanuit het PVT-traject te bereiken, is de frequentie van de bijeenkomsten opgehoogd. Aan het einde van het derde kwartaal zijn 587 deelnemers bereikt. De workshops worden goed gewaardeerd en sluiten aan op de informatiebehoefte van deelnemers. Naast de vaste thema’s, is ook voorlichting over coronagedragsregels opgenomen in het programma. Na alle workshops is er voor de deelnemers gelegenheid om via Raad en Daad persoonlijke vragen te stellen of verdere ondersteuning te krijgen.

Hiermee zijn in totaal 158 ondersteuningsvragen beantwoord en 102 deelnemers voorgelicht en geadviseerd over de coronamaatregelen. Het bereik van Turkse gezinsmigranten is bemoeilijkt door de ontwikkelingen rondom corona. Mogelijkheden om deze doelgroep met evenementen en een

netwerk van sleutelfiguren te betrekken en te motiveren tot deelname zijn beperkt. Wel is een informatiepakket opgesteld dat via de gemeente wordt verspreid onder Turkse nieuwkomers en is er online voorlichting beschikbaar gesteld voor de Turkse doelgroep. De maatschappelijke begeleiding sluit goed aan op de PVT-trajecten, meer dan 90% van de deelnemers aan een PVT-traject volgen aansluitend het Nieuw in Rotterdam-programma. Ook in de uitwerking van de nieuwe inburgeringswet zal de goede aansluiting van het Nieuw in Rotterdamprogramma op het PVT aan het begin van het inburgeringstraject worden gewaarborgd.

3.4

Instelling centraal punt voor inburgering

3.4.1

Inburgering010 Het projectteam Inburgering010 is in de afgelopen maanden uitgebouwd met de aanpak ELIP (zie 3.4.4) en kwaliteitscontrole taal- en inburgeringsscholen, naast de bestaande aanpak Onvoltooide inburgering en de uitvoering van de Participatieverklaringstrajecten. Tussen nu en medio 2021 wordt het projectteam omgevormd tot een regulier onderdeel van de organisatie en als centraal punt in de keten inburgering, waaronder de begeleiding en monitoring van gezinsmigranten.

3.4.2

Nieuwe Wet inburgering In november jl. heeft minister Koolmees een brief gestuurd aan de Tweede Kamer over het uitstel van de nieuwe Wet inburgering met een half jaar naar 1 januari 2022. Zowel in de brief als in het gesprek met Kamerleden was de minister niet zeker van de haalbaarheid van de nieuwe datum. Gemeente Rotterdam en vele andere gemeenten waren onaangenaam verrast met het derde uitstel van de nieuwe wet. We waren goed op schema voor de uitvoering van de nieuwe taken. Op respectievelijk 7 en 15 oktober heeft de commissie WIISA en de gemeenteraad de beschrijving van de Rotterdamse Opgave Inburgering behandeld. Eind november zouden we de aanbestedingen gaan publiceren. In verband met het uitstellen van de invoeringsdatum is de planning van ons aanbestedingsproces aangepast aan de nieuwe invoeringsdatum. De publicatiedatum van de aanbestedingen hebben we doorgeschoven naar eind februari 2021. We liggen op schema met onze voorbereiding op de nieuwe wet. Daarom schuiven we de publicatiedatum van de aanbesteding met drie maanden door, in plaats van zes maanden. Dit geeft onze uitvoerende partners na gunning meer tijd om zich beter voor te bereiden op de uitvoering. Ook de aanbesteding van Maatschappelijke Begeleiding starten we eerder, namelijk al in januari 2021 met beoogde startdatum in september 2021.

We hebben een inventarisatie gemaakt van de bouwstenen die we in 2021 kunnen uitvoeren in afwachting van invoeringsdatum van de nieuwe wet. Het doel is alvast een start te maken in de geest van de wet, inburgeraars zo goed mogelijk te ondersteunen en te begeleiden in hun inburgeringstraject zodat ze geen tijd verliezen. Met het treffen van de nodige voorbereidingen kunnen we, op de leerroutes na, onderdelen van de meeste bouwstenen van de nieuwe wet vanaf 1 september 2021 uitvoeren. De leerroutes kunnen pas vanaf 1 januari 2022 uitgevoerd worden, omdat het juridisch en financieel niet haalbaar is voor gemeenten om deze eerder aan te bieden dan de ingangsdatum van de nieuwe wet. We gaan onverminderd door met de nodige ondersteuning en begeleiding van statushouders en gezinsmigranten voor een snelle inburgering en participatie in Rotterdam. Bij de volgende voortgangsrapportage Rotterdamse Opgave Inburgering, maart 2021, zullen we de gemeenteraad

informeren over de stand van zaken landelijke ontwikkelingen en de Rotterdamse voorbereiding op de uitvoering van de nieuwe wettelijke taken. Op 10 december ging het VNG-bestuur daarover in gesprek met minister Koolmees. Samengevat was de reactie van de minister: we zullen de mogelijkheden onderzoeken en ons inspannen voor de wensen van de VNG, maar we kunnen geen garanties geven. Op 17 december heeft minister Koolmees een brief gestuurd naar de Kamer met onder andere de volgende boodschap:  We zullen alles op alle zetten voor de invoering op 1-1-2022.  We zullen ons inspannen voor extra middelen voor de gemeenten.  Eind januari 2021 is er een vervolg bestuurlijk overleg met de VNG over de mogelijkheden. 3.4.3

Pilot zelfredzaamheidsroute Om het nieuwe inburgeringsstelsel goed vorm te geven wordt geëxperimenteerd met onderdelen waar nog weinig praktijkervaring mee is. Dit wordt gedaan in de vorm van pilots over verschillende thema’s. Een van de pilotthema’s betreft het onderzoeken van de zelfredzaamheidsroute (de Zroute). De Z-route is bedoeld voor inburgeraars die naar verwachting zeer veel moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal. Inburgeraars krijgen een betekenisvol traject aangeboden van ongeveer twee jaar met activiteiten die aansluiten bij hun persoonlijke integratiedoelen. De tussenrapportage toont aan dat deelnemers gemotiveerd zijn om deel te nemen aan het traject en dat van uitval vrijwel geen sprake is. De intensiteit van het traject (twintig uur per week) sluit goed aan bij de behoefte van de deelnemers. Er is veel contact tussen de aanbieder van de pilot en de gemeentelijke consulenten die betrokken zijn bij dit traject. Inmiddels is er één deelnemer uitgestroomd naar werk. De komende periode zal de focus meer komen te liggen bij het participatieonderdeel in de pilot.

3.4.4

Aanpak ELIP Sinds september 2020 is de werving gestart van de groep Einde Lening Inburgeringsplichtigen (ELIP’s) onder het huidige inburgeringsstelsel. Dit zijn inburgeringsplichtigen die nog niet aan hun inburgeringsplicht hebben voldaan, maar inmiddels wel al 75 procent of meer van hun DUO-lening hebben verbruikt én nog een half jaar hebben tot het einde van hun inburgeringstermijn. Uit onderzoek van het ministerie blijkt dat deze groep onder de huidige wet vaak te laat (na einde budget DUO-lening/of einde inburgeringstermijn) bij de gemeente zichtbaar wordt. De ELIP-groep heeft dan al vaak een DUO-lening en een boete. Met het project ELIP helpt de gemeente Rotterdam inburgeraars die hun DUO-lening bijna hebben opgebruikt maar hun inburgering nog niet hebben gehaald. Het project ELIP is erop gericht om inburgeraars alsnog binnen de inburgeringstermijn te laten voldoen aan hun inburgeringsplicht. Zo kan worden voorkomen dat de inburgeraars met een grote lening achterblijven of dat ze beboet worden. De gemeente Rotterdam werkt samen met DUO omdat zij weten welke inburgeraar onder de ELIP-groep valt. De medewerkers van Inburgering010 nodigen de inburgeraar uit voor een kennismakingsgesprek. Tijdens dit gesprek bespreekt de klantmanager samen met de inburgeraar wat er nog nodig is om aan de inburgeringsplicht te voldoen. En op welke manier dat het beste kan.

In oktober 2020 was het aantal 70, wat een jaar eerder nog 200 was: tweederde van deze mensen lukt het zelf om alsnog aan de inburgeringsplicht te voldoen. Dit komt overeen met landelijke cijfers. De overgebleven 70 mensen hebben last van meer ingewikkelde situaties, waarin de ondersteuning van de gemeente van toegevoegde waarde is. 14 van hen zijn inmiddels bereikt en in kaart.

3.4.5

Kwaliteitsconvenant Uit landelijke cijfers blijkt sprake van malafide praktijken bij de aanbieders van inburgeringstrajecten. Daarvan is een toename te zien sinds 2018. Meer dan een derde van de aanbieders zou zich schuldig maken aan fraude. Ook in onze regio ontvangen we dergelijke signalen vanuit het keurmerk Blik op Werk (BoW). In reactie op eerdere schriftelijke vragen over malafide praktijken, fraude en faillissementen (18bb11259, 18bb11205 en 18bb011143) is aangekondigd dat we toewerken naar meer grip op de aanbieders voor zover de vrije marktwerking dat toelaat. Onder de huidige inburgeringswet – die recentelijk met een half jaar is uitgesteld tot 1 januari 2022 ligt de verantwoordelijkheid voor het inkopen van een inburgeringstraject bij de inburgeraar. Voor de inburgeraars is het lastig gebleken om uit dit grote aanbod de juiste keuzes voor een passend inburgeringstraject te maken. Bovendien is het voor bonafide aanbieders lastig gebleken om zowel op de kwaliteit te blijven focussen als met de markt te concurreren. Op 27 november 2020 heeft de gemeente Rotterdam, samen met de regio Rijnmond (als eerste regio in Nederland), het Kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering ondertekend met 25 taalaanbieders die een BoW keurmerk hebben. Alle partijen zien het belang van samenwerkingsafspraken over de inburgering.

Met het Kwaliteitsconvenant zullen alle partijen streven naar een verbeterd taalaanbod voor de inburgeraars en worden er drempels opgeworpen voor frauduleuze praktijken. De gemeente neemt hierin voorbereidend op de nieuwe Wet Inburgering een regierol en zal ook de verbinding leggen met taalaanbod buiten de inburgering. Overigens maakt het uitstel van de wet het Kwaliteitsconvenant nog belangrijker, omdat een grotere groep statushouders gedurende langere tijd afhankelijk is van taalaanbieders bij wie de trajecten niet door de gemeente zijn ingekocht. In de nieuwe Wet Inburgering krijgt de gemeente een regierol door de inburgeringstrajecten ook direct in te kopen. Voor statushouders vanaf januari 2022 geldt dan dus dat het traject waarop zij worden aangemeld vanwege contractafspraken al aan alle kwaliteitseisen voldoet. Echter, ook na de invoering van de wet blijft het convenant belangrijk om twee redenen. Ten eerste vallen statushouders de komende jaren nog onder de huidige wetgeving. En ten tweede blijft voor gezinsmigranten veel hetzelfde in de nieuwe wetgeving: zij moeten nog steeds een DUO lening aanvragen en een inburgeringstraject kiezen uit een concurrerende markt en moeten zeker kunnen zijn van kwalitatief goed aanbod.

3.4.6

Regiocoördinatie inburgering (DIVOSA) DIVOSA werkt aan het verbeteren van de onderlinge communicatie en informatie-uitwisseling tussen de regiogemeenten in aanloop naar de Veranderopgave Inburgering. Als centrumgemeente speelt Rotterdam hierin een belangrijke rol. Bijvoorbeeld door de inzet van een regiocoördinator. Er worden periodiek regionale bijeenkomsten georganiseerd om op beleidsniveau met elkaar de thema’s te bespreken die raken aan de nieuwe inburgeringswet. Dit om waar mogelijk de samenwerking met de regio aan te gaan en op cruciale eindtermen op één lijn te zitten. Op het gebied van de nieuwe Wet Inburgering zal deze samenwerking ertoe leiden dat onderdelen van het inburgeringsaanbod voor januari 2022 met meerdere gemeenten tegelijk worden aanbesteed.

3.5

Intensieve aanpak onvoltooide inburgering

3.5.1

Inzet oude inburgeringsstelsel (2007-2012) In 2019 is het project Onvoltooide Inburgering opgestart. Op basis van een screening van alle beschikbare informatie komen vluchtelingen die het inburgeringsexamen nog niet hebben voltooid in het vizier. Met hen wordt een gesprek gehouden om te achterhalen wat de reden is dat het inburgeringsexamen nog niet is behaald. Begin maart 2020 waren er 920 personen met een onvoltooide inburgeringsplicht. Sindsdien zijn 51 personen van deze groep niet meer inburgeringsplichtig door onder andere naturalisatie en verhuizing uit Rotterdam. Tegelijkertijd zijn 21 inburgeringsplichtigen verhuisd naar Rotterdam. Dit brengt het huidige totale aantal op 890. Inburgering010 is aan de slag om in kaart te brengen welk deel van deze groep alsnog een aanbod voor inburgering kan krijgen. Daarbij gaat het kwaliteitsconvenant eveneens van toegevoegde waarde zijn. Het streven was om in 2020 met iedereen een gesprek te houden. Vanwege CORONA was het een lange tijd niet mogelijk om mensen te spreken. Deze periode is benut om ruim vijfhonderd klantdossiers te screenen en te analyseren. Hiermee is belangrijk voorwerk verricht voor een effectieve herstart van de klantgesprekken: de dossiers zijn geactualiseerd met gegevens over o.a. behaalde deelexamens, naturalisatie en ontheffingsmogelijkheden.

Voor elk dossier is een aanpak (leidend naar inburgering of ontheffing) opgesteld en de (nieuwe) klantmanagers hebben alvast kennis en ervaring opgebouwd. Sinds oktober worden mensen weer opgeroepen voor een gesprek, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de ruim driehonderd uitkeringsgerechtigden binnen deze groep.

3.5.2

Kwetsbaar als gevolg van vluchtelingenachtergrond Veel Rotterdammers met een vluchtelingenstatus hebben we in het vizier met de aanpak statushouders. Maar er is een groep die al langer in Rotterdam is en nog niet goed zijn weg gevonden heeft in de samenleving. Zoals in de brief aan de raad (19bb017767) staat beschreven, zetten we voor deze groep een aanvullende aanpak in waarvoor subsidiebudget is vrijgemaakt. Het streven is dat zij niet meer alleen afhankelijk zijn van het eigen (vluchtelingen)netwerk maar uiteindelijk hun eigen weg vinden om zich verder te ontwikkelen. De doelgroep wordt veelal bereikt via taaltrajecten en formulierenhulp, aangeboden door migrantenorganisaties. Ook zorgen zij ervoor dat de mensen voor wie dat nodig is, doorverwezen worden naar professionele hulp. In 2020 subsidiëren we enkele zelforganisaties die zelf voldoende kwaliteit hebben om de brugfunctie vorm te geven. Daarnaast subsidiëren we een drietal professionele organisaties die kleine zelforganisaties of nog niet georganiseerde sleutelfiguren in hun netwerk steunen bij de ontwikkeling van de brugfunctie.

4

Verbinding en gedeelde verantwoordelijkheid Elk voortgangsrapportage rapporteren we over de acties op het gebied van Samenleven voor andere onderdelen binnen onze organisatie. Aangezien we in Rotterdam tegen racisme een integrale aanpak met veel verschillende acties hebben beschreven zullen we in deze voortgangsrapportage niet bij elk onderdeel stil staan. Enkele hoogtepunten van de afgelopen periode:  Voor onze interne organisatie (gemeente als werkgever) hebben we in Rotterdam tegen racisme een groot aantal acties beschreven met als doel het zijn van een inclusieve organisatie met een divers personeelsbestand. In de volgende voortgangsrapportage geven we een update.  Voor het onderwijs gaan we de komende periode aan de slag met de uitbereiding naar hoger onderwijs (HBO/WO). Daarnaast wordt in 2021 een conferentie georganiseerd voor het onderwijsveld over een breed aantal thema’s zoals discriminatie, racisme en vrijheid van meningsuiting. We gaan dit samen met het onderwijsveld vormgeven.  Voor de sport hebben we beschreven dat we aan de slag gaan met een voorlichtingscampagne over discriminatie en racisme. Inmiddels heeft Sportsupport hier al diverse acties in ondernomen zoals het uitdelen van de Rotterdamse aanvoerdersbanden en het verspreiden van de boodschap die hierbij hoort.

 In nieuwe aanbestedingen zorg, welzijn en jeugdhulp wordt antidiscriminatiebeleid gevraagd van inschrijvers.  Met onder andere het Stadsarchief wordt een programma gemaakt voor meer kennis- en bewustzijn van het koloniale en slavernijverleden van Rotterdam. Ook wordt voor 20 januari een voorstel gedaan hoe om te gaan met de vraag om excuses van het stadsbestuur.  Er is een Stadsmarinier aangesloten op het onderwerp discriminatie en er wordt onder andere een Adviesraad geformeerd om de gemeente scherp te helpen houden als het gaat om discriminatie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het intensiveringsplan Rotterdam tegen Racisme.

5

Begroting 2020 BEGROTING SAMENLEVEN 2021: Regulier budget Intensivering / Rotterdam tegen Racisme Nog toe te voegen lopende het jaar / Rotterdam tegen Racisme (RTR) Rijksbijdrage Veilige Steden en Regenboogsteden Totaal budget INTERNE DOORBOEKING UITVOERING ROTTERDAM TEGEN RACISME

€ 3.302.084 € 1.200.000 € 200.000 €100.000 €4.802.084

Subtotaal

€200.000 €100.000 €50.000 €50.000 €400.000

Subtotaal

€500.000 €250.000 €175.000 €200.000 €100.000 €150.000 €150.000 €285.000 €50.000 €1.860.000

Inclusief werkgeverschap / HR Werkbudget Stadsmarinier Sport Cultuur AANBESTEDE OPDRACHTEN Stedelijk Expertisecentrum (IDEM) Veerkracht, Emancipatie, Samenleven- Weerbaarheidstrainingen Veerkracht, Emancipatie, Samenleven- Dialogen Deskundigheidsbevordering Inclusie en diversiteit in het Onderwijs- Primair Onderwijs Inclusie en diversiteit in het Onderwijs- Voortgezet Onderwijs Inclusie en diversiteit in het Onderwijs- Middelbaar Beroepsonderwijs Meldpunt discriminatie (Wet Gemeentelijke Antidiscriminatievoorzieningen) Reservering mogelijke indexatiekosten SUBSIDIES Beschikbaar voor subsidieaanvragen Educatie koloniaal en slavernijverleden (RTR) Faciliteren kleine initiatieven (RTR) Doorloop subsidieproject verbetering informeel onderwijs Subtotaal PROJECTMATIGE INKOOPORDACHTEN Aanpak woningmarktdiscriminatie Extra inzet samen met de stad / Adviesraad (RTR) Communicatie (struct.

Meld discriminatie nu, Gewoon in R’dam (RTR)) Project Veilige Steden Servicedesk inclusieve arbeidsmarkt + ondersteuning 010inclusief (RTR) Uitbreiding deskundigheidsbevordering en advies diversiteit inclusie werkgevers (RTR) Uitbreiding inzet onderwijs (conferentie, hbo, wo) (RTR) Wetenschappelijke verkenning discriminatieindex (RTR) Programmacapaciteit Rotterdamse Veiligheidsalliantie Natuurlijk Samen Cofinanciering Bonding Bridging Linking (project EU subsidie) Shelter City Subtotaal VASTE INKOOPOPDRACHTEN Panel Deurbeleid Subtotaal Totaal begroot Saldo (om te buigen zoals aangekondigd in R’dam tegen Racisme)

€950.000 € 250.000 € 200.000 € 110.000 €1.510.000 €160.000 €100.000 €200.000 €50.000 €125.000 €100.000 €100.000 € 150.000 €270.000 €25.000 €55.000 €40.000 €1.375.000 €75.000 €75.000 €5.220.000 -€417.916

BEGROTING INTEGRATIE 2021: €914.280 PM PM €1.448.104 €821.250 €2.964.000 €6.147.634

Regulier budget Rijksbijdrage Ondertussenperiode4 Rijksbijdrage inburgering ICT5 Rijksbijdrage Wet inburgering (vertraagd)6 Rijksbijdrage Maatschappelijke Begeleiding7 Rijksbijdrage bestemmingsreserve fluctuaties statushouders8 Totaal budget AANBESTEDE OPDRACHTEN Rotterdamse Taalstart Nieuw in Rotterdam (MB gezinsmigranten) Pilot Z-route Subtotaal

€838.000 €300.000 €50.000 €1.188.000

Subtotaal

€1.049.248 €200.000 €300.000 €200.000 €1.749.248

Subtotaal

€100.000 €40.000 PM €140.000

Subtotaal

€1.000.000 €310.000 €100.000 €100.000 €275.000 €250.000 €135.000 €10.000 €2.180.000

SUBSIDIES Maatschappelijke begeleiding vluchtelingen Kwetsbare Rotterdammers met vluchtelingenachtergrond Statushouders Beschikbaar voor aanvullende of overige aanvragen PROJECTMATIGE INKOOPORDACHTEN Participatieverklaringen + administratie Onderzoek ICT AANPAK STATUSHOUDERS EN INBURGERING Rotterdamse Opgave Inburgering en Ondertussenperiode Uitvoeringskosten vroege start Programmakosten (incl. personeelskosten opgave) NL App ELIP Taalconvenant Verplengde AMV (18+) Benchmark Statushouders OVERIGE UITVOERINGSKOSTEN Inburgering010 Intakeloket verhoogde taakstelling Bijdrage aan personeel (jobcoaching, jobhunting en consulenten) Werken met sleutelpersonen Subtotaal Totaal begroot Saldo

4

€300.000 €570.000 €550.000 €100.000 €1.520.000 €6.777.248 -€629.614

Op dit moment moet de minister nog bepalen of en hoeveel de bijdrage wordt voor de periode die overbrugd moet worden tot inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering, nu die opnieuw met een halfjaar is uitgesteld en de taakstelling tweemaal zo hoog is. In 2019 en 2020 was het bedrag €744.000 per jaar. We verwachten in februari meer te weten. 5 De kosten voor ICT zijn tot nu toe buiten de berekeningen voor uitvoeringskosten gehouden in het AEF onderzoek van het ministerie. ICT kosten worden apart vergoed. De kosten en baten staan daarom op PM. 6 Nu de wet opnieuw een halfjaar is uitgesteld is nog onduidelijk of deze Rijksbijdrage wijzigt. Duidelijkheid volgt binnenkort. 7 Het is op dit moment nog niet bekend of er door de hogere taakstelling ook extra middelen worden toegekend vanuit het Rijk, of dat dit moet worden opgevangen met het bedrag uit het Asielakkoord. Zie volgende voetnoot. 8 Dit bedrag uit het Asielakkoord is er om fluctuaties in het aantal statushouders op te kunnen vangen. Enerzijds als buffer bij zoals nu een hogere taakstelling, anderzijds omdat de Rijksbijdrage maatschappelijke begeleiding achteraf wordt vastgesteld.