20251204- Notulen van de raadsvergadering van 4 december 2025

Dan kan de indiener nog reageren op de bijdrage vanuit het college. De heer Segers-Hoogendoorn heeft nog een vraag. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Mijn vraag is nog niet beantwoord, want ik stelde 2 vragen aan de wethouder en ook overigens aan mevrouw Reitema. Dus dit is in technische tijd. Dank. Die tweede vraag die ik stelde ging over dat meldpunt. Die eerste ging over die belangenvereniging. Heeft de Brede Raad daar een rol in? U heeft toegezegd ik ga ze vragen of zij daar een rol in kunnen spelen. Mijn tweede vraag ging over een meldpunt en mijn kritische vraag aan mevrouw Reitema was niet weer een meldpunt extra. Zij zegt dat wil ik ook niet. Mijn vraag aan de wethouder is, is er een bestaand meldpunt waar de wethouder van zegt hier kan ik die functie goed aan toevoegen? Dat was mijn vraag. De VOORZITTER: De wethouder.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2431

Mevrouw NORVILLE (wethouder): Ik zou niet zo uit mijn hoofd kunnen zeggen dat er een meldpunt is waar het makkelijk bij kan. Dat zou ik verder moeten onderzoeken. Maar wat ik wel heb gevraagd aan de rechtbank, is of zij daar ook een rol in zouden kunnen spelen. Daarover voeren wij ook die gesprekken. Het gesprek wil ik ook graag met mevrouw Reitema voeren samen met de rechtbank hoe we de signalen die nu zijn binnengekomen bij het meldpunt, hoe we daar ook meer mee zouden kunnen doen. Dus die gesprekken lopen, maar het is niet zo dat de rechtbank al heeft gezegd wij pakken hem op en wij gaan het meldpunt inrichten. Maar nogmaals, daar zijn we wel mee bezig. De gedachten zijn zich aan het vormen. De VOORZITTER: Dank. Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Volgens mij ging de vraag ook vooral over dat we niet weer een nieuw loket moeten gaan inrichten, dus of er iets is in de bestaande structuren van de afdeling nu waar dat terechtkan. Er is wel een team regie Bewindvoering, dus daar zit ik dan aan te denken. Maar dat was volgens mij de vraag, kunnen we die kennis om zo een adviespunt in de bestaande structuren vanuit de gemeente afdelingen, is daar een haakje te vinden? Mevrouw NORVILLE (wethouder): Volgens mij vinden we dat er hier het haakje is en vind ik het geen enkel probleem om dat verder te onderzoeken.

Echter, als je zo een meldpunt inricht, dan moet je ook voldoende mensen hebben om het verder te brengen. Dus dan moet het wel ook goed in elkaar zitten, dat het niet een meldpunt wordt waarin meldingen in een zwart gat verdwijnen. Dus laten we samen kijken, mevrouw Reitema, of dat een oplossing zou kunnen zijn. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan zijn wij hiermee aan het eind gekomen van deze behandeling. U mag een nawoord, maar u heeft net gereageerd, dus ik dacht dat dat gelijk ook het nawoord was. Dit is de behandeling zoals die is geweest. Wij hebben wel een toezegging van de wethouder. Die wil met de Brede Raad bespreken of de Brede Raad een rol wil en kan spelen als trekker bij de oprichting van een landelijke belangenvereniging. Mevrouw Reitema, u heeft nog een laatste uitsmijter. Mevrouw REITEMA (pvda): Sorry. Er was een beetje verwarring, want ik dacht dat er daarna ook nog een deel was tussen de wethouder en mij. De VOORZITTER: U kunt reageren op de wethouder, dat heeft u net gedaan, maar het is niet zo dat u nu weer een debat kunt gaan voeren met de wethouder. Zo werkt het niet. Mevrouw REITEMA (pvda): Maar wat ik net deed, was een soort technische verheldering van wat de CDA zei. Dat was niet mijn nawoord of iets. Dat was een technische verheldering.

De VOORZITTER: Daarom heb ik gezegd u krijgt nu nog de mogelijkheid voor een nawoord, dus een laatste reactie op raad en wethouder, maar dan is het ook klaar. Dan gaan we niet nog een termijn van de raad doen. Mevrouw REITEMA (pvda): Dan is het proces voor mij heel onduidelijk. Ik wil toch als nawoord reageren op het onwettige deel, want ik zou het zelf ook heel vervelend vinden om onwettige dingen in te dienen. Dat is ook zeker niet zo. De wethouder zegt net actieve controle en sancties opleggen. Dit is natuurlijk een rol van de van de rechtbank. Misschien had ik beter daar moeten staan, want dan had ik mijnheer Vonk kunnen aankijken. Er gaat 16 miljoen euro per jaar naar bewindvoerders via de bijzondere bijstand. Als dat niet rechtmatig en doelmatig besteed wordt, wat is er dan onwettig, de verbetering die wij aan willen brengen in het systeem van bewindvoering en de rol van de gemeente of dat je gewoon ongezien al die partners hun gang laat gaan? Dus je hebt zeker wel een rol in die verhouding raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2432

met de convenantpartners. Daar kan je wat meer betekenen. Dus ik weet ook niet zo goed van de actieve controle en sancties opleggen welke onwettigheid de wethouder daar precies in ziet. Het verwerken van de gegevens volgens de AVG, dat is iets wat je ook heel vaak hoort. Toevallig zijn er ook afgelopen jaar wetswijzigingen in geweest, want dat wordt heel vaak gebruikt terwijl dat niet per se in strijd is met de privacywetgeving. Maar ik vraag hier om het publiceren van gegevens die er gewoon al zijn via de rechtspraak, dus wat is daar AVG aan? Dus ik zou dat niet te groot opvatten, dat woord. In ieder geval fijn om te horen, en die afspraak staat al, dat we samen naar de rechtbank gaan om er vervolg aan te geven. Fijn dat de wethouder daarin mee wil denken. Ik geloof ook dat de wethouder sowieso nog wat toelichting had op een paar punten, dus ik wil toch vragen of er iets is wat de wethouder nog aan te vullen heeft naar aanleiding van haar eerdere collegereactie, want daarna zijn er nog gesprekken en wijzigingen geweest. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan zijn we hiermee aan het einde gekomen. Het hoort niet op deze manier. Ik geef de ruimte, maar ik heb het net helemaal doorgenomen. Dus we gaan nu weer een soort debat openen tussen de indiener en de wethouder.

Ik sta toe dat de wethouder nu nog een reactie geeft, maar de volgende keer vraag ik u echt om de procedure nogal goed tot u te nemen als u de initiatiefnotitie ook komt toelichten. De wethouder. Mevrouw NORVILLE (wethouder): Dan houd ik het nu kort, want dan is er een collegereactie gegeven op het initiatiefvoorstel. Ik denk dat we best een heel eind met elkaar kunnen komen als het gaat over een aantal punten die daarin staan en dat heb ik net ook al gezegd. Over het onwettige, daar verschillen wij dan van mening over. Ik ben het met mevrouw Reitema eens dat AVG af en toe gebruikt wordt, maar soms is het ook wel echt waar. Dus laten we daar elkaar op opzoeken. Tot zover. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan zijn we nu echt aan het einde gekomen van dit debat en dan zijn dus de stemmingen vanavond, waarbij 1 ontwerpbesluit en 10 beslispunten in stemming worden gebracht. 6.2

Renovatie Museum Boijmans van Beuningen. a. Het voorstel tot vaststelling van het Definitief ontwerp voor de Renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen en verstrekking van een uitvoeringskrediet voor de Renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen. b. Voortgangsrapportage Renovatie Museum Boijmans Van Beuningen maart – augustus 2025.

De VOORZITTER: Dan komen we bij agendapunt 6.2 renovatie Museum Boijmans Van Beuningen. Het gaat over het voorstel tot vaststelling van het Definitief Ontwerp voor de Renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen en verstrekking van een uitvoeringskrediet voor de Renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen en de Voortgangsrapportage Renovatie Museum Boijmans Van Beuningen maart - augustus 2025. Het woord is aan de heer Verhoef. De heer VERHOEF (lr): Dank u wel, voorzitter. Ook hier complimenten aan het college. Ik wil de rol van wethouder Struijvenberg zeker noemen hierin. Complimenten voor het hanteren van een worstcase benadering in de financiële doorrekening, voor het eindelijk vlottrekken van dit jaar lang slepende hoofdpijndossier en toch ook dank aan de stichting Droom en Daad, die met hun schenking het ambitiescenario uiteindelijk mogelijk hebben gemaakt. Mede daardoor ligt er nu een prachtig definitief ontwerp dat het Boijmans echt toekomstbestendig maakt. Zelfs de volgens mij oudste toezegging op dit dossier, gedaan aan toen nog raadslid Van Rij op 24 januari 2018, werd afgelopen maandag afgedaan. Dan moet er toch echt wel schot in het dossier komen, voorzitter. Er ligt een mooi definitief ontwerp, wat veel hoop voor de toekomst biedt. Er is een sluitende begroting, hoewel dit in de raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2433

commissie nog wel wat discussie opleverde, maar het succes van Boijmans hangt wel af van het feit of de bezoekersaantallen de gewenste aantallen gaan opleveren om de exploitatiebegroting ook sluitend te houden. Een zorg van Leefbaar Rotterdam is hierbij nog wel de situatie in en rond het Museumpark, waarvan het PvE ook onlangs werd besproken. Er zijn vele klachten over de veiligheidssituatie in en rond het park, junks, bedelaars, daklozen en veel overlast. We investeren een ongelooflijk hoog bedrag in het museum, dat voor haar succes afhankelijk is van veel meer bezoekersaantallen om de exploitatiebegroting sluitend te krijgen en te houden. Veiligheid dient absolute prioriteit te krijgen in en om het Museumpark en de Museumparkgarage. Zonder een veilige omgeving worden bezoekers afgeschrikt en dat maakt deze grote investering direct minder waard. Zelfs de directeur van het museum zei zich niet helemaal senang te voelen als zij 's avonds naar de garage loopt. Dat moet toch genoeg zeggen. Tot slot, voorzitter, ik sloot er ook mijn bijdrage in de commissie mee af, het blijft een godsvermogen, maar het is Rotterdams bezit. Renovatie inclusief de noodzakelijke asbestsanering was onvermijdelijk. Daarom zijn wij alles afwegend gematigd positief en zien wij uit naar de uitwerking. Dank u wel. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Kockelkoren.

Mevrouw KOCKELKOREN (pvda): Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, goed nieuws, er ligt een mooi ontwerp voor een compact museum, wat recht doet aan de historie van de verschillende gebouwdelen. Dat hebben we een aantal jaren geleden bijna niet kunnen vermoeden, want het heeft een hele lange, turbulente geschiedenis gehad om tot dit goede definitieve ontwerp te komen. Ik ben heel blij dat alle betrokkenen zich zijn blijven inzetten om ook met elkaar de schouders eronder te zetten en tot dit resultaat te komen. Voor ons ligt nu een definitief ontwerp voor de renovatie, waar we een besluit over nemen, en het besluit over het verstrekken van een uitvoeringskrediet om dan ook daadwerkelijk aan de slag te gaan, een krediet van 277,6 miljoen. Wat GroenLinks betreft moeten we hiervoor gaan, is dit het moment om ook te zorgen dat dat museum binnenkort eindelijk opengaat. De hoop is erop gericht om in 2029 gereed te zijn, heb ik gehoord van het college in de commissie, en dan hopelijk in 2030 open te kunnen gaan. Snakken naar Boijmans is natuurlijk nog steeds voor veel Rotterdammers wat ze aan het doen zijn, dus wij hopen dat dat ook daadwerkelijk gaat lukken. Een aantal aandachtspunten zijn nog aan bod gekomen. Dat gaat over de opmerkingen die de erfgoedpartijen hebben gemaakt. Wij hebben begrepen dat daar in begin 2026 nog een terugkoppeling over komt. Daar zien we naar uit.

We vinden het belangrijk dat die ook op een goede manier verwerkt worden, maar we hebben er vertrouwen in dat dat lukt. Het tweede is de Museumtuin. Daar ligt natuurlijk echt nog een budgettair gat. Wij horen graag van het college hoe we daar ook als raad over op de hoogte worden gehouden, goed vinger aan de pols kunnen houden, want het zou ontzettend zonde zijn als dat uiteindelijk niet lukt om dat met het huidige ambitieniveau te realiseren, met extra aandacht ook voor de toegangen naar de parkeergarage. Die staan niet op de maquette. Die dreigen straks een beetje van de radar te verdwijnen. Ook dat heeft natuurlijk weer budgettaire gevolgen. Dus we snappen dat dat het misschien nog complexer maakt. Dat horen we graag. Als laatste de exploitatie. Er ligt een raming. Er is goed naar gekeken hoe we dat ook in de toekomst echt een duurzaam museum kunnen houden. Onze zorg zit hem wel bij dat het museum ook voor alle Rotterdammers in de toekomst toegankelijk moet zijn en dat de optie om een sluitende exploitatie te krijgen, door bijvoorbeeld het verhogen van de ticketprijs, dat uitgangspunt wel onder druk kan zetten. Wij vragen het college om daar goed op toe te zien, zodat ook mensen met een kleine portemonnee ook in de toekomst naar het museum kunnen blijven gaan.

Want dit is publiek geld, dit is een publieke organisatie en al deze inspanningen zijn voor ons alleen van waarde als ook alle Rotterdammers daar toegang toe hebben. Tot zover. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Mevrouw Reitema staat op mijn lijstje, maar ze is niet in de zaal. Dan geef ik hem nu eerst aan de heer Vonk.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2434

De heer VONK (cu): Dank u wel, voorzitter. Allereerst wethouder Kasmi, welkom terug. Goed om u hier weer te zien. Over Boijmans kan ik het heel kort houden. Als het over Boijmans gaat, dan vliegen de miljoenen je om de oren. Duizelingwekkende bedragen voor de realisatie van een tempel voor onze kunstschatten. We zijn blij met de barometer die er is gekomen, ook op ons verzoek, en daar is ook invulling aan gegeven, die ook de Rotterdammer confronteert met de enorme kosten die wij voor dit project maken en de keuzes die wij daar dus ook als raad in maken. We zijn consistent inzake onze lijn ten aanzien van Boijmans en zullen dus ook tegen deze kredietaanvraag stemmen. We gunnen de stad een mooi museum, maar politiek is keuzes maken en we hebben als stad wel belangrijkere uitdagingen voor de boeg dan het realiseren van dit museum. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Dank u wel, voorzitter. Twee opmerkingen vooraf. Ik ben ook blij dat de heer Kasmi als jonge vader weer aanwezig is. Nog gefeliciteerd. Mijn collega Verhoef gaf net allemaal complimenten aan het college, maar ik heb ook een compliment voor de heer Verhoef. Want ik heb hem de laatste tijd leren kennen als een echte cultuurliefhebber, een kunstliefhebber en dan zie je dat ook een partij als Leefbaar zich verder door ontwikkelt.

Daar ben ik heel erg blij mee. De VOORZITTER: Daar gaat de heer Verhoef natuurlijk op reageren. De heer VERHOEF (lr): Natuurlijk. Die complimenten neem ik graag aan, maar die zijn mede te danken aan mijn collega Geert die me op het juiste pad heeft gebracht. De VOORZITTER: Nu gaat de heer Koster natuurlijk zo meteen opstaan, maar dat gaan we niet doen. De heer Van Dommelen vervolgt zijn betoog. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ik maak een uitstapje naar 2030 en dan zie ik een Rotterdam voor me wat zich ontwikkeld heeft tot een van de meest toonaangevende museumsteden van Europa, een stad waar museum Boijmans van Beuningen, open en toegankelijk, opnieuw zijn plek inneemt in het hart van onze culturele identiteit. Voorzitter, er zullen mensen zijn die nog twijfelen, maar er komt daadwerkelijk een moment dat ook Boijmans weer open is. We gaan het meemaken. Rotterdam als museumstad met Boijmans, het Depot, de Kunsthal, het Fotomuseum in het schitterende gebouw Santos, het prachtige museum Fenix, hopelijk straks Brutus in zijn nieuwe vorm, Museum Rotterdam in de Steigerkerk, zeer veelbelovend, afgelopen dinsdag hebben we daar een rondleiding gehad, en dan doe ik nog een paar prachtige instellingen tekort door ze nu niet te benoemen. Deze instellingen gaan onze stad een uniek cultureel profiel geven dat nationaal en internationaal erkenning zal geven.

Een profiel waar niet alleen de bezoekers, maar vooral de Rotterdammers zelf enorm van gaan profiteren. Het gaat de stad heel veel opleveren, cultureel, maatschappelijk en economisch. Pure winst voor de stad. Zoals ik zelf in de commissie al benadrukt heb, ik ben zeer tevreden met het definitieve ontwerp van Boijmans. Ik zie er echt naar uit. Volgens mij komt er een schitterend museum te staan. Een renovatie die het museum en Rotterdam echt recht doet. Het kost tijd, het kost geld, maar dan heb je ook wat. Voorzitter, vorige week voerden we een kritisch debat over de financiële kant, over het investeringsbudget, de exploitatie, de risico's. Die kritische houding is noodzakelijk en die zal de VVD ook blijven innemen. Juist daarom is het essentieel dat de raad dit project nauwgezet kan volgen. Wij zijn tevreden met de toezegging van het college om de brugstraat tweemaal per jaar te actualiseren en met de raad te delen. We rekenen er ook op dat de raad tijdig en transparant wordt geïnformeerd wanneer relevante ontwikkelingen zich voordoen in de exploitatie, want die wordt best nog wel spannend. Alleen zo kunnen we grip houden op raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2435

het project van deze omvang en deze betekenis. Voorzitter, ik sluit af, de VVD heeft altijd gekozen voor het ambitiescenario en die ambitie wordt nu werkelijkheid. Dat is niet alleen goed voor Rotterdam, het is echt goed voor alle Rotterdammers. Daarom is dit het moment om door te pakken, om heel snel te beginnen met de werkzaamheden. Een stad die durft te bouwen aan haar culturele identiteit, die bouwt aan haar toekomst. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Ik dacht besluitvorming Boijmans, dat moet toch echt van achter de katheder na zoveel jaar. Voorzitter, ik zat eens te denken met wat voor een blik we over een aantal jaren terugkijken naar 2025 en het museale veld van Rotterdam. Misschien wel als een sleuteljaar of een kanteljaar, het jaar waar museum Fenix opende, waar afgelopen week een deel van de raad al in de steigers stond als beoogde nieuwe plek voor Museum Rotterdam, en het jaar waar we hopelijk vandaag het definitieve finale besluit nemen over het definitief ontwerp voor de renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen en om hierbij ook het uitvoeringskrediet te verstrekken. Wat D66 betreft is het antwoord hierop volmondig ja. Niet alleen realiseren we hiermee een fraai museaal complex, herstellen we ook dat in zijn oude glorie en worden er ook vernuftig nieuwe lagen toegevoegd.

Want met de fraaie laatste beelden van het definitief ontwerp van Boijmans tijdens de technische sessie, we hadden een prachtige maquette in de Suze Groenewegzaal, zagen we een sterke bakstenen plint die het geheel vanaf de hoek van de Westersingel tot aan het Depot aaneenrijgt tot een logisch geheel. Wat dat betreft zijn we ook blij hoe het logistieke centrum, die belangrijke schakel voor het museum, in die herkenbare baksteen meegaat. We zijn ook blij met een exploitatie die nu rond is. Er vallen altijd nog puntjes op de i te zetten, maar we hebben ook tijd richting de daadwerkelijke opening en ik zie ook nog wel degelijk ruimte. Mijn collega Nunnely ziet altijd kansen voor bijvoorbeeld een feestje, zeg ik met een knipoog. Maar hulde ook voor waar we nu staan, aan de voet van deze besluitvorming. Ik ben blij om te zien hoe we dan toch ook in dit complex en soms turbulente dossier in echt kalmer vaarwater zijn aanbeland, iets waar ik de organisatie van Boijmans, het architectenteam, het ambtelijke en gemeentelijke team en ook de betrokken wethouders hartelijk voor wil bedanken. Want ik denk niet alleen dat mijn fractie de enige is die snakt naar de start en vooral de opening hiervan, de stad snakt ernaar en ik snak ernaar. Aan de slag. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Reitema. Zij slaat over. Dan is nu het woord aan mevrouw Verkoelen.

Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter, aan de heer van Dommelen, mijn kleinzoon van 5 jaar zal puber zijn voordat ik überhaupt ooit in dat Boijmans kan gaan komen. Dat vind ik een schande als kunstliefhebber. Zal ik dat maar vooropstellen. Voorzitter, vandaag besluit de raad. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen, de heer Van Dommelen heeft een reactie. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Ik hoop dat uw kleinzoon heel snel gaat puberen. De VOORZITTER: Ik weet niet of mevrouw Verkoelen dat ook wil, maar dat gaan we dan nu merken. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Het is dramatisch. Voorzitter, vandaag besluit de raad om het uitvoeringskrediet van, luister goed, 227,6 miljoen euro voor de renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen beschikbaar te stellen. De heer De Haan zei het al, het is een gigantisch belangrijk besluit, want als we dit vastleggen, is het project in de praktijk onomkeerbaar. Voorzitter, mijn fractie kan hier niet mee instemmen. We hebben het voortdurend niet gedaan. Niet alleen omdat het museum 12 jaar buiten gebruik zal zijn, niet raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2436

omdat deze renovatie steeds weer nieuwe gebreken en risico’s blootlegt en niet omdat de kosten ondertussen extreem de pan uit rijzen, maar ook nu uit de stukken blijkt dat de exploitatie niet aantoonbaar sluitend is. Dat was nu juist een keiharde randvoorwaarde waarom we akkoord zouden gaan. Het museum verbindt zich aan een sluitende exploitatie. Dat was de afspraak. Berenschot laat zien dat exploitatie al een tekort van zo een 6,5 ton euro heeft. Dit tekort is nog mooier voorgesteld dan het in werkelijkheid is. Zet je alles in hetzelfde prijspeil, ook die ticketprijzen, mevrouw Kockelkoren, dan kom je zelfs bijna 1,5 miljoen euro tekort. Voorzitter, dat is een structureel tekort. Dat kun je niet wegpoetsen met goede bedoelingen. Voorzitter, wat stelt het museum voor als maatregelen? Fondswerving met zakelijke partnerships en extra bezuinigingen. Allemaal zo zacht als boter. Berenschot is daar ook heel eerlijk over. Zelfs als die maatregelen lukken, blijft de exploitatie bandbreedte, hoort u het goed, van 500.000 negatief tot 150.000 positief. Met andere woorden, het museum gaat structureel netverlies draaien. Daar bovenop nog leunt de begroting, ook dat is zo een prachtig verhaal, op een fors bezoekersscenario. Bezoekers, 450.000 voor het nieuwe museum, waar dat nooit, nooit in al die jaren dat we het hebben, meer dan 250.000 bezoekers waren.

Dan nog eens een keer 100.000 extra voor het depot. Ze bedenken dus een verdubbeling van bezoekers. Ambitie is prima, maar een exploitatie mag toch niet afhankelijk worden van zo een luchtfietserij? Voorzitter, als het dan tegenvalt, daar gaat het om, is het risico voor ons als gemeente. Berenschot heeft het zelfs nu al over het terugdraaien van eerdere subsidiekorting van 400.000 euro. Dus de gemeente is weer de klos. Dat is geen sluitende exploitatie, dat is een bodemloze put. Voorzitter, in Rotterdam, en ik kijk naar de ChristenUnie, die het er ook op zegt, draaien we elke cent om voor zorg en welzijn. In Rotterdam is dakloos, handhaving, schoon en heel, armoedebestrijding vaak in het antwoord geen geld, maar hier accepteren we enorme bedragen en wel aannames met heel veel risico's. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, mevrouw Verkoelen maakt er een beetje een parodie van zo langzamerhand. U hebt alle recht om ervan te vinden wat u vindt, maar wat ik wel ingewikkeld vind, is dat u enerzijds klaagt over het feit dat het zo lang duurt. Ik ben het overigens met u eens. Het duurt ontzettend lang. Maar vanaf nu wat mij betreft glas halfvol, want nu gaan we bouwen en gaan we naar een nieuw museum toe.

Maar wat ik wel ingewikkeld vind, is dat u klaagt over de lange duur, dat het dus dicht is, en vervolgens geeft u allemaal redenen aan waarom u tegen gaat stemmen en dus dat het museum nog langer dicht blijft. Die inconsequentie ben ik wel benieuwd naar hoe u daar tegenaan kijkt. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Ik ben blij dat ik met u geen huis gebouwd heb, want dan had ik er nog in gezeten. Laat ik heel duidelijk zijn, het is de raad en mede de VVD die ambitie op ambitie op ambitie gestapeld heeft, waardoor het jaar na jaar na jaar langer ging duren. Kom ik terug naar het oorspronkelijke verhaal, asbestsanering, kleine verbouwing en het is open. Klaar. Het had 3 jaar geleden open kunnen zijn. Door enorme ambities van uw kant zien we dat het dus uitloopt en uitloopt. U accepteert dat, ik vind dat onacceptabel. Het is onacceptabel dat we dat doen in onze stad. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ik ben het ermee eens. Wij zijn altijd voor een ambitieus nieuw museum. Ik verzeker u, mevrouw Verkoelen, via de voorzitter, als het straks opengaat, dan komen er geen 500.000 bezoekers. Dit museum en het totale museumaanbod van deze stad gaat veel meer mensen trekken en ook veel meer Rotterdammers.

Ik kijk er nu al naar uit dat tegen die tijd, met u en uw kleinzoon, lopen we samen door het museum en dan gaan we samen genieten van al het moois dat Boijmans ons kan brengen.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2437

Mevrouw VERKOELEN (50plus): Voorzitter, dat laatste zal ik zeker doen met de heer Van Dommelen. Daar is geen twijfel over mogelijk. Maar laten we wel wezen, we hebben het hier over een regionaal museum op plek 24 in Nederland, die nog nooit, met alle mogelijkheden die we maar gehad hebben, meer dan 250.000 bezoekers heeft gekregen. U mag het allemaal opknappen mag, u mag het extra doen, maar het verandert niets aan de collectie, het verandert niets aan waar het om gaat. Ze komen niet naar het museum voor het gebouw, ze komen voor de collectie en die blijft wat het is. Dus waarom zou het meer worden? De VOORZITTER: De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Een collectie van wereldklasse, waar ik naar uitkijk. Ik sluit me graag aan bij die wandeling door het museum met de heer Van Dommelen, met u en uw kleinzoon. Ik vind dat u echt tekort doet aan de collectie, aan het museum, wat het is, waar het voor staat, van wereldklasse om die weer te gaan bekijken. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Aan de heer De Haan, graag ga ik ook met u. We maken er gewoon een prachtig uitje uit van, een reünie. Allemaal met onze stokken, want zo oud zijn we dan overigens, maar we gaan er met zijn allen plezier van maken. Dat beloof ik u. Ik ben het met u eens. Natuurlijk ben ik supertrots op die collectie, maar we moeten het wel reëel houden. Het is geen nationaal museum.

Dat is vele malen goedkoper en eerder opengegaan als wat we hier presteren. Het gaat om een gebouwd, niet over een collectie. Hoe halen we het in ons hoofd? Nogmaals gezegd, dakloosheid, handhaving zorg en welzijn, we hebben er geen cent voor over, maar hier accepteren we wel enorme bedragen, wel een hele hoop aannames en grote risico's. Mijn fractie vindt dit bestuurlijk onverantwoord en moreel zelfs zeer verwerpelijk. U begrijpt wij zullen tegenstemmen. De VOORZITTER: Hartelijk dank, mevrouw Verkoelen. Dan is nu het woord aan de heer Dahoe. De heer DAHOE (denk): Dank u wel, voorzitter. Ik ben ook hartstikke blij om de heer wethouder Kasmi weer terug te zien. Als DENK kijken we vandaag naar dit agendapunt met een combinatie van hoop, realisme en verantwoordelijkheid. De renovatie van Boijmans Van Beuningen is een project met enorme culturele waarde voor de stad, maar ook met een grote financiële en organisatorische opdracht. Daarom is het positief om te zien dat een aantal belangrijke onderdelen op de goede weg zijn. Het definitieve ontwerp is al zal afgerond, de toetsingen zijn positief en de voortgangsrapportage laat zien dat de planning tot nu toe wordt gehaald. Ook de samenwerking met de verschillende partners lijkt beter te verlopen dan in eerdere fases. Dat is belangrijk, want dit project heeft een geschiedenis van vertraging, kostenstijging en onduidelijkheid.

Het is goed om te zien dat er nu meer grip is ontstaan. Maar, voorzitter, optimisme ontslaat ons niet van waakzaamheid. Gezien de financiële risico’s die blijven bestaan, vindt DENK het ook noodzakelijk dat deze risico's tijdig worden gedekt en zonder dat het ten koste gaat van andere culturele of maatschappelijke voorzieningen in de stad. Voorzitter, ten tweede, DENK hecht veel waarde aan veiligheid, zowel binnen als buiten het museum. De klankbordgroep heeft hier ook terecht vragen over gedeeld. Wij gaan ervan uit dat deze zorgen goed worden meegenomen en dat dit geen stuitpost is, maar een voorwaarde. Een gerenoveerd Boijmans moet een plek worden waar bezoekers zich welkom voelen, waar personeel goed kan werken en waar de omgeving geen last ervaart van onduidelijke routes en onveilige situaties. Dat vraagt om aandacht. Voorzitter, DENK steunt het doel van dit project, ziet de stappen die zijn gezet en waardeert de voortgang, maar we zeggen er ook eerlijk bij afspraken over het budget, veiligheid en planning moeten stevig blijven, juist nu het project de volgende fase ingaat. Daarom hebben wij als DENK nog 2 vragen aan de wethouders.

Hoe zorgt het college ervoor dat de financiële risico's volledig en tijdig worden gedekt, zonder dat de renovatie alsnog in financiële problemen komt? Op welke manier wordt gesignaleerd de veiligheidsrisico's, zowel binnen als in de directe omgeving raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2438

van het museum, verwerkt in de volgende fase en de voorbereiding? Voorzitter, we willen dat Boijmans terugkomt als een toegankelijk, veilig, toekomstbestendig, financieel solide museum en een icoon dat de stad eert, maar niet belast. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan kijk ik rond. De heer Dekkers nog en de heer Coşkun. Eerst de heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, ik hoop dat de heer Kasmi en zijn zoontje ook mee mogen met het uitje van de raadsleden hier, maar dat kunnen we achter de schermen wel regelen. Voorzitter, het definitieve ontwerp van Boijmans Van Beuningen is een prachtig plan geworden. Het plan heeft alles in zich om van Boijmans een van de topmusea van Europa te maken. Parijs heeft het Louvre, Bilbao heeft het Guggenheim en wij als Rotterdam krijgen ons Boijmans terug. De plannen en het ontwerp voor een fantastisch museum zijn er, maar er moet ook nog ongelooflijk veel gebeuren. Ook moet er nu al worden bijgestuurd op een aantal belangrijke punten. Zo moet de dekking voor de Museumtuin nog worden gevonden. Zo liggen de geraamde toegangsprijzen op 30 euro en dat is flink duurder dan het Louvre. Er dreigt een structureel negatief exploitatiesaldo. Voorzitter, we kunnen het onze stad niet veroorloven om continu bij te blijven springen om de exploitatie gezond te krijgen, dus we moeten nu gaan bijsturen.

Wat gaat de wethouder doen om verbetering op de aandachtspunten, zoals dit structurele exploitatiesaldo en het tekort op de Museumtuin, te krijgen? Is het mogelijk hier nog sterkere prestatieafspraken met de directie van Boijmans voor te maken? Rotterdam als stad gaat er vol voor, vol voor dat hoogste ambitieniveau, van Boijmans mogen we hetzelfde verwachten en hetzelfde eisen. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank en dan is het woord aan de heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, ik ga ook maar hier staan, dan kan ik het publiek daar in de ogen kijken. Anders moeten ze allemaal over de reling hangen en dat is niet gezond. Voorzitter, ik was net aan het wegdommelen toen de heer Van Dommelen mij een toekomst schetste die mij na aan het hart ligt. Ik zou ook graag die toekomst willen zien van Rotterdam, zoals de heer Van Dommelen dat schetst. Ik wist ook niet, de heer Verhoef is nu weggelopen, dat hij zich op het slechte pad had begeven, maar ik ben wel blij dat we konden constateren dat de heer Koster hem op het juiste pad heeft gebracht. Voorzitter, al eerder heb ik hier gezegd, jaren geleden toen ik terug mocht komen in deze raad, dat het te gek voor woorden is dat ik met mijn kleinzoontjes niet naar Boijmans kon. De jongste wordt over een week 8 en de andere is 9.

Ik ben wel bij Snakken naar Boijmans geweest, alle 3 met zo een helm op, dat staat die kindjes schattig, maar dat was natuurlijk maar voor 5 weken dat we een beetje van dat Boijmans konden genieten. De hele stad snakt daarnaar. Maar ik moet wel zeggen, voorzitter, de tegenstelling die mevrouw Verkoelen hier schetst tussen het museum en de stad, is een valse tegenstelling. Boijmans is van Rotterdam, was van Rotterdam en blijft van Rotterdam. Het is onze collectie en het is ook nog eens onze gebouwen waar we iets mee moeten. Daar moet het museum natuurlijk in passen. Dan moeten we ons niet zo druk maken over de exploitatielasten in 2030 en 2032 als dat gebouw eindelijk weer volledig open kan. We moeten dat toekomstbeeld van de heer Van Dommelen meemaken. Dat wil ik zelf graag meemaken, mijn kleinzoontjes ook. Die zijn dan zeker pubers geworden, zeg ik dan tegen mevrouw Verkoelen. Dat Boijmans moet open en had wat ons betreft nooit dicht moeten gaan. Tijdens de verbouwing had die tent open moeten blijven. Dat is gelukt met het Dijkzigt, ons medisch centrum. Dat lukt bijna overal. Dat is ook weer gelukt met de bibliotheek. De bibliotheek gaat eruit, maar gaat op een andere plek wel volwaardig door. Het Henketpaviljoen had geprogrammeerd kunnen blijven. Robbrecht en Daem had gewoon jarenlang geprogrammeerd kunnen blijven.

Want er zit geen spat van asbest in, dat zit alleen in de Van der Steur vleugel en de Bodonvleugel. De tuin had geprogrammeerd kunnen blijven. Het is vaak aangedragen ook door de BBB, de BoijmansBurgerBeweging, doe die tent open, houd die tent open. Dus ik hoop dat met dit prachtige plan, wat nu echt in uitvoering gaat, dat er raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2439

toch tussentijds allerlei mogelijkheden zijn om Boijmans weer ook op die plek, rondom die plek tot leven te wekken en dan niet alleen in dat depot, al gaat het daar dan ook inmiddels wel beter mee. Ik zeg tegen mevrouw Verkoelen het Boijmans heeft echt wel vaker meer dan 250.000 bezoekers gehad, bijvoorbeeld bij groenbos tentoonstelling, bij Willem de koning tentoonstelling. Maar gelukkig hebben we nu ook Fenix, waar in een halfjaar tijd al 250.000 bezoekers zijn geweest. Dus er komen echt wel mensen naar Rotterdam om te genieten van de cultuurschatten van ons allemaal, want die zijn van ons. Daarvoor moet dat museum wel open zijn, maar laten we het zo snel mogelijk open doen, voorzitter. Dat was het. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u, voorzitter. Fijn dat de wethouder Kasmi er is. Het is toch een dossier waar hij heel lang mee bezig is geweest en het is ook de eerste keer dat ik hem weer zie. Gefeliciteerd met de geboorte van uw kind. Ook mijnheer Verhoef, hij zit niet op zijn plaats, maar ik vond het wel grappig wat mijnheer Van Dommelen over Leefbaar en mijnheer Verhoef. Van de week liep ik met mijnheer Verhoef samen uit de Steigerkerk over de Westewagenstraat. Wie was degene die mij op een kunstwerk wees wat ik nog niet eerder had gezien? Dat was de heer Verhoef.

Dat was het Bleekneusjes kunstwerk door Martin Lodewijk. Ik vond het wel leuk. Nu weet ik ook dat het daar zit. Voorzitter, Museum Boijmans. Vandaag behandelen we natuurlijk een voorstel dat gaat over de toekomst van een van de mooiste pareltjes die Rotterdam heeft, een museum dat generaties Rotterdammers heeft laten kennismaken met bijzondere kunst en met bijzondere kunstenaars. Voor mij een plek van inspiratie, contemplatie en verbeelding en waar je heerlijk kan dwalen. Of moet ik zeggen kon dwalen, want met dit plan krijgen we een nieuwe en makkelijke route voor de bezoeker. Voor mij hoeft het niet zo, maar ik begrijp het idee er wel achter. Boijmans is een noodzakelijk onderdeel van onze culturele identiteit. Ik hoef u allemaal niet uit te leggen welke grote waarde dit museum heeft voor Rotterdam en voor haar inwoners. In een wereld vol polarisatie en haast biedt een kunstmuseum iets unieks en dat is reflectie. Als raadslid heb je soms dossiers waar je je bij betrokken voelt. Het kan om mensen gaan, in mijn geval ook vaak om dieren of altijd om dieren, maar ook als het bijvoorbeeld over gebouwen en geschiedenis gaat. Voor mij als groot kunstliefhebber is Boijmans natuurlijk een bijzonder dossier. Maar als raadslid is het ook een belangrijke taak om kritisch te zijn. Dat hoort bij goed bestuur en bij democratische controle.

Een van de belangrijkste taken van een raadslid is het kritisch volgen van het gemeentebestuur. Een raadslid stelt vragen, vraagt door wanneer informatie onvolledig is en accepteert geen onduidelijke antwoorden. Zo wordt eenvoudigweg voorkomen dat besluiten worden genomen op basis van aannames of half uitgewerkte plannen. Kritisch zijn betekent absoluut niet tegenwerken, maar bijdragen aan beter beleid. In dit dossier ben ik steeds kritisch geweest. Waarom? Omdat ik de plannen eenvoudigweg niet goed genoeg vond. De stad wilde de ambitievariant, maar was er wel voldoende ambitie in het plan? Ik vond van niet. Het slopen van het deel van Robbrecht en Daem vonden wij ook niet duurzaam. Bovendien, als je de aanbouw beter bekeek, dan was het best een bijzonder gebouw. Ik moet eerlijk bekennen ik ging het nog mooi vinden ook. Maar inmiddels is Robbrecht en Daem natuurlijk akkoord met het afbreken van hun deel en dat vinden wij ook wel belangrijk, dat de architect daar ook nog wat over te zeggen had. De vorige keer dat we over de ambitievariant stemden, was dat nog niet zo. De vorige ontwerpen konden mij niet overtuigen. De logistiek niet, de ingang niet, de rol van het Henket-paviljoen niet, et cetera. Ik vond het geen geheel. Het kwam niet tot een gedegen plan in mijn ogen. Het was onsamenhangend. Maar, voorzitter, nu ligt er een ander plan, het huidige plan.

Onze fractie onderstreept het belang van een toekomstbestendig Boijmans. Het museum moet klaar zijn voor de komende tientallen jaren. Het huidige gebouw voldoet niet langer aan de technische en museale eisen en is daarom al jaren gesloten. Hoe ironisch is het dat onze kunstschatten veilig opgeslagen liggen in het Depot, maar het museum dat context en betekening daaraan kan geven en de werken ook nog van dichtbij kan tonen, dat museum wacht nu al jarenlang op herstel? Laten wij als gemeenteraad zorgen dat dit museum geen monument van het raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2440

verleden wordt, maar een gebouw waar de toekomst begint. Vandaag kunnen we een stap zetten richting de verbouwing die dit bijzondere museum nodig heeft en verdient. Dit ontwerp vinden wij wel overtuigend. Het is nu eindelijk een geheel geworden. Het ziet er gewoon goed uit. Het ontwerp doet recht aan het verleden, maar wat ik ook mooi vond, het denkt ook aan de toekomst, ook met dat nieuwe paviljoen op de hoek van de straat. Ik ben de naam ervan vergeten, maar dat ziet er mooi uit, en de plint. Richard Serra zien we straks eindelijk weer eens goed en het is ook een investering in de ziel van onze stad. Natuurlijk zijn we nog steeds kritisch op verschillende aspecten, bijvoorbeeld de Museumtuin en het spuuglelijke uitzicht vanuit het Henket-paviljoen op die vreselijke ingang van die parkeergarage. Ook over de exploitatie hebben we op sommige aspecten nog onze bedenkingen en ook of het in de toekomst niet ten koste zou kunnen gaan van een deel van ons cultuurbudget. Kortom, we moeten scherp blijven op de voortgang, de risico's en de financiële beheersing. Maar sommige projecten rechtvaardigen nou eenmaal ambitie. Voorzitter, kunst is geen luxe. Ik spreek dat vol overtuiging tegen. Het is zuurstof voor de ziel van onze stad. Het is een vorm van onderwijs, het verruimt onze blik, het zet ons aan het denken en het verbindt mensen die elkaar anders nooit zouden ontmoeten.

In deze tijd, waarin oppervlakkigheid, haast en haat domineren, is dat misschien wel urgenter dan ooit. De kosten zijn substantieel, dat moeten we eerlijk onder ogen zien, maar tegelijkertijd is het een investering in het intellect, de verbeelding en de toekomstkracht van onze stad. Dit museum heeft Rotterdam generaties lang gevormd en het is tijd dat wij iets gaan teruggeven. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Zijn er nog andere leden die het woord wensen? Niet. Dan geef ik eerst het woord aan wethouder Simons en vervolgens aan wethouder Achbar. Kasmi, excuus. Achbar kunnen we er ook bij vragen, maar ik denk dat de heer Kasmi iets meer weet. Excuses. De heer SIMONS (wethouder): Dank u, voorzitter. Ik zie in 2030 mevrouw Verkoelen met haar kleinkinderen in het museum lopen en dan iedereen vertellen wie het maar horen wil dat dat museum zo mooi is geworden dankzij haar inspanningen als raadslid. We hebben natuurlijk al een uitgebreide commissie gehad, dus ik ga het kort houden. Ik wil toch nog complimenten geven aan de stichting Droom en Daad, want zonder hun input hadden we hier nu niet met zo een mooi plan gestaan. Ik wil ook de heer wethouder Struijvenberg bedanken voor zijn inzet op dit dossier, de ambtelijke ondersteuning en alle andere betrokkenen, maar niet in de laatste plaats ook u als raad, want dit dossier is gaan lopen in 2024 toen u met uw ambitiedocument kwam.

Ik heb het in de commissie ook al gezegd, ik ben zelf betrokken geweest als wethouder in 2017 met de start van dit debat. We zijn nu 8 jaar verder en het is nu echt tijd om te stoppen met praten, aan de slag en nu doorpakken wat mij betreft. Dan heeft u nog een paar vragen gesteld. Mevrouw Kockelkoren, hoe houden we u op de hoogte? Op verschillende manieren, maar natuurlijk via de voortgangsrapportage, halverwege januari hebben we nog een update over de opmerkingen van de welstandcommissie en monumentencommissie. Alle signalen staan daar redelijk op groen, dus daar gaan we zeker uitkomen. Over de financiën zijn er nog een aantal vragen gesteld. Daar heb ik een aantal toezeggingen gedaan in de commissievergadering, de brugstraat, maar ook nog een technische sessie over hoe de overheadkosten zo hoog hebben kunnen oplopen. Dat willen we ook beter monitoren in de voortgang van het proces, want het geld moet gaan naar de mensen die het museum gaan renoveren en de installatie aanbrengen en niet naar allerlei mensen die daaromheen cirkelen wat mij betreft. De financiële risico's, die de heer Dahoe benoemt, daar hebben we ook uitgebreid over gesproken. In het plan wat er nu ligt, is alles afgedekt. We zijn uitgegaan van een worstcasescenario, wat we niet hopen. Dus zover op grond van de informatie en kennis die we nu hebben, hebben we alles in beeld gebracht en dat ligt aan u voor.

De heer Dekkers vraagt nog, hoe zit het met de Museumtuin? Daar hebben we nog niet voldoende geld voor. Dat klopt ook. Ik heb in de commissie gezegd zodra het definitieve ontwerp er is of het meer concreet wordt, verwachten wij dat we ook investeerders warm kunnen maken. Het is nu nog heel erg abstract. Mocht het allemaal ook raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2441

daar niet goed lopen en we krijgen er geen geld bij, dan zullen we de ambities gewoon naar beneden bijstellen tot wat we kunnen doen voor het bedrag wat beschikbaar is. Dan heb ik volgens mij alle vragen beantwoord en anders hoor ik het zo in de veegronde. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan wethouder Kasmi. De heer KASMI (wethouder): Dank u wel, voorzitter. Allereerst van mijn kant ook dank voor alle felicitaties vanuit verschillende raadsleden. Dat waardeer ik zeer. Merci. Voorzitter, er is net al aan gememoreerd, toen ik aantrad als wethouder in 2018 was dit het eerste grote besluit wat er toen voorlag in december aan uw raad. Toen had niemand kunnen vermoeden dat we 8 jaar verder, met weliswaar wat vallen en opstaan, met wat drempels die we moesten nemen, nu toch vandaag hier een prachtig mooi ontwerp, definitief ontwerp, met elkaar hopelijk straks kunnen gaan vaststellen. Ik wil ook vanuit deze plek iedereen bedanken die daar een bijdrage aan heeft geleverd. Mijn collega Robert Simons heeft al een aantal genoemd, stichting Droom en Daad, de directie van het museum uiteraard, die ook ziel en zaligheid hierin heeft gelegd, en alle andere partners, de architect en iedereen die zich hier heeft mee beziggehouden.

Ik ben ook blij, ik zie dat het personeel van het museum hier in groten getale aanwezig is, dat ook voor jullie nu eindelijk een moment komt van duidelijkheid en dat het voor jullie ook hopelijk wat meer rust gaat brengen. Ik als cultuurwethouder ben in ieder geval ontzettend blij dat we vandaag hier deze stap met elkaar kunnen maken. De heer Van Dommelen memoreerde er ook al naar, volgens mij wordt ‘26 een heel mooi cultuurjaar wat dat betreft, met mooie besluiten die we nu nemen en in de aankomende tijd nog en alle mooie instellingen die we afgelopen jaren hebben zien openen. Het Depot noemde u al, Fenix, weliswaar een particulier initiatief, maar in goede samenwerking met ons, met de stad, met het college natuurlijk tot stand gekomen, Boijmans heeft vandaag het definitieve ontwerp, Steigerkerk, waar ik heb vernomen dat u gisteren of eergisteren als ik me niet vergis een rondleiding heeft gehad en daar de directeur heeft gesproken, het Fotomuseum, wat in 2026 gaat openen, en het collectiecentrum, waar we onlangs ook met elkaar een klap op hebben gegeven. Al met al, het is maar een klein aantal van de dingen die we met elkaar hebben mogelijk gemaakt. Ik wil niet in de laatste plaats ook uw raad heel veel danken voor alle kritische noten. Het had ook niet gekund zonder u.

Ook de heer Van der Velden refereerde er al aan, de kritische rol die u daarin heeft gepakt, die u moet pakken. Ook mevrouw Kockelkoren heel vaak bedankt, want ik denk dat we echt samen uiteindelijk dit verder hebben kunnen helpen, ondanks dat het echt een heel lastig dossier was. Er zijn een aantal vragen gesteld. Daar heeft mijn collega dan wel in de commissie dan wel vandaag al iets over gezegd ten aanzien van allerlei nog zorgen die er open zijn. Daar houden we vinger aan de pols. We hebben een voortgangsrapportage, zoals u weet, en daar gaan we u van tijd tot tijd in meenemen, zodat u zeker weet dat de eventuele zorgen die er zijn, dat die op het juiste moment geadresseerd worden en zodat we daar met elkaar van gedachten over kunnen wisselen. Voorzitter, ik houd het hierbij. Aan de slag, zoals we het op zijn Rotterdams zeggen. Mouwen opstropen en op naar dat prachtig mooi museum, wat we hopelijk in 2029 kunnen opleveren en in 2030 hopelijk met elkaar kunnen gaan bezoeken. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is er ruimte voor een tweede termijn als daar behoefte aan is. Eerst gaan we vegen. Ik weet niet of er nog geveegd moet worden. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, een veegvraag, want ik had gevraagd hoe het college blijft sturen op de ticketprijs, zodat het museum voor iedereen toegankelijk blijft.

Dat vind ik wel fijn, als u daar nog op terugkomt. De VOORZITTER: Ik kijk of er nog meer voor de veeg is. Anderen nog voor de veegronde? Nee. De wethouder.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2442

De heer KASMI (wethouder): Voorzitter, dank u wel. Terecht punt. Er zijn een paar dingen die ik daarover kan zeggen. Sowieso blijven we in gesprek met het museum. We hebben het natuurlijk nu over 2030, over 5 jaar in de toekomst. Het is heel lastig om iets te zeggen over hoe die wereld er dan uitziet, maar uiteraard is het onze ambitie, en ik weet ook zeker de ambitie van het museum, om die toegangsprijzen zo laagdrempelig mogelijk te houden. Daar ben ik van overtuigd. U bent daar, of uw opvolgers, natuurlijk ook bij om vinger aan de pols te houden. Tegelijkertijd is het ook zo dat we nu al allerlei regelingen hebben voor mensen met een kleine portemonnee. Daar bent u van op de hoogte. Denk aan de Rotterdampas bijvoorbeeld, daar kun je ook het museum mee bezoeken. Dus ook aan die groep wordt gedacht via verschillende regelingen die we hebben als gemeente. Dank u, voorzitter. De VOORZITTER: Dan gaan we nu echt voor de tweede termijn, als er mensen zijn die daar nog wel willen opbrengen. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Ik werd een beetje getriggerd door de laatste opmerking van mevrouw Kockelkoren en het antwoord van de wethouder daarop. Het is natuurlijk heel ver in de toekomst, 2030 en zo. Dan zijn er natuurlijk opvolgers en dan komen er nieuwe cultuurplannen. Dan gaan we het weer over de plannen van Boijmans hebben en wie weet wat voor directie er dan zit.

Dan moet de toekomstige raad dat ook beoordelen. Maar in de grote steden die de heer Dekkers noemde, Parijs, daar zijn gewoon alle musea op zondag gratis toegankelijk voor iedereen. Zoiets kan je natuurlijk ook bedenken. In een stad als Rotterdam zou dat helemaal niet zo gek zijn. Ik vroeg me nog steeds af of de wethouder mogelijkheden ziet om tot dit museum echt opengaat ook iets te doen tot de toegankelijkheid op andere plekken, zoals in het Henket-paviljoen, waar je nu al kan programmeren, zoals in de tuin, waar je kan programmeren tot die tijd. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Dank u wel, voorzitter. Ik heb tot nu toe genoten van de bijdrage van de heer Coşkun, maar dit vind ik toch heel bijzonder. We zijn hier allemaal kritisch op de exploitatie. We zeggen allemaal wees heel zorgvuldig met die exploitatie. Wat is dan het voorstel van de heer Coşkun? Gratis openstellen. Daar help je het museum echt mee, want dan help je ze echt om die exploitatie rond te maken. Waar wilt u naartoe? De heer COŞKUN (sp): Dat het niet alleen een feestje voor de rijken wordt. Wel mogen dan de rijke VVD'ers uit andere steden, Blaricum en zo en Bloemendaal, op zondag gratis naar het museum. De kans is alleen groot dat ze dan struikelen over allerlei gewone Rotterdammers, die ook dan hun dagje museum meepikken, waarvoor alle recht, voorzitter.

Als we met zijn allen vinden dat de collectie ons collectief erfgoed is, dat we daarvan moeten kunnen genieten, moeten alle mensen daarvan kunnen genieten en moet daar geen financiële drempel zijn. Dat is ook een beetje de achtergrond van het verhaal van mevrouw Kockelkoren. Maak geen financiële drempels. Maak het niet alleen een feestje voor de rijken. Maak er geen Efteling van, waar je bijna een godsvermogen kwijt bent om daar überhaupt naartoe te kunnen als je daar met je kinderen naartoe wil. Het is ons culturele erfgoed en elke Rotterdammer heeft recht op toegang tot dat erfgoed. De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, nog een korte reflectie. Dank voor het antwoord. Ik zou inderdaad het college willen vragen om een soort toezegging om in elk geval toe te zien dat die toegankelijkheid, ook in de toekomst na opening van het museum, het uitgangspunt blijft. Op welke manier, ik snap dat we nu nog niet kunnen vastklikken, maar dat is wel voorwaardelijk om een goed toegankelijk museum voor de toekomst te hebben. Dank.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2443

De VOORZITTER: Hartelijk dank. Niemand? Wethouder Kasmi. De heer KASMI (wethouder): Volgens mij zijn er dan nog 2 vragen van de heer Coşkun en mevrouw Kockelkoren ten aanzien van mogelijkheden voor programmering in de tussentijd. U weet daar waar zich mogelijkheden voordoen, zullen wij dat doen. Dat hebben we de afgelopen jaren natuurlijk ook gedaan. We hebben al een paar keer het museum opengesteld, u refereerde er zelf al net naar in uw verhaal met de helmen. Dus daar waar zich een mogelijkheid voordoet, zal het museum zich ook daarvoor inzetten. Ik blijf wel de hele tijd zeggen we gaan nu echt bouwen. Het wordt dadelijk een bouwplaats, dus de mogelijkheden zijn natuurlijk niet oneindig. Maar dat museum heeft al laten zien in de afgelopen tijd als zich een kans voordoet, dan zullen ze die ook met beide handen aangrijpen. Ten aanzien van de vraag van mevrouw Kockelkoren, wat ik u kan toezeggen, is in ieder geval dat we de komende tijd, de komende jaren en zeker dadelijk als de opening wat nadert, is dat we dat gesprek gaan voeren over toegankelijkheid. Tegelijkertijd heb ik u net al gezegd als het echt aankomt op mensen met een kleine portemonnee, daar is het nu al voor geregeld. Dus die groep komt niet in het geding. Als die prijzen echt veel hoger zouden worden, blijft het toegankelijk voor die groep. Dus die groep kan gratis naar het museum.

Daar gaat niets aan veranderen zolang wij de Rotterdampas hebben en daar bent u zelf ook bij. Dus dat is al gegarandeerd. Dank u, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan heb ik 1 toezegging van de wethouder genoteerd. Wethouder Kasmi zegt toe in de toekomst een gesprek te blijven voeren over het toegankelijk houden van de ticketprijzen van museum Boijmans Van Beuningen. Dan zijn wij hiermee aan het einde gekomen van agendapunt 6.2 en geef ik het woord aan mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, heel kort. Ik wil verzoeken om het reguliere debat 6.1 toch nog te heropenen om een korte appreciatie van de wethouder te krijgen op de 10 losse maatregelen. De VOORZITTER: We hadden net wat discussie over de planning, maar de wethouder had nog niet gereageerd op de afzonderlijke 10 punten. Ik geef haar daar nu de mogelijkheid voor. We gaan niet een heel debat nog toestaan, dat hebben we gevoerd. Ik wil echt de waardering of de appreciatie horen van de wethouder en dan gaan we snel door met 6.3. Mevrouw NORVILLE (wethouder): Voorzitter, dank u wel. Dan ga ik ze snel aflopen, het tienpuntenplan. Eén, het helpen opzetten van een onafhankelijke belangen vereniging, zodat mensen onder bewind ook een stem hebben, zodat ook hun belangen gelobbyd worden voor betere wetgeving en zodat zij actief kunnen participeren in het beleid dat hen betreft. Omarmen.

We voeren de lobby bij de VNG en kijken of er ook behoefte bestaat bij andere gemeenten. Twee, het organiseren van een jaarlijkse conferentie en webinars voor kennisdeling en transparantie. Die wil ik omarmen, mits wij wel zelf kunnen bepalen hoe we aan die kennisdeling doen en dat het niet verplicht wordt in de vorm van webinars. Drie, het inrichten van een gemeentelijk adviespunt waar Rotterdammers al dan niet indirect terechtkunnen voor ondersteuning. In die zin ontraden, maar ik ben bereid om mee te helpen om het meldpunt werkbaar te krijgen, maar zie hierin geen rol voor de gemeente om het in te richten. Als het woordje ‘gemeentelijk’ uit het ontwerpbesluit gaat en dus ‘helpen bij inrichten’ wordt, dan kan ik hem omarmen. Vier, het publiceren van een openbare lijst van bewindvoerders met transparantie over prestaties en klachten. Die ga ik ontraden. Dat is geen verrassing. Gerechtelijke uitspraken zijn openbaar en voor iedereen toegankelijk via rechtspraak.nl. Direct doorlinken naar specifieke uitspraken van onze convenantpartners via de gemeentelijke website is niet wenselijk. Dat kan leiden tot reputatieschade, smaad jegens bewindvoerderskantoren en vormt ook een risico op het schenden van de AVG. Het toezicht op bewindvoerders is geen gemeentelijke taak en behoort bij de rechtbank.

Vijf, ondersteun de besluitvorming verkennen en als gemeente deelnemen aan het inclusiepact. In die zin raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2444

ontraden, omdat het ons en mij onvoldoende duidelijk is wat het precies inhoudt waar wij dan ja tegen zouden zeggen. Maar ik ken nogal wat mensen bij VWS, dus ik zal dat in de gaten houden en kijken waar we kunnen aansluiten. Ik zal ook actief de uitvraag doen wat is het precies en wat levert het ons op als we hieraan mee zouden doen. Punt 6, de herbeoordeling van lopende bewinden en een actieve regierol pakken voor meer gebruikmaken van het adviesrecht en door te leren van andere gemeenten. Ontraden omdat na bewindvoering is ingesteld. Het toezicht op bewindvoerders is belegd bij de rechtbank. Punt 7, het verder intensiveren op preventieve maatregelen in samenwerking met maatschappelijke organisaties en wijkpartners. Ik ben daar een voorstander van. Dat is ook precies waar we op dit moment al druk aan werken en ook beleidsmatig op inzetten, bijvoorbeeld in de vorm van vroegsignalering, communicatie acties, financiële educatie, enzovoorts. Dus dat punt kan ik omarmen. Nazorg voor ex-cliënten, zodat ze ook na hun bewindtraject kunnen herstellen en verder kunnen bouwen aan hun zelfredzaamheid. Ik vind dat ook belangrijk. Ik heb ook al eerder gezegd vandaag dat ik daarmee bezig ben, maar ik kan hem dus ook omarmen. Prima om dat verder in te richten. Dan 9, systematische actieve controle en sancties op bewindvoerders. Ontraden.

Tien, Rotterdam neemt nationaal het voortouw voor een systematische verandering, een menselijker systeem en zal actief lobbyen voor landelijke verbetering. Ik ontraad hem, want dat doe ik al en daar ga ik ook mee door. Wat ik daar nog aan toe zou willen voegen, we hebben het hier over bewindvoering. Ik was gisteren bij de nationale top over bestaanszekerheid. Daarin werd uitgebreid gesproken over het opleggen van boetes. Dat vind ik ook nog een zeer interessant punt, want dat gaat voorafgaand aan bewindvoering, dat gaat voorafgaand aan schulden opbouwen. Dat hele boetetraject is ook een groot onderdeel van de schuldenindustrie. Dus ik ben daarmee bezig, ik heb daar oog voor, maar het nationale voortouw nemen doen we dus al. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Heel erg bedankt. Ik hoorde ook een toezegging bij maatregel 5, dus ik hoop dat die ook zo genoteerd wordt, dat ze het in de gaten houdt en bij VWS actief uitvraag doet. Ik wil naar aanleiding van de appreciatie op nummer 3, als gemeentelijk eruit kan, dan kan de wethouder omarmen, dat wil ik eruit halen. Dus ik zal straks een herziene versie naar de griffie sturen en die kan dan geüpload worden zodat dat correct staat. De VOORZITTER: Helder. Bij punt 5 is er een toezegging gedaan door de wethouder. Die wordt nu op dit moment genoteerd.

Dus ik blijf doorpraten, zodat ik hem goed kan formuleren. Punt 3 zal worden gewijzigd door mevrouw Reitema, zodat als die door de gemeente er wordt uitgehaald, dat dan vervolgens de wethouder wel kan omarmen wat er gebeurt. De toezegging bij punt 5 is dat de wethouder, wat ik heb gehoord, inspanningen gaat doen om bij VWS ook dit punt verder onder de aandacht te brengen. Heb ik hem zo correct geformuleerd? En ophalen. We gaan hem goed noteren, maar in deze geest is deze toezegging gedaan. Dan zijn we daarmee aan het einde komen van de tweede termijn van agendapunt 6.1. 6.3

Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam ‘Doorwerken aan wijkteams’ en het voorstel van het presidium met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport.

De VOORZITTER: Dan wil ik graag beginnen met agendapunt 6.3. Dan is het eerste woord aan de heer Crielaard en hartelijk dank aan de wethouder. De heer CRIELAARD (lr): Dank u wel, voorzitter. Ik houd het kort, omdat in de commissie hebben we uitvoerig over dit onderwerp gediscussieerd met als uitkomst dat de wethouder heeft aangegeven hoe die met de aanbevelingen omgaat. Een van die omgang is een korte raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2445

kleine werkgroep met wat raadsleden en de wethouder om de resultaatmetingen te bespreken. Ik wil graag via de voorzitter laten weten dat ik graag in zo een werkgroep participeer, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Het woord is aan de heer Kind. De heer KIND (volt): Dank u wel, voorzitter. We hebben het inderdaad uitvoerig besproken in de commissie. We zien ook dat veel adviezen van de Rekenkamer zijn overgenomen. Er was wel een punt waar we ons nog steeds een beetje zorgen over maken en dan gaat het vooral over de administratieve lasten. Het lijkt toch op de een of andere manier best wel lastig om inzichtelijk te krijgen waarom het zo moeilijk is om die administratie naar beneden te krijgen. We hebben toen ook al in de commissie aangegeven dat we heel graag meedenken en dat we ook met een voorstel komen. Dat is het volgende. We zien best wel breed, zowel in de zorg maar ook andere sectoren, dat er wordt geëxperimenteerd met spraakgestuurd rapporteren. Dat is dat je op je telefoon iets inspreekt en dat het in een veilige omgeving wordt bijgehouden. Dat schijnt enorm bij te kunnen dragen aan het verlagen van die administratieve druk. Daar kunnen we ons ook iets bij voorstellen.

Je kan namelijk direct na een huisbezoek bijvoorbeeld snel iets inspreken, je bent minder afhankelijk van fysieke locaties, maar ook omdat het direct wordt opgeschreven, leidt dat er soms ook toe dat het wat duidelijker is, dat er minder spellingsfouten worden gemaakt en het draagt in het algemeen bij aan meer werkplezier voor medewerkers. Wij zouden heel graag willen, of in ieder geval denken we dat het een best goed idee is, als de gemeente start met een pilot spraakgestuurd rapporteren voor wijkteammedewerkers, in de hoop uiteindelijk dat daardoor de rapportagedruk en de administratieve lasten naar beneden gaan. We hebben een motie hiervoor en die dienen wij samen met de SP in. Dank u wel. De VOORZITTER: De heer Kind heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Pilot spraakgestuurd rapporteren “De Gemeente Rotterdam, in vergadering bijeen op 4 december 2025 ter bespreking van het agendapunt 6.3 'Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam 'Doorwerken aan wijkteams'; constaterende dat: - de wijkteams een centrale spitvormen binnen het Rotterdamse sociale beleid; - het functioneren van de wijkteams onder druk staat door de stijgende vraag naar zorg- en ondersteuning; - ca.