21bb15925 Bijlage 4 behorende bij 21bb15843 - Akoestische onderzoek Peutz d.d. 031221

Stadhuisplein te Rotterdam Akoestisch onderzoek in het kader van het bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel

Rapportnummer L 1023-19-RA-002 d.d. 3 december 2021

Stadhuisplein te Rotterdam Akoestisch onderzoek in het kader van het bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel

opdrachtgever

Gemeente Rotterdam

rapportnummer

L 1023-19-RA-002

datum

3 december 2021

referentie

FS/MO/JMa/L 1023-19-RA-002

verantwoordelijke ir. F.A.G.M. Schermer opsteller

MSc M.A. Oomen +31 85 8228764 m.oomen@peutz.nl

peutz bv, postbus 696, 2700 ar zoetermeer, +31 85 822 87 00, zoetermeer@peutz.nl, www.peutz.nl kvk 12028033, opdrachten volgens DNR 2011, lid NLingenieurs, btw NL.004933837B01, ISO-9001:2015 mook – zoetermeer – groningen – eindhoven – düsseldorf – dortmund – berlijn – nürnberg – leuven – parijs – lyon

L 1023-19-RA-002 2

Inhoudsopgave 1

Inleiding

6

1.1

Situatieschets

6

1.2

Inleiding

8

2

Onderzoekskader

11

3

Wettelijke aspecten

13

Activiteitenbesluit milieubeheer

13

3.1.1

Standaardgrenswaarden artikel 2.17

13

3.1.2

Overgangsrecht

14

3.1.3

Muziekgeluid

14

3.1.4

Maatwerkvoorschriften

14

3.2

Ruimtelijke ordening

15

3.2.1

Algemeen

15

3.2.2

Cumulatie horecagelegenheden Stadhuisplein en Kruiskade

15

3.2.3

Overige horecagelegenheden

16

3.2.4

Passantengeluid

16

3.2.5

Wegverkeerslawaai

16

3.2.6

Overig geluid

16

Aandachtsgebied geluid

16

Uitgangspunten

18

4.1

Algemeen

18

4.2

Horecagelegenheden Stadhuisplein

19

4.2.1

Algemeen

19

4.2.2

Restaurantfunctie

19

4.2.3

Uitgaansfunctie

20

4.2.4

Gevelisolatie

22

4.2.5

Technische installaties

24

3.1

3.3 4

4.2.6

Laden en lossen

24

Horecagelegenheden Kruiskade

25

4.3.1

Algemeen

25

4.3.2

Restaurantfunctie

25

4.3.3

Uitgaansfunctie

25

4.3.4

Gevelisolatie

26

4.3.5

Technische installaties

27

4.3.6

Laden en lossen

27

Overige horecagelegenheden

27

4.3

4.4

L 1023-19-RA-002 3

4.5

Maximale geluidniveaus

28

4.6

Passanten

29

4.6.1

Stadhuisplein

29

4.6.2

Kruiskade

29

4.6.3

Lijnbaan

30

4.7

Lucia-gebouw

30

4.8

Overige woningen

30

4.9

Wegverkeerslawaai

31

4.10 Achtergrondgeluidniveau

32

4.11 Incidentele bedrijfssituaties Stadhuisplein

32

4.11.1 Geluidjes

32

4.11.2 Grote evenementen

33

4.11.3 Voetbalwedstrijden

33

5 5.1

Berekeningen

34

Akoestische modelvorming

34

5.1.1

Rekenmodel

34

5.1.2

Toepassing muziektoeslag

35

Rekenresultaten per horecagelegenheid

36

5.2.1

5.2

Après Skihut

36

5.2.2

Get Back

37

5.2.3

Café Plein

38

5.2.4

Café `t Fust

40

5.2.5

Coco-Nuts

41

5.2.6

Cornelis Bar & Kitchen

42

5.2.7

Cool63

44

5.2.8

Amigo

45

5.2.9

Nieuwe gelegenheid boven Après Skihut

46

5.2.10 Café de Beurs

47

5.2.11 TIWYA

49

5.2.12 Villa Thalia

50

5.3 5.3.1 5.3.2

Cumulatief geluidniveau industrielawaai

51

Restaurantfunctie

51

Uitgaansfunctie

52

5.4

Passanten

53

5.5

Wegverkeerslawaai

53

5.6

Cumulatie horeca, passanten en wegverkeer

53

5.7

Maximale geluidniveaus

54

5.8

Geopende ramen Lucia-gebouw

55

5.9

Aandachtsgebied geluid

56

Beoordeling

58

Toetsing Activiteitenbesluit milieubeheer

58

6 6.1

L 1023-19-RA-002 4

6.1.1

Inleiding

58

6.1.2

Lucia-gebouw

59

6.1.3

Bestaande woningen

60

6.1.4

Coolsingel 75

62

6.1.5

Maximale geluidniveaus

63

6.2

Ruimtelijke ordening

63

6.3

Aandachtsgebied geluid

64

7

Conclusie

66

7.1

Algemeen

66

7.2

Lucia-gebouw

66

7.3

Bestaande woningen

67

7.4

Coolsingel 75

68

7.5

Aandachtsgebied geluid

68

7.6

Resumé

68

L 1023-19-RA-002 5

1

Inleiding

1.1 S i t u a t i e s c h e t s

In opdracht van Gemeente Rotterdam is onderzoek verricht naar de geluidsituatie op en rondom het Stadhuisplein en de Kruiskade te Rotterdam ten gevolge van de aanwezige horeca in relatie tot nabijgelegen woningen. Op het Stadhuisplein en de Kruiskade zijn diverse horecagelegenheden gevestigd, die muziekgeluid ten gehore brengen op verschillende volumes in de dag-, avond- en nachtperiode. In onderstaande wordt een drietal figuren weergegeven, waarin respectievelijk de algemene situatie, de situering van gelegenheden en woningen op het Stadhuisplein en de situering van gelegenheden en woningen op de Kruiskade worden weergegeven. f1.1 Situering horecagelegenheden Stadhuisplein en Kruiskade ten opzichte van beschouwde woningen

L 1023-19-RA-002 6

f1.2 Situering horecagelegenheden Stadhuisplein

Get Plein `t Fust Amigo (1e Coco- Cornelis Skihut Back verdieping) Nuts

Cool63

Gevel Studentenwoningen

f1.3 Situering horecagelegenheden Kruiskade

TIWYA Beurs

Villa Thalia

Gevel woning Kruiskade 2

L 1023-19-RA-002 7

1.2 I n l e i d i n g

In 2017 zijn op korte afstand (circa 30 meter) van de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein studentenwoningen gerealiseerd in het Lucia-gebouw, een tegenovergelegen pand dat voorheen in gebruik was als kantoor. Aanleiding van voorliggend onderzoek is de reparatie van het bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel, vastgesteld op 17 oktober 2019. De Gemeente Rotterdam is als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 19 augustus 2020 opgedragen dit bestemmingsplan te repareren. Het bestemmingsplan maakt het namelijk mogelijk om aan het Stadhuisplein te wonen in de directe omgeving van de bestaande horecagelegenheden. Van deze mogelijkheid is ook gebruik gemaakt: tegenover de bestaande horecagelegenheden zijn studentenwoningen gerealiseerd. De horeca-ondernemers hebben beroep ingesteld naar aanleiding van de mogelijkheid om te wonen, omdat zij vinden dat ze hierdoor beperkt worden in hun bedrijfsvoering. De Raad van State heeft in de uitspraak aangegeven dat de gemeente in het vorige bestemmingsplan onvoldoende heeft aangetoond dat er geen sprake is van een onevenredige beperking in de bedrijfsvoering. Ook is niet duidelijk hoe er in de woningen een goed woon- en leefklimaat kan worden gewaarborgd. De gemeente zal dat alsnog moeten aantonen en op basis daarvan het bestemmingsplan moeten repareren. Het voorliggende rapport is om die reden opgesteld.

Teneinde een oplossing voor de huidige situatie te vinden is, in overleg met de eigenaren van het Lucia-gebouw, de eigenaren van de panden van de horecagelegenheden en de horeca-exploitanten, gezocht naar maatregelen bij zowel het Lucia-gebouw als de horecagelegenheden. Hierbij was van belang om de bedrijfsvoering van de horeca niet onevenredig te beperken, maar ook de hinder voor de bewoners van het Lucia-gebouw weg te nemen. Thans zijn de te realiseren oplossingen bij beide gebouwen vastgesteld. In voorliggend onderzoek worden deze oplossingen beschreven en wordt bepaald wat de resulterende geluidniveaus in de studentenwoningen zijn. Op basis van geluidmetingen en -berekeningen zijn de geluidniveaus in de huidige situatie en de situatie na maatregelen bepaald ten gevolge van de afzonderlijke horecagelegenheden. De horecagelegenheden vallen onder het Activiteitenbesluit milieubeheer en dienen daarmee formeel te voldoen aan de standaard grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer van 50 of 55 dB(A)-etmaalwaarde ter hoogte van de gevel en 35 dB(A)-etmaalwaarde in de woningen. Hierbij wordt het muziekgeluid in de horecagelegenheden, stemgeluid op de terrassen en overig geluid ten gevolge van technische installaties en laden en lossen beschouwd.

Uit de resultaten van het onderzoek volgt dat in de situatie na maatregelen niet kan worden voldaan aan de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer ter hoogte van de gevel van de woningen, maar dat elke horecagelegenheid ruimschoots voldoet aan de grenswaarde voor het binnengeluidniveau uit het Activiteitenbesluit milieubeheer. De gemeente kan dus maatwerkvoorschriften vaststellen conform artikel 2.20 van het Activiteitenbesluit.

L 1023-19-RA-002 8

Als tweede doelstelling is, in het kader van een goede ruimtelijke ordening en hiermee samenhangend een akoestisch acceptabel woon- en leefklimaat, een binnengeluidniveau in de woningen van 35 dB(A)-etmaalwaarde ten gevolge van alle horecagelegenheden samen geformuleerd als streefwaarde. Hierbij wordt ook een beknopte beschouwing gegeven van de te verwachten geluidniveaus ten gevolge van overige omgevingsbronnen zoals wegverkeerslawaai en voorbijgangers op het Stadhuisplein. Opgemerkt wordt dat het na te streven binnengeluidniveau in het kader van de ruimtelijke ordening hiermee strenger is dan wanneer wordt aangesloten bij de grenswaarde uit het Activiteitenbesluit milieubeheer van 35 dB(A)-etmaalwaarde per inrichting. Ten behoeve van het bestemmingsplan zullen, naast het Lucia-gebouw, ook de reeds bestaande woningen aan (onder andere) de Joost Banckertsplaats worden beschouwd, evenals het nog te realiseren wooncomplex aan Coolsingel 75. Ook ter hoogte van de bestaande woningen dient door de horecagelegenheden te worden voldaan aan de standaard grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer.

Tenslotte zal op basis van het muziekgeluid ten gevolge van de beschouwde horecagelegenheden aan de Kruiskade en het Stadhuisplein een aandachtsgebied worden gedefinieerd waar woningbouw alleen mogelijk is na uitvoering van een akoestisch onderzoek ten behoeve van de benodigde gevelwering om een acceptabel woon- en leefklimaat te kunnen waarborgen. In hoofdstuk 2 wordt het historisch kader voor voorliggend onderzoek geschetst. In hoofdstuk 3 worden de wettelijke aspecten beschouwd, waarbij wordt ingegaan op grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer en maatwerkvoorschriften. Tevens wordt hier ingegaan op het beoordelingskader voor ruimtelijke ordening, zoals het creëren van een acceptabel woon- en leefklimaat. In hoofdstuk 4 worden alle uitgangspunten op een rij gezet voor de horecagelegenheden (exploitatie, gevelwering etc.) en de verschillende woningen en worden ook de overige te beschouwen aspecten benoemd, zoals wegverkeerslawaai. In hoofdstuk 5 worden de rekenresultaten gegeven voor de geluidniveaus bij het Luciagebouw, Coolsingel 75 en de reeds langer bestaande woningen. De rekenresultaten worden hierbij uitgesplitst per horecagelegenheid en per exploitatiefunctie (restaurant- en uitgaansfunctie). Tevens wordt het cumulatieve invallende geluidniveau ten gevolge van de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade beschouwd.

Voor het Luciagebouw worden ook de rekenresultaten voor het resulterende binnengeluidniveau gegeven. Tenslotte worden de geluidcontouren voor het muziekgeluid ten gevolge van de horecagelegenheden tezamen gegeven.

L 1023-19-RA-002 9

In hoofdstuk 6 worden de berekende geluidniveaus per inrichting beoordeeld en getoetst aan de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer en wordt het geluidniveau van alle horecagelegenheden samen getoetst aan de in het kader van ruimtelijke ordening gestelde eisen voor het binnengeluidniveau in het Lucia-gebouw. In hoofdstuk 7 worden enkele samenvattende conclusies getrokken.

L 1023-19-RA-002 10

2

Onderzoekskader Op het Stadhuisplein en aan de Kruiskade zijn al geruime tijd meerdere (nacht)horecagelegenheden gevestigd, waaronder enkele clubs met een exploitatie met een relatief hoog muziekvolume in de nachtperiode. De exploitatie van deze gelegenheden leidde in de periode tot 2012 tot klachten over geluidhinder. In samenwerking tussen DCMR, Gemeente Rotterdam, de horeca-exploitanten en de pand-eigenaren is er in 2012 een convenant gesloten, waarbij alle partijen zich hebben geconformeerd aan de realisatie van een geluidmonitoringssysteem om geluidhinder bij omwonenden te beperken. Dit systeem heeft geleid tot een reductie van het aantal klachten over geluidoverlast en om deze reden is er op 6 juli 2016 een nieuwe overeenkomst gesloten, onder kenmerk "Geluidmonitoringssysteem Stadhuisplein Rotterdam e.o.", d.d. juli 2016. In 2017 is het Lucia-gebouw, gelegen op korte afstand (circa 30 meter) van de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein, getransformeerd naar wooneenheden, waar studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam worden gehuisvest. Gezien de korte afstand tot de horecagelegenheden is er ter hoogte van de gevel van deze studentenwoningen thans sprake van hoge geluidniveaus van circa 72 tot 75 dB(A), met ongeveer gelijkwaardige bijdragen van stem- en muziekgeluid.

Op basis van de huidige gevel in het Lucia-gebouw leidt dit tot equivalente geluidniveaus in de woningen van circa 50 dB(A) gedurende de openingstijden van de horecagelegenheden (tot ca. 05:00 uur), waarmee er geen sprake is van een acceptabel akoestisch woon- en leefklimaat. In de aanloop naar de uitspraak van de Raad van State van 19 augustus 2020 is Peutz door Gemeente Rotterdam al betrokken bij het doen van onderzoek naar de geluidssituatie op het Stadhuisplein. In eerste instantie is op basis van de regels (en daarin opgenomen geluidsnormen) uit het bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel, d.d. 17 oktober 2019, dat bij de Raad van State ter discussie stond, onderzoek gedaan. Gaandeweg is echter gebleken dat de in die regels opgenomen geluidnormen een te grote beperking opleveren voor de horecagelegenheden. In gezamenlijkheid zijn de uitgangspunten met betrekking tot de na te streven geluidnormen gewijzigd, zodat de horeca niet onevenredig wordt beperkt en tevens een akoestisch acceptabel woon- en leefklimaat in het Lucia-gebouw wordt gewaarborgd. Ruim voor de zitting bij de Raad van State op 26 mei 2020 is door de Gemeente Rotterdam in november 2019 het initiatief genomen tot het voeren van overleg met betrokken partijen (o.a. DCMR, de eigenaar en gebruikers van het Lucia-gebouw, de eigenaren van de horecapanden en de horeca-exploitanten).

Hierbij zijn de uitgangspunten afgestemd en zijn verschillende oplossingsrichtingen verkend. In voorliggend rapport wordt de in dit overlegtraject gekozen oplossing beschouwd en worden de resulterende geluidniveaus na realisatie van de benodigde maatregelen inzichtelijk gemaakt, waarbij zowel wordt gekeken naar het geluid ten gevolge van de afzonderlijke horecagelegenheden als naar het cumulatieve geluidniveau door alle horecagelegenheden tezamen.

L 1023-19-RA-002 11

Voorliggend onderzoek zal als basis worden gebruikt voor de planregeling in de reparatie van het bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel. Conform de uitspraak van de Raad van State d.d. 19 augustus 2020 dient de resulterende planregeling tot een situatie te leiden waarbij de horeca ter hoogte van de bestaande woningen voldoet aan de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer, er een acceptabel woon- en leefklimaat heerst in de woningen én de horeca niet onevenredig wordt beperkt in de bedrijfsvoering. Voorliggend rapport vervangt rapport L 1023-19-RA-001, d.d. 27 augustus 2021. Naar aanleiding van voornoemd rapport zijn door de verschillende betrokken partijen de volgende voor geluid naar de omgeving relevante commentaarpunten aangeleverd: − de gebouwhoogte van het gebouw aan Coolsingel 65 was te laag gemodelleerd. Dit heeft als resultaat dat de rekenresultaten ter hoogte van een aantal van de toetspunten van Coolsingel 75 lager zijn geworden ten gevolge van een betere afschermende werking van het gebouw; − de begrenzing van de terrassen van Skihut, Get Back, Plein, 't Fust en Coco-Nuts waren gemodelleerd naar de wintersituatie in plaats van de zomersituatie. Hiermee komt de begrenzing van de terrassen vijf meter dichterbij de gevel van het Lucia-gebouw te liggen.

Dit is verwerkt in het akoestisch rekenmodel; − de richtingsindex (DI) in de bronsterkteberekeningen voor de uitstralende gevels is aangepast; − de geveloppervlakken van de horecagelegenheden voor de te beschouwen situatie zijn aangepast op basis van de laatste tekeningen van Kraaijvanger voor de panden van Leyten (kenmerk 3224.01, d.d. 18 mei 2021) en de panden van Après Skihut en Get Back (kenmerk 3266.01, d.d. 28 oktober 2021); − Mexicaans restaurant Amigo wordt als aparte gelegenheid op de eerste verdieping boven Plein, `t Fust en Coco-Nuts beschouwd; − op de eerste verdieping van Après Skihut en Get Back wordt een nieuwe afzonderlijke horecagelegenheid voorzien (zie tekeningen Kraaijvanger met kenmerk 3266.01, d.d. 28 oktober 2021). Conform opgave van de exploitant wordt hier naar verwachting een restaurant gevestigd; − voor beide bovenstaande gelegenheden op de eerste verdieping worden in het dak van de uitbouw glazen daklichten voorzien. Voor de geluidisolatie wordt hierbij eenzelfde reductie gehanteerd als voor de gevel op de eerste verdieping; − de reductie voor de gevel van Cool63 en Cornelis in de 31 Hz-octaafband is aangepast van 26 naar 22 dB.

L 1023-19-RA-002 12

3

Wettelijke aspecten

3.1 A c t i v i t e i t e n b e s l u i t m i l i e u b e h e e r

3.1.1 S t a n d a a r d g r e n s w a a r d e n a r t i k e l 2 . 1 7

Horeca-inrichtingen, zoals aanwezig in binnenstedelijke omgevingen, gelden vrijwel altijd als 'type B' inrichtingen volgens het Activiteitenbesluit milieubeheer, dat wil zeggen dat er geen omgevingsvergunning milieu nodig is. Bij oprichting of wijziging dient een melding te worden gedaan aan het bevoegd gezag. Voor type B inrichtingen gelden standaard grenswaarden voor geluid. De belangrijkste voorwaarden zijn opgenomen in artikel 2.17 van het Activiteitenbesluit milieubeheer, zie onder:

In principe geldt dat al het industriegeluid dat veroorzaakt wordt door de inrichting dient te worden beschouwd bij toetsing aan de grenswaarden. Bij metingen en berekeningen dient dus (naast het muziekgeluid) tevens het stemgeluid afkomstig van een bij de gelegenheid horend terras te worden beoordeeld, tenzij dit een onverwarmd en onoverdekt terras betreft. Ook dient het geluid ten gevolge van bijvoorbeeld koel- en ventilatievoorzieningen te worden beschouwd. Dit betekent dat horeca-inrichtingen dienen te voldoen aan langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (LAr,LT) ter hoogte van de gevel van woningen van 50, 45 en 40 dB(A) in L 1023-19-RA-002 13

respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode, overeenkomend met een grenswaarde van 50 dB(A)-etmaalwaarde. Voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau in de woningen geldt een grenswaarde van 35, 30 en 25 dB(A) in de dag-, avond- en nachtperiode, oftewel 35 dB(A)-etmaalwaarde. Voor de horecagelegenheden zijn met name de avondperiode (19.00–23.00 uur) en de nachtperiode (23.00–07.00 uur) relevant, vanwege de strengere grenswaarden in combinatie met de doorgaans hogere geluidproductie in deze etmaalperioden. 3.1.2 O v e r g a n g s r e c h t

Horeca-inrichtingen die voor 1 december 1992 al in de huidige vorm in gebruik waren, kunnen volgens het Activiteitenbesluit milieubeheer gebruik maken van het overgangsrecht, waarmee de geldende geluidgrenswaarden voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau ter hoogte van de gevel van geluidgevoelige objecten met 5 dB(A) worden verhoogd. Vijf van de beschouwde inrichtingen aan het Stadhuisplein (Après Skihut, Get Back, Café Plein, Café 't Fust en Amigo) kunnen hier gebruik van maken. De grenswaarden voor deze horecagelegenheden ter hoogte van de gevel van woningen bedragen aldus 55, 50 en 45 dB(A) in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode (55 dB(A)-etmaalwaarde). 3.1.3 M u z i e k g e l u i d

Het Activiteitenbesluit milieubeheer verwijst voor de bepaling van het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau (LAr,LT) naar de Handleiding meten en rekenen industrielawaai 1999 (HMRI). Volgens de HMRI wordt, indien het geluid ten gevolge van een horeca-inrichting op beoordelingspunten ter hoogte van woningen herkenbaar is als muziekgeluid, een toeslag gehanteerd van 10 dB(A). Deze toeslag wordt gehanteerd bij de bepaling van het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau, alvorens het geluidniveau wordt getoetst aan de grenswaarden uit tabel 2.17a van het Activiteitenbesluit milieubeheer. De toeslag wordt toegepast op de cumulatieve waarde van muziek-, stem- en installatiegeluid ten gevolge van de inrichting. 3.1.4 M a a t w e r k v o o r s c h r i f t e n

In artikel 2.20 van het Activiteitenbesluit milieubeheer is een aantal mogelijkheden voor maatwerk voor individuele inrichtingen opgenomen. Artikel 2.20 heeft betrekking op inrichtingen in algemene zin en is dus niet alleen van toepassing op horeca-inrichtingen. Hierbij heeft de gemeente de mogelijkheid om strengere of soepelere geluidnormen op te leggen voor de gehele inrichting of voor een specifieke activiteit, anders dan festiviteiten. Bij het stellen van hogere geluidgrenswaarden moet een binnengeluidniveau in de woningen worden gewaarborgd (art. 2.20 lid 2) van maximaal 35 dB(A)-etmaalwaarde. Voorts kunnen op basis van artikel 2.20 lid 5 maatwerkvoorschriften worden gesteld, waarmee wordt bepaald welke technische en bouwkundige voorzieningen moeten worden aangebracht in een inrichting. Ook kunnen op basis van artikel 2.20 lid 5 gedragsregels worden aangegeven, zoals het dichthouden van ramen en deuren, waarmee aan de geldende geluidnormen kan worden voldaan. L 1023-19-RA-002 14

Volgens artikel 2.20 lid 6 kunnen voorts voorschriften worden opgesteld met betrekking tot onder andere de duur van de activiteiten, het treffen van maatregelen en de tijdstippen waarop de activiteiten plaatsvinden. Bij het versoepelen van de geluidnorm door de gemeente dient dit gemotiveerd te worden door één van de volgende redenen voor het stellen van nadere eisen: – de aanwezigheid van veel of juist weinig achtergrondgeluid bij naburige woningen; – de openingstijd van andere bedrijven; – de economische gevolgen die toepassing van de grenswaarden uit artikel 2.17 (tabel 2.17) voor het horecabedrijf zou hebben. Aanvullende opmerking

In de situatie van de woningen aan het Stadhuisplein zullen er maatwerkvoorschriften moeten worden verleend aan alle individuele horecagelegenheden. Vanwege de korte afstand tussen de horecagelegenheden en de woningen zal het geluidniveau ter hoogte van de gevel van de woningen in de maatwerkvoorschriften relatief hoog zijn. Bij het opstellen van deze maatwerkvoorschriften dient echter ook rekening te worden houden met het cumulatieve binnengeluidniveau in de studentenwoningen, teneinde een acceptabel woonen leefklimaat in de woningen te kunnen waarborgen. Daarom dient er tevens een cumulatieve geluidgrenswaarde op de gevel te worden gesteld voor alle gelegenheden samen, waaraan moet worden voldaan (zie onder). 3.2 R u i m t e l i j k e o r d e n i n g

3.2.1 A l g e m e e n

De grenswaarden zoals vastgelegd in het Activiteitenbesluit milieubeheer voor afzonderlijke inrichtingen borgen in principe een acceptabel woon- en leefklimaat bij geluidgevoelige objecten. In voorliggende situatie is echter sprake van een relatief groot aantal horecagelegenheden op korte afstand van de woningen. Daarom is het ook nodig dat er wordt gekeken naar het gecumuleerde geluidniveau ten gevolge van alle horecagelegenheden tezamen teneinde een acceptabel woon- en leefklimaat in de woningen te kunnen waarborgen. In onderstaande worden alle bronnen die hier invloed op kunnen hebben beschreven. 3.2.2 C u m u l a t i e h o r e c a g e l e g e n h e d e n S t a d h u i s p l e i n e n K r u i s k a d e

In voorliggend onderzoek wordt een cumulatief binnengeluidniveau van 35 dB(A)etmaalwaarde ten gevolge van alle beschouwde horecagelegenheden tezamen nagestreefd. Deze streefwaarde is gelijk aan de standaard grenswaarde voor het geluid in geluidgevoelige objecten uit het Activiteitenbesluit milieubeheer voor één inrichting. Derhalve kan bij een cumulatief binnengeluidniveau van 35 dB(A)-etmaalwaarde in redelijkheid worden aangenomen dat er sprake is van een acceptabel woon- en leefklimaat. In voorliggend onderzoek zal daarom het cumulatieve binnengeluidniveau ten gevolge van alle horecagelegenheden tezamen worden getoetst aan deze streefwaarde van 35 dB(A)etmaalwaarde. L 1023-19-RA-002 15

3.2.3 O v e r i g e h o r e c a g e l e g e n h e d e n

In voorliggend onderzoek ligt de nadruk op de (nacht)horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade, maar er zijn nog diverse andere gelegenheden in de directe omgeving van het Lucia-gebouw waaronder hotels, restaurants en een casino. Deze gelegenheden zullen kwalitatief worden beschouwd in hoofdstuk 4. 3.2.4 P a s s a n t e n g e l u i d

Gedurende de avond- en nachtperiode is er op het Stadhuisplein ook relatief veel uitgaanspubliek op de been wat niet direct is toe te rekenen aan de horecagelegenheden. Het Stadhuisplein wordt bijvoorbeeld ook veelvuldig gebruikt door passanten en als ontmoetings- en verzamelplek. Deze passanten zijn relevant voor het (stem-)geluidniveau ter hoogte van de woningen. Groepjes bezoekers van de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein zullen zich op het plein verzamelen voor ze de betreffende gelegenheid betreden en nadat ze uit de horecagelegenheid komen zullen zij nog even kunnen napraten. In het kader van de ruimtelijke ordening zal het door de passanten geproduceerde geluid worden meebeschouwd in de toetsing aan het binnengeluidniveau van 35 dB(A)-etmaalwaarde. 3.2.5 W e g v e r k e e r s l a w a a i

Ten behoeve van de bepaling van het cumulatieve geluidniveau ter hoogte van de appartementen in het kader van de ruimtelijke ordening dient tevens het geluidniveau ten gevolge wegverkeer te worden beschouwd. Hierbij is voor de appartementen aan de Stadhuispleinzijde met name het weg- en tramverkeer op de Coolsingel van belang. In het kader van de ruimtelijke ordening wordt tevens het wegverkeerslawaai meebeschouwd in de toetsing aan het binnengeluidniveau van 35 dB(A)-etmaalwaarde. 3.2.6 O v e r i g g e l u i d

Naast de reeds genoemde geluidbronnen is er nog een aantal andere geluidbronnen in de omgeving zoals bijvoorbeeld technische installaties van andere inrichtingen dan de beschouwde horecagelegenheden (winkels etc.). Gezien de situering van deze technische installaties (grotendeels aan de Sint-Luciastraatzijde van het Lucia-gebouw) kan in redelijkheid worden aangenomen dat deze installaties geen significante bijdrage leveren aan het geluidniveau bij de woningen aan de Stadhuispleinzijde van het Lucia-gebouw. Derhalve worden deze geluidbronnen niet verder betrokken bij het onderzoek. 3.3 A a n d a c h t s g e b i e d g e l u i d

Als gevolg van de uitspraak van de Raad van State van 19 augustus 2020 moet ook de planregel voor het aandachtsgebied geluid (Artikel 23 uit bestemmingsplan Lijnbaankwartier-Coolsingel) opnieuw bekeken worden. Binnen dit aandachtsgebied is er nog invloed van het gecumuleerde geluid van de bestaande horecagelegenheden aan het Stadhuisplein én de Kruiskade en dient hier derhalve rekening mee te worden gehouden bij de realisatie van nieuwe woningen. Peutz heeft in opdracht van de gemeente in 2019 deze invloed onderzocht op basis van bureau-onderzoek. L 1023-19-RA-002 16

In voorliggend onderzoek is de invloed opnieuw beschouwd, gebaseerd op de aangepaste uitgangspunten met betrekking tot muziekgeluid in de horecagelegenheden. De uitkomsten hiervan zijn opgenomen in paragraaf 5.9.

L 1023-19-RA-002 17

4

Uitgangspunten

4.1 A l g e m e e n

De horecagelegenheden kennen twee exploitatiesituaties met verschillende geluidemissies, te weten de restaurantfunctie en de uitgaansfunctie. In de restaurantfunctie is de geluidemissie relatief laag ten opzichte van de uitgaansfunctie. In de volgende paragrafen zal voor de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade worden beschouwd wat de exploitatie in beide functies inhoudt qua muziekvolumes en terrasbezetting. Ook wordt aandacht besteed aan de gevelwering bij de verschillende horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en wordt tevens geluidemissie ten gevolge van technische installaties voor koeling en ventilatie beschouwd. Naast de uitgangspunten voor de horecagelegenheden worden ook de overige geluidbronnen in kaart gebracht en wordt de gevelwering bij het Lucia-gebouw beschouwd. Voor de gehanteerde uitgangspunten is onder meer gebruik gemaakt van de volgende informatiebronnen: − data afkomstig uit het monitoringssysteem Stadhuisplein en omgeving; − door Kupers en Niggebrugge (adviseur van de horeca-exploitanten) per e-mail d.d.

1 juli 2021 aangeleverde informatie met betrekking tot muziekgeluidniveaus en bijbehorende geluidspectra in de uitgaansfunctie voor de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade; − VDI-publicatie 3770 – 2012-09 "Emissionskennwerte von Schallquellen Sport- und Freizeitanlagen"; − onderzoeksgegevens van Peutz met betrekking tot bronvermogens van stemgeluid in restaurants en op terrassen; − opgave van horeca-exploitanten en tekeningen van de terrasopstelling voor de maximale capaciteit van de terrassen; − opgegeven spectrale reducties van gevels door Buro Bouwfysica (adviseur van Leyten, gebouweigenaar van enkele panden aan de noordzijde van het Stadhuisplein) en DGMR (adviseur van de eigenaar van het Lucia-gebouw) voor respectievelijk een uitbouw bij de horecagelegenheden en een nieuw kozijnsysteem bij de woningen in het Lucia-gebouw; − gevelisolatiemetingen bij de gelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade, uitgevoerd op 7 januari 2020 door Peutz en Event Acoustics en op 3 mei 2021 door Peutz; − geluidonderzoeken Kupers en Niggebrugge en Event Acoustics voor de verschillende horecagelegenheden; − geluidmetingen uitgevoerd door DGMR op de gevel en in het Lucia gebouw in november en december 2019 (rapport M.2019.1192.02.R001, d.d.

28 januari 2020); − eerdere geluidonderzoeken Kupers en Niggebrugge en Event Acoustics voor de verschillende horecagelegenheden aan het Stadhuisplein en de Kruiskade, uitgevoerd in de periode tussen 2004 en 2015;

L 1023-19-RA-002 18

− tekeningen van Kraaijvanger voor de panden van Leyten (kenmerk 3224.01, d.d. 18 mei 2021) en de panden van Après Skihut en Get Back (kenmerk 3266.01, d.d. 28 oktober 2021) ten behoeve van de realisatie van een aanbouw bij de panden aan Stadhuisplein 17-29; 4.2 H o r e c a g e l e g e n h e d e n S t a d h u i s p l e i n

4.2.1 A l g e m e e n

In het kader van het onderzoek worden de volgende negen horecagelegenheden aan het Stadhuisplein beschouwd: − Après Skihut; − Get Back; − Café Plein; − Café 't Fust; − Coco-Nuts; − Cornelis Bar & Kitchen; − Cool63; − Amigo; − Nieuw te realiseren horecagelegenheid boven Après Skihut en Get Back. De eerste zes van deze gelegenheden en Amigo zijn reeds gevestigd aan het Stadhuisplein. Cool63 is thans nog niet gerealiseerd, maar zal naar verwachting in 2022 in gebruik worden genomen. De nieuw te realiseren gelegenheid boven Après Skihut en Get Back is in zijn geheel nog niet gerealiseerd en wordt naar verwachting opgestart na realisatie van de geprojecteerde aanbouw bij de horecagelegenheden. De horecagelegenheden aan het Stadhuisplein zijn doorgaans geopend in de dag-, avonden nachtperiode met openingstijden tussen 10:00 en 12:00 uur en sluitingstijden tussen 01:00 en 05:00 uur, waarbij er bij de gelegenheden onderscheid kan worden gemaakt in exploitatie volgens een restaurantfunctie en een uitgaansfunctie. Hier wordt in onderstaande paragrafen 4.2.2 en 4.2.3 nader op ingegaan. 4.2.2 R e s t a u r a n t f u n c t i e

Gedurende de dagperiode en (het eerste deel van) de avondperiode worden de gelegenheden geëxploiteerd volgens de restaurantfunctie. Dit betekent dat er binnen en op de terrassen kan worden gegeten en dat er sprake is van achtergrondmuziek in de horecagelegenheden. Voor de muziek in de horecagelegenheden tijdens de restaurantfunctie wordt uitgegaan van een standaard popmuziekspectrum. De schuifpuien in de horecagelegenheden zullen in de restaurantfunctie volledig zijn geopend om het bedienen van het terras door personeel gemakkelijker te maken.

L 1023-19-RA-002 19

Voor de personen op het terras tijdens de restaurantfunctie wordt aangenomen dat het bronvermogen circa 69 dB(A) per persoon bedraagt, vergelijkbaar met het bronvermogen voor spreken met stemverheffing uit VDI-publicatie 3770 – 2012-09. De spreektijd van personen op de terrassen bedraagt 50%. Dit betekent dat van de 100 aanwezige personen op het terras er op elk moment 50 personen spreken. In tabel 4.1 wordt per horecagelegenheid de maximale terrasbezetting in de restaurantfunctie conform opgave van de horeca-exploitanten (per e-mail d.d. 23 en 24 april 2020, inclusief terrastekeningen tafelopstelling) en het gemiddelde binnengeluidniveau in de horecagelegenheden, afgeleid uit het monitoringssysteem Stadhuisplein en omgeving, gegeven. t4.1 Exploitatie horecagelegenheden in restaurantfunctie Betreft

Maximale terrasbezetting

Binnengeluidniveau in dB(A)

Après Skihut

200

73

Get Back

100

68

Café Plein

100

70

Café 't Fust

150

71

Coco-Nuts

225

75

Cornelis

200

70

Cool63

275

73

Amigo

n.v.t.

70

Nieuwe gelegenheid boven Skihut

n.v.t.

70

Op basis van de maximale terrasbezettingen bedraagt het totaal aantal personen op de terrassen in de restaurantfunctie 1250 personen. Het is mogelijk dat er in de restaurantfunctie (elektronisch versterkte) achtergrondmuziek op de terrassen ten gehore wordt gebracht door middel van enkele speakers aan de gevel of in de parasols. Voor het onderzoek wordt aangenomen dat het bronvermogen van deze speakers per horecagelegenheid in totaal niet meer bedraagt dan 80 dB(A) met een achtergrondmuziekspectrum. Met een dergelijk bronvermogen kan een muziekgeluidniveau van 60 tot 65 dB(A) worden bewerkstelligd op de terrassen. 4.2.3 U i t g a a n s f u n c t i e

De uitgaansfunctie van de horecagelegenheden is aan de orde in (het laatste deel van) de avondperiode (tot 23:00 uur) en de nachtperiode (tot uiterlijk 05:00 uur). De overgang tussen restaurant- en uitgaansfunctie ligt niet vast qua tijd en derhalve wordt ervan uitgegaan dat zowel de restaurant- als de uitgaansfunctie gedurende de hele avondperiode aan de orde kunnen zijn. Tijdens de uitgaansfunctie wordt in de horecagelegenheden elektronisch versterkte muziek met een hoog geluidniveau ten gehore gebracht. Hierbij dient de gevel van de horecagelegenheid volledig te zijn gesloten, teneinde geluidhinder in de woonomgeving L 1023-19-RA-002 20

zoveel als mogelijk te beperken. Voor de muziek wordt uitgegaan van geluidniveaus en bijbehorende spectra zoals per e-mail aangeleverd door Kupers en Niggebrugge op 1 juli 2021 (zie ook tabel 4.3). Voor het stemgeluid van personen op de terrassen tijdens de uitgaansfunctie wordt aangenomen dat het bronvermogen circa 75 dB(A) per persoon bedraagt, overeenkomend met zeer luid spreken conform VDI-publicatie 3770 – 2012-09. De spreektijd per persoon bedraagt hierbij 50%. In overleg met de Gemeente Rotterdam en de horeca-exploitanten wordt voor de uitgaansfunctie een maximale terrasbezetting van 1750 personen aangehouden. Conform de exploitatievergunning mogen de terrassen van de horecagelegenheden geopend zijn tot uiterlijk 02:00 uur in de nachtperiode (in de avonden van vrijdag op zaterdag en van zaterdag op zondag). Derhalve mag op het stemgeluid van de terrassen een bedrijfsduurcorrectie worden toegepast in de nachtperiode. In tabel 4.2 worden per horecagelegenheid de uitgangspunten qua terrasbezetting en binnengeluidniveau op de dansvloer tussen circa 00:00 en sluitingstijd gegeven, afgeleid uit de meetgegevens uit het monitoringssysteem Stadhuisplein en omgeving voor meerdere data. t4.2 Exploitatie horecagelegenheden in uitgaansfunctie Betreft

Maximale terrasbezetting

Binnengeluidniveau op de dansvloer in dB(A)

Après Skihut

260

109

Get Back

140

110

Café Plein

150

103

Café 't Fust

250

104

Coco-Nuts

250

107

Cornelis

300

105

Cool63

400

105

Amigo

n.v.t.

90

Nieuwe gelegenheid boven Skihut

n.v.t.

90

In tabel 4.3 wordt het gehanteerde spectrum voor het binnengeluidniveau zoals aangeleverd door Kupers en Niggebrugge weergegeven voor Après Skihut, Get Back, Café Plein, Café 't Fust en Coco-Nuts. Vooruitlopend op de rekenresultaten wordt voor Cornelis en Cool63 een spectrum aangehouden dat zich in de laagfrequente octaafbanden van 63 en 125 Hz tussen het dance- en housemuziekspectrum bevindt, teneinde een acceptabel woon- en leefklimaat in het Lucia-gebouw te kunnen waarborgen. Voor Amigo en de nieuwe gelegenheid boven Skihut en Get Back wordt, in overleg met de pandeigenaren en op basis van de mogelijkheden met de voorgestelde gevelisolatie op de eerste verdieping en de geprojecteerde beglazing in het dak (zie paragraaf 4.2.4), uitgegaan van exploitatie met een restaurantfunctie met enigszins verhoogde muziekgeluidniveaus later op de avond en in (het begin van) de nachtperiode (circa 90 dB(A) dancemuziekspectrum).

L 1023-19-RA-002 21

t4.3 Spectra van binnengeluidniveaus op de dansvloer in dB(A) in horecagelegenheden Stadhuisplein Betreft

Geluidniveau in dB(A) in octaafband met middenfrequentie in Hz

Totaal in

31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

dB(A)

Après Skihut

67

86

89

100

106

104

95

89

75

109

Get Back

68

87

92

97

108

105

94

87

81

110

Café Plein

70

90

88

95

98

98

93

86

76

103

Café 't Fust

63

83

81

91

102

99

90

85

75

104

Coco-Nuts

71

91

94

98

104

102

92

84

74

107

Cornelis

68

88

96

97

100

99

97

93

83

105

Cool63

68

88

96

97

100

99

97

93

83

105

Amigo

50

70

79

82

85

84

82

78

68

90

Nieuwe gelegenheid

50

70

79

82

85

84

82

78

68

90

4.2.4 G e v e l i s o l a t i e

Ter vervanging van de huidige gevels zal in de panden bij Après Skihut, Get Back, Café Plein, Café 't Fust, Coco-Nuts en Amigo een uitbouw over de begane grond en de eerste verdieping worden gerealiseerd. Voor de uitvoering en de bijbehorende geluidisolatie van deze gevel wordt in voorliggend onderzoek uitgegaan van de notitie van Buro Bouwfysica met nummer 18208.09, d.d. 18 december 2020. In deze notitie wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten: − een bouwkundige scheiding tussen de begane grond en de eerste verdieping; − een afname van het muziekgeluidniveau tussen de dansvloer en de gevels op de begane grond van 5 dB(A); − een reductie RAhouse van circa 43 dB(A) voor de gevel op de begane grond; − een reductie RAhouse van circa 36 dB(A) voor de gevel op de eerste verdieping en voor de beglazing van de geprojecteerde daklichten in de aanbouw op de eerste verdieping. Het dak van de eerste verdieping wordt geacht voldoende zwaar te worden uitgevoerd, zodat geen relevante geluidemissie via het dak wordt verwacht. Voor de gelegenheden op de eerste verdieping (Amigo en de nieuwe gelegenheid boven Après Skihut en Get Back) wordt gezien de aard van de horeca (restaurant) uitgegaan van een uniform geluidniveau in de hele gelegenheid. Conform de tekeningensets van Kraaijvanger (kenmerk 3224.01, d.d. 18 mei 2021 en kenmerk 3266.01, d.d.

28 oktober) wordt thans ook beglazing in het dak op de eerste verdieping van de uitbouw voorzien. Voor deze beglazing wordt uitgegaan van eenzelfde reductie van RAhouse = 36 dB(A). De gehanteerde spectrale reducties van beide gevels (begane grond en eerste verdieping van de aanbouw) zijn per e-mail verstrekt door Buro Bouwfysica op 25 november 2020 en worden gegeven in tabel 4.4. De genoemde gevelopbouw is hierbij ter indicatie en de spectrale reductie is leidend voor de berekeningen. L 1023-19-RA-002 22

t4.4 Spectrale reductie gevel begane grond en eerste verdieping na realisatie uitbouw horecagelegenheden Après Skihut, Get Back, Café Plein, Café `t Fust en Coco-Nuts Betreft beglazing Begane grond,

Reductie in dB(A) voor octaafband met middenfrequentie

RAhouse in

31

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

dB(A)

24

30

47

59

66

70

73

73

75

43

22

25

36

39,5

45

49,5

51,5

55,5

58

36

opbouw 86.2SI-24-66.2SI – 500 mm luchtspouw – 66.2SI Eerste verdieping, opbouw 86.2SI-24-66.2SI

Voor de gevels van Cornelis Bar & Kitchen wordt uitgegaan van de theoretische geluidisolatie van de bestaande gevel, bestaande uit geluidwerend isolatieglas van type Stapid Silence XN 68.2/SGG Climaplus Ultra N HR++, met een geluidreductie R Ahouse van circa 34 à 36 dB(A). Tijdens metingen op 7 januari 2020 is een geluidisolatie van circa 24 dB(A) gemeten van de bestaande gevel. Mogelijke oorzaken hiervan dienen te worden onderzocht en verholpen, zodat de gevel kan voldoen aan de theoretische specificaties. De afname van het geluidniveau vanaf de dansvloer naar de gevel is tijdens metingen bij Cornelis op 7 januari vastgesteld op 1 dB(A). Dit uitgangspunt wordt aangehouden voor zowel de begane grond als de eerste verdieping. Ten behoeve van eerder door Peutz verricht onderzoek is door toenmalig opdrachtgever MAB Development/Rotterdam Cool B.V. voor de gevel van Cool63 een te hanteren beglazing opgegeven met een reductie R Ahouse van 36 dB(A). De opbouw van deze beglazing is: − blank isolatieglas HR++ 66.A2 – 20A – 86.A2; − brandwerend isolatieglas HR++ 66.A2 – 20 A – contraflam Lite EW 30 13mm. De opbouw van de thans geplaatste beglazing komt hiermee overeen. Bij geluidisolatiemetingen op 2 mei 2021 is voor de gevel van Cool63 een reductie van circa 24 dB(A) gemeten.

Mogelijke oorzaken van het verschil (ten opzichte van de aangenomen reductie van 36 dB(A)) dienen te worden onderzocht en verholpen, zodat de gevel kan voldoen aan de theoretische specificaties. Voor de afname van het geluidniveau vanaf de dansvloer naar de gevel wordt bij Cool63 rekening gehouden met 2 dB(A). Dit uitgangspunt wordt aangehouden voor zowel de begane grond als de eerste verdieping. Omdat sprake is van een gelijkwaardige gevel bij Cornelis en Cool63 wordt voor beide gelegenheden aangenomen dat na aanpassingen aan de gevel een reductie R Ahouse kan worden bewerkstelligd van circa 35 dB(A) met een spectrum zoals gegeven in tabel 4.5.

L 1023-19-RA-002 23

t4.5 Spectrale reductie gevels Cornelis en Cool63 Betreft Cornelis Bar & Kitchen & Cool63

Reductie in dB(A) voor octaafband met middenfrequentie

RAhouse in

31

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

dB(A)

22

28

30

34

42

44

43

51

53

35

Alle toegangsdeuren van de horecagelegenheden dienen te zijn voorzien van een sluisconstructie die in ieder geval gedurende de uitgaansfunctie in gebruik is, waarbij de deuren van deze sluisconstructie slechts worden geopend voor het onmiddellijk doorlaten van personen of goederen. Te allen tijde dient één van de deuren van een sluisconstructie gesloten te worden gehouden, teneinde afdoende reductie te kunnen bewerkstelligen. Het doorlaten van grote groepen personen dient derhalve gecontroleerd plaats te vinden. 4.2.5 T e c h n i s c h e i n s t a l l a t i e s

De horecagelegenheden maken gebruik van technische installaties ten behoeve van ventilatie en koeling etc. Het gezamenlijke bronvermogen van de installaties bij Coco-Nuts bedraagt in totaal circa 78 dB(A), conform rapport R0501078aaA0.jk, d.d. 10 juli 2012 van Kupers en Niggebrugge. Voor de overige gelegenheden zijn geen exacte gegevens beschikbaar van de geplaatste technische installaties en het bijbehorende bronvermogen. Daarom wordt voor al deze gelegenheden uitgegaan van een maximaal te hanteren bronvermogen van circa 80 dB(A) per gelegenheid, met een bedrijfsduur van 75, 100 en 75% in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode, overeenkomstig met de openingstijden van de meeste horecagelegenheden. Bij eventuele vervanging van bestaande technische installaties dient met bovenstaand (maximaal) bronvermogen rekening te worden gehouden, door bijvoorbeeld stille versies van (koel-)installaties te plaatsen. Indien het opgestelde bronvermogen hoger dan 80 dB(A) is, dient te worden nagedacht over een akoestisch gunstiger situering (of afscherming) van de installaties. 4.2.6 L a d e n e n l o s s e n

Bij de verschillende horecagelegenheden vinden laad- en losactiviteiten plaats. In overleg is vastgesteld dat deze activiteiten met name in de dagperiode plaatsvinden. Bevoorrading door vrachtwagens in de avond- en nachtperiode komt vrijwel niet voor. Derhalve wordt rekening gehouden met laad- en losactiviteiten aan de Stadhuispleinzijde van de gelegenheden gedurende 1 uur in de dagperiode met een bijbehorend bronvermogen van 85 dB(A).

L 1023-19-RA-002 24

4.3 H o r e c a g e l e g e n h e d e n K r u i s k a d e

4.3.1 A l g e m e e n

Naast de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein zijn er tevens enkele horecagelegenheden gevestigd aan de Kruiskade, die dienen te worden beschouwd. Het betreft hierbij de volgende gelegenheden: − Café de Beurs; − TIWYA (voorheen Café Hugh); − Villa Thalia. Café de Beurs en TIWYA zijn doorgaans geopend vanaf circa 10:00 uur tot circa 03:00 à 04:00 uur met vergelijkbare exploitatievormen als de gelegenheden aan het Stadhuisplein. Villa Thalia is alleen geopend in de uitgaansfunctie vanaf circa 22:00 uur in de avond. Voor de horecagelegenheden aan de Kruiskade wordt thans uitgegaan van de huidige situatie voor de gevels, waarbij geen rekening wordt gehouden met aanvullende maatregelen. Vooruitlopend op de rekenresultaten zullen voor TIWYA en Café de Beurs wel aanvullende maatregelen benodigd zijn teneinde te kunnen voldoen aan de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer ter hoogte van bestaande woningen. 4.3.2 R e s t a u r a n t f u n c t i e

Voor Café de Beurs en TIWYA wordt uitgegaan van een maximale terrasbezetting in de restaurantfunctie van respectievelijk circa 225 en 100 personen. Voor de personen op het terras tijdens de restaurantfunctie wordt op basis van eerder onderzoek door Peutz en de VDI-publicatie aangenomen dat het bronvermogen circa 69 dB(A) per persoon bedraagt, met een spreektijd van 50%. Het muziekgeluidniveau in beide horecagelegenheden bedraagt in deze exploitatie maximaal circa 75 dB(A) met een standaard popmuziekspectrum, afgeleid uit het monitoringssysteem. Het is mogelijk dat er in de restaurantfunctie (elektronisch versterkte) achtergrondmuziek op de terrassen ten gehore wordt gebracht door middel van enkele speakers aan de gevel of in de parasols. Voor het onderzoek wordt aangenomen dat het bronvermogen van deze speakers per horecagelegenheid in totaal niet meer bedraagt dan 80 dB(A) met een achtergrondmuziekspectrum. 4.3.3 U i t g a a n s f u n c t i e

In de uitgaansfunctie bij Café de Beurs, Villa Thalia en TIWYA wordt uitgegaan van een muziekgeluidniveau in de horecagelegenheden van 100 tot 103 dB(A) met bijbehorende spectra zoals gegeven in tabel 4.6 en verstrekt door Kupers en Niggebrugge per e-mail d.d. 1 juli 2021. Tijdens deze exploitatiesituatie dient de gevel van de gelegenheden volledig gesloten te zijn, teneinde de geluidemissie te beperken.

L 1023-19-RA-002 25

t4.6 Spectra van binnengeluidniveaus op de dansvloer in horecagelegenheden aan de Kruiskade Betreft

Geluidniveau in octaafband met middenfrequentie in Hz

Totaal in

31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

dB(A)

Café de Beurs

61

81

89

89

97

101

94

86

76

103

TIWYA

70

90

90

93

97

96

91

91

81

102

Villa Thalia

70

90

82

94

94

92

90

88

79

100

Op basis van de metingen tijdens het locatiebezoek wordt voor de afname van het geluidniveau op de dansvloer naar de gevel bij Café de Beurs in het disco-gedeelte circa 3 dB(A) aangehouden. Vanwege een lager muziekgeluidniveau in het cafégedeelte, gelegen aan de zijde van de Lijnbaan, is hier uitgegaan van een afname van 10 dB(A) ter hoogte van de gevel ten opzichte van de dansvloer. Voor TIWYA en Villa Thalia wordt uitgegaan van circa 2 dB(A) afname van de dansvloer naar de gevel. Voor de terrasbezetting wordt bij Café de Beurs en TIWYA uitgegaan van respectievelijk 300 en 150 personen. Villa Thalia beschikt niet over een terras. 4.3.4 G e v e l i s o l a t i e

De gevelisolatie van Café de Beurs en TIWYA is door Peutz gemeten op 3 mei 2021. In tegenstelling tot de overige beschouwde horecagelegenheden is de geluidemissie via het dak voor Villa Thalia bepalend. De dakisolatie bij Villa Thalia kon tijdens het locatiebezoek op 3 mei 2021 niet nauwkeurig worden vastgesteld, vanwege een relatief hoog stoorgeluidniveau ten tijde van de metingen. Op basis van de metingen en waarnemingen ter plaatse is geconcludeerd dat er geen aanleiding is om aan te nemen dat de dakisolatie thans minder is dan zoals vastgesteld door Event Acoustics in rapport E15-230002r02, d.d. 16 december 2015. In tabel 4.7 wordt de gevel- en dakisolatie voor de verschillende relevante geveldelen gegeven per octaafband. t4.7 Spectrale reductie gevels en dak horecagelegenheden Kruiskade Betreft

Reductie in octaafband met middenfrequentie in Hz 31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

20

28

34

38

40

37

43

48

41

16

24

26

28

32

30

29

37

42

14

20

24

26

29

28

26

32

34

22

22

24

26

32

33

35

42

42

Villa Thalia (dak)

35

40

43

50

51

50

54

56

56

TIWYA (gevel)

12

15

19

23

28

27

30

35

36

Beurs disco ( zijde Kruiskade) Beurs entree bar Lijnbaanzijde Beurs entree bar Kruiskadezijde Beurs café zijde Kruiskade

L 1023-19-RA-002 26

Voor de horecagelegenheden aan de Kruiskade wordt thans geen rekening gehouden met aanvullende gevelmaatregelen. Vooruitlopend op de rekenresultaten zullen deze bij een aantal gelegenheden wel noodzakelijk zijn teneinde te kunnen voldoen aan de grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer in de bestaande woningen. 4.3.5 T e c h n i s c h e i n s t a l l a t i e s

Conform de rapportage van Kupers en Niggebrugge met kenmerk R0500967aaA0.amo, d.d. 25 juni 2011 is er bij Café de Beurs sprake van één grote luchtbehandelingskast met een bronvermogen van circa 90 dB(A) en een afzuigventilator met een bronvermogen van circa 83 dB(A). Voor beide installaties wordt een bedrijfsduur van 75, 100 en 75% aangehouden in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode. Op het dak van Villa Thalia zijn enkele technische installaties geplaatst, waaronder twee luchtbehandelingskasten en twee koelinstallaties. Voor deze installaties wordt uitgegaan van een bronvermogen van circa 80 dB(A) per installatie, met een bedrijfsduur van 75, 100 en 75% in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode. Er zijn thans geen gegevens bekend met betrekking tot technische installaties bij TIWYA, maar er wordt uitgegaan van een reservering voor het bronvermogen van circa 80 dB(A) voor technische installaties, met een bedrijfsduur van 75, 100 en 75% in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode. 4.3.6 L a d e n e n l o s s e n

Bij de verschillende horecagelegenheden vinden laad- en losactiviteiten plaats. Naar verwachting vinden deze activiteiten met name in de dagperiode plaats. Bevoorrading door vrachtwagens in de avond- en nachtperiode wordt niet waarschijnlijk geacht. Derhalve wordt rekening gehouden met laad- en losactiviteiten van de gelegenheden gedurende 1 uur in de dagperiode met een bijbehorend bronvermogen van 85 dB(A). 4.4 O v e r i g e h o r e c a g e l e g e n h e d e n

In de omgeving van de Kruiskade en het Stadhuisplein zijn nog diverse andere niet beschouwde horecagelegenheden aanwezig, zoals restaurants en hotels, waarvan de geluidemissie significant lager is dan die van de nachthoreca aan het Stadhuisplein en de Kruiskade. Het betreft hierbij onder andere de volgende gelegenheden, waarbij tevens de overweging wordt gegeven om deze niet kwantitatief te beschouwen: − VIP-room: kelderlocatie, gelegen naast Après Skihut. Vanwege de locatie in de kelder zal het (muziek)geluidniveau ter hoogte van de binnenzijde van de gevel van de gelegenheid niet relevant zijn voor geluidemissie naar de omgeving. Deze gelegenheid is niet aangesloten op het monitoringssysteem Stadhuisplein en omgeving. Hoewel de VIProom wel de beschikking heeft over een terras is deze terrasbezetting meebeschouwd bij het terras van Après Skihut, conform een e-mail van Kupers en Niggebrugge d.d. 24 april 2020;

L 1023-19-RA-002 27

− Corso Casino aan de Kruiskade: geen relevante geluidemissie ten opzichte van de overige gelegenheden; − Grand Central Hotel aan de Kruiskade: geen relevante geluidemissie ten opzichte van de overige gelegenheden; − Hilton Hotel aan de Kruiskade: geen relevante geluidemissie ten opzichte van de overige gelegenheden; − Scharrels en Schuim aan de Lijnbaan: geen exploitatievergunning voor meer dan achtergrondmuziek, dus geen relevante geluidemissie ten opzichte van de overige gelegenheden. In de commerciële plint van het Lucia-gebouw bevinden zich tevens enkele lichte horecagelegenheden, waaronder kleine restaurants, zoals de Salsa Shop en Subway. Deze gelegenheden zijn alleen in de dag- en avondperiode geopend en mogen niet meer dan achtergrondmuziek ten gehore brengen. Aan de zijde van de St. Luciastraat beschikken deze gelegenheden over een beperkt terras van circa 10 vierkante meter per gelegenheid. Aan de zijde van het Stadhuisplein beschikken de gelegenheden niet over een terras. De gasten van de gelegenheden lopen hier dus het openbare gedeelte van het plein op en gaan daarmee direct op in het overige passantenverkeer. Op basis van bovenstaande wordt beoordeeld dat de bijdrage van deze horecagelegenheden aan het geluidniveau in de woningen zeer beperkt is en derhalve wordt deze in het vervolg van het onderzoek niet beschouwd.

Aanvullend kan worden opgemerkt dat het geluidniveau ten gevolge van elk van de genoemde overige horecagelegenheden ter hoogte van de gevels van de woningen niet meer mag bedragen dan de wettelijke grenswaarden uit het Activiteitenbesluit milieubeheer van 50 dB(A)-etmaalwaarde per inrichting, dus 50, 45 en 40 dB(A) in de dag-, avond- en nachtperiode. Gezien de reeds heersende geluidniveaus op het Stadhuisplein (62 tot 67 dB(A) in de dag-, avond- en nachtperiode) is de bijdrage van de genoemde overige horecagelegenheden aan het geluidniveau ter hoogte van de gevel van de woningen te verwaarlozen. 4.5 M a x i m a l e g e l u i d n i v e a u s

Maximale geluidniveaus (kortstondige verhogingen van het geluidniveau) kunnen in voorliggende situatie bijvoorbeeld optreden door: − een (groot) aantal luid schreeuwende mensen op de terrassen. Hiervoor wordt ervan uitgegaan dat het invallend geluidniveau maximaal circa 20 dB(A) hoger is dan het immissieniveau van het stemgeluid op alle terrassen samen in de uitgaansfunctie; − dynamiek in de muziekpresentatie in de gelegenheden tijdens de uitgaansfunctie, bijvoorbeeld ten gevolge van een DJ/MC die over de muziek heen schreeuwt. Hiervoor wordt aangenomen dat het invallend geluidniveau ten gevolge van een inrichting circa 15 tot maximaal 20 dB(A) hoger is dan het immissieniveau ten gevolge van deze inrichting. Dit is in overeenstemming met gemeten piekgeluidniveaus uit het monitoringssysteem Stadhuisplein en omgeving in de verschillende horecagelegenheden tot maximaal circa 128 dB(A) op de dansvloer. L 1023-19-RA-002 28

− dichtslaan van portieren van personenwagens en vrachtwagens ten behoeve van laad- en losactiviteiten op het plein (LWR,max = 100 dB(A)); − piekgeluiden ten gevolge van de laad- en losactiviteiten van de horecagelegenheden (LWR,max = 112 dB(A)). Conform het Activiteitenbesluit artikel 2.17 behoeven de laatste twee genoemde maximale geluidniveaus niet te worden getoetst , omdat de laad- en losactiviteiten alleen plaatsvinden in de dagperiode. 4.6 P a s s a n t e n

4.6.1 S t a d h u i s p l e i n

Voor de zeven beschouwde nachthorecagelegenheden op de begane grond van het Stadhuisplein wordt ervan uitgegaan dat er gemiddeld gedurende de gehele uitgaansavond circa 50 bezoekers per horecagelegenheid op het plein (en dus niet op de terrassen) aanwezig zijn ten gevolge van in- en uitstroom van de gelegenheden. Daarnaast wordt rekening gehouden met de constante aanwezigheid van circa 100 personen die het plein als looproute gebruiken. Hiermee bedraagt het totaal aantal personen dat zich op het plein bevindt gedurende de uitgaansfunctie continu 450, exclusief het aantal bezoekers dat zich op de terrassen bevindt. Voor het bronvermogen wordt uitgegaan van 75 dB(A) per persoon met een spreektijd van 50%, overeenkomend met dat van personen op de terrassen in de uitgaansfunctie. In de restaurantfunctie zijn er minder mensen op het Stadhuisplein aanwezig ten gevolge van in- en uitstroom van de gelegenheden. Voor deze periode wordt daarom uitgegaan van de constante aanwezigheid van circa 150 personen op het openbare gedeelte van het plein. 4.6.2 K r u i s k a d e

Evenals voor de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein wordt uitgegaan van de constante aanwezigheid van circa 50 personen per gelegenheid die zich op het openbare gedeelte van de Kruiskade bevinden en daarnaast nog circa 100 personen die de Kruiskade als doorstroomlocatie gebruiken. Hiermee bedraagt het totaal aantal personen dat zich op de Kruiskade bevindt continu 250, exclusief het aantal bezoekers dat zich op de terrassen van Beurs en TIWYA bevindt. In de restaurantfunctie zijn er minder mensen op de Kruiskade aanwezig ten gevolge van inen uitstroom van de gelegenheden. Voor deze periode wordt daarom uitgegaan van de constante aanwezigheid van circa 150 personen. Op basis van bovenstaande uitgangspunten komt een constante aanwezigheid van 150 personen overeen met circa 4.400 passanten per uur.

L 1023-19-RA-002 29

4.6.3 L i j n b a a n

De Lijnbaan tussen de Kruiskade en het Stadhuisplein wordt ook gebruikt door bezoekers van de horecagelegenheden om zich van de ene naar de andere locatie te verplaatsen. Daarnaast wordt de Lijnbaan gedurende het gehele etmaal veelvuldig gebruikt als looproute door passanten. Voor het aantal personen wat zich op dit deel van Lijnbaan bevindt wordt uitgegaan van een constante aanwezigheid van circa 50 personen gedurende het gehele etmaal. In de restaurantfunctie en uitgaansfunctie wordt hierbij uitgegaan van een bronvermogen van respectievelijk 69 en 75 dB(A) per persoon. 4.7 L u c i a - g e b o u w

Het Lucia-gebouw betreft een voormalig kantoorpand aan het Stadhuisplein 16-38, dat in 2017 is getransformeerd naar studentenwoningen. Deze studentenwoningen zijn ingericht als eenzijdig georiënteerde eenkamerappartementen. Aan de zijde van het Stadhuisplein bevinden zich in totaal 96 appartementen. Teneinde een adequate geluidisolatie te realiseren in de gevel van het Lucia-gebouw is de eigenaar van het pand voornemens om de huidige beglazing in de gevel te vervangen door een dubbel kozijnsysteem van de firma Eilenburger, type HafenCityFenster (HCF) TYP2-2, zoals door DGMR beschreven in de brief met kenmerk M.2019.1192.06.B001, d.d. 21 december 2020, of akoestisch gelijkwaardig. De brochure van dit type kozijnsysteem is tevens toegevoegd als bijlage 1. De spectrale reductie zoals gehanteerd voor de berekeningen is per e-mail door DGMR verstrekt op 25 januari 2021 en wordt weergegeven in tabel 4.8. In onderstaande tabel is reeds rekening gehouden met correcties voor voorgesteld glasoppervlak, labwaarden etc, zoals tevens opgegeven in de door DGMR verstrekte informatie. De exacte uitvoering van de gevelisolatie op verschillende verdiepingen kan hierbij variëren, zolang te allen tijde kan worden voldaan aan de gehanteerde streefwaarde voor het binnengeluidniveau van 35 dB(A)-etmaalwaarde, op basis van de berekende invallende geluidniveaus ten gevolge van de horeca.

t4.8 Spectrale reductie dubbel kozijnsysteem Lucia-gebouw Octaafband

31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

Reductie R

22,3

32,7

41,9

49,6

53,2

60,5

63,5

63,5

63,5

4.8 O v e r i g e w o n i n g e n

Naast het Lucia-gebouw bevinden zich in de omgeving van het Stadhuisplein diverse reeds langer bestaande woningen. Voor het geluid afkomstig van de horecagelegenheden aan het Stadhuisplein zijn hierbij de woningen aan de Joost Banckertsplaats het meest relevant, vanwege de afstand tot de horecagelegenheden op het Stadhuisplein. De dichtstbijzijnde flat aan de Joost Banckertsplaats is circa 42 meter hoog en heeft een rechtstreekse zichtlijn op een groot deel van het Stadhuisplein. L 1023-19-RA-002 30

Voor de horecagelegenheden aan de Kruiskade worden bestaande woningen beschouwd aan de Manhaveflat en ter hoogte van Kruiskade 2. Aan de Coolsingel 75 is een nieuw appartementencomplex geprojecteerd. Het geluidniveau ter hoogte van deze woningen ten gevolge van de horecagelegenheden wordt ook beschouwd in voorliggend onderzoek. In figuur 4.1 wordt de situering van de horecagelegenheden ten opzichte van de beschouwde woningen weergegeven. f4.1 Situering horecagelegenheden Stadhuisplein en Kruiskade ten opzichte van beschouwde woningen

Horecagelegenhed en Kruiskade

Kruiskade 2

Horecagelegenheden Stadhuisplein

Manhaveflat

Joost Banckertsplaats

Coolsingel 75

Lucia-gebouw

4.9 W e g v e r k e e r s l a w a a i

In het kader van de transformatie van het Lucia-gebouw naar woningen is in 2016 een onderzoek wegverkeerslawaai uitgevoerd door Wolf+Dikken (rapport R816200aaA1, d.d. 23 december 2016). Hierbij is gebruik gemaakt van de verkeersintensiteiten van weg- en tramverkeer voor 2027, zoals aangeleverd door de gemeentelijke Dienst Stedelijke Ontwikkeling, afdeling Verkeer en Vervoer. Uit dit onderzoek volgt dat de maximale gecumuleerde geluidbelasting ten gevolge van wegverkeer en tramverkeer bij de woningen aan de Stadhuispleinzijde L den = 61 dB bedraagt (exclusief aftrek conform artikel 110g van de Wet geluidhinder). Het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau in de verschillende

L 1023-19-RA-002 31

etmaalperioden bedraagt 59, 57 en 51 dB(A) in respectievelijk de dag-, avond- en nachtperiode. Na uitvoering van bovenstaand onderzoek is de Coolsingel in de periode tussen 2018 en 2021 opnieuw ingericht, waarbij de rijbanen verder van het Lucia-gebouw zijn komen te liggen en de verkeersintensiteiten op de Coolsingel zijn verminderd. Om de actuele situatie qua wegverkeerslawaai ter hoogte van het Lucia-gebouw inzichtelijk te maken is daarom tevens een nieuwe berekening uitgevoerd door Peutz. Hierbij is gebruik gemaakt van het akoestisch rekenmodel, zoals door Buro Bouwfysica opgesteld ten behoeve van het onderzoek wegverkeerslawaai voor Coolsingel 75 (rapportnummer 16255.20, d.d. 7 december 2020). In dat rapport zijn de prognosegegevens voor het jaar 2030 gehanteerd. Voor de uitgevoerde berekening zijn de verkeersintensiteiten met een autonoom groeipercentage van 1% omgerekend naar de verwachte intensiteiten in 2031. Uit de resultaten van deze berekening volgt dat het geluidniveau in de verschillende etmaalperioden met circa 3 dB is afgenomen in de verschillende etmaalperioden ten opzichte van het onderzoek van Wolf+Dikken (zie hoofdstuk 5.5). 4.10 A c h t e r g r o n d g e l u i d n i v e a u