20261111 Technische sessie opvang en inburgering
Tekst van het document
Opvang, huisvesting en Inburgering van vluchtelingen Technische sessie 11 november 2026 2 Agenda Voorstellen team Presentatie met toelichting • Opvang en huisvesting; Drie doelgroepen • Asielzoekers en statushouders in COA-opvang • Oekraïense ontheemden • Rotterdamse statushouders • Huidige organisatie van opvang en huisvesting • Rotterdamse opgave inburgering en participatie • Financiën • Informeren van de raad en commissie Drie doelgroepen 3 Asielzoekers en statushouders in COA opvang Rotterdamse Statushouders = huisvesting, inburgering en participatie COA opvanglocaties Corporatiewoningen en tijdelijke (doorstroom) locaties Wet = Spreidingswet Wet = Huisvestingswet 2014 en Wet Inburgering Opgave 2024-2026 = 2.500 opvangplekken, waarvan 35 voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) Taakstelling voor 2026 = Huisvesten van 1.167 Rotterdamse statushouders en laten starten met inburgering Drie doelgroepen, wettelijke taken en opgaven Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming Gemeentelijke opvang en particulier huren Wet = EU Richtlijn Tijdelijke Bescherming Huidige opgave = 2.000 gemeentelijke opvangplekken en bescherming bieden aan ontheemden ingeschreven in BRP (3.765 in totaal)
De drie doelgroepen toegelicht: asielzoekers en statushouders in COA opvang Asielzoekers en | Asielzoeker statushouders in COA | • | Iemand die in Nederland bescherming vraagt omdat de persoon niet veilig is in het land van herkomst opvang | Statushouder (in COA opvang) • Heeft een status ontvangen van de IND en wacht nog op huisvesting in de gemeente waar zij aan zijn gekoppeld • De statushouders op de MS Silja zijn gekoppeld aan Rotterdam en aan andere gemeenten in Nederland. • De opvang van statushouders op de Silja staat los van de Rotterdamse taakstelling huisvesting van statushouders. Alleenstaande minderjarige vreemdeling (Amv) in COA opvang • | Een asielzoeker óf statushouder jonger dan 18 jaar, die reist zonder ouder • | Krijgt extra bescherming en begeleiding (NIDOS). Huidige situatie: • | Noodopvang op water | Ferry MS Silja: 2.000 opvangplekken | voor statushouders = lopende bestuursovereenkomst t/m jan 2028 (niet verlengen) • | Noodopvang op | 5 rivierschepen: samen 460 | asielzoekers = lopende bestuursovereenkomst t/m jan 2028 (opties tot verlenging) • | 1 landlocatie: met 40 alleenstaande minderjarigen vreemdelingen | (amv-ers) = lopende bestuursovereenkomst t/m feb 2030 Wettelijke opgave: asielopvangplekken onder | de Spreidingswet • | Indicatief: 2.465 COA-opvangplekken per 1 juni 2027 t/m eind 2028, waarvan 157 voor minderjarigen (amv).
Definitief verdeelbesluit volgt op 31 december 2026 Statushouders = huisvesting, inburgering en participatie Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming 6 • Aankomst in Nederland • Vraagt asiel (bescherming) aan bij de IND • In aanmeldcentrum Ter Apel • Opvang in COA opvanglocaties in gemeenten • Wachtend op het besluit van de IND Positief besluit IND Negatief besluit IND Vergunning = statushouder Geen vergunning Vertrek uit Nederland Huisvesting door gemeenten Inburgering COA opvang Huisvesting Asielzoekers Statushouders Asielzoekers COA opvang Spreidingswet Proces landelijke asielketen 3 groepen in de keten opvang en huisvesting Statushouder (huisvesting) Corporatiewoning & Doorstroomlocaties Huisvestingswet (taakstelling huisvesting statushouders) Alleenstaande minderjarige vreemdeling (amv) 3 Terugkeer Organisaties in de asielketen NB Opvang Oekraïners staat los van de landelijke asielketen
Spreidingswet • | Titel wet = Wet Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, in het kort Spreidingswet. • | Doel = stabiel en duurzaam opvanglandschap door evenwichtige verdeling opvang in Nederland. • | Wetscyclus = twee jaar. Eerste cyclus was 2024-2026. Tweede cyclus is 2026-2028. • | De opgave wordt per gemeente vastgesteld op basis van inwoneraantal en sociaaleconomische kenmerken (SES-WOA Score) • | Bij onvoldoende uitvoering kan het Rijk Interbestuurlijk Toezicht (IBT) inzetten. Uiterste maatregel: indeplaatsstelling, waarbij het Rijk de locatie bepaalt en de gemeente de regie verliest. Tijdlijn wetscyclus 2026-2028 Publicatie indicatieve | Verdeelbesluit | Opvangplekken uit het | Beschikbaarheid opgave ministerie JenV: | Regiobod t.b.v. | opgave | verdeelbesluit moeten | Einde | opvangplekken onder 2.465 opvangplekken, | Provinciaal plan (in brief | spreidingswet door | gerealiseerd zijn op 1 juli | bestuursovereenkomst | de spreidingswet waarvan 157 amv | Raad 29 okt jl.) | ministerie JenV | en beschikbaar tot min.
| MS Silja (2.000 plekken) 31 dec 2028 Tijdlijn 1 feb 2026 | 1 dec | 5 juni2027 | 1 juli | 2028 | 1 feb | 31 dec Looptijd MS Silja Beschikbaarheid nieuwe opvangplekken spreidingswet | 7 8 De grootschalige noodopvanglocatie MS Silja nareizigers Doorstroom Bezetting van 2.000 mensen maximaal Tijdlijn: Juli 2023: eerste bewoners, max 1.500 uit statushouders gekoppeld aan Regio Rotterdam-Rijnmond en Rotterdam Juni 2024: verlenging, max 2.000 regio en Rotterdam gekoppelde statushouders Januari 2028: afloop bestuursovereenkomst Doelgroepbeperking i.r.t. Spreidingswet • Eerste bestuursovereenkomst MS Silja afgesloten vóór inwerkingtreding Spreidingswet (1 februari 2024) Doelgroepbeperking i.r.t. bevoegdheid COA • Het coalitieakkoord van Rotterdam bevat een doelgroepbeperking. Deze raakt aan de kern van de bevoegdheden van het COA en kan niet eenzijdig door de gemeente worden opgelegd. • Op grond van artikel 3a van de Wet COA is de bevoegdheid om asielzoekers (al dan niet) te plaatsen uitsluitend bij het COA belegd, niet bij de gemeente. Huidige coalitieakkoord Vaart Maken • Afscheid van MS Silja • Transitie naar land.
Asielzoekers en statushouders in COA opvang Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming De drie doelgroepen toegelicht: Rotterdamse statushouders Rotterdamse statushouders = huisvesting, inburgering en participatie Rotterdamse statushouder • Iemand die een (tijdelijke) verblijfsvergunning is toegekend • Iemand die gekoppeld is aan Rotterdam en hier een woning krijgt of nog tijdelijk in alternatieve huisvesting verblijft • Iemand die inburgeringsplichtig is Wettelijke opgave • Taakstelling: 1.167 te huisvesten statushouders in 2026, waaronder een indicatieve taakstelling voor het faciliteren van 114 plekken voor amv met een verblijfsvergunning in kleinschalige woonvoorzieningen in beheer en onder verantwoordelijkheid van voogdij-instelling Nidos. • Wet inburgering: Sinds 1 januari 2022 ligt de regie over het inburgeringstraject bij gemeenten. Hoofddoel is dat nieuwkomers zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en meedoen aan de maatschappij, bij voorkeur via betaald werk. => zie onderdeel ‘Onze Rotterdamse opgave inburgering en participatie’ Huidige situatie huisvesting Rotterdamse statushouders • De huisvestingsopgave is een jaarlijkse opgave en gaat over individuele mensen • Huisvesting wordt grotendeels gerealiseerd via vrijkomende corporatiewoningen (op basis van verdeelafspraken), aangevuld met alternatieve vormen van huisvesting (zoals doorstroomlocaties).
• De gemeente kan niet sturen op gezinssamenstelling i.r.t. de taakstelling. Momenteel meer nareisgezinnen. Dit heeft invloed op matching van vraag en aanbod. • Een niet behaalde taakstelling leidt tot een achterstand die later moet worden ingehaald. • Achterblijvende huisvesting belemmert de uitstroom uit de asielopvang en vergroot de druk op de opvangketen. • Interbestuurlijk Toezicht (IBT) ligt bij de provincie (i.t.t. de Spreidingswet, waar dit bij de minister ligt). De provincie kan gemeenten aanspreken en zo nodig de interventieladder inzetten. 10 Huisvesting Rotterdamse statushouders Wettelijke verantwoordelijkheid Huisvestingswet 2014: Verplicht gemeenten een vastgesteld aantal statushouders te huisvesten en regelt de verdeling van woonruimte. • Aankomst in Nederland • Vraagt asiel (bescherming) aan bij de IND • In aanmeldcentrum Ter Apel • Kansarm / kansrijk • Opvang in COA opvanglocaties in gemeenten • Wachtend op het besluit van de IND Positief besluit IND Negatief besluit IND Vergunning = statushouder Geen vergunning Vertrek uit Nederland Huisvesting door gemeenten Inburgering COA opvang Huisvesting Asielzoekers Proces asielketen Statushouders Terugkeer Het proces
11 Huisvesting Rotterdamse statushouders De uitvoering
De drie doelgroepen toegelicht: Oekraïense ontheemden Asielzoekers en statushouders in COA opvang Statushouders = huisvesting, inburgering en participatie Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming Oekraïense ontheemden • | Iemand die bescherming in Nederland heeft gekregen onder de richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Deze regeling is onlangs verlengd tot maart 2028 Wettelijke opgave: gemeentelijke opvangplekken en voorzieningen onder RTB • | Inspanningsverplichting: 2.465 opvangplekken. Vorig collegebesluit: 2000 opvangplekken. • | In regioverband voldoen we aan de inspanningsverplichting en Rotterdam vangt een groot aantal Oekraïense ontheemden op die op particuliere adressen verblijven Huidige situatie: • | Rond de 2.000 opvangplekken verdeeld over 34 opvanglocatie in de verschillende wijken van de stad. • | 1.816 ontheemden in opvanglocaties hebben nu een BRP | inschrijving. • | 1.859 ontheemden met een BRP inschrijving verblijven op 1.031 adressen verdeeld in verschillende wijken van de stad. • | Rotterdamse opvang is vol. Landelijke is de opvang vol. Ontheemden op particuliere adressen neemt toe.
Geen landelijk aanmeldcentrum Langetermijnbeleid Oekraïense ontheemden Hoe bereiden wij ons als gemeente voor op een situatie waarin een aanzienlijk deel van de Oekraïense ontheemden nog meerdere jaren aanwezig blijft? • Het is onzeker hoeveel mensen uiteindelijk terugkeren. Opvang is gestart in 2022. Het is momenteel onduidelijk welke landelijke regeling na 2028 gaat gelden. Dit is wat we weten: ❖ De Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) is verlengd tot 4 maart 2028. Oekraïense ontheemden behouden daardoor voorlopig hun recht op verblijf, opvang, werk, onderwijs en zorg voortzetting van opvang onder de bestaande Europese regeling. ❖ De ontwikkeling gaat van "opvang en bescherming" naar "tijdelijk verblijf met reguliere rechten en plichten". ❖ De grootste beleidsvraag voor de komende jaren is niet meer óf Oekraïners moeten participeren, maar hoe we dat als gemeente organiseren op het gebied van wonen, werk, onderwijs en zorg. ❖ De grote onzekerheid blijft welke verblijfsstatus en voorzieningen na 2028 zullen gelden.
13 Organisatie keten Oekraïense ontheemden: de regiofunctie Regionaal Coördinatiecentrum Vluchtelingen Spreiding (RCVS) 14 CNO-HUB: • Intake • Registreren • Ghor wijkteam • Nidos • Noodopvang Overdracht aan ontvangende locatie Matchen: • Rotterdam • Regio • Landelijk - In Rotterdam bevindt zich de Crisis NoodOpvang-Hub → regionale functie - Regionaal aanmeldcentrum (nieuwe vluchtelingen en doorstroom vanuit particuliere adressen) - Momenteel gesloten omdat er geen doorstroom naar gemeentelijke opvangplekken mogelijk is - Beperkt aantal plekken noodbedden beschikbaar Huidige organisatie van opvang en huisvesting 15 Opvanglandschap Rotterdam Oekraïne opvang COA opvang (asiel en statushouders) Silja amv Doorstroomlocaties: gekoppelde statushouders R’dam
Asielzoekers en statushouders in COA opvang Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming Rotterdamse Statushouders = huisvesting in zelfstandige woningen en inburgering Realisatie opvang Bieden sociale voorzieningen en inburgering mede op basis van wederkerigheid Dit zie je terug in: • 6 locaties in beheer van COA • 34 opvanglocaties Oekraïense ontheemden in eigen beheer • Doorstroomlocaties en een flexwoning project in eigen beheer • Afspraken met corporaties Dit zie je terug in: • Zorgvuldige verkenning • Contact met buurt • Volgen juiste besluitvorming • Inzet sociaal beheer op locaties • Inzet op schoon, heel , veilig, wederkerigheid Dit zie je terug in: • Bieden onderwijs • Inzet op taalbeheersing • Inzet op werk en participatie • Toegang tot zorg en welzijn • Leefgeld voor levensonderhoud In samenwerking met o.a.: • COA en rederijen • Ontwikkelaars en partners fysiek domein • Ambtelijke organisatie waaronder team ontwikkeling en facilitair In samenwerking met o.a. : • Sociale beheerspartijen op locatie • COA, GZA, welzijnspartner • Gebiedsorganisatie en buurten • Maatschappelijke partners • Veiligheidsdriehoek In samenwerking met o.a. : • Schoolbesturen • Taalaanbieders • Welzijnspartners • Wijkteam, GZA • Vraagwijzer, Meedoenbalie • Ambtelijke organisatie Huidige organisatie van opvang vluchtelingen Behouden draagvlak: prettige leefomgeving rond en op opvanglocaties
Asielzoekers en statushouders in COA opvang Oekraïense ontheemden = opvang en bescherming Rotterdamse Statushouders = huisvesting in zelfstandige woningen en inburgering Realisatie opvang Bieden sociale voorzieningen en inburgering mede op basis van wederkerigheid Doorlopend gesprek met de bewoners, politiek en maatschappelijke organisaties in de stad • In de planvorming algemeen • In voorbereidingsfase van nieuwe panden, • Bij de fase van openen van nieuwe locaties • Gedurende in het in gebruik zijn van de locaties Meerjarige fysieke Opgave • Nieuwe opvanglocaties ter vervanging van de opvangplekken Ms Silja; • Doorlopende vervangings- en verlengingsopgave bestaande landlocaties • In gesprek met Rijk en COA Waar werken we naar toe: de raad wordt geïnformeerd Behouden draagvlak: prettige leefomgeving rond en op opvanglocaties Meedoen vanaf dag een; de Rotterdamse aanpak Werken, taal leren en meedoen in de Rotterdamse samenleving met aandacht voor de context van de vluchteling en op basis van wederkerigheid
Rotterdamse Opgave Inburgering en Participatie 19 Wie zijn inburgeringsplichtig? Statushouders Een statushouder is iemand die als vluchteling wordt erkend en een nieuwe status krijgt. Hij of zij wordt ook wel vergunninghouder genoemd. Statushouders hebben een verblijfsvergunning en mogen een opleiding volgen en werken in Nederland. Als de in Nederland gevestigde persoon (de referent) zelf een statushouder is, dan is in dat geval de gezinshereniger of nareiziger ook een statushouder onder de Wet inburgering. Gezinsmigranten Een gezinsmigrant is een persoon die van buiten de EU naar Nederland komt. Met als doel een huwelijk of partnerschap aan te gaan met een in Nederland gevestigde persoon of tot Nederlander genaturaliseerde partner (de referent). Dit zijn geen vluchtelingen. Overige migranten Daarnaast is er een kleine groep overige migranten. Dit zijn onder andere geestelijke bedienaren, (bijvoorbeeld een imam), familieleden van kinderen die onder het kinderpardon vallen, personen die een verblijfsvergunning kregen op basis van medische gronden of slachtoffer zijn van mensenhandel. Alleen als een overige migrant uit het AZC instroomt in Rotterdam, valt deze onder de taakstelling en heeft de persoon recht op huisvesting. Inburgeren in beeld • Laten zien filmpje: Inburgeren vanaf 2022 • Asielstatushouders • Nederlands | Videos & Movies on Vimeo • Landelijke ontwikkelingen
Rotterdamse Opgave Inburgering en Participatie Rotterdamse aanpak Inburgering (november 2021) komt een actualisering aan (januari 2027) Regierol gemeenten: specialistische consulenten richten zich op zowel inburgerings- en de participatiewet Inburgeringstrajecten (leerroutes) uitbesteedt. Vanaf 2028 gaan nieuwe contracten in: - Meer én sneller aansluiting op de arbeidsmarkt - Aandacht voor gezondheid - Meer combi inburgeren en werk/ onderwijs Erasmus en afdeling onderzoek van Rotterdam onderzoekt de effectiviteit van de aanpak Inburgering. Voor het einde van dit jaar komt 4e en laatste rapport uit. Gezinsmigranten Gemeente regierol (begeleiding), maar inburgeraar zelf verantwoordelijk voor inkoop taallessen Kwaliteitsconvenant taal & inburgering (borging kwaliteit onderwijs) Jaarlijkse monitor aanpak Inburgering: 2e kwartaal 2027 Rotterdamse Opgave Inburgering: leerroutes - B1 route: 2 taalaanbieders NL training en Toptaal - Z- Route: Stichting Nieuw Thuis in Rotterdam - Onderwijsroute: ROC Albeda en Erasmus universiteit Financiering vanuit het Rijk via SPUK-middelen Inburgeringstermijn: 3 jaar met mogelijkheid tot verlenging (i.v.m. zwangerschap, medisch en mogelijk in de toekomst werk en geen kinderopvang)
24
Vroege Start • Gericht op leren van de taal (inburgeren) en participatie tijdens de opvang (COA) periode. • Voor statushouders op de MS Silja wordt inburgeren uitgevoerd door de gemeente waar men aan is gekoppeld. Dus keuze aan de gemeente. • Voor statushouders op de Silja wordt betaald werk gestimuleerd voor alle statushouders. Net zoals voor asielzoekers op de asielschepen. Dit wordt gefinancierd vanuit rijksmiddelen’: project van Opvang naar werk (programmalijn 1 van het programma Statushouders aan het Werk) • Financiering van de uitvoering van de wet inburgering (o.a. Vroege Start) vanuit het Rijk (via gemeentefonds) en College. • Deelname Vroege Start is landelijk en in Rotterdam nog minimaal Extra boost: programma statushouders aan het werk Doel: asielzoekers, statushouders en Oekraïners meer en eerder naar werk begeleiden. - Werken, leren en inburgeren -> duurzame uitstroom naar een baan (liefst op niveau) - Ontwikkeling van instrumenten en specialistische dienstverlening (bv: werkgeverstrainingen - Inzet van een Regioverbinder die zorgt regionale samenwerking en kennisuitwisseling in Rijnmond - Asielzoekers en Oekraïners activeren en begeleiden naar werk -> voorkomen dat deze mensen in bijstand komen.
Loopt tot en met 2027 en daarna toekomstbestendig maken binnen de gemeente Financiële regelingen Informeren van commissie en raad 27 28 Financiële regelingen Opvang en inburgering Opvang onder Spreidingswet: Rijksfinanciering • COA/rijk is verantwoordelijk voor eigen kosten (exploitatie en ontwikkeling locatie, personeel, beveiliging etc) • Bestuursovereenkomsten gekoppeld aan opvanglocaties • Faciliteitenbesluiten per opgevangen asielzoeker • Decentralisatie-uitkering (DU) op thema’s; overlastgevende asielzoekers Opvang en bescherming onder RTB: Rijksfinanciering • Tot eind 2026: Bekostigingsregeling opvang ontheemde Oekraïne (BooO), Regeling opvang ontheemden Oekraine (RooO) • Per januari 2027 : Regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten, ook wel Doelgroep Flexibele Regelingen (DFR) genoemd. Huisvesting Statushouders: Rijksfinanciering en gemeentelijke begroting • Per januari 2027: Regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten, ook wel Doelgroep Flexibele Regelingen (DFR) genoemd. DU Tijdelijk Onderdak (Vervanger van HAR+) Zodra een statushouder definitief doorstroomt naar een reguliere huurwoning, stopt de specifieke opvangfinanciering. Wet inburgering: Rijksfinanciering en gemeentelijke middelen • Specifieke Uitkering (SPUK) inburgeringstrajecten • Gemeentefonds: uitvoeringskosten Rijksfinanciering is aan wijzigingen onderhevig.
We moeten scherp monitoren of de regelingen voldoende bijdragen aan het behalen van de beleidsdoelen. De regelingen zijn van tijdelijke aard. 29 Informeren raad en commissie Er zijn verschillende momenten en manieren waarop de commissie en de raad worden geïnformeerd. • Periodieke raadsinformatie brieven. • Vluchtelingen, opvang en huisvesting • Inburgering en participatie • Reguliere P&C producten • Indien gewenst technische sessies • Inburgering monitor • Werkbezoeken Dank u wel voor uw aandacht Heeft u nog vragen? 30