21bb422 Bijlage behorende bij 21bb421 - voortgangsrapportage Inspanning voor ontspanning

Inspanning voor ontspanning Voortgangsrapportage januari 2021 Integratie & Samenleven Relax. Dit is Rotterdam.

Van Maatschappelijke Ontwikkeling Integratie & Samenleven Registratienummer 21MO00093 Datum Januari 2021

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

2

Samenleven

5

2.1

We bevorderen gelijke kansen op de arbeids- en woningmarkt en gelijke behandeling in het uitgaansleven.

6

2.1.1

Arbeidsmarkt

6

2.1.2

Woningmarkt

8

2.1.3

Horeca

8

2.2

We bevorderen gelijke kansen en gelijke behandeling voor alle Rotterdammers

8

2.2.1

Discriminatiemonitor RADAR

8

2.2.2

Acceptatiemonitor

9

2.2.3

Belevingsonderzoeken IDEM

11

2.2.4

Informeel religieus onderwijs

12

2.2.5

Afvalligheid

13

2.2.6

Next Level Vrouwenemancipatie

13

2.3

We bevorderen de sociale acceptatie door middel van positieve zichtbaarheid van diversiteit en verscheidenheid in de stad.

14

2.3.1

Inclusiekalender

14

2.3.2

Campagne Rotterdammerschap

14

2.3.3

Rotterdam Pride

14

2.3.4

Project Shelter City

15

2.3.5

Dag van de mensenrechten

15

2.4

We faciliteren ontmoeting en dialoog tussen Rotterdammers over het omgaan met diversiteit, ongemak, sociale normen en dergelijke.

15

2.4.1

Dialogen

16

2.5

We ondersteunen scholen in Rotterdam met voorlichting en training over het omgaan met diversiteit, inclusiviteit en uitsluiting.

17

2.5.1

Primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs

17

2.5.2

Inclusief en veilig schoolklimaat

18

2.6

We bevorderen de deskundigheid van professionals en vrijwilligers in de stad op de onderwerpen inclusiviteit en diversiteit.

19

2.6.1

Deskundigheidsbevordering en inclusie in de sociale sector

19

2.7

De gemeente geeft het goede voorbeeld

20

2.7.1

Werkgever gemeente Rotterdam

20

2.8

We verhogen de sociale veiligheid van (kwetsbare) Rotterdammers

20

2.8.1

Handhaven van de wet

20

2.8.2

Straatintimidatie

21

2.8.3

Veilige steden en Stop geweld tegen vrouwen

21

2.8.4

Veiligheidsalliantie

22

2.8.5

LHBTIQA+ veiligheid

22

2.9

We vergroten de kennis over de mogelijkheden tot het melden van discriminatie.

23

2.9.1

Campagne Meld Discriminatie Nu

23

2.10

We faciliteren ontmoeting(splekken) en trainingen voor kwetsbare Rotterdammers, gericht op het vergroten van assertiviteit en veerkracht.

24

2.10.1

Ontmoetingsplekken

24

2.10.2

Weerbaarheid, Veerkracht en Emanicaptie

24

3

Integratie

27

3.1

Rotterdamse Aanpak Statushouders 2018-2022

27

3.1.1

Voortgang in monitor statushouders

27

3.1.2

Geïntegreerde duale inburgeringstrajecten

28

3.1.3

Evaluatieonderzoek Rotterdamse Taalstart

28

3.1.4

Analyse tweede jaar maatschappelijke begeleiding

28

3.1.5

OpenEmbassy

29

3.1.6

InburgerKing

30

3.2

Workshops participatieverklaring voor statushouders en gezinsmigranten

30

3.3

Maatschappelijke begeleiding voor gezinsmigranten

30

3.4

Instelling centraal punt voor inburgering

31

3.4.1

Inburgering010

31

3.4.2

Nieuwe Wet inburgering

31

3.4.3

Pilot zelfredzaamheidsroute

32

3.4.4

Aanpak ELIP

32

3.4.5

Kwaliteitsconvenant

33

3.4.6

Regiocoördinatie inburgering (DIVOSA)

33

3.5

Intensieve aanpak onvoltooide inburgering

34

3.5.1

Inzet oude inburgeringsstelsel (2007-2012)

34

3.5.2

Kwetsbaar als gevolg van vluchtelingenachtergrond

34

4

Verbinding en gedeelde verantwoordelijkheid

35

5

Begroting 2020

36

1

Inleiding Voor u ligt de derde voortgangsrapportage van het ‘Actieprogramma Integratie & Samenleven 20192022: Relax. Dit is Rotterdam’ (hierna kortweg: Relax). Elke zes maanden wordt een voortgangsrapportage aangeboden aan de gemeenteraad van Rotterdam. Het doel van de rapportage is om de gemeenteraad inzicht te geven in de voortgang van het actieprogramma over de periode mei tot en met december 2020. De ambitie van het actieprogramma is om de acceptatie van diversiteit die onze stad kenmerkt aantoonbaar te vergroten. De manier om daar te komen is door meer ontspanning te brengen in de manier waarop we in Rotterdam omgaan met diversiteit, binnen de bescherming én de grenzen van de wet. Het actieprogramma is er voor alle Rotterdammers: Rotterdammers die hier geboren zijn, Rotterdammers die zich hier later hebben gevestigd en Rotterdammers die hier net zijn komen wonen. We willen dat al deze Rotterdammers zich hier thuis (blijven) voelen. Om dat te bereiken is het belangrijk dat Rotterdam een stad is waar iedereen vrij is om zichzelf te zijn. Geen ‘tolerantie’ van mensen die afwijken van een bepaalde norm, maar daadwerkelijke acceptatie en gelijkwaardigheid van iedereen. We moeten extra aandacht besteden aan de mensen voor wie die gelijkwaardigheid niet vanzelfsprekend.

De Black Lives Matter-protesten van afgelopen zomer laten zien dat meer nodig is om tot acceptatie van diversiteit en gelijkwaardigheid te komen. Om deze reden heeft de gemeente de afgelopen maanden hard gewerkt aan het intensiveringsplan ‘Rotterdam tegen Racisme’. Dit plan is kortgeleden aan de raad gestuurd en besproken. De eerste stappen die daarvoor worden gezet, staan opgenomen in de begeleidende brief aan de raadscommissie WIISA. De voortgang zal vervolgens in de volgende versie van deze rapportage worden opgenomen. Net als in de vorige voortgangsrapportage is het document opgebouwd langs de vijftien actiepunten van Relax. Op deze manier is het voor de gemeenteraad gemakkelijker te beoordelen of we doen wat we hebben afgesproken. Allereerst worden de tien actiepunten op het gebied van ‘Samenleven’ beschreven. Vervolgens worden de vijf actiepunten op het terrein van ‘Integratie’ beschreven. Afsluitend vindt u de Relax-begroting van 2021.

2

Samenleven De ambitie van het actieprogramma is om de acceptatie van diversiteit die onze stad kenmerkt aantoonbaar te vergroten. Acceptatie van diversiteit gaat verder dan het ‘tolereren’ van mensen die afwijken van de norm. Het gaat om de overtuiging dat iedereen gelijkwaardig is en evenveel recht heeft om zichzelf te zijn. Samen met alle Rotterdammers bouwen we aan een ontspannen stad waar acceptatie voor elkaar ruimte biedt voor verbinding op de overeenkomsten en gebruik kunnen maken van elkaars verschillen. In onze superdiverse stad zien we dat meerdere aspecten van je identiteit een rol kunnen spelen in discriminatie en hoe je daarmee omgaat. Denk aan etniciteit, nationaliteit, verblijfsstatus, huidskleur, cultuur, religie, gezondheid, geslacht, genderidentiteit, seksuele gerichtheid, leeftijd, sociaaleconomische positie en opleidingsniveau. Alle combinaties en kruisverbanden daartussen maken de superdiversiteit van Rotterdam. Dat vraagt om een intersectionele aanpak: oog en aandacht voor discriminatie wetende dat meerdere identiteitslagen in één mens kunnen samenkomen. We zetten in op het volgende doel: In 2022 is er aantoonbaar meer acceptatie van de diversiteit die onze stad kenmerkt. Om dit te bereiken zet de gemeente in op de drie pijlers: gelijkwaardigheid, verbinding, en veiligheid en handhaving.

In de volgende paragrafen wordt de voortgang van de actiepunten behorend bij de drie pijlers nader beschreven. In het algemeen geldt dat de coronamaatregelen een aantal van de activiteiten bemoeilijkt. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van dialogen, waarbij mensen elkaar ontmoeten die dat normaal niet doen. Of aan de activiteiten in de horeca of op scholen, die een tijd dicht zijn (geweest) en waarbij scholen zich nu niet kunnen permitteren voor zaken anders dan het voorkomen van leerachterstanden. Dat betekent voor een aantal aanbestede opdrachten, dat resultaatafspraken niet gehaald kunnen worden. Per opdracht heeft de gemeente een herstelplan gevraagd en gekregen. Ook zien we dat er veel alternatieven voorgesteld worden, die na akkoord (tijdelijk) plaatsvervangend worden uitgevoerd. Er zijn maatwerkafspraken gemaakt over het vervolg.

Pijler 1: Gelijkwaardigheid Alle Rotterdammers hebben recht op de vrijheid om zichzelf te zijn en recht op gelijke kansen om mee te doen aan de samenleving. Diversiteit is een gegeven, inclusie is het streven.

2.1

We bevorderen gelijke kansen op de arbeids- en woningmarkt en gelijke behandeling in het uitgaansleven.

2.1.1

Arbeidsmarkt Algemeen Op initiatief van de gemeenteraad is in 2016 het Rotterdamse platform ‘010-Inclusief’ tegen arbeidsmarktdiscriminatie opgericht. Het doel van het platform is om kennis van en ervaring met het voorkomen en tegengaan van arbeidsmarktdiscriminatie te delen. Naar aanleiding van de toezegging ‘discriminatie arbeidsmarkt’ (20bb8316) en de motie ‘co-creatie diversiteitsbeleid’ (20bb8807) start dit jaar de ‘Servicedesk Inclusie op de arbeidsmarkt’. Hiertoe wordt een inkoopproces gestart. De Servicedesk krijgt de volgende taken:  Agenderen van het thema arbeidsmarktdiscriminatie, bevorderen van bewustwording, en het bieden van deskundigheid en maatwerkadvies aan bedrijven op het niveau van directie, management en beleid.  Het versterken van de beweging door actief te communiceren over koplopers. Dat zijn bedrijven en organisaties die zichtbaar optreden als ambassadeurs voor een inclusieve arbeidsmarkt. Daarmee zetten we ook in op ‘naming and faming’.  Ondersteuning aan 010-Inclusief. Daarnaast werken we aan uitbreiding en verbreding van de deskundigheidsbevordering en advies aan over inclusief werken aan organisaties. Tot op heden is dit beperkt tot organisaties in het sociale domein. Vanaf 2021 willen we dit ook aanbieden aan organisaties en bedrijven in andere sectoren.

Activiteiten 010-Inclusief In het kader van Diversity Day hebben leden van 010-Inclusief samengewerkt aan activiteiten die op of rond 10 oktober zijn uitgevoerd: workshops en trainingen inclusief werken, podcast met verhalen van ervaringsdeskundigen en aandacht op de websites van zo’n 350 bedrijven. Daarnaast hebben leden van het platform het initiatief genomen om een recruitersnetwerk op te zetten. Het doel hiervan is enerzijds om het netwerk van 010-Inclusief te verbreden en anderzijds om een inspirerend netwerk voor recruiters in de regio Rotterdam te starten en kennis met elkaar te delen. De ontwikkelingen in het vakgebied van recruitment zijn relevant in de bevordering van gelijke kansen op de arbeidsmarkt. Met name op het gebied van inclusief werven en selecteren. In november presenteerde het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een eerste kennissessie plaatsgevonden met als onderwerp: 'Hoe kies je de juiste persoon voor de baan (en niet degene die het meest op je lijkt)?'. In de afgelopen periode hebben de volgende bijeenkomsten digitaal plaatsgevonden:  Partnerbijeenkomst – hoe gaat het met iedereen in coronatijd? Uitwisselen van ideeën hoe om te gaan met uitdagingen in deze tijd (18 juni).

   

Deelname aan Diversity Day. Twee workshops georganiseerd door partners (28 en 30 september). Ontbijtsessie - Stagiairs vinden: talent spotten en gelijke kansen bieden, hoe doe je dat? (22 oktober). Ontbijtsessie – Voor en door recruiters: Hoe kies je de juiste persoon voor de baan (en niet iemand die op je lijkt) (19 november). Partnerbijeenkomst – jaarplanning 2021 (staat op moment van schrijven gepland voor december).

Ondersteuning en versterken netwerk en stedelijke agendering diversiteit en inclusie Naar aanleiding van de eerder aangenomen motie ‘belonen van inclusie en acceptatie’ (18bb4843) – een goed voorbeeld van ‘naming and framing’- volgt in 2021 de Rotterdamse Diversiteitsprijs om een inclusieve arbeidsmarkt in Rotterdam te stimuleren. We werken hiervoor samen met de landelijk bekende organisatie Diversiteit in Bedrijf, onder andere ook bekend van het Charter Diversiteit. In samenwerking met 010-Inclusief en de gemeente wordt een jury samengesteld. In 2021 wordt de prijs voor de eerste keer uitgereikt. De volgende doelstellingen zijn geformuleerd:  Positieve aandacht creëren voor een divers personeelsbestand en inclusief werkgeverschap.  Bedrijven aanzetten tot het investeren in diversiteit en inclusie.  Het op gang brengen van een stedelijke beweging van bedrijven en organisaties die zich krachtig inzetten voor diversiteit en inclusie op de werkvloer. Bedrijven worden aangemoedigd een plan van aanpak over diversiteit en inclusie op de werkvloer op te stellen. Op dit moment hebben 25 Rotterdamse bedrijven – als ondertekenaar van het Charter Diversiteit - zo’n plan opgesteld. Het doel is om nog minimaal twintig nieuwe bedrijven te werven.

ADCU De gemeente Rotterdam heeft samen met de uitzendbureaus Tempo-Team en Unique de wens uitgesproken om een overeenkomst Anti-Discriminatie Code Uitzendbureaus (ADCU) te ontwikkelen om zo discriminatie binnen de uitzendbranche aan te pakken. Door het vastlopen van de onderhandelingen en door de directiewissel bij RADAR is op het punt van een Antidiscriminatie Code bij Uitzendbureaus minder vooruitgang geboekt. Op dit moment wordt dit weer opgepakt door de nieuwe directeur van RADAR: Lisette Tanis. RADAR heeft begin 2020 een conceptconvenant opgesteld. Juristen van de uitzendbureaus en van de gemeente werken over en weer aan verdere verfijning van het convenant met een paar cruciale twistpunten. Een belangrijk onderdeel waar overeenstemming over is, is het stoppen van dienstverlening na een persisterende discriminatoire vraag (terwijl niet door een rechter is vastgesteld dat er sprake is van discriminatie). Nadat het uitzendbureau verschillende malen hierover heeft gesproken met de werkgever, kan de samenwerking eenzijdig worden stopgezet. Hierin wordt wel onderscheid gemaakt tussen bestaande en nieuwe klanten. Bij nieuwe klanten wordt de samenwerking direct stopgezet. Bij bestaande klanten is dit afhankelijk van het contract. Een belangrijk twistpunt is het melden van de discriminerende vragen bij RADAR op naam van de organisatie/medewerker of anoniem.

De uitzendbureaus willen niet verder gaan dan melden van het aantal discriminatoire vragen op jaarbasis en uit welke sectoren deze meldingen komen, terwijl de wethouder aanstuurt op meldcode en meldplicht.

2.1.2

Woningmarkt Interventies discriminatiebestrijding Uit de veldverkenning naar discriminatie op de huurmarkt blijkt dat met name het selectieproces binnen de vrije sector ongereguleerd is en de selectiecriteria wisselend en vaag zijn. In het selectieproces voor deze woningen bestaat veel ruimte voor subjectieve oordeelsvorming en daardoor bestaat het risico op discriminatie. De uitkomsten van dit verkennend onderzoek zijn in oktober landelijk gedeeld in de masterclass ‘Discriminatie bij woningverhuur’. Hier zijn ook bestpractices gepresenteerd door wetenschappers en beleidsadviseurs wonen uit Gent en Berlijn. Kansengelijkheid op de woningmarkt is essentieel. Vanuit Relax zetten we daarom in het vervolgtraject met name in op samenwerking met de sector om te komen tot een objectief en transparant verhuurproces. Daarnaast richten we ons op bewustwording van het probleem en gedragsverandering bij huurders, verhuurders en makelaars. Dit gebeurt in samenhang met het Actieplan Goed Huren, Goed Verhuren. Zo staat inmiddels de (digitale) brochure/webpagina ‘Eerlijk huren voor iedereen’ online. Deze pagina is gelinkt aan de site ‘Goed Huren’ van de gemeente Rotterdam (weetwatjehuurt.nl). De webpagina bevat onder meer informatie over de rechten van huurders en over het melden van discriminatie.

Deze en andere activiteiten en tools (zoals een campagne, (meertalige) informatiefolders en aangescherpte richtlijnen voor woningverhuur) zijn opgenomen in het bredere Actieplan Beter Huren en Beter Verhuren van de afdeling Wonen van de gemeente. Doel hiervan is dat de verschillende stakeholders de informatie geïntegreerd krijgen aangeboden, zodat er aandacht is voor de verschillende problemen op de huurmarkt en dat rekening wordt gehouden met de belangen van zowel de makelaar/verhuurder als de huurder. Ook werkt RADAR, zoals aangekondigd in Rotterdam Tegen Racisme, aan kaders op welke wijze praktijktesten benut kunnen worden voor strafrechtelijke procedures. Onderzoek In opdracht van het ministerie van BZK voert RADAR een landelijk praktijkonderzoek uit naar discriminatie bij woningverhuur. De resultaten worden verwacht in februari 2021. Om uitspraken te kunnen doen over de situatie in Rotterdam voert RADAR aansluitend nog aanvullend onderzoek extra testen uit. Deze resultaten worden verwacht in april 2021.

2.1.3

Horeca Het Panel Deurbeleid Rotterdam is opgezet om antidiscriminatiebeleid te bevorderen bij Rotterdamse horecaondernemingen en draagt daarmee bij aan een prettig en veilig uitgaansklimaat. Vanwege de coronamaatregelen is de horeca voor een groot gedeelte van 2020 gesloten geweest. Om deze reden zijn er geen nieuwe ontwikkelingen. Ook hebben de mystery guest bezoeken die gepland stonden voor het einde van 2020 daardoor niet plaatsgevonden.

2.2

We bevorderen gelijke kansen en gelijke behandeling voor alle Rotterdammers

2.2.1

Discriminatiemonitor RADAR Jaarlijks wordt een rapportage van de meldingen over discriminatie opgeleverd. De nieuwe cijfers worden in mei of juni 2021 aan u gepresenteerd.

2.2.2

Acceptatiemonitor In de voorgaande rapportage waren recente uitslagen van het Wijkprofiel bekend. Dit keer gaat het om de Omnibusenquête, onderscheiden in vragen over diversiteit en vragen over discriminatie. Daarnaast zijn er door een extern bureau focusgroepen georganiseerd om ook meer kwalitatief beeld te krijgen over diversiteit, discriminatie en inclusie. Omnibusenquête Diversiteit De afgelopen periode is onderzoek gedaan naar de vraag of men vindt dat iedereen zijn of haar leven mag leiden zoals hij wil ongeacht culturele achtergrond, religieuze/levensbeschouwelijke overtuiging, seksuele oriëntatie of gender. Uit dit onderzoek blijkt dat de (overgrote) meerderheid zich kan vinden in de stellingen. Zie onderstaand tabel voor een overzicht: 1

Vooral de acceptatie van seksuele diversiteit is hoog (86% is het eens of helemaal eens). Belangrijk om te benoemen is dat mensen met een westerse achtergrond ongeveer even veel eens zijn met de stelling als mensen met een niet-westerse achtergrond2 (respectievelijk 87% en 83%). Dit ontkracht het beeld dat voornamelijk mensen met een niet-westerse achtergrond intolerant zouden zijn naar de LHBTIQA+ gemeenschap. Daarnaast valt het op dat Rotterdammers ten opzichte van de vorige meting minder vaak eens zijn met de stelling dat mensen uit andere culturen en mensen met een andere religie het leven moeten kunnen leiden dat zij willen (andere culturen 2019: 76%, 2020: 70%; andere religie 2019: 74%, 2020: 71%). Dit bevestigt het beeld dat de tolerantie en acceptatie voor andere culturen en religie afneemt en polarisatie toeneemt. Het is dus belangrijk om te blijven inzetten op antidiscriminatiebeleid op basis van kleur, etniciteit en religie. Geslacht, opleidingsniveau en inkomen lijken niet of nauwelijks van invloed te zijn op de manier waarop Rotterdammers tegen de stellingen aankijken.

Bij variabelen zoals leeftijd, herkomst en huishoudsamenstelling – waarbij de leeftijd van de respondent waarschijnlijk een belangrijke rol De topbox is de optelling van de percentages ‘helemaal mee eens’ en ‘mee eens’ en de bottombox is een optelling van de percentages ‘helemaal mee oneens’ en ‘mee oneens’. 2 Binnen onderzoeken wordt vaak het onderscheid gemaakt tussen inwoners met een westerse en een niet-westerse achtergrond. Het besef dat westers en niet-westers een arbitrair onderscheid betreft en dus eigenlijk geen goede categorisering betreft, groeit. Om de cijfers juist te interpreteren zijn deze termen in dit voortgangsrapportage overgenomen. 1

speelt – zijn wel duidelijke verschillen te zien. Zo zijn jongeren, niet-westerse Rotterdammers en respondenten die bij de ouders wonen of student zijn (categorie ‘overig huishouden’) toleranter als het gaat om andere culturen en religie en vinden zij het vaker leuk om in een stad met veel verschillende achtergronden te wonen. Omnibusenquête Discriminatie In de Omnibusenquête 2020 van OBI zijn vragen opgenomen over discriminatie. 19 procent van de Rotterdammers heeft zich in 2019 wel eens gediscrimineerd gevoeld. Dit aandeel is wat hoger dan de voorgaande meting, maar nog steeds lager dan in 2016. Het aandeel Rotterdammers dat zegt zich gediscrimineerd te voelen is niet in alle groepen even hoog. Onder Rotterdammers met een zogeheten migratie-achtergrond is dat relatief hoog. Verder neemt de ervaren discriminatie af naarmate men ouder wordt. Het verschil tussen mannen en vrouwen is niet groot en in de verschillende jaren niet steeds consistent. Er moet echter bij de voorgaande cijfers een kanttekening worden gemaakt die vooral betrekking heeft op de ervaren discriminatie onder Rotterdammers met een migratie-achtergrond. De manier van ondervragen blijkt bij deze vraag tot verschillende uitkomsten te leiden.

Zo gaf 16% van de Rotterdammers met een migratie-achtergrond die mondeling zijn geënquêteerd aan dat zij discriminatie hadden ervaren, terwijl dat aandeel onder de Rotterdammers met een migratieachtergrond die per post of online respondeerden met 29% significant hoger lag. Uit het onderzoek blijkt dat discriminatie het meeste plaatsvindt op straat, in winkels en op de arbeidsmarkt. De helft van de gediscrimineerde Rotterdammers zegt in 2019 wel eens op straat gediscrimineerd te zijn. Drie op de tien van hen ervaarde dat tijdens het winkelen, en een kwart op de werkvloer. Daarbij worden etniciteit/huidskleur en nationaliteit genoemd als grootste reden voor discriminatie. De helft van de Rotterdammers (51%) die zich gediscrimineerd voelden, noemt etniciteit/huidskleur als een van de gronden waarop werd gediscrimineerd. Als we deze meest voorkomende discriminatiegrond uitdrukken als aandeel van alle Rotterdammers, dan blijkt 9% daar (naar eigen zeggen) slachtoffer van te zijn geweest. Daarnaast werd nationaliteit door 7% van de Rotterdammers genoemd als reden voor discriminatie. De doelgroep die vaak discriminatie ervaart zijn Rotterdammers met een migratieachtergrond (vooral Turkse en Marokkaanse achtergrond), Rotterdammers in een lagere inkomensklasse, eenoudergezinnen en mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt.

Van de Rotterdammers die zich in 2019 gediscrimineerd voelden, heeft 48% iets met die ervaring gedaan (52% kruist het antwoord aan: “geen actie ondernomen”). De meeste gediscrimineerde Rotterdammers die wel actie ondernamen, hebben er over gesproken met iemand in de eigen omgeving; dat geldt voor ongeveer één op de drie. Een kleiner aandeel heeft zelf de situatie opgelost (22%) of de discriminatie gemeld of aangifte gedaan (5%). Tussenresultaten Focusgroepen Naast de enquêteonderzoeken wordt ook een kwalitatief onderzoek uitgevoerd. Op dit moment zijn de eerste tussenresultaten bekend. Het onderzoek geeft op hoofdlijnen antwoord op de vraag welke ervaringen Rotterdamse burgers hebben met acceptatie en omgang met diversiteit en wat zij zien als de voorwaarden om ontspannen samen te leven in een diverse stad.

Het rapport toont aan dat discriminatie op de arbeidsmarkt en stagediscriminatie door de meeste deelnemers genoemd wordt als de meest gehoorde en voorkomende vormen van discriminatie ervaringen. Het merendeel van deelnemers vinden dat er sprake is van discriminatie en ongelijke behandeling, vooral in een werkcontext. Helaas kwam in deze gesprekken wederom terug dat mensen soms racisme en discriminatie niet melden bij het meldpunt omdat ze het gevoel hebben dat ze niet begrepen of serieus genomen zullen worden, of verwachten dat er niets aan gedaan zal worden. Dit is het bekende probleem van onderrapportage. Dit onderstreept het belang van onze campagne Meld discriminatie nu. Een manier waarop men discriminatie ervaart is hoe aan hen vragen worden gesteld over religie en cultuur. Volgens sommige deelnemers krijgen zij telkens weer dezelfde vragen over bijvoorbeeld de ramadan, goedbedoelde complimenten over de beheersing van de Nederlandse taal, de vraag waar ze vandaan komen etc.. Hoewel men dat doorgaans niet slecht bedoelt, is het voor de ontvanger vaak opnieuw een moment waarop ze niet als (volwaardig) Nederlander worden gezien. Veel deelnemers vinden verbinding en contact met andersdenkenden belangrijk.

Het onderzoek laat zien dat door in contact te komen met mensen met verschillende achtergronden en interesse te tonen percepties en houdingen ten aanzien van anderen veranderen. Op deze manier kunnen stereotypische beelden en vooroordelen worden voorkomen. Tot slot toont het rapport een aantal voorwaarden die Rotterdammers belangrijk vinden als het gaat om ontspannen samenleven. De belangrijkste voorwaarden zijn:  Een uitnodigende houding en open staan voor een gelijkwaardig gesprek. Een empathische en altruïstische houding – van beide kanten.  Meer verbinding en contact met andersdenkenden.  Meer aandacht voor factoren die ongelijkheid en ongelijke kansen in de samenleving creëren.  Een positief geluid laten horen (in de media) en niet alleen de focus op de ‘problemen’ van diversiteit. Dit doen we onder andere met de campagne Gewoon in Rotterdam en door structureel in te zetten op inclusieve communicatie. 2.2.3

Belevingsonderzoeken IDEM Op grond van de eerdere motie Vormen van haat (19bb18090) heeft IDEM een belevingsonderzoek uitgevoerd naar antisemitisme. Kenmerkend voor dit belevingsonderzoek is dat gekeken is naar de impact van antisemitisme op de joodse gemeenschap in zijn geheel. Het onderzoek naar antisemitisme is in december afgerond en de rapportage volgt januari 2021. Daarnaast heeft IDEM een onderzoek uitgevoerd naar moslimdiscriminatie (mede op grond van de toezegging aan de raad 19bb18461). Het onderzoek naar islamofobie is toegespitst op discriminatie van moslimvrouwen op de arbeidsmarkt. Het rapport wordt eind januari 2021 opgeleverd. De werving is moeizaam verlopen. Er is een bepaalde vorm van terughoudendheid onder de doelgroep als het om spreken over discriminatie gaat. De wervingstekst is daarom enigszins aangepast en verbreed naar ervaringen op de arbeidsmarkt in het algemeen. Dat heeft gewerkt om meer vrouwen te werven voor de interviews. Begin 2021 start IDEM met een kwalitatief onderzoek naar ervaringen met racisme onder zorgverleners. Aanleiding voor dit onderzoek zijn de geluiden over racisme in zorginstellingen naar

medewerkers van kleur. In enkele gevallen werd het zelfs fysiek: iemand werd bespuugd of weggeduwd. Daarnaast hebben zij te maken met collega’s die grappen of opmerkingen maken. Internationaal onderzoek laat zien dat zorgmedewerkers te maken hebben met racisme, maar in Nederland is daar nog weinig onderzoek naar. Het blijkt dat racisme op de werkvloer effect heeft op het werkplezier van de medewerkers. Het onderzoek wordt eind 2021 afgerond. 2.2.4

Informeel religieus onderwijs In collegebrief ‘over bewieroken haat geweld binnen islamitisch onderwijs’ (20bb675) werd uiteengezet hoe het college inzet op een veilig en transparant informeel onderwijs door positieve elementen en zelfregulering binnen de gemeenschap te bevorderen. De nadruk ligt op het versterken van de weerbaarheid en het kritische vermogen door te verbinden en niet door verder te polariseren. In meerdere religies of levensbeschouwelijke stromingen zijn voorbeelden te noemen van situaties waarin gelijkheid van bijvoorbeeld mannen en vrouwen, gelovigen en niet-gelovigen, LHBTIQA+’ers wordt tegengewerkt. Denk aan de Nashville-verklaring en meer recent de berichtgeving over het identiteitsprofiel van de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS), waarin homoseksualiteit wordt afgewezen en ouders wordt gevraagd de verklaring te ondertekenen. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR) nam het initiatief namens de tienstallen aangesloten islamitische organisaties, om aan verbetering van het informele onderwijs te werken. Zoals in de vorige voortgangsrapportage aangekondigd, is SPIOR aan de slag met het project ‘Inventarisatie en verbetering van het informeel islamitisch onderwijs in Rotterdam’. Dit project wordt voor de helft gefinancierd door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en loopt tot juli 2021.

Het project bestaat uit grofweg twee fases:  Fase 1 betreft een onderzoek en rapportage over de situatie in Rotterdam: historische achtergrond, ontwikkelingen ten aanzien van methodiek, taal en onderwijsomstandigheden, hoe het weekendonderwijs er nu uit ziet qua vorm en inhoud, de hoeveelheid scholen, aantallen leerlingen, het aantal docenten, mate waarin aandacht is voor burgerschap, instructietaal, etc. Hierin ook overeenkomsten en verschillen tussen de diverse organisaties die weekendonderwijs bieden, waaronder ook verschillen tussen Marokkaanse en van Turkse islamitische organisaties en als laatst een beeld van de problemen en tekortkomingen.  Fase 2 start in dit nieuwe jaar. Zes pilotmoskeeën worden geselecteerd voor een uitvoerig agenderings- en trainingsprogramma met betrokkenheid van bestuur, ouders, jongeren en de vrijwillige leerkrachten. Ook worden lesmaterialen, methodieken, best practices etc. ontwikkeld, zodat de lessen in een pedagogisch en didactisch modern klimaat plaatsvinden. Met respect voor de diversiteit van mensen en opvattingen in onze vrije samenleving, én met respect voor de essentiële waarden van onze grondwet en rechtstaat. De uitkomsten zijn ook voor scholing in andere religies beschikbaar en worden door de koepels in Rotterdam besproken. Fase 1 bevindt zich in het eindstadium. De conceptrapportage is rond de jaarwisseling ambtelijk ontvangen.

Na ontvangst van de definitieve versie informeren we de commissie WIISA, naar verwachting eind eerste kwartaal.

2.2.5

Afvalligheid Op 17 oktober 2019 is de motie bescherm afvalligen en keuzevrijheid (19bb22309) aangenomen. De motie verzocht het college:  Als onderdeel van het actieprogramma Integratie & Samenleven 2019- 2022 in te zetten op burgerschapsvorming en voorlichting met betrekking tot het recht op geloofsafvalligheid en vrijheid van levensovertuiging.  Deze te richten op alle Rotterdammers. Vanuit Relax is er diverse inzet in de stad als het gaat om diversiteit en dus ook op het thema religieuze diversiteit. Acceptatie van diversiteit is het grootste doel van het actieprogramma. Dit gaat om alle Rotterdammers, of zij wel of niet een geloof of een levensbeschouwing aanhangen, of zij wit of zwart zijn, of het mannen of vrouwen of hoe een ieder zichzelf wenst te duiden; alle Rotterdammers moeten op een veilige manier zichzelf kunnen zijn en eigen keuzes kunnen maken in onze stad. Dit geldt natuurlijk ook voor de mensen die tot geloof komen, zich bekeren of niet meer geloven. Naar aanleiding van het indienen van de motie heeft er een indrukwekkend gesprek plaatsgevonden met de indiener van de motie, een aantal ervaringsdeskundigen en de wethouder HBIS. In het gesprek kwam naar voren dat dit een vaak verborgen groep met een verborgen probleem is en daar willen we graag een aantal acties op inzetten.

Specifiek op dit thema ondernemen we in 2021 de volgende acties:  Dona Daria organiseert dialogen in de stad. Op verzoek gaan 5 dialogen daarvan over het thema afvalligheid en keuzevrijheid rondom religie. Zij zullen hier waar mogelijk ervaringsdeskundigen voor inzetten en samenwerkingspartners in de stad hierbij betrekken.  Binnen het onderwijs werken we met peer educators, we gaan in overleg met Radar of hier ook ervaringsdeskundigen op dit thema bij zitten en breiden waar mogelijk dit netwerk verder uit. Het thema keuzevrijheid heeft reeds een prominente rol in de gastlessen en trainingen die Radar geeft op scholen. De vrijheid om wel of niet te geloven is hier natuurlijk een onderdeel van.  Als laatst zullen we dit onderwerp een plek geven in de campagne Rotterdammerschap die in 2020 is begonnen. In 2021 zal de campagne verder uitgerold worden en zullen we ook dit onderwerp hier een plek in geven. Waar mogelijk trekken we hierin op met ervaringsdeskundigen en blijven daarover graag in gesprek.

2.2.6

Next Level Vrouwenemancipatie Naar aanleiding van het afdoeningsvoorstel van de motie Vrouwenemancipatie Next Level: noodzakelijk (19bb1359) zijn er stappen gezet om een coalitie Vrouwenemancipatie Next Level in te stellen. Er zijn gesprekken gevoerd met bestaande vrouwennetwerken en er zijn contacten gelegd met mannennetwerken die zich (willen) inzetten op het onderwerp vrouwenemancipatie Next level. De gemeente Rotterdam werkt samen met Young Feminist Roffa, een Rotterdams initiatief specifiek gericht op Rotterdam en Rotterdammers die zich identificeren als feminist, activist en/of gemotiveerd zijn om zich in te zetten voor de positie van vrouwen in de stad. De Young Feminist Roffa ziet gendergelijkheid als een belangrijk onderdeel van een duurzame en inclusieve stad en wil stappen zetten om gendergelijkwaardigheid in Rotterdam naar een hoger niveau te tillen. Deze groep gaat verbindingen aan in de stad en voeren dialogen en gesprekken met Rotterdammers die nu vaak niet/of nauwelijks bereikt worden; maar die wel het netwerk Next Level en de emancipatie van vrouwen in Rotterdam willen versterken en verdiepen. Het geplande Young Feminist Roffa weekend in november 2020, waar deze ambassadeurs van Next Level bij elkaar zouden komen, is vanwege

de coronamaatregelen verschoven naar het eerste kwartaal 2021. Het doel is om creatieve ideeën uit te werken in plannen, die na uitwerking aan de gemeente worden gepresenteerd.

2.3

We bevorderen de sociale acceptatie door middel van positieve zichtbaarheid van diversiteit en verscheidenheid in de stad.

2.3.1

Inclusiekalender De inclusiekalender van 2020, die we als gemeente hebben gepubliceerd op diverse locaties, was een succes. Ook hebben we via de site Rotterdammers om hun input gevraagd op de kalender. De voorgestelde extra dagen hebben we voor 2021 toegevoegd aan de kalender en de kalender wordt visueel opgefrist. Gezien de maatregelen rondom corona zullen we de kalender met name online delen. Ook zullen we aan de hand van de kalender verschillende events plannen op een aantal belangrijke dagen uit de kalender.

2.3.2

Campagne Rotterdammerschap De campagne Rotterdammerschap is gericht op wat ons als Rotterdammers verbindt; het gaat al te vaak over wat ons verschillend maakt. Begin december zijn we gestart met deze campagne. Voor de campagne hebben we vijf fotografen gevraagd om hun visie op diversiteit, inclusie en het wonen in Rotterdam vast te leggen en dat ook in een bijbehorende video toe te lichten.3 Deze foto’s met bijbehorende tekst worden eerst voornamelijk online gedeeld in verband met corona. We richten ons hiermee in eerste instantie tot een jongere doelgroep. Begin 2021 zullen we ook in de buitenruimte de campagne verder uitrollen, met indien mogelijk ook bijbehorende activiteiten. Zie https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/gewoon-in-rotterdam/. In 2021 gaan we de campagne verder uitbouwen naar gelang de maatregelen rondom corona. Ook gaan we begin 2021, als uitvoering van het initiatiefvoorstel Wapperen met die handel, vlaggen beschikbaar stellen aan Rotterdammers die een mooi verhaal van verbinding hierbij hebben.

2.3.3

Rotterdam Pride Rotterdam was in 2020 één van de weinige Nederlandse steden waar een Pride werd georganiseerd. Dit vond plaats in de laatste week van september. Vanwege corona had Rotterdam Pride in 2020 wel een andere vorm dan voorgaande jaren. Door een combinatie van online en fysieke events is het gelukt om een afwisselend programma te bieden waarbij zowel aandacht was voor ontmoeting als voor inhoudelijke thema’s die binnen de LHBTIQA+-gemeenschap spelen. Vanzelfsprekend zijn bij de fysieke activiteiten de RIVM-richtlijnen zorgvuldig in acht genomen. Om die reden waren in 2020 dan ook geen Pride Festival of Pride walk. Rotterdam Pride had zich kandidaat gesteld om in 2023 Europride te organiseren. Ondanks positieve reacties op de Rotterdamse kandidaatstelling en het bijbehorende bidbook is in oktober door de leden van EPOA (het verbond van Europese Pride Organisaties) besloten om Europride in 2023 op Malta plaats te laten vinden. Wel zal Roze Zaterdag in 2022 in Rotterdam plaats vinden. De focus zal de komende periode op de voorbereidingen voor Roze Zaterdag 2022 liggen en tevens zal Rotterdam Pride zich meer gaan richten op haar rol als parapluorganisatie voor de Rotterdamse LHBTIQA+-gemeenschap om op die manier het draagvlak van Rotterdam Pride binnen deze gemeenschap te vergroten.

3

Voor meer informatie over de campagne ‘Gewoon in Rotterdam’ en de fotografen gaat u naar: gewooninrotterdam.nl

2.3.4

Project Shelter City Naar aanleiding van de motie ‘Shelter City Rotterdam’ (17bb9501) is Rotterdam sinds 2019 een Shelter City. Ieder jaar krijgen drie mensenrechtenverdedigers de gelegenheid om in Rotterdam veiligheid te vinden, tot rust te komen, hun netwerk uit te breiden en hun verhalen te delen met Rotterdammers. Het Shelter City Rotterdam programma werkt hiervoor samen met Humanitas, de Erasmus Universiteit, Amnesty International Rotterdam en het Verhalenhuis Belvedère. Door corona was 2020 hierop een uitzondering. De eerste mensenrechtenverdediger in 2020 kon door corona Nederland niet verlaten omdat er niet meer werd gevlogen naar haar herkomstland. Haar verblijf duurde zes maanden. Gedurende de pilot hebben wij vijf mensenrechtenverdedigers ontvangen. Het ging om één belangenbehartiger van kasteloze vrouwen in India, twee mensen die opkwamen voor LHBTIQA-ers en twee mensenrechtenadvocaten. Alle mensenrechtenverdedigers worden aan het eind van hun verblijf in Rotterdam gevraagd wat zij van hun verblijf vonden. Allen geven aan dat zij zich veilig en ondersteund voelden. Zij hebben rust gevonden, hun mentale en fysieke gezondheid is verbeterd, zij ervaarden de veiligheids- en weerbaarheidstrainingen als waardevol, hebben hun netwerk uitgebreid en hebben dingen geleerd die nuttig zijn voor henzelf en hun werk.

Uit de rapportages blijkt dat de gasten op vele onderwerpen een uitgebreid programma hebben gevolgd. Het is rapporteurs mening dat Shelter City een product is dat past bij onze ambitie om een stad te zijn die mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan. Door Shelter City te zijn versterkt Rotterdam het werk van mensenrechtenverdedigers en profileert Rotterdam zich als een stad die mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan.

2.3.5

Dag van de mensenrechten Door middel van de motie ‘Mensenrechten in de spotlights’ (19bb25341) is verzocht om nadrukkelijk een koppeling te leggen met de activiteiten rondom Shelter City en de dag van de mensenrechten op 10 december. De doelstellingen van ons actieprogramma Relax gaan over veilig jezelf kunnen zijn. Mensenrechten spelen hierbij een grote rol. Om die reden is de ‘dag van de mensenrechten’ ook opgenomen in de kalender die we in het kader van het actieprogramma hebben samengesteld. Op deze dag is de Erasmusbrug blauw aangelicht en heeft het emancipatiecentrum DonaDaria een online event georganiseerd waar onder andere de mensenrechtenverdediger heeft gesproken over haar ervaringen en activiteiten. Daarnaast heeft de gemeente via haar eigen communicatiekanalen aandacht besteed aan Shelter City en de activiteiten die in het kader van de dag van de mensenrechten zijn georganiseerd. We bespreken met de organisatie achter Shelter City hoe ze vaker aangehaakt kunnen worden bij dergelijke momenten in het jaar.

Pijler 2: Verbinding Werken aan inclusiviteit betekent ook werken aan de verbondenheid in de stad. Randvoorwaarde voor een verbonden stad is dat de kans op ontmoeting tussen verschillende mensen bestaat en dat die onder positieve omstandigheden kan plaatsvinden.

2.4

We faciliteren ontmoeting en dialoog tussen Rotterdammers over het omgaan met

diversiteit, ongemak, sociale normen en dergelijke. 2.4.1

Dialogen Stichting Dona Daria voert de aanbestedingsopdracht Veerkracht, Emancipatie en Samenleven uit. Het onderdeel Samenleven bestaat uit het organiseren van dialogen in de stad, met alle Rotterdammers die daarvoor open staan. Waar nodig wordt eerst binnen de eigen gemeenschap of eigen veilige kring gesproken, ook wel bonding genoemd. Pas daarna wordt de stap naar variabele netwerken gemaakt, of wordt er juist een taboe binnen de eigen groep besproken. In netwerken van wisselende samenstellingen wordt mensen de mogelijkheid geboden hun stem binnen verschillende groepen te laten horen, ook wel bridging genoemd. Doelstellingen  Van onderaf op gang brengen van gesprekken en initiatieven.  Bereiken van de meest kwetsbare Rotterdammers op het vlak van discriminatie.  Voorkomen van sociaal isolement.  Versterken van zelforganisaties en sleutelpersonen.  Bevorderen van zelfinitiatief tot het organiseren van dialogen door bewoners .  Een brugfunctie zijn tussen bewoners, gemeente en andere instanties.  Bereiken van moeilijk bereikbare groepen en gemeenschappen en met hen moeilijke (taboe)onderwerpen bespreken.  Preventief inspelen op signalen vanuit de moeilijk bereikbare groepen door hen te stimuleren mee te doen met andere activiteiten, als het kan mede door hen georganiseerd.

Activiteiten  Jaarlijks worden er 350 dialogen georganiseerd met een minimaal bereik van in totaal 4000 deelnemers. Dat is gemiddeld meer dan 10 personen per dialooggesprek.  Er worden daarnaast jaarlijks ook twee grotere, stedelijke dialoogevenementen georganiseerd waar minimaal 300 Rotterdammers aan deelnemen.  Om dit te bereiken worden 125 mensen in het netwerk van Dona Daria opgeleid als dialoogleider. Stand van zaken  In 2020 zijn 110 dialogen georganiseerd met een bereik van 1689 Rotterdammers.  Het grote stedelijke event in de eerste helft van 2020 kon vanwege de lock-down periode en vervolgens de strenge coronamaatregelen niet doorgaan.  Dona Daria organiseerde op 14 december 2020 stadsbreed een event, mede op basis van de actualiteit racisme- en discriminatiebestrijding. Verspreid door de hele stad zijn met een (door coronamaatregelen beperk) aantal deelnemers fysieke dialoogtafels met Rotterdammers gevoerd.  Het programma wordt opgenomen in een studio en via live-streaming zijn alle locaties waar de dialogen plaatsvinden verbonden. De conclusies en inzichten van de verschillende dialoogtafels worden plenair online teruggekoppeld.  Doel van het event is het bespreekbaar maken van ieders rol bij de bestrijding van discriminatie en racisme. Wat kan jouw bijdrage zijn en wat doe je nu al? Hoe zorgen we met zijn allen voor een inclusieve samenleving?

 Er zijn tot nu toe 103 (van de afgesproken 125) dialoogleiders getraind. De deelnemers zouden in maart 2020 na de training van start gaan. Helaas is het een lager aantal als gevolg van Corona. Dona Daria in coronatijd Dona Daria heeft in verband met corona een aantal zaken geregeld om te voldoen aan de maatregelen. Zo hebben zij een ruimte ‘coronaproof’ ingericht waardoor het mogelijk is om activiteiten voor maximaal vijftien deelnemers te organiseren. Ook andere organisaties maken gebruik van deze ruimte. Daarnaast organiseert Dona Daria ook online bijeenkomsten om taboeonderwerpen te bespreken. Dit heet ‘Dona Daria ON AIR’. Als ware het een televisieprogramma, worden daarin taboeonderwerpen besproken met een sleutelpersoon en een afgevaardigde van een (besloten) gemeenschap. Kijkers kunnen zich mengen in de discussie door een digitaal symbool op te voeren en mee te praten. Ondanks deze inspanningen is het aantal gerealiseerde dialoogtafels minder dan was afgesproken. Zowel deelnemers als getrainde dialoogleiders zijn terughoudend en komen niet naar de fysieke dialoogtafels. Deelname aan de online dialoogtafels bleek voor een aantal niet-digitaalvaardige Rotterdammers te hoogdrempelig.

2.5

We ondersteunen scholen in Rotterdam met voorlichting en training over het omgaan met diversiteit, inclusiviteit en uitsluiting.

2.5.1

Primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs Zoals beschreven in de voorgaande voortgangsrapportage in mei 2020, voert antidiscriminatiebureau RADAR de opdracht voor het onderwijs uit. Het gaat daarbij om primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Hieronder herhalen we kort de doelstellingen, de activiteiten en geven we u een update over de stand van zaken. Doelstellingen Deze aanbestede opdracht heeft de volgende doelen:  Kennis van mensenrechten en acceptatie van diversiteit bij leerlingen bevorderen, hen bewust maken van hun eigen vooroordelen en weerbaarheid tegen discriminatie bevorderen.  Docenten handvatten bieden om met diversiteit in hun klas om te gaan en moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken.  Het houdt niet op bij bewustwording vergroten van (seksuele) diversiteit en respect voor verschillen in cultuur, religie en levensbeschouwing. Het gaat nadrukkelijk ook over sociale veiligheid in en rond de school. Activiteiten  In 2020 hebben minimaal 60 van de 188 basisscholen in de gemeente lesmaterialen en/of gastlessen en/of een docententraining en/of ouderkamervoorlichting afgenomen. Minimaal 2 scholen hebben alle producten afgenomen.

 In 2020 hebben we op minimaal 25 van de 93 vo-scholen in Rotterdam lesmaterialen en/of gastles(sen) en/of docententraining(en) en/of een themadag en/of GSA-ondersteuning (Gay Straight Alliance) afgenomen. Minimaal 2 scholen hebben alle producten afgenomen Met name bij dit deel van onze activiteiten, is het inzetten van ervaringsdeskundigen van grote toegevoegde waarde.

 In 2020 hebben minimaal 5 van de 9 onderwijsinstellingen in de gemeente Hot Topics, een Powerday en/of een docententraining afgenomen. Daarnaast is er met alle 9 mboinstellingen contact geweest, dan wel middels een activiteit als middels een verdiepend agenderend gesprek over diversiteit op school. Stand van zaken Zoals in de voorgaande voortgangsrapportage beschreven hebben de maatregelen naar aanleiding van corona een grote impact op deze activiteiten. De scholen zijn enige tijd gesloten geweest en daarnaast zijn veel scholen terughoudend met het in de school toelaten van derden (dit geldt met name voor PO en VO). We hebben daarom met RADAR afgesproken dat we voor de bovenstaande te behalen aantallen de streefdatum verplaatsen naar juni 2021. Op dat moment kunnen we ook meer inzicht geven in de kwalitatieve effecten van de inzet. Hieronder volgt een stand van zaken van de bereikte aantallen:  Er zijn tot en met het derde kwartaal van 2021 58 PO scholen bereikt door RADAR. Dit betreft een gastles, een docententraining of de afname van een Lefkist met een bijbehorende gastles. Vooral de lefkisten zijn populair, dit zijn kisten met boeken over diversiteit en inclusie. Deze kisten worden verspreid door de bibliotheek en zorgen hiermee niet voor een extra mensen in de school wat door de coronamaatregelen vaak niet mogelijk is.

Voor het PO liggen we dus op schema voor het bereiken van de doelstellingen van 2020.  Er zijn tot en met het derde kwartaal 10 VO-scholen bereikt door RADAR. Dit betreft een gastles, een docententraining of de afname van een Lefkist met een bijbehorende gastles of een verdiepend gesprek. Op sommige scholen zijn meerdere klassen bereikt. Doordat er in 2020 met name veel energie gestoken is in de opbouw van het netwerk verwachten we dat voor 2021 de streefcijfers gehaald zullen worden. Door de coronacrisis is hierbij ook veel aandacht geweest voor het digitaal beschikbaar maken van bestaande lesmethodes.  Er zijn tot en met het derde kwartaal van 2020 3 opleidingen van 1 mbo-instelling in Rotterdam bereikt. Daarnaast zijn er met alle instellingen verschillende netwerkgesprekken gevoerd om het netwerk uit te bereiden. In het mbo wordt er grotendeels nog online lesgegeven en dit beperkt de mogelijkheden voor de activiteiten vanuit RADAR. RADAR kan de Hot Topic lessen wel online aanbieden, maar daar is vanuit de scholen momenteel geen prioriteit voor. Veel docenten zijn wel enthousiast maar zagen in 2020 geen mogelijkheden voor lessen vanuit RADAR. RADAR heeft in de tussen tijd veel lessen online beschikbaar gemaakt voor burgerschapsdocenten, de pool met peer educators (ervaringsdeskundigen) uitgebreid en getraind.

 We merken dat veel docenten en directeuren het aanbod van RADAR heel interessant en belangrijk vindt. Zeker na de BLM-beweging afgelopen zomer. Aangezien door corona geen derden toegelaten worden (PO en VO) en op het MBO nog veel digitaal les gegeven wordt, zijn er te beperkt mogelijkheden geweest voor RADAR om hun activiteiten uit te voeren en de targets te behalen. Met alle inzet in het digitaal beschikbaar stellen van lespakketten, de netwerkgesprekken en het uitbreiden van de peer educators verwachten we dat in 2021 de doelstellingen wel behaald worden. 2.5.2

Inclusief en veilig schoolklimaat In Rotterdam tegen Racisme is een van de nieuwe acties voor 2021, het organiseren van een conferentie rondom een inclusief en veilig schoolklimaat. Over de voortgang hiervan rapporteren we in de volgende voortgangsrapportage.

2.6

We bevorderen de deskundigheid van professionals en vrijwilligers in de stad op de onderwerpen inclusiviteit en diversiteit.

2.6.1

Deskundigheidsbevordering en inclusie in de sociale sector Zoals beschreven in de vorige voortgangsrapportage voert antidiscriminatiebureau RADAR de opdracht kennis- en deskundigheidsbevordering in het sociale domein uit. De activiteiten zijn gericht op het gebied van inclusief en cultuursensitief werken, het voorkomen en bestrijden van discriminatie en bij het vergroten van kennis over diversiteit in brede zin. Het doel is een stad waarin iedereen zichzelf kan zijn, waar niemand wordt uitgesloten of gediscrimineerd en waar op een ontspannen manier kan worden samengeleefd en -gewerkt. Doelstellingen  Een inclusieve bedrijfscultuur/werkvloer en een inclusief wervings- en selectiebeleid bij Rotterdamse organisaties in de sociale sector (diversiteitsbeleid en antidiscriminatiebeleid).  Deskundigheid van professionals en actieve burgers op het gebied van inclusief en cultuursensitief werken op het gebied van diversiteit in brede zin (kennis en vaardigheden). Activiteiten De onverwachte uitbraak van de corona had met name in het tweede kwartaal veel invloed op de planning; in het derde kwartaal was dat nauwelijks of veel minder het geval omdat alle activiteiten al naar online- activiteiten waren omgezet. Dit heeft geleid tot een herziening van de planning. De hernieuwde opdracht is opgedeeld in vier fasen.

Elke fase kent verschillende activiteiten, te weten: Fase 1: Inventarisatie behoeften en stand van zaken.  Online focusgroepen en online community op social media. Fase 2: Deskundigheid en bevordering sense of urgency.  Online masterclasses.  Tips en tricks voor change-agents (management en HR).  Informatieverspreiding via digitaal educatief materiaal zoals blogs en artikelen. Fase 3: Kennis, deskundigheid en vaardigheden.  Offline workshops en trainingen rekening houdend met coronamaatregelen.  Online Meet-Ups.  Online community op social media.  Train-de-trainer online training geven (intern).  Online trainingen vanaf eind 2020.  Tips en tricks voor change-agents (professionals).  Informatieverspreiding via digitaal educatief materiaal zoals blogs en artikelen. Fase 4: Implementatie, advies en borging.  Adviespunt Inclusie Netwerk- en terugkeerbijeenkomsten.  IDEM Nieuwsbrief.  Borging door co-creatie. Stand van Zaken





Naar aanleiding van de Black Lives Matter-protesten zijn verschillende organisaties bij zichzelf te rade gegaan: ‘Wat doen wij eigenlijk tegen institutioneel racisme?’ En ‘hebben wij blinde vlekken?’ zijn vragen waar instellingen nu mee geconfronteerd worden. Dit was al in de zomer te merken maar heeft in het derde kwartaal ook tot afspraken voor concrete activiteiten en hoge opkomst bij de masterclassses geleid. Door corona heeft e.e.a. in 2020 tijdelijk geen doorgang gevonden, maar in het derde kwartaal werden weer 4 trainingen gegeven (10-20 deelnemers per training), wat in lijn met de afspraken is. Twee masterclasses hadden een opkomst ver boven verwachting: één ruim 100 deelnemers en één van ruim 200 deelnemers. Dit lijkt vooral door het gemak van het bijwonen van een webinar in plaats van naar een fysieke locatie te reizen en deze werkvorm blijft dus interessant voor de toekomst.

2.7

De gemeente geeft het goede voorbeeld

2.7.1

Werkgever gemeente Rotterdam In Rotterdam tegen Racisme is een hoofdstuk gewijd aan de rol van de gemeente als werkgever. Wij verwijzen u graag naar dit hoofdstuk, dat alle acties laat zien die de gemeente extra inricht voor meer diversiteit en inclusie in de gemeentelijke organisatie.

Pijler 3: Veiligheid en handhaving Om je vrij te voelen en te zijn wie je bent, is de veiligheid nodig om daar naar eigen wens invulling en uiting aan te geven. We zijn pas vrij als iedereen in onze stad de veiligheid ervaart om hand in hand te lopen, als alle meisjes en vrouwen ongehinderd over straat kunnen en als iedereen zich vrij voelt om haar of zijn religie niet te hoeven verbergen.

2.8

We verhogen de sociale veiligheid van (kwetsbare) Rotterdammers

2.8.1

Handhaven van de wet Cruciaal voor een superdiverse stad die ontspannen kan samenleven, is dat iedereen de bescherming van de (grond)wet geniet: de vrijheid om jezelf te zijn én het belang om dezelfde gelijkwaardigheid van anderen en de Nederlandse wetten en grondwaarden te respecteren. Handhaving van regels is een primaire taak van de overheid. Rotterdam zet zich in voor schone, hele en veilige wijken waar het prettig wonen is. Handhavers hebben daarin een belangrijke rol. Zij doen er zoveel mogelijk aan om alledaagse ergernissen van burgers en bezoekers te voorkomen of te verhelpen. Handhavers richten zich ook op het voorkomen van asociaal gedrag. Als het nodig is, treden ze op door mensen aan te spreken op hun gedrag en te beboeten. Daarnaast spelen ook de politie en de antidiscriminatievoorziening (ADV) hierbij een belangrijke rol. Voor de verantwoording van de activiteiten en resultaten hierin verwijzen we u graag naar het Veiligheidsbeleid (Veilig@Rotterdam) van de Burgemeester en HBIS en de aan de Raad gepresenteerde veiligheidscijfers van de stad en de wijken.

2.8.2

Straatintimidatie De gemeente Rotterdam heeft zich ook in de tweede helft van 2020 ingezet voor de aanpak van seksuele straatintimidatie. Deze aanpak richt zich niet alleen op de daders, maar ook op slachtoffers en omstanders. De StopApp is voor slachtoffers nog steeds een concreet en toegankelijk middel om melding te maken van straatintimidatie. De StopApp is doorontwikkeld en bevat nu de mogelijkheid om contactgegevens achter te laten. Er is een campagne gelanceerd, specifiek gericht op de LHBTIQA+ doelgroep en op de Rotterdammers. Doel daarvan is om de sociale norm neer te zetten, waarbij straatintimidatie niet geaccepteerd wordt. Men weet de StopApp te vinden. Van januari tot november 2020 is de StopApp 722 keer gedownload. Sinds juni 2020 zijn er zo’n vijftig gesprekken gevoerd met slachtoffers van straatintimidatie. Deze gesprekken leveren ons meer inzicht op in de vormen en impact van straatintimidatie. Slachtoffers waarderen het contact met de gemeente en geven aan zich gehoord te voelen. In de tweede helft van 2020 is een start gemaakt met het onderzoek naar straatintimidatie door de EUR. De resultaten worden begin 2021 verwacht. De beleidsevaluatie, het onderzoek door de EUR en de gesprekken met slachtoffers worden gebruikt bij de doorontwikkeling van de aanpak straatintimidatie. De nieuwe aanpak wordt in de loop van 2021 verwacht.

In de vorige voortgangsrapportage werd genoemd dat in 2020 gesprekken met een aantal moslimvrouwen georganiseerd zou worden om hun ervaringen rondom het thema straatintimidatie te bespreken. De bijeenkomst stond gepland op 17 november en is niet doorgegaan vanwege corona. De bijeenkomst is uitgesteld naar 2021. Een veilige setting in een fysieke bijeenkomst heeft de voorkeur.

2.8.3

Veilige steden en Stop geweld tegen vrouwen In 2020 zijn er bijeenkomsten en dialogen georganiseerd in het kader van de werkgroep Stop geweld tegen vrouwen (SGTV). De werkgroep is op initiatief van maatschappelijke organisaties zoals Dona Daria, SPIOR, RADAR en E(man)cipator begin 2019 opgericht. Naast politie, het OM, en Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond, hebben enkele raadsleden en collegeleden deelgenomen aan de werkgroep. Het project is begin 2020 afgerond met een manifest waaraan alle betrokken partijen zich hebben verbonden. Na de ondertekening van het manifest Stop geweld tegen vrouwen is de werkgroep als zodanig ontbonden en doorgegaan als platform. De organisaties zijn doorgegaan met het agenderen en het organiseren van hun activiteiten. Ook hebben enkele leden van het platform meegewerkt aan de campagne ‘Let op elkaar’, waarin werd opgeroepen oog te hebben voor elkaar in tijden van corona als het gaat om geweld achter de voordeur. Er is een verkenning geweest met de verschillende partijen voor het plaatsen van een gedenkteken voor vrouwen die slachtoffer zijn geworden van geweld. De plannen hierover worden nu geconcretiseerd.

Wat vaststaat is dat het niet alleen bij een gedenkteken blijft, maar dat het gecombineerd zal worden met een jaarlijks terugkerend programma (onderwijs in lespakket Vrijheden, cultuur, kunst, etc.) om dit onderwerp op de agenda te houden en het maatschappelijke gesprek hierover in de stad te blijven voeren. Een van de manieren waarop de activiteiten doorgaan, is via Veilige Steden. Het project Veilige Steden is een project van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, waar we als gemeente Rotterdam gedurende de periode 2019-2023 aan meewerken. Het doel van het programma is om de sociale veiligheid van (kwetsbare) Rotterdammers, in het bijzonder Rotterdamse vrouwen en meisjes op straat en in het publieke domein, te vergroten. Er is ingezet op

voortzetting van de dialoogtafels SGTV. Er zijn gesprekken met o.a. de Hogeschool van Rotterdam gevoerd om het thema sociale veiligheid ook daar te bespreken. Daarnaast wordt vanuit het Veilige Steden traject samen met de Aanpak Straatintimidatie gewerkt aan het realiseren van het project Safe streets: We take Lead. In workshopsetting wisselen vrouwen, meisjes en LHBTIQA+’ers elkaars ervaringen uit en wordt in een drietal gebieden in Rotterdam (Delfshaven, Feijenoord en Rozenburg) een pilot gestart waarbij op de voet wordt gevolgd welke resultaten worden bereikt met de preventieactiviteiten gericht op bewustwording en weerbaarheid. Ook is in het plan een campagne opgenomen. Vanwege de coronamaatregelen is de start van het project opgeschoven naar begin 2021. In september 2020 was de conferentie Veilige Steden waar Rotterdam zowel bestuurlijk als ambtelijk aan heeft deelgenomen. Er was bestuurlijke uitwisseling van bestuurders met de minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap en ambtelijke uitwisseling van kennis en ervaringen met andere steden, waaronder Breda, Utrecht, Den Haag, Dordrecht en Almere. Rotterdam profileert zich als de stad met de sociale norm: geweld tegen vrouwen wordt niet geaccepteerd.

Op 25 november tijdens Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen: Orange Day, is samengewerkt met Zonta om prominente gebouwen (w.o.de Erasmusbrug) oranje te verlichten, daarnaast is er een online meeting georganiseerd over dit onderwerp door twee leden van het platform Stop Geweld Tegen Vrouwen: Veilig Thuis Rotterdam Rijnmond en Dona Daria. Tijdens de landelijke campagne is ook de koppeling gemaakt met Veilige Steden. 2.8.4

Veiligheidsalliantie In de vorige voortgangsrapportage staan de doelen voor 2020 en 2021 van de veiligheidsalliantie beschreven. Deze worden eind 2021 geëvalueerd en hierover zullen wij rapporteren in de laatste voortgangsrapportage van 2021.

2.8.5

LHBTIQA+ veiligheid Het onderzoek ‘Onzichtbaar is onveilig’ van IDEM (20bb002895) deed een aantal aanbevelingen die bijdragen aan het vergroten van de veiligheidsbeleving van de LHBTIQA+-groep in Rotterdam. In de laatste voortgangsrapportage is toegezegd u te informeren over de uitkomsten van de opvolging van deze aanbevelingen. Een groot deel van de aanbevelingen had betrekking op acties binnen het uitgaansleven, openbaar vervoer en de taxibranche. Met name in de eerste twee sectoren hebben de coronamaatregelen ervoor gezorgd dat er nog geen concreet gevolg kon worden gegeven aan de aanbevelingen in het onderzoek. Wel is tijdens een gesprek tussen deelnemers aan de Veiligheidsalliantie ‘Natuurlijk Samen’ en de RET gebleken dat de RET wanneer de omstandigheden dit weer toelaten graag een bijdrage wil leveren aan het vergroten van de veiligheidsbeleving van de LHBTIQA+-groep in het openbaar vervoer. Wat betreft de taxibranche zal in het nieuwe taxibeleid en in de taxiverordening onder de noemer sociale veiligheid specifiek aandacht worden besteed aan de LHBTIQA+-groep. Zoals we in de vorige voortgangsrapportage hebben aangegeven is aandacht voor inclusiviteit bij LHBTIQA+-belangenbehartigingsorganisaties in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van deze organisaties zelf.