21bb3881 Raadsvoorstel over Vaststelling Hemelwaterverordening Rotterdam

Rotterdam, 30 maart 2021.

21bb003881

Aan: de gemeenteraad

Onderwerp: Vaststelling Hemelwaterverordening Rotterdam.

Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor de Hemelwaterverordening Rotterdam, die het ten behoeve van het scheiden van vuil afvalwater en ‘schoon’ hemelwater mogelijk maakt om bij rioolvervangingsprojecten van de gemeente particuliere eigenaren van bestaande bouw te verplichten hun riool aan te sluiten op “schoonwater-riool”, vast te stellen. Waarom dit voorstel?/Waarom nu voorgelegd? Rotterdam streeft ernaar om in de toekomst zo weinig mogelijk hemelwater naar de rioolwaterzuivering af te voeren en de overlast en schade bij extreme neerslag te reduceren. Daarbij is het belangrijk dat private percelen actief worden betrokken bij de verwerking van het hemelwater. Dit zijn belangrijke strategische principes uit het nieuwe Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2021-2025) en het Rotterdams Weerwoord. Een belangrijk instrument is hiervoor de hemelwaterverordening. In het nieuwe GRP is het beleid om een hemelwaterverordening op te stellen onderbouwd. Ook zijn in het GRP beleidsregels opgenomen over de gevallen waarin met een omgevingsvergunning dan wel een ontheffing kan worden afgeweken van de verplichtingen in de verordening. Bij rioolprojecten vindt er altijd participatie met bewoners plaats.

Relatie met het coalitieakkoord/collegewerkprogramma/eerder aangenomen moties en gedane toezeggingen: Het scheiden van waterstromen van particulieren draagt indirect bij aan het voorkomen van wateroverlast in de stad en heeft daarmee een relatie met de collegetarget om het percentage panden dat geen verhoogde kans op wateroverlast heeft bij hevige regenval te verhogen. Toelichting: In de openbare ruimte heeft de gemeente Rotterdam een inspanningsplicht om hemelwater in te zamelen, af te voeren en te verwerken. Op particulier terrein is de eigenaar in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de verwerking van het hemelwater (art. 3.5 van de Waterwet). Als particulieren dat om redenen niet kunnen, mogen ze het aanbieden aan de gemeente. In Rotterdam is het min of meer de gewoonte dat particulieren hun hemelwater lozen in het openbaar vuilwaterriool. Ongeveer 60% van de ruimte in onze stad is echter particulier eigendom. Om zo weinig mogelijk hemelwater naar de zuivering af te voeren en overlast bij extreme neerslag te

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 1

reduceren, is het voor de toekomst essentieel dat private percelen actief worden betrokken bij het bergen van hemelwater, c.q. het scheiden van vuil afvalwater en ‘schoon’ hemelwater. Daarbij zijn twee situaties te onderscheiden, te weten nieuwbouw en bestaande situaties. Nieuwbouw Het geschikte moment om de omschakeling voor het aanleggen van waterberging door particulieren in te voeren is bij nieuwbouwprojecten. Een geschikt instrument om dat te regelen achten we de Verordening Beheer Ondergrond Rotterdam (VBOR). Hierin wordt al de publiekrechtelijke vergunning van het tot stand brengen, wijzigen en verwijderen van een rioolaansluiting geregeld. Parallel aan het raadsvoorstel voor de Hemelwaterverordening loopt het raadsvoorstel voor een wijzigingsbesluit van de VBOR. Daarbij zal ook het bijbehorende Handboek Beheer Ondergrond Rotterdam (HBOR) worden aangepast. Bestaande situaties De Wet milieubeheer (artikel 10.32a) geeft de gemeente de bevoegdheid bij verordening regels te stellen ten aanzien van het lozen van hemelwater middels de hemelwaterverordening. De verordening bevat een verbod om hemelwater af te voeren naar een openbaar vuilwaterriool van de gemeente. Dit betekent in eerste instantie dat perceeleigenaren de afvoer van hemelwater moeten afkoppelen van het vuilwaterriool en het opgevangen regenwater zelf binnen het eigen perceel moeten verwerken.

De nadruk ligt in dit voorstel niet op het verplichten van voldoende waterberging in bestaande situaties. De benodigde ruimte is zelden voorhanden of vraagt grote investeringen. De nadruk ligt op het scheiden van vuil afvalwater en ‘schoon’ hemelwater bij rioolvervangingsprojecten van de gemeente. Als perceeleigenaren het hemelwater redelijkerwijs niet op het eigenperceel kunnen verwerken dan kunnen zij aansluiten op de openbare hemelwatervoorziening. De gemeente legt dan het gedeelte van de rioolaansluiting in het openbaar gebied aan en is ook verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud in het openbaar gebied. De perceeleigenaar is verantwoordelijk voor het gedeelte van de rioolaansluiting op zijn perceel (dit is geldend beleid ten aanzien van rioolaansluitingen). Het tweede lid van art. 10.32a van de Wet milieubeheer geeft aan dat geen gebruik gemaakt wordt van het lozingsverbod ‘indien van degene bij wie afvloeiend hemelwater of grondwater vrijkomt redelijkerwijs geen andere wijze van afvoer van dat water kan worden gevergd’. Dit legt een beperking op aan de bevoegdheid tot het instellen van een lozingsverbod en geeft een plicht tot een motivering over de redelijkheid van het opleggen.

In het GRP 2021-2025 is daarover opgenomen dat het college van B&W een omgevingsvergunning (dan wel een ontheffing) kan verlenen om af te wijken van de verplichting tot afkoppelen als aantoonbaar is dat de te maken private kosten voor het afkoppelen van de bestaande woning hoger uitvallen dan € 500,-. Dan wordt redelijkerwijs geen inspanning van de perceeleigenaar verwacht. Het verplichte gedeelte kost de burger met een bestaande woning dus maximaal € 500,-. Bij grotere gebouwen (en terreinen) zoals wooncomplexen, onderwijsinstellingen e.d. wordt een inspanning tot € 10 per m² als redelijk beschouwd.

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 2

Financiële en juridische consequenties/aspecten: Voor het aansluiten van de private hemelwaterafvoer moet de gemeente een aparte rioolaansluiting maken in het openbaar gebied bij de werkzaamheden van de rioolvervanging. De financiële consequenties voor de gemeente daarvan worden geraamd op 1 miljoen euro per jaar. Dit komt ten laste van het investeringsbudget voor de aanleg hemelwaterafvoerleidingen in rioolvervangingsprojecten. Dit is gedekt in het nieuwe GRP 2021-2025. Juridisch aspect is dat de gemeenteraad op grond van artikel 10.32a van de Wet Milieubeheer bij verordening kan bepalen dat afvloeiend hemelwater niet meer, of onder voorwaarden, in het gemeentelijk riool mag worden geloosd. Een ander juridisch aspect is dat in het raadsvoorstel voor het wijzigingsbesluit VBOR en HBOR wordt geregeld dat bij een extra rioolaansluiting op de openbare hemelwatervoorziening, die op grond van de Hemelwaterverordening bij rioolvervanging wordt gemaakt, geen afzonderlijke vergunning hoeft te worden aangevraagd. Dit ter voorkoming van onnodige administratieve en financiële lasten voor de burgers. Het bijbehorende ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en Wethouders van Rotterdam, De secretaris,

De burgemeester,

V.J.M. Roozen

A. Aboutaleb

Bijlage(n): Niet van toepassing

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 3

Ontwerpbesluit

De Raad van de gemeente Rotterdam, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 30 maart 2021; gelet op artikel 10.32a van de Wet Milieubeheer; besluit: tot vaststelling van de Hemelwaterverordening Rotterdam Artikel 1 Begripsomschrijvingen In deze verordening en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: - afkoppelen: het beëindigen van de afvoer van afvloeiend hemelwater naar het openbaar vuilwaterriool door dit hemelwater te benutten, te infiltreren of te behouden in de bodem dan wel te brengen naar een hemelwatervoorziening in de openbare ruimte of oppervlaktewater; - openbaar vuilwaterriool: voorziening voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast. Artikel 2 Lozingsverbod hemelwater Het is verboden afvloeiend hemelwater te lozen op het openbaar vuilwaterriool als een hemelwatervoorziening in de openbare ruimte aanwezig is. Artikel 3 Ontheffing Het college van burgemeester en wethouders kan ontheffing verlenen van artikel 2, indien van het private eigendom redelijkerwijs geen wijziging in de afvoer van het hemelwater kan worden gevergd.

Artikel 4 Strafbepaling Overtreding van het bij of krachtens artikel 2 bepaalde en de daarbij gegeven voorschriften en beperkingen wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de tweede categorie. Artikel 5 Toezichthouders Het college van burgemeester en wethouders wijst de personen aan die zijn belast met het toezicht op de naleving van het bij of krachtens deze verordening bepaalde. Artikel 6 Inwerkingtreding en overgangsrecht 1. Deze verordening treedt in werking met ingang van 1 juli 2021. 2. Deze verordening is niet van toepassing op bestaande situaties waar bij het inwerkingtreden van deze verordening al een hemelwatervoorziening in de openbare ruimte aanwezig is.

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 4

Artikel 7 Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als: Hemelwaterverordening Rotterdam. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van De griffier,

De voorzitter,

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 5

Toelichting Algemeen Rotterdam streeft ernaar om in de toekomst zo weinig mogelijk hemelwater (en grondwater) naar de rioolwaterzuivering af te voeren en de overlast en schade bij extreme neerslag te reduceren. Dit zijn belangrijke strategische principes uit het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. In de openbare ruimte heeft de gemeente Rotterdam een inspanningsverplichting om hemelwater in te zamelen, af te voeren en te verwerken. Op particulier terrein is de eigenaar in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de verwerking van het hemelwater (art. 3.5 van de Waterwet). Als particulieren dat om redenen niet kunnen, mogen ze het aanbieden aan de gemeente. In Rotterdam was het min of meer de gewoonte dat particulieren hun hemelwater lozen in het openbaar vuilwaterriool. Ongeveer 60% van de ruimte in onze stad is echter particulier eigendom. Om zo weinig mogelijk hemelwater naar de zuivering af te voeren en overlast bij extreme neerslag te reduceren, is het voor de toekomst essentieel dat private percelen actief worden betrokken bij het bergen van hemelwater, c.q. het scheiden van vuil afvalwater en ‘schoon’ hemelwater. Deze verordening bevat een verbod om regenwater af te voeren naar een openbaar vuilwaterriool van de gemeente.

Dit betekent in eerste instantie dat perceeleigenaren de afvoer van hemelwater moeten afkoppelen van het vuilwaterriool en het opgevangen regenwater zelf binnen het eigen perceel moeten verwerken. Uitgangspunt is wel dat de verordening wordt toegepast als het bestaande openbare riool wordt vervangen, waarbij een scheiding wordt gemaakt tussen vuil afvalwater en ‘schoon’ hemelwater. Als perceeleigenaren het hemelwater redelijkerwijs niet op het eigen perceel kunnen verwerken dan kunnen zij aansluiten op de openbare hemelwatervoorziening. Art. 10.32a, tweede lid Wet milieubeheer luidt: Van de mogelijkheid, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, wordt geen gebruik gemaakt, indien van degene bij wie afvloeiend hemelwater of grondwater vrijkomt redelijkerwijs geen andere wijze van afvoer van dat water kan worden gevergd. Dit legt een beperking op aan de toepassing van de bevoegdheid tot het instellen van een lozingsverbod, en geeft een plicht tot een motivering over de redelijkheid van het opleggen of althans het effectueren van dit verbod. De redelijkheid van het invoeren van een lozingsverbod is onderbouwd in het Gemeentelijk Rioleringsplan 20212025. Daarnaast is het voor individuele gevallen ook mogelijk om met een ontheffing geheel af te wijken van het verbod.

Van onredelijkheid kan bijvoorbeeld sprake zijn als de perceeleigenaar buitensporig hoge kosten moet maken om het afkoppelen te realiseren. Een beleidsregel hiervoor is opgenomen in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. In de Verordening Beheer Ondergrond (VBOR) en het Handboek Beheer Ondergrond Rotterdam (HBOR) zijn voorwaarden opgenomen voor de rioolaansluiting en de verplichting tot het aanleggen van waterberging bij nieuwbouw. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1: Begripsomschrijvingen In dit artikel zijn definities opgenomen over de van toepassing zijnde onderwerpen. Voor de definitie van openbaar vuilwaterriool is aangesloten bij de wettekst uit de Wet milieubeheer. Artikel 2: Lozingsverbod hemelwater Kern van de verordening is dat er een verbod geldt om regenwater af te voeren naar een openbaar vuilwaterriool van de gemeente als een openbare hemelwatervoorziening wordt aangelegd. Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 6

Artikel 3: Ontheffing Het verbod tot lozen betreft over het algemeen bestaande gebieden. Aanpassing van het private rioolsysteem kan hoge kosten met zich brengen Dit artikel biedt de mogelijkheid om ontheffing te verlenen voor die situaties waarin redelijkerwijs geen wijziging in de afvoer van het hemelwater kan worden gevergd. Een beleidsregel daarvoor is beschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025.

Registratienummer cluster: 21/0005539 Portefeuillehouder: drs. B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen Steller: B.C. de Wildt, 06 53312054

pagina 7