21bb14223 Bijlage 1 behorende bij 21bb14222 - Rapport Eindevaluatie 2020-2021 aanpak Maastunnelcorridor.

Tegelijkertijd ziet de RET dat de infrastructurele uitvoering van dit beleid op enkele locaties voor vertragingen voor het OV zorgt. Maar afgesproken is dat de rijtijden voor het OV als gevolg van dit project niet mogen toenemen. De RET verzoekt om met de gemeente te blijven werken aan aanpassingen in verkeerslichten en dergelijke om deze vertragingen te elimineren. Ook vooruitlopend op realisatie van HOV Maastunnel. Het Havenbedrijf, Rijkswaterstaat en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag hebben geen specifieke opmerkingen over deze aanpak. Ze willen graag procesmatig goed aangehaakt blijven bij het vervolg.

39

Media-analyse Vanaf het moment dat de verkeerssituatie werd aangepast (25 mei 2020) is er veel geschreven op social media en in media. Een aantal algemene conclusies staan hieronder. Een uitgebreide media-analyse per maand staat in de bijlage van deze evaluatie, zie bijlage Omgevingsanalyse. In de figuren 10 - 13 op de volgende pagina staan de bijbehorende overzichten.

Wat viel op in de media? ^

Media-aandacht voor het Maastunnelexperiment richtte zich vooral op de luchtkwaliteit, de fileproblematiek, de verkeersveiligheid en het advies van de politie op het verkeersbesluit.

^

Rond raadsbrieven of tussenevaluaties was er een duidelijke piek in de aandacht voor het verkeersexperiment in de tunnel. Buiten deze piekmomenten om was er af en toe aandacht voor het experiment na incidenten of ongelukken. Vooral de afgelopen maanden kwam er van verschillende tunnelgebruikers kritiek op het experiment.

Wat viel er op social media op? ^

Op social media waren de piekmomenten vergelijkbaar met de piekmomenten in de media. Rond de bekendmaking van de experimenten was er een kleine piek. Rond het startschot van het experiment door wethouders Bokhove en Bonte was er een grotere piek.

^

De kritiek komt grotendeels overeen met die op bijvoorbeeld het experiment in het Oude Westen: verkeerde timing (corona), vrees voor files (en daarmee alsnog veel uitstoot), verwachte vertraging en verplaatsing van het probleem en tot slot dat het een (links) politiek prestigeproject is.

^

Specifiek voor de Maastunnel komen daar nog zorgen over onveilige verkeerssituaties en een argument rond timing bij: namelijk dat de tunnel net weer open is na lange sluiting, met alle bijbehorende praktische ongemakken en financiële gevolgen van de restauratie.

^

T egelijkertijd worden de genoemde punten van kritiek meer geuit door forensen dan door buurtbewoners, zo lijkt het. In die zin blijft de discussie wat algemener dan bij andere verkeersexperimenten het geval was; er wordt bijvoorbeeld ook minder gesproken over communicatie van en met de gemeente. De discussie bij Rotterdam Onderweg is wat dat betreft een uitzondering: daar beklagen een aantal mensen uit Charlois (met name Pleinweg) zich vooral over de grote drukte en uitstoot in de wijk.

40

Figuur 10 - 13: overzichten (social) media Overzicht - aantal berichten

ouu

...i.,.........

Sentiment (globaal beeld)

u

------ — -— mei'20

©

©

©

200Zo

58ū/®

220/0

1.396

4.141

1.557

sep.'20

“— ------------------------------ — jan.'21

i

1 - ,Jt mei'21

.

.

sep.'21

— Berichten

Sentiment (door de tijd heen)

start ^__ stap 1

—-———

i.l

7.094

1.799

800

Berichten

Auteurs

Websites

Bronnen

verlenging stap 1

start stap 2

Berjchten

o

Facebook 4k Berichten

Nieuws 2k Berichten

^0 Twitter 1 k Berichten

Facebook

3.500

© Nieuws

1.713

o Twitter

1.313

o Forum

178

o Blog

172

ffi

Linked In

108

® Instagram

102

o Reddit

5

© Blendle

2

G YouTube

1

200 mei '20

0 Positieve berichten

sep. '20

jan. '21

mei '21

sep. '21

0 Negatieve berichten

41

Conclusies Welke conclusies kunnen getrokken worden in deze eindevaluatie over de Aanpak Maastunnelcorridor?

Met de Aanpak Maastunnelcorridor wil de gemeente de luchtkwaliteit verbeteren, toekomstige (woning) bouw en openbaar vervoer ontwikkelingen mogelijk maken en een duurzame omslag in mobiliteit bereiken. Het terugbrengen van de wegcapaciteit voor verkeer op de Maastunnelcorridor draagt bij aan de volgende doelstellingen: 1.

helder krijgen of de maatregelen daadwerkelijk leiden tot afnames van gemotoriseerd verkeer (zoals prognoses uitwijzen) en of de luchtkwaliteit verbetert;

2. helder krijgen hoe het verkeer zich verdeelt over andere routes door de stad; 3. inzetten op een structurele duurzame verbetering van de luchtkwaliteit door verminderen van de wegcapaciteit.

De mate van het bereiken van de doelstelling Aanpak Maastunnelcorridor is puntsgewijs weergegeven:

Doelstelling 1: Helder krijgen of de maatregelen écht leiden tot afnames van gemotoriseerd verkeer (zoals prognoses uitwijzen) en of de luchtkwaliteit verbetert

Uit de eindevaluatie blijkt dat gemiddeld 6.000 voertuigen per dag minder rijden ter hoogte van het luchtknelpunt Doklaan. Gewogen zijn dit er 5.000. We zien dat door beide stappen de aangepaste verkeerssituatie (in combinatie met corona) duidelijk invloed had op de daling van het autoverkeer in beide richting tussen het Bentinckplein en Zuidplein. De 6.000 motorvoertuigen op de Doklaan doorsnede is minder dan de 15.000 auto's uit de prognose van 2018. Die was nodig om de overschrijding van de wettelijke norm bij de Doklaan te voorkomen. De prognose van 15.000 auto's is gebaseerd op het hogere niveau van intensiteiten voor de renovatie van de Maastunnel. Het aantal passages was begin 2020 ten tijde van de 0-meting al behoorlijk lager dan voor de renovatie. Dat kwam doordat een deel

42

van de voormalige automobilisten mogelijk een andere keuze maakte. Daarnaast is door het experiment (de vergelijking tussen de 0- en de effectmeting) een effect gerealiseerd van 6.000 motorvoertuigpassages minder op de Doklaan doorsnede. Deze afname komt bovenop het al lagere niveau van na de heropenstelling van de gerenoveerde Maastunnel. Hiermee hebben de maatregelen op de Maastunnelcorridor niet alleen een afname van 6.000 motorvoertuigen op de Doklaan doorsnede als effect. Het is ook aannemelijk dat de maatregelen een groei van het aantal motorvoertuigpassages in de Maastunnel hebben weten tegen te houden, richting het niveau van voor de renovatie. Op de locatie Maastunnel zuidzijde, voormalig knelpunt luchtkwaliteit, ligt de concentratie onder de wettelijke norm. Op basis van de monitoringsrapportage NSL 2022 zal duidelijk worden of er in het jaar 2021 daadwerkelijk geen overschrijdingen van de wettelijke normen meer zijn. Op de rest van het traject is de luchtkwaliteit ook verbeterd door een afname van de verkeersaantallen en ook de dalende achtergrondconcentratie. De veranderde verkeersdynamiek kent zowel positieve als negatieve ontwikkelingen. De verbetering van de luchtkwaliteit bij de 's-Gravendijkwal is minder groot door toegenomen filevorming.

Bij de Rochussenstraat oostelijke deel leidt een lichte toename van het aantal voertuigen tot een beperkte verbetering van de luchtkwaliteit. De concentraties NO2 zijn in 2021 en 2020 redelijke gelijk gebleven. Dit komt door minder verkeer, autonome verschoning van het wagenpark, maar ook door een minder gunstig effect als gevolg van de coronamaatregelen in 2020. Er worden ook voor toekomstige jaren geen knelpunten meer verwacht als de verkeersaantallen niet opnieuw toenemen. We verwachten een verdere verschoning van het wagenpark en dalende achtergrondconcentratie en door (inter)nationaal en lokaal lucht- en klimaatbeleid.

Hiermee is duidelijk geworden dat de maatregel leidt tot minder gemotoriseerd verkeer en dat daardoor de luchtkwaliteit is verbeterd.

Doelstelling 2: Helder krijgen hoe het verkeer zich verdeelt over andere routes door de stad

In de omgeving van de aangepaste verkeerssituatie op de route (op de gemeten locaties) waren de effecten beperkt. We zagen overwegend gelijkblijvende of afgenomen effecten. Dit geldt ook voor de snelweg-oeververbindingen. Op noord zijn onder andere op de Van Aerssenlaan (richting zuid), Heemraadssingel (richting zuid) en Walenburgerweg (richting oost) duidelijke toenames in aantal voertuigen gemeten. Op zuid is een

43

herverdeling te zien in gekozen routes. Het aantal voertuigen op de Pleinweg is afgenomen en op andere routes is het aantal voertuigen beperkt toegenomen. Zoals richting het centrum van de stad. We zien dat de effecten op de route Van Aerssenlaan-Heemraadssingel (richting zuid) grotendeels het gevolg lijken van de aanpassingen. Op andere punten met een gemeten toename in voertuigen, is niet eenduidig vast te stellen welke rol de aanpassingen hebben gehad. Het is aannemelijk dat ook andere factoren een rol speelden, zoals werkzaamheden (in de omgeving).

Hiermee is inzicht verkregen op welke wijze het verkeer zich verdeelt via andere routes door de stad.

Doelstelling 3: Inzetten op een duurzame verbetering van de luchtkwaliteit door verminderen van de wegcapaciteit

Langdurige wegafsluitingen kunnen leiden tot gedragsverandering, namelijk het kiezen voor een alternatieve route of andere vervoerskeuze; de gewenste duurzame gedragsverandering. Bijvoorbeeld door voor kortere afstanden gebruik te maken van alternatieve manieren van vervoer. Denk aan lopen, fietsen of het OV. Maar ook door het autoverkeer waar mogelijk via de ring te laten rijden in plaats van dwars door de stad. Op dit moment loopt de HOV-studie Maastunnel om de huidige beschikbare rijstrook hulpdiensten in de toekomst ook te gebruiken voor een snelle, betrouwbare en frequente OV-lijn. Om deze gedragsverandering vast te houden, is het wel noodzakelijk dat de wegcapaciteit structureel kleiner blijft. Het is aannemelijk dat de verkeersaantallen deels zouden zijn toegenomen zonder deze aanpak. Komende jaren zijn er diverse werkzaamheden, zoals onderhoud aan wegen, tunnels en bruggen. Om te voorkomen dat de verkeersaantallen daardoor toenemen is het noodzakelijk om de huidige aanpak om te zetten naar een nieuwe reguliere verkeerssituatie. Met ruimte voor een vrije baan voor hulpdiensten en openbaar vervoer en op termijn HOV.

44

Aandachtspunten Op basis van deze eindevaluatie is inzichtelijk geworden wat de effecten zijn voor de luchtkwaliteit en het verkeer daarbij zijn ook een aantal aandachtpunten naar voren gekomen die nader uitgewerkt kunnen worden. Er zijn twee type aandachtspunten te onderscheiden die verkregen zijn door analyses, meldingen en input van stakeholders: 1) vervolg van Aanpak Maastunnelcorridor om voor de luchtkwaliteit en verkeerssituatie te optimaliseren; 2) verkeersaspecten die wat algemener van aard zijn en door de Aanpak Maastunnelcorridor meer zichtbaar zijn geworden.

Voor het vervolg Aanpak Maastunnelcorridor gelden de volgende aandachtspunten: ^

onderzoeken of de filevorming op de 's-Gravendijkwal (hoofdrijbaan en parallelbaan) verminderd kan worden zodat de luchtkwaliteit op deze straat verder verbetert;

^

onderzoeken in hoeverre het verkeer eerder (bijvoorbeeld Stadhoudersweg en Vaanweg) gedoseerd kan worden zodat het verkeer beter gereguleerd kan worden;

^

invoeren van automatische handhaving zodat overtreders van het rijden op de afgesloten rijstrook beboet worden;

^

de omgeving en automobilisten goed en zichtbaar op straat informeren over een mogelijk vervolg van deze aanpak en duidelijk uitleggen wat de vervolgaanpak precies inhoudt.

Voor de nieuwe reguliere verkeersituatie waarbij rekening wordt gehouden met andere verkeersontwikkelingen, gelden de volgende aandachtspunten (soms wat technisch van aard): ^

een integrale afweging maken tussen veiligheid (tunnel en verkeer; onder andere blackspot kruising 1e Middellandstraat), luchtkwaliteit (onder andere doorstroming 's-Gravendijkwal en Rochussenstraat), HOV-Maastunnel, RMA en de netwerkkaarten. En onderzoeken welke verkeerskundige optimalisaties op de corridor er mogelijk zijn;

45

^

rijstroken voor hulpdiensten zo veel mogelijk vrijhouden van ander verkeer en onderzoeken of er geen wisseling van rijstrook plaats hoeft te vinden;

^

mogelijkheid onderzoeken om ook bergingsauto's ontheffing te verlenen voor de afgesloten rijstrook;

^

bij een nieuwe reguliere verkeerssituatie zorgen dat er automatisch gehandhaafd wordt met ANPR-camera's voor de verbodsborden tijdens de spitsen Katendrechtse Lagedijk (ochtend) en Snellinckstraat (avond);

^

onderzoeken hoe we alternatieve vormen van vervoer zo aantrekkelijk mogelijk kunnen maken, zoals een snelle busverbinding;

^

wegontwerp van rijstrook Lijnbusbaan en matrixsignaalgevers (rijstrookaanduiding boven de weg) bij de tunnelmond op noord in overeenstemming met elkaar brengen;

^

onderzoeken of en hoe twee rijstroken voor regulier verkeer beschikbaar gesteld kunnen worden bij calamiteiten;

^

voor AFM is er een aantal aandachtspunten: o

onderzoeken hoe het AFM gelijkmatiger in kan grijpen, zodat de wachtrijopbouw bij de verkeerspleinen Maastunnelplein en Droogleever Fortuynplein minder grote fluctuaties vertoont;

o

om de robuustheid van het AFM-netwerk te vergroten, wordt aanbevolen om op de corridor te onderzoeken hoe de uitstroom vergroot kan worden bij de kruisingen met 1e Middellandstraat, Rochussenstraat, Wolphaertsbocht en Mijnsherenlaan;

o

bij de Pleinweg - Mijnsherenlaan slaat het verkeer terug richting de kruising Pleinweg - Strevelsweg. In potentie kan AFM hier ingezet worden met een extra kiem8 om het verkeer te doseren richting de Pleinweg. Met behulp van de stroomopwaarts gelegen verkeerslichten.

^

stakeholders zoals de aangrenzende gebiedscommissies/wijkraden, RET, VRR, politie, RWS, MRDH en Havenbedrijf informeren over de eindevaluatie en goed betrekken bij de nieuwe reguliere verkeerssituatie op het traject. Met name indien er onomkeerbare fysieke maatregelen getroffen worden. Maar ook het verkeersbeeld op relevante stedelijke wegen en snelwegen inzichtelijk maken.

8 Een kiem in AFM houdt in dat als er op een wegvak een bepaalde verkeerssituatie ontstaat, er in AFM een mechanisme in werking treedt waardoor AFM actief de regie over verkeerslichten overneemt. Er is op dit moment één kiem in AFM aanwezig voor de Maastunnel. Als de tunnelveiligheid in gevaar dreigt te komen (onder andere terugslag tunnel IN, lage rijsnelheid in de tunnel), is dit het signaal voor AFM om dit mechanisme te activeren en het verkeer te regelen door de verkeerslichten langer op groen of rood te laten.

46

Gemeente Rotterdam