20251204- Notulen van de raadsvergadering van 4 december 2025

Dat vind ik de verkeerde volgorde en daarom heb ik ook een motie. Ik hoop dat jullie er goed over willen nadenken of je daar niet in mee kan. De VOORZITTER: Mijnheer Dahoe. De heer DAHOE (denk): Dank u wel, voorzitter. Ik vind het in ieder geval goed dat mevrouw Kockelkoren zich hier zo zorgen over maakt. Maar de zorgen zijn natuurlijk al opgestapeld. Dus u bent zich ook ervan bewust dat de huizen al 100 jaar lang centimeter voor centimeter aan het zakken zijn. Het is nu inmiddels ruim een halve meter onder de waterspiegel en dat met een flinke regenbui ook die hele wijk onder water kan komen te staan, bij wijze van spreken. Als we dus tegen dit plan zou stemmen, zegt u: we laten het zoals het nu is. Klopt dat? De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Nee, ik heb zojuist een voorstel ingediend met hoe ik denk dat het zou moeten werken. Dus dat is waar wat ik nu doe. Voorzitter, het mag duidelijk zijn dat GroenLinks niet te spreken is over de houding van het college naar bewoners in Bloemhof. Er wordt nu gevraagd om het besluit te nemen over Bloemhof-Midden, dat tegelijkertijd ook verstrekkende gevolgen heeft voor de rest van Bloemhof. Dat vinden we de verkeerde gang van zaken. Wat GroenLinks betreft, verdient Bloemhof beter. Niemand zegt dat de rioolvervanging en ophoging niet nodig is, bewoners niet, wijkraad niet, corporatie niet en GroenLinks-PvdA niet.

Het besluit dat nu voorligt, is onzorgvuldig, bewoners hebben geen idee waar ze aan toe zijn en dat is een verkeerde volgorde van handelen. In mijn ogen opereert de gemeente solistisch en gooit de gevolgen over de schutting bij bewoners en eigenaren in Bloemhof. Overigens, we hebben daar ook bij de voorjaarsnota een amendement over ingediend om alvast een fonds in te stellen om bewoners te helpen. Dat werd helaas niet gehonoreerd hier in deze raad. Wij willen een plan met bewoners, met corporaties, voor heel Bloemhof. Dat plan ligt nu niet voor en het huidige plan van dit college zullen wij niet steunen. Bovenal willen wij als GroenLinks-PvdA in deze onrust nu alleen een besluit nemen dat alle bewoners van Bloemhof een toekomstperspectief biedt en stoppen met half werk doen. De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Toekomst voor bewoners Bloemhof: volgorde op orde! raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2497

“De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 4 december 2025 ter bespreking van agendapunt 6.6 Hef herziene voorstel ter vaststelling van het gebiedsambitiedocument Bloemhof-Midden; constaterende dat: - de wijk Bloemhof te maken heeft met bodemdaling, funderingsproblemen, verzakkingen en de noodzaak tot rioolvervanging; - het college een 'principebesluit' heeft genomen om in heel Bloemhof de buitenruimte met circa een halve meter op te hogen (tot het uitgiftepeil) ten behoeve van de rioolvervangingsopgave; - dit besluit tot stand is gekomen zonder mogelijkheid tot participatie en zonder een breed gesprek in de wijk met bewoners, de wijkraad en corporaties; - alle bewoners in heel Bloemhof een brief hebben ontvangen van dit college waarin staat dat het beter is de komende 15 jaar niet in het eigen huis te investeren en dit tot veel wantrouwen en onzekerheid heeft geleid; - nu uitsluitend een gebiedsambitiedocument voor Bloemhof-Midden voorligt terwijl de gevolgen van dit besluit voor bewoners in heel Bloemhof groot zijn; overwegende dat: - het de verkeerde volgorde is om eerst een vergaand besluit te nemen voor een deel van Bloemhof en daarna pas in gesprek te gaan over de gevolgen van dit besluit voor de wijk en haar bewoners; - de gevolgen van voorliggende besluiten onvoldoende in beeld zijn, bouwblokken nog niet ingemeten, de peilniveaus van riool en grondwater

niet in kaart; - de gemeente zo te solistisch handelt en de problemen over de schutting van bewoners kiepert; - het vertrouwen van bewoners van Bloemhof in de gemeente tot een dieptepunt is gedaald omdat zij zich niet gehoord en niet gezien voelen; - bewoners recht hebben op transparante informatie, participatie en zeggenschap over een duurzame toekomst van hun woning in hun wijk; verzoekt het college: - terug te gaan naar de tekentafel om in de juiste volgorde samen met bewoners, de wijkraad, corporaties en het waterschap te werken aan een routekaart voor heel Bloemhof, eerst alle informatie op tafel en een breed gesprek, dan pas een besluit; - zorg te dragen dat alle benodigde informatie voor deze gesprekken op tafel komt, zoals metingen van de hoogteligging van alle bouwblokken, de gevolgen van mogelijk maatwerk voor de riolering en de buitenruimte, het grondwaterpeil, de bouwblokken, en de financiële gevolgen voor pandeigenaren; - bij de Routekaart Bloemhof een fasering en planning op te nemen zodat bewoners en corporaties weten wanneer ze aan tafel kunnen en wat ze kunnen verwachten; - het belang van bewoners om in Bloemhof te kunnen blijven wonen in hun eigen wijk hierin voorop te stellen; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. A. Kockelkoren, S. Reitema, T.S.J. Coşkun, L.P.A. Dekkers en T.J.

Vonk De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan de heer Verhoef.

raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2498

De heer VERHOEF (lr): Dank u wel, voorzitter. Al decennialang weten we dat Bloemhof zakt, niet een beetje, maar in rap tempo. In Den Haag moet nog worden gedebatteerd over financiële middelen voor funderingsherstel, maar Bloemhof kan daar niet op wachten. De gemeente, woningcorporaties en particuliere eigenaren, zowel verhuurders als eigenaarbewoners, staan voor een rekening waarvan niemand nu kan zeggen wie hem uiteindelijk gaat betalen en hoe hoog die wordt. We weten nog niet welke regelingen het rijk gaat aanbieden, we weten daarom ook niet welke maatregelen Rotterdammers met funderingsschade tegemoet kunnen zien. Leefbaar Rotterdam maakt zich zorgen over de bewoners van Bloemhof, die dit alles met angst en beven tegemoet zien en nu geen enkel toekomstperspectief zien voor hun eigen of gehuurde huis. Met name huurders van particuliere eigenaren zijn van hun huisbaas afhankelijk en moeten maar afwachten wat die gaat doen. Kiest hij voor herstel en renovatie, of kiest hij voor sloop-nieuwbouw? Zij hebben niet het perspectief dat huurders van woningcorporaties hebben, die urgentie, recht op terugkeer en een vervangende woning kunnen claimen via het stedelijk sociaal statuut.

Daarom dienen wij de motie in een vangnet voor alle huurders in Bloemhof’, waarin wij het college vragen te onderzoeken of deze groep huurders ook met voorrang een ander onderdak kan worden geboden, in het geval van sloop-nieuwbouw. De VOORZITTER: De heer Verhoef heeft de volgende motie ingediend. Motie 2. Een vangnet voor alle huurders in Bloemhof! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 4 december 2025 ter bespreking van punt 6.6. "Het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden"'; constaterende dat: - de Funderingsproblematiek in Bloemhof een complex probleem is, onder andere vanwege de gemengde status van huurders (sociaal bij woningcorporaties, sociaal bij particuliere eigenaren en huurders bij particuliere eigenaren in de overige segmenten; - huurders van woningcorporaties als vangnet hebben dat zij onder het stedelijk sociaal statuut vallen; - deze huurders urgentie krijgen bij sloop van hun huurwoning; - voor deze groep huurders het daardoor eenvoudiger is om een vervangende huurwoning te krijgen; - er ook een groep huurders is die hun woning huren van particuliere huiseigenaren; - deze groep huurders niet onder het stedelijk sociaal statuut vallen; - een vervangende woning voor deze groep huurders in deze tijden van woningnood niet zomaar in het verschiet ligt; overwegende dat: - vanwege de complexiteit van de

funderingsproblematiek in Bloemhof, sloop/nieuwbouw een rol kan gaan spelen in de aanpak van die problematiek; - met een mogelijke uitzondering van de kleine groep die van particuliere eigenaren huren en die onder de noemer sociaal particuliere huur vallen, huurders van particuliere eigenaren mogelijk dakloos raken als de eigenaar kiest voor de sloop/nieuwbouw optie; - deze huurders geen recht hebben op een sociale huurwoning en dus ook geen urgentie kunnen claimen; - het stedelijk sociaal statuut voor hen hierin geen uitkomst kan bieden; verzoekt het college: - te onderzoeken of er een mogelijkheid is om deze groep huurders met voorrang een andere huurwoning te kunnen aanbieden als de optie sloop/nieuwbouw voor hun van toepassing wordt; raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2499

-

de resultaten van dit onderzoek uiterlijk in Q2 2026 te delen met de gemeenteraad;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M. Verhoef en V.A. Bruin De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer VERHOEF (lr): Natuurlijk maakt Leefbaar Rotterdam zich ook zorgen over de ongeveer 150 eigenaar-bewoners die zich in dit gebied bevinden. Hoewel vaak wordt gezegd dat een eigenaar verantwoordelijk is voor zijn of haar fundering onder de woning, hebben ze totaal geen invloed op grondwaterstanden, bodemverzakkingen of het vastgestelde peilbesluit. We zien dan ook uit naar de resultaten van de inventarisatie voor de geplande blokaanpak die de wethouder voorstaat in Bloemhof. Belangrijk hierbij is wel dat alle neuzen dezelfde kant op komen te staan. Want vaak betreft het rijtjeshuizen en dan moet iedereen mee in deze blokaanpak. Leefbaar Rotterdam is ook erg benieuwd welk toekomstperspectief de gemeente eigenaar-bewoners verder kan geven, op welke termijn en hoe de gesprekken met de bewoners van Bloemhof verder verlopen. Misschien kan de wethouder daar straks iets over zeggen. Natuurlijk is dit voor alle bewoners van Bloemhof een mokerslag. Of je nu in een corporatiewoning woont, in je eigen woning of in een woning van de particuliere verhuurder, het brengt allemaal veel zorgen mee.

Dus is de vraag aan de wethouder: wanneer weten de bewoners van Bloemhof waar zij aan toe zijn? Hoelang moeten ze nog in onzekerheid blijven? Want ze weten nu misschien wel wat er aan de hand is, maar nog niet helemaal in welke mate of binnen welke tijdspanne het voor hen echt gaat spelen. We ondersteunen daarom ook het amendement van collega Verkoelen. Tenslotte, voorzitter, Leefbaar Rotterdam heeft het in het kader van dit ambitiedocument al een paar keer gehad over mobiliteit en parkeren. We zien als parkeeroplossing in de toekomst steeds meer het parkeren in parkeergarages of parkeerhubs, zoals dat tegenwoordig trendy wordt genoemd. Bewoners parkeren nu op straat met een vergunning voor 9,20 euro per maand. We vrezen dat dit vele malen meer wordt als de bewoners gedwongen hun auto in deze toekomstige parkeervoorzieningen moeten gaan parkeren. Daarom dien ik de motie in ‘parkeerprijs drukken, waarin wij het college verzoeken het parkeren betaalbaar te houden voor de bewoners die hiermee geconfronteerd worden in de toekomst. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: De heer Verhoef heeft de volgende motie ingediend. Motie 3. Parkeerprijs drukken “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 4 december 2025 ter bespreking van punt 6.6.

'Het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof Midden'; constaterende dat: - de gemeente de mogelijkheid onderzoekt om op de plek van het huidige schoolgebouw aan de Asterstraat een parkeergarage te realiseren; - door parkeerplaatsen van de straat naar deze garage te verplaatsen, komt er ruimte op straat voor goede stoepen, speelplekken en groen; - de mogelijkheid voor bewoners om hun auto op straat te parkeren steeds meer onder vuur komt te liggen en in veel plannen zelfs helemaal of gedeeltelijk verdwijnt (zie naast dit Ambitiedocument Bloemhof Midden o.a. ook het Ambitiedocument Tarwebuurt); - bewoners nu met een parkeervergunning hun auto voor €9,20 per maand kunnen parkeren (1e vergunning); overwegende dat: raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2500

-

de gemeente in ambitiedocumenten en vervolgplannen steeds meer het initiatief neemt om straatparkeren onmogelijk te maken en het parkeren onder te brengen in parkeergarages en parkeerhubs; bewoners geen andere mogelijkheid wordt aangeboden dan daar hun auto in de toekomst te parkeren; bewoners geen alternatief hebben om elders hun auto te parkeren; veel bewoners o.a. voor hun werk nog steeds afhankelijk zijn van een auto als vervoermiddel; parkeren in garages doorgaans duurder is dan straatparkeren;

verzoekt het college: - te onderzoeken hoe de betaalbaarheid van parkeerhubs in verschillende wijken van de stad het beste kan aansluiten bij de bereidheid en de besteedbaarheid van de gebruikers, daar de prijs toch aanzienlijk hoger ligt dan betaald parkeren op straat; - dit terug te koppelen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M. Verhoef en J.M.D. de Waard De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan de heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, de ambities voor Bloemhof-Midden klinken goed. Straten en pleinen toekomstbestendig maken, woningeigenaren ondersteunen om woningen toekomstbestendig te maken, meer huizen in Bloemhof-Midden voor ouderen en sociale stijgers, met behoud van eigen identiteit en voorzieningen op loopafstand. Maar in de wijk speelt vooral de uitdaging van wegzakkende woningen, waarbij het samenspel tussen de riolering, fundering en het grondwaterpeil bepalend zijn voor wat de toekomstmogelijkheden zijn. Dat kan om ophogen en herstel van fundering gaan of om sloop en nieuwbouw. Met het besluit om de riolering naar uitgiftepeil te brengen, lijkt het college indirect een keus te maken voor sloop en nieuwbouw, maar zet dit dan niet neer als alleen een rioolvraagstuk. Wees open en eerlijk over de opgave waarvoor we staan.

Maak nou niet opnieuw de fout die we in de Tweebosbuurt gemaakt hebben. Nu ligt er een document en weten we ook nog heel veel niet. We weten nog niet wat het rijk gaat betekenen in de funderingsproblematiek en veel bewoners in Bloemhof weten niet welke impact het op hun huis gaat hebben. Voorzitter, als Volt hadden we graag een document gezien dat met open vizier de herstructureringsopgave benoemt, als die er is, en een perspectief schetst voor na deze opgave, met de garantie dat het sociale en betaalbare woningen blijven, met de garantie dat mensen in hun wijk kunnen blijven. Nu blijven er nog zoveel open eindjes en zorgen over. Dus we vinden het te vroeg om daar nu mee in te stemmen. Let wel: het document is het afgelopen halfjaar ook niet veranderd, op geen letter. Voorzitter, we zullen de amendementen en moties die dit perspectief beter in het ambitiedocument zullen borgen, met overtuiging steunen. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Dank u wel, voorzitter. Toch een vraag aan de heer Dekkers. U zegt:} we weten niet waar het rijk aan bij gaat dragen in de fundering. Als u daarop wil wachten, is 2050 niet haalbaar. Dat realiseert u zich zelf ongetwijfeld ook. Daarnaast wil ik erop wijzen dat het een gebiedsambitiedocument is. We zitten voor in het hele traject en u zegt: niet doen, uitstellen.

Wanneer wilt u dan Bloemhof-Midden wel verbeteren? Wanneer wilt u beginnen met de aanpak van Bloemhof-Midden, misschien concreet in de tijd. De VOORZITTER: De heer Dekkers. raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2501

De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, we hoeven, wat mij betreft, natuurlijk niet te wachten op het rijk, maar het gaat er wel om dat we snappen wat de impact op de wijk is. Want de opgave voor een wijk, als er heel veel sloop en nieuwbouw moet plaatsvinden, is natuurlijk een andere dan dat we heel veel kunnen behouden. Dus wat mij betreft is het dus goed dat we die impactanalyse en die blok voor blok aanpak veel beter in het plan hadden geborgd en uitgewerkt. De VOORZITTER: De heer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Volgens mij is dat ook juist precies het punt, vraag ik via de voorzitter, aan de heer Dekkers. We hebben het hier over een ambitiedocument. Daar kan je niet tot achter de komma, zoals u het schetst, die concreetheid al in hebben. Dat zijn ook zaken die gedurende het proces, waar we ook de tijd voor gaan nemen, we boven water willen krijgen. Wat wilt u van een ambitiedocument? De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, het is dan selectief shoppen in wat we wel concreet kunnen maken en wat niet. Want nu zien we dat een deel wel concreet is en dat is het uitgiftepeil en ook het participatieproces dat al heeft plaatsgevonden. Dus daarin zou je het of allemaal open moeten houden en een algemene ambitie, of je moet het op allebei de kanten vastprikken. De VOORZITTER: De heer De Haan.

De heer DE HAAN (d66): Wat is het nou? Net vond er geen participatie plaats, daar gaat nota bene ook nog een motie over, en nu heeft er plotseling wel participatie plaats gevonden. Ik raak een beetje in de war wat nou wel of niet heeft plaatsgevonden in alle verschillende fases. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, ik zei dat onhandig. Ik bedoelde bij dat uitgiftepeil dat dat al als voldongen feit zonder participatie heeft plaatsgevonden. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ik vind dit best wel lastig. We hebben in de afgelopen raadsperiode samen met de wethouder bouwen een heel proces doorgesproken over hoe we omgaan met gebiedsontwikkelingen. We hebben gezegd: we willen eerst een gebiedsambitiedocument waarin we kunnen zien: waar gaan we naartoe? Dan hebben we al die tijd om dat allemaal nog in te vullen. Dan komt de wethouder met het voorstel een bloksgewijze aanpak, met iedereen in gesprek per blok. Dan is het antwoord, ik zei het net ook al tegen mevrouw Kockelkoren, dan is het weer niet voldoende, is het niet concreet genoeg, is er niet voldoende gesproken. Maar dat is juist het voorstel. Dan denk ik: waarom dit betoog? Is dat omdat u nou eenmaal tegen wil zijn? Wat wilt u hiermee bereiken? Nog meer vertraging? Wilt u het hele traject van gebiedsontwikkelingen weer omgooien? Ik begrijp het niet.

Het voldoet precies aan wat wij als raad willen en u stelt het weer ter discussie. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Waarvan akte. Het gaat erom dat ik de bewoner centraal wil stellen en met deze gebiedsambitie, als we die vaststellen, dan worden er heel veel vragen niet raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2502

beantwoord. De zorgen blijven, maar we wandelen ook een pad in en ik vind, als we goedkeuring geven aan een gebiedsambitiedocument, dat we ook moeten snappen welk pad we dan inwandelen en of we er ook over hebben nagedacht hoe we daarmee omgaan. Als de consequentie van het uitgiftepeil omhoog brengen is, dat er veel sloop en nieuwbouw moet plaatsvinden, dan moeten we ook helder hebben vanuit het gebiedsambitiedocument hoe we daarmee omgaan. Voor mij is dat onvoldoende. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Nog 1 keer. De ene keer wordt er een ambitie neergelegd en dan moet het veel concreter. De andere keer worden er concrete plannen neergelegd en dan missen we de visie en de ambitie. Het is ook, wat dat betreft, laten we eerlijk zijn, het is ook nooit goed hier. Het is ook nooit goed hoe de wethouder in dit soort ontwikkelingen met de plannen komt. Daar hebben we nota bene een keurige lijn voor afgesproken en dan is het weer niet goed. De VOORZITTER: Mijnheer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, ik ben er nu wel klaar mee. Wij stemmen heel vaak voor plannen van het college als die goed zijn onderbouwd. Het is niet dat we overal tegenstemmen, dat is echt niet wat we doen. We hebben het hier over een enorm belangrijke en moeilijke opgave in een wijk. Dan mogen we een goede inhoudelijke discussie over een gebiedsambitiedocument hebben.

Als de heer Van Dommelen kan zeggen dat hij kan overzien wat dit document kan betekenen op het gebied van sloop en nieuwbouw en de impact voor bewoners, dan moet hij zijn handtekening zetten. Ik heb nog heel veel vragen en die stel ik dan ook. De VOORZITTER: Mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Ik kan er in ieder geval wel duidelijkheid over verschaffen wat dat gaat betekenen voor bewoners als dat is, we hebben immers een sociaal statuut, wat we gelukkig recent hebben vastgesteld, waar volkomen helder staat geregeld wat er voor de bewoners in corporatiewoningen is geregeld. De VOORZITTER: Wil de heer Verhoef hierop aansluiten? De heer VERHOEF (lr): Als een reactie op mijnheer De Haan die refereert aan het sociaal statuut. Dat heb ik ook gedaan. Maar dat geldt natuurlijk alleen maar voor bewoners van corporatiewoningen en dat zijn niet alle bewoners van Bloemhof. De VOORZITTER: Mijnheer De Haan. De heer DE HAAN (d66): Dat klopt. Daar reageerde ik ook niet op. Volgens mij heeft u daar net een motie over ingediend, dus dat lijkt me nou bij dezen nog een keer geaccentueerd dat daar ook nog een andere groep in is. Daar hebt u, volgens mij terecht, aandacht voor gevraagd in uw bijdrage. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Dan afsluitend.

Wij zijn en blijven teleurgesteld in de aanpak van dit document, waarbij de stapsgewijze aanpak bij de riolering om naar uitgiftepeil toe te werken centraal staat, in plaats van impact en perspectief op bewoners. Daar wil ik het bij laten. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer De Haan. raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2503

De heer DE HAAN (d66): Dank u wel, voorzitter. Een iets andere insteek. Er speelt veel in Bloemhof, een markante wijk op Rotterdam-Zuid, vol met bijzondere complexen, bouwstijlen e monumenten. Ik kan het weten, ik heb er zelf gewoond, in de Kiefhoek, mijn beide dochters zijn geboren en ik kan me de eindeloze wandelingen door de soms nauwe straatjes vol rode dakpannen en ligusterheggetjes in de voortuinen herinneren. Bij de aanleg van deze arbeidersparadijsjes in de jaren ’10, ‘20 en ‘30 van de vorige eeuw was er veel aandacht voor hoe die nieuwe Rotterdammers moesten wonen, maar misschien nog wel wat minder aandacht voor de kwaliteit van de fundering. Materiaalkosten waren destijds hoog, arbeidskosten waren laag. Dus wel kunstige arbeidsintensieve knipvoegen op de woningen die vaak gefundeerd waren op koeienhuiden en op staal. Woningen die misschien ook niet waren bedacht om meer dan een eeuw mee te gaan. Het woningtekort was hoog en dat moest snel in het hier nu worden weggewerkt, pas vanaf 1917, toen de eerste woningen er stonden onder regie van de gemeentelijke woningdienst. Maar nu, een eeuw later, wederom onder regie van de gemeente Rotterdam, moeten we ook eerlijk zijn wanneer de stappen die we moeten zetten noodzakelijk zijn in Bloemenhof.

Als een van de eerste complexen in Bloemhof-Zuid heeft het Patrimoniumshof er al aan moeten geloven, inmiddels stevig gefundeerd, was het hier een van de eerste monumentale complexen die was aangepakt. Maar het moest ook, omdat we weten, velen van ons hebben ook in de afgelopen maanden door de wijk gewandeld, vaak ook met de voorzitter van de wijkraad. Dank voor diens niet aflatende inzet voor dit gebied. We hebben de scheuren gezien en we hebben gehoord over de slechte kwaliteit, soms, ook van de panden van de blokken. Het is duidelijk dat er iets moet gebeuren om die wijk klaar te maken voor de toekomst. Dat is niet alleen die riolering, dat pakket is vele malen breder. Ik ben stiekem ook wel blij dat een fors deel van die wijk in corporatiebezit is, waarmee we dus ook goede afspraken kunnen maken en gaan maken over grote volumes. We hebben immers ook een sociaal statuut. Maar het is ook vooral goed dat we die wijk een blok voor blok aanpak maken, om nu juist te kijken wat er kan in die ambitie, wat er moet, omdat die effecten, juist ook met het grondwater, zo enorm lokaal zijn. Zo eten we misschien ook wel die olifant die Bloemhof heet stukje bij beetje op. Ik sluit me aan bij de vragen die de heer Verhoef heeft gesteld over met name de particuliere bewoners. Dat waren exact ook de vragen die ik daar zelf nog af heb. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank.

Dan is nu het woord aan de heer Vonk. De heer VONK (cu): Dank u wel, voorzitter. Ik hou het kort, ook gezien mijn spreektijd. Ik kan me helemaal aansluiten bij het betoog van GroenLinks op dit punt. Voor ons is het cruciaal dat wij een stevigere positie willen van de bewoners aan tafel. We zullen dus ook alle voorstellen steunen die bewoners en eigenaren een stevigere plek aan tafel geven, want een slappe bodem vraagt om stevige samenwerking, zodat deze bewoners niet alleen geconfronteerd worden met de problemen van de slappe bodem, die hun huis in hun bestaan bedreigd, maar dat ze ook kunnen bijdragen aan de oplossing. Wellicht gaat die ons nog verrassen. Laten we in ieder geval meer uitgaan van de kracht van Bloemhof. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Dank u wel. Hij is volgens mij al een keer genoemd, maar ik heb samen met het zeer gewaardeerde wijkraadslid Marco van Lent een wandeling door Bloemhof gemaakt, we hebben er zelfs Nieuwsuur mee gehaald, en ik heb met eigen ogen gezien hoe slecht de wijk eraan toe is. De problemen zijn divers: fundering op staal en op palen, corporatie woningen naast particuliere verhuur en eigenaar-bewoners. Eén wijk, veel verschillende situaties met 1 gemeenschappelijke conclusie: verbetering van de woonomstandigheden in Bloemhof is broodnodig.

Het idee wil nog wel eens gewekt worden, we hebben het er net over gehad, dat de ellende in Bloemhof is begonnen met de plannen van de gemeente om het riool te verhogen, maar dat is dus niet zo. Het probleem is de raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2504

bouwkundige staat van de meeste woningen. Daarom steunen wij de ambitie van het college om Bloemhof richting 2050 uit te laten groeien tot een toekomstbestendige wijk, zoals beschreven in het gebiedsambitiedocument. Wij kunnen ons ook vinden in de keuze voor het scenario waarbij vastgoed en buitenruimte in samenhang worden benaderd en waarin bewust tijd wordt genomen voor een zorgvuldige transitie. Uiteraard verwachten wij daar dan bij van het gemeentebestuur dat zij oog blijven houden voor de individuele bewoners. Niet alleen voor de stenen, maar met name voor de mensen. Dat betekent goede begeleiding, duidelijke communicatie en ondersteuning die past bij de verschillende situaties in de wijk. Met de keuze voor blokgerichte aanpak hebben wij er het vertrouwen in dat de bewoners van Bloemhof centraal blijven staan in de aanpak van de wijk. Tot zover. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Dan heb ik eindelijk eens een keer de middag van mijn leven. Voorzitter, de gruwelijke werkelijkheid is dat Bloemhof zakt en dat raakt 3 zaken: riolering, fundering en grondwater. Dat is dramatisch, maar het is wel de waarheid. Voorzitter, juist daarom moet het college ook de waarheid zeggen over wat het vandaag voorstelt.

Want als je besluit om de riolering op orde te brengen en je zet daarbij in op ophogen van het uitgiftepeil naar min 0,65 NAP, Nieuw-Amsterdam, het is ook niet goed, met straten die na rioolvervanging een halve meter hoger liggen, dan weet dit college 1 ding zeker. Dat kan niet zonder ingrepen aan de woningen. Sterker nog, de stukken erkennen dat ophogen nu niet eens kan, omdat de woningen verzakt zijn. Ophogen kan de toegang belemmeren en wateroverlast veroorzaken in en rond de huizen. Voorzitter, dat is geen bijwerking van rioolvervanging. Dat is het bewijs, daar gaat het om, dat we feitelijk op een langdurige sanering en herstructureringsopgave moeten inzetten. Zeg dat dan ook eerlijk, open en transparant. Voorzitter, een tweede punt. De manier waarop bewoners worden benaderd. In de stukken staat dat een gebrek aan handelingsperspectief leidt tot speculaties en zelfs verhalen over sloop. Voorzitter, dat komt niet doordat bewoners zich iets inbeelden. Dat komt doordat het college een traject met enorme gevolgen wil maskeren. Je kunt niet ingrijpen op deze schaal en tegelijkertijd doen alsof het vooral een rioolverhaal is. Dat is misleidend en dat ondermijnt het vertrouwen. Het derde punt, voorzitter, de uitvoering in blokken. In de stukken staat dat het college met een blokgerichte aanpak start en begint met 2 bouwblokken.

Dat klinkt zorgvuldig, maar zonder harde spelregels is het een truc. Je knipt een megabesluit in plakjes en maakt het per blok onvermijdelijk. Voor bewoners betekent blok voor blok vooral jarenlange onzekerheid: ben ik de volgende, kan ik nog investeren, wat gebeurt er met mijn huis? Als maatwerk niet transparant is, wordt het willekeur en smerig. Voorzitter, dan nog het allerbelangrijkste: wat komt er straks voor terug? Zonder keiharde borging van betaalbaarheid en terugkeer is dit geen verbetering, maar verdringing en het echte woord is natuurlijk gentrificatie. We kennen het allemaal, het woord. Dan wordt het duurder, duurst en duurder en verdwijnen de huidige bewoners. Een tweede Tweebosbuurt, maar dan in etappes. Voorzitter, het moet anders en het heeft enorme haast. Daarom dien ik een amendement in en 4 moties die een eerlijk kader afdwingen, die spelregels vastleggen voor de blokkenaanpak, die betaalbaarheid, sociale voorraad en terugkeer borgen en die zorgen voor een eerlijke communicatie en handelingsperspectief en onafhankelijke procesborging. Dit is het moment van de eerlijkheid. Als het college de waarheid niet durft te zeggen en niet durft te borgen dat bewoners kunnen blijven, dan moet deze raad dit van het college eisen. Dat probeer ik te organiseren met wat ik nu ga indienen, met 1 amendement en 3 moties.

Daarmee hoop ik dat we ook die haast kunnen bieden, want ik ben het wel met de heer Van Dommelen eens: het is echt nu tijd dat we iets gaan doen. Het zakt, dames en heren, en het wordt niet minder. Aan het amendement doet mee Leefbaar Rotterdam, SP, DENK. De motie met betrekking tot de blokkenaanpak is breed SP, CDA, Volt, Partij van de Arbeid, GroenLinks, ChristenUnie en de rest wordt ook allemaal door de SP gesteund. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen heeft het volgende amendement ingediend. raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2505

Amendement A. Een eerlijk integraal kader + handelingsperspectief! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 04 december 2025, ter bespreking van het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden'; constaterende dat: - het college in het herziene raadsvoorstel beschrijft dat Bloemhof toekomstbestendig maken samenhangt met gemeentelijke zorgplichten en keuzes rond uitgiftepeil, en dat dit gevolgen heeft voor de buitenruimte en de woningen; overwegende dat: - bewoners recht hebben op een eerlijk en volledig verhaal, inclusief concreet handelingsperspectief; - het college zelf aangeeft dat gebrek aan handelingsperspectief leidt tot speculatie en onrust ("verhalen over sloop"); besluit: Het ontwerpbesluit als volgt te wijzigen: in het dictum te vervangen: "Het gebiedsambitiedocument Bloemhof-Midden vast te stellen." door: "Het gebiedsambitiedocument Bloemhof-Midden vast te stellen, met dien verstande dat de verdere uitwerking en communicatie richting bewoners expliciet en integraal plaatsvindt op basis van de samenhang riolering-funderingsproblematiek-grondwater, en dat het college per deelgebied/bouwblok een concreet handelingsperspectief uitwerkt (scenario's, mogelijke gevolgen, besluitmomenten en ondersteuning) en dit voorafgaand aan vervolgbesluiten met de raad deelt." en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. P.J.H.D.

Verkoelen, M. Verhoef, T.S.J. Coşkun en R.N. Dahoe Het amendement is voldoende ondersteund en maakt deel uit van het debat. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen heeft de volgende moties ingediend. Motie 4. "Blokkenaanpak" alleen met spelregels (criteria, rechten, compensatie, tijdpad)! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 04 december 2025, ter bespreking van het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden'; constaterende dat: - het college aangeeft eigenaren te gaan ondersteunen met een blokgerichte aanpak en te starten met twee bouwblokken ("bouwblokondersteuning"); overwegende dat: - een blokgerichte aanpak zonder vooraf vastgelegde spelregels kan leiden tot willekeur en langdurige onzekerheid voor bewoners; - het college zelf aangeeft dat de impact per locatie/bouwblok kan verschillen; raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2506

verzoekt het college: - de blokgerichte aanpak te starten nadat het college publieke spelregels heeft vastgesteld en aan de raad heeft toegezonden, waaronder: 1 selectiecriteria en prioritering van bouwblokken; 2 tijdpad en besluitmomenten; 3 rechten & verantwoordelijkheden van huiseigenaren en informatievoorziening; 4 ondersteuning en waar van toepassing terugkeerafspraken; 5 geen onomkeerbare stappen per bouwblok worden gezet vóór deze spelregels van kracht zijn; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. P.J.H.D. Verkoelen, T.S.J. Coşkun, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, L.P.A. Dekkers, S. Reitema, A. Kockelkoren en T.J. Vonk Motie 5.

Anti-verdringing en terugkeerplan Bloemhof! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 04 december 2025, ter bespreking van het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden'; constaterende dat: - het college het principe uitspreekt dat Bloemhof als geheeltoekomstbestendig moet worden en dat dit besluit grote impact heeft voor huidige woningeigenaren; - in de wijk zorgen leven over verdringing; overwegende dat: - herstructurering zonder harde waarborgen kan leiden tot verdringing en verlies aan betaalbaar wonen; - bewoners recht hebben op terugkeerperspectief wanneer ingrepen tot verhuizing leiden; verzoekt het college: - vóór de eerstvolgende vervolgbesluiten (masterplan/ruimtelijke producten/uitvoeringsstappen) een anti-verdringings- en terugkeerplan aan de raad voor te leggen met ten minste: - uitgangspunten voor behoud/borging van betaalbare woningen (sociaal en midden) in het plangebied; o o o

een praktisch uitgewerkte terugkeerregeling/voorrang (incl. communicatie en uitvoering); monitoring (jaarlijks) op betaalbaarheid en verhuisbewegingen; bij elk vervolgbesluit expliciet te rapporteren hoe aan deze borging wordt voldaan;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. P.J.M.D. Verkoelen en T.S.J. Coşkun Motie 6. 1 loket, 1 verhaal! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 04 december 2025, ter bespreking van het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden'; raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2507

constaterende dat: - het college zelf beschrijft dat het ontbreken van handelingsperspectief ertoe leidt dat bewoners gaan speculeren over scenario's zoals "verhalen over sloop"; overwegende dat: - duidelijke informatie en één herkenbaar aanspreekpunt onzekerheid vermindert en spijtinvesteringen kan voorkomen; verzoekt het college: - per deelgebied/bouwblok een toegankelijk en concreet handelingsperspectief te communiceren met scenario's, mogelijke consequenties, planning/besluitmomenten, en beschikbare ondersteuning; - een herkenbaar aanspreekpunt/loket te organiseren voor bewoners (eigenaar-bewoners, huurders en verhuurders); - de raad periodiek (bijv. halfjaarlijks) te informeren over voortgang, vragen uit de wijk en bijstelling van communicatie; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. P.J.H.D. Verkoelen en T.S.J. Coşkun Motie 7.

Wijkraad-signaal serieus nemen! “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 04 december 2025, ter bespreking van het herziene voorstel tot vaststelling van het gebiedsambitiedocument 'Bloemhof-Midden'; constaterende dat: - de wijkraad heeft gevraagd om onafhankelijk advies/een externe procesregisseur en een onafhankelijk platform; overwegende dat: - onafhankelijke procesborging vertrouwen kan versterken en bewoners kan ondersteunen in een complex, langdurig traject; verzoekt het college: - een onafhankelijke procesregisseur/ombudsman voor Bloemhof aan te stellen met een helder mandaat (o.a. procesbewaking, escalatiepunt, transparantie); - een openbaar proceslogboek bij te houden (keuzemomenten, afspraken, besluitpunten en terugkoppeling); - de raad uiterlijk medio 2O26 Te informeren over de inrichting en werking hiervan, aansluitend op de genoemde voortgangsmelding; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. P.J.H.D. Verkoelen en T.S.J. Coşkun De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: De heer Dahoe. De heer DAHOE (denk): Dank u wel, voorzitter. Een verhelderend verhaal. We hebben dus meegetekend met het amendement, omdat wij het ermee eens zijn dat een integrale aanpak raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2508

de enige optie is om dit structureel aan te pakken en toekomstbestendig te maken. Het doet me ook echt goed om te zien dat er meerdere partijen zijn die zich hardmaken voor deze prachtige wijk, want er zijn ook ernstige problemen. Je kunt dat niet alleen oplossen. Je hebt hiervoor samenwerking nodig en ook de input uit de wijk zelf. Daar is al het een en ander over gezegd. We vragen de wethouder ook om structureel de participatierondes op te zetten met het funderingsloket erbij, zoals ik al een keer daar op locatie bent wezen kijken. Er moet helder gecommuniceerd worden, maar dat is al verteld. Vertel wat er nodig is. Bij een auto moet je ook om de zoveel tijd je olie verversen of onderhoud uitvoeren. Dat moet bij het riool ook. Na een tijd is dat versleten. Bij de fundering moet het ook. Palen zijn langer houdbaar als het nat is en sommige huizen hebben helemaal geen palen. Daar moet je op een gegeven moment onderhoud aan plegen. Je kunt dan zeggen: dat is je eigen verantwoordelijkheid, want je bent eigenaar, maar je hebt ook mensen die daar huren, corporaties, onderhuren. Daar moet allemaal goed mee om worden gegaan. Dus als laatste vraag zal ik stellen aan het college hoe die verhouding nu exact gaat liggen tussen de gemeente en de eigenaar bij het terugbrengen naar het uitgiftepeil en hoe dit in de volgende fase ook eenduidig wordt gecommuniceerd.

DENK vraagt om een proces dat juridisch helder is, technisch onderbouwd, gelijkwaardig richting bewoners wordt uitgevoerd. De opgave is groot, maar duidelijkheid en feitelijke informatie zijn de basis om draagvlak te creëren, dus een goede fundering, en onzekerheid weg te nemen. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Zijn er nog anderen die het woord wensen? De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Voorzitter, heel kort. Ik zit grotendeels op de lijn van de heer Dekkers. Een gebiedsambitiedocument waar uiteindelijk toch een aantal heel concrete zaken in staan, met als belangrijkste natuurlijk riolering naar uitgiftepeil, terwijl je de consequenties daarvan niet goed kan overzien. Dat is precies het comfort dat ik zoek, dadelijk, in de beantwoording van de wethouder of wethouders. De angst dat we een fuik in wandelen met zijn allen, keurig volgens het proces, netjes gebiedsambitiedocument, maar wel op een gegeven moment terug horen: toen heb je daar als raad toe besloten. We kunnen de consequenties van een aantal heel concrete dingen in dat stuk niet overzien. Dus of het zou een pas op de plaats moeten zijn en je moet terug naar een gebiedsambitiedocument waarin je ook geen concrete dingen vastpint, of we moeten nu echt weten waar we aan toe zijn, voordat je een uitspraak van de raad verwacht.

Daar hangt de stem van het CDA uiteindelijk van af, of ik daar comfort bij voel of niet. Op dit moment is het gevoel dat we een fuik in wandelen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter beter dan het CDA kan ik het niet samenvatten. Maar het moge duidelijk zijn: ook samen met GroenLinks heeft de PvdA afgelopen jaar schouder aan schouder gestaan en geluisterd naar de bewoners in Bloemhof. Ik zal het kort houden. Wij sluiten ook volledig aan bij het verhaal van GroenLinks. Er zijn verschillende verbetervoorstellen gedaan en die steunen wij ook van harte. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, het belangrijkste is al gezegd. We steunen alles dat mevrouw Verkoelen heeft ingediend, niet voor niets. Alle lof ook voor de PvdA die, samen met GroenLinks, met de bewoners de vergadering heeft belegd. Ook alle lof voor de heer Van Dommelen, die met de heer Van Lent door Bloemhof heeft gewandeld, want wie weet beter hoe Bloemhof eruitziet dan de heer Van Lent. Tegelijkertijd, voorzitter, is dit niet rijp voor raadsbesluit, welk dan ook. Het doet me heel erg terugdenken aan iets bij ons in de Agniesebuurt, toen van alle kanten werd geroepen: geen druppel de wijk uit en de bewoners raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2509

zeiden: waar blijven die druppels dan? Alle waterbobo's van heel Europa waren al geweest, inclusief de koning, maar er was geen antwoord op die vraag. Al die mooie plannen zijn onmiddellijk de prullenbak in gedaan en 3 jaar lang is er een expertisetafel gedaan met alle ambtelijke deskundigen, alle deskundigen over waterpeil. Hoe zit dat? Hebben we een meetpunt, extra meetpunten, hoe zit dat allemaal? Na 3 jaar expertisetafel, samen met bewoners, ook samen met de heer Biljoen is er een heel ander plan gekomen dat wel op draagvlak kon rekenen en dat is inmiddels bijna uitgevoerd, tegelijk met de rioolvervanging. Dus dit plan, zoals het nu ligt, mooie ambities, maar kan je op deze manier niet waarmaken. In ieder geval moet je daarmee niet deze raad of de volgende raad om de oren slaan. Dus trekt dit terug, is mijn advies en ga met de wijk aan de slag in expertisetafels of hoe je het ook wil noemen en kom dan met een heel ander plan. Dit plan past niet bij de werkelijkheid die Bloemhof heet. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Verhoef? Niet. Anderen nog? Nee. Dan geef ik eerst het woord aan wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Dank u wel, voorzitter. Goed dat we hier met elkaar over Bloemhof spreken.

Ik denk dat het ook wel goed is: wat is de bedoeling van dit document? De heer Van Dommelen legde het, denk ik, wel heel duidelijk uit: een besluitvormingsmodel waarin we altijd beginnen met welke ambities wij zien voor dit gebied. Wat wij hiermee zeggen, is: wij willen Bloemhof toekomstbestendig maken. Wij willen dat doen met de bewoners en we willen dat doen op een manier dat er woningen worden toegevoegd, ook voor sociale stijgers, voor ouderen en dat er voorzieningen op loopafstand zijn. Dat zijn de ambities die wij formuleren voor dit gebied en die wij gebruiken in de vervolgprocessen hierna op het moment dat wij met alle bewoners gaan kijken, blok voor blok, maar ook huis voor huis, inmetingen doen van de dorpel en van de situatie in de buitenruimte, maar ook bij het huis zelf, de fundering, het type fundering. Dat wij per huis gaan kijken: wat moeten wij doen om hier aan de toekomstbestendigheid te werken? Dus we doen het uiterst zorgvuldig. Al 2 jaar geleden zijn we begonnen met bewonersavonden. We zijn bij alle woningen langs geweest.

Het is goed om te weten dat in Bloemhof een groot deel corporatiebezit is, maar 600 woningen ongeveer niet corporatiebezit, waarvan het merendeel particuliere verhuur en een derde eigenaar-bewoners en dat het door die eigendomsverhoudingen natuurlijk aan de ene kant handig is, want met de corporaties kunnen we goede afspraken maken voor al hun bezit, maar voor die particuliere bewoners moeten we echt 1 voor 1 met hen die gesprekken goed voeren, want we hebben in Nederland wel het eigendomsrecht. Wij kunnen niet vanuit de gemeente zeggen: zo gaan we het allemaal doen hier. Wij willen dat samen met die bewoners doen. Dus wat wij doen, 1, we zeggen: wij willen deze wijk toekomstbestendig maken. Dat staat in onze ambitie, de manier waarop al die vervolgvragen, waar u terecht naar vraagt, van wat betekent dat nou precies per bewoner, dat moeten wij echt nog allemaal uitzoeken. Dat doen wij met allemaal expertises, waar ook naar gevraagd werd, de bewoners zelf en allemaal experts die we daarbij betrekken. We hebben nu alle voorbereidingen gedaan, maar we beginnen binnenkort met echt per woning die metingen ook te doen en te bespreken met de bewoners. Dus dat zijn de vervolgfases die hierna komen. Dit document stelt vooral vast: wij willen aan de slag met Bloemhof om met de bewoners die toekomstbestendigheid te realiseren.

Het leek me wel goed om dit te zeggen, omdat er nog heel veel vervolgfases zijn hierna. We hebben dus heel veel gesprekken met die eigenaarbewoners. Apart natuurlijk ook met de corporaties. We zijn voornemens om onze samenwerking nog meer te bestendigen, onder andere ook met de corporaties. Die gesprekken lopen ook heel goed. Voor de corporaties betekent dit ook ontzettend veel, want ook voor hun bezit moeten zij goed kijken: wat betekent dit precies? Dat doen we met elkaar. Niet iedereen is altijd natuurlijk tevreden, want het is een enorme impact, maar we houden de dialoog gaande, omdat we ook zien dat het niet alleen gaat om die ophoging van het riool, het gaat er ook om dat heel veel van die woningen slecht gefundeerd zijn, dat het een slappe bodem is, niet gefundeerd, of niet gefundeerd of slecht gefundeerd. Dus hoe dan ook moet er iets met die woningen gebeuren. We proberen dat echt zorgvuldig te bekijken. Hoe weten de raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2510

bewoners wanneer ze waar aan toe zijn? Dat is natuurlijk heel lastig. Wij doen dus die metingen. Op grond van die metingen kunnen we goed vaststellen: wat is de situatie van uw woning ten opzichte van de buitenruimte, laten we maar zeggen, de verzakking versus de buitenruimte en hoe zit het ook met uw verzakking? Dat we die informatie per bewoner goed kunnen doen. Dan willen we per blok kijken: kunnen we daar een aanpak voor formuleren met die bewoners? Ik heb dat ook in een bewonersavond gezegd. Het kan zo zijn dat het hele blok, dat wordt mij ook gevraagd vraag door bewoners. Ik denk, mevrouw Verkoelen, waar u naar vraagt: wees helder. Het wordt mij ook gevraagd. Wij stonden daar recentelijk en bewoners zeiden ook: kunnen we niet onze huizen verkopen aan u en dat u dan de boel sloopt en nieuwbouw? Toen zei ik: dat zou een van de opties zijn. Ik ben daar niet over. Maar dan zeg ik ook: u bent eigenaar van uw woning. U moet daar zelf echt over gaan, over beslissen. Dus wij moeten die gesprekken in alle zorgvuldigheid doen, perspectief bieden dat mensen ook een faire deal krijgen, maar ze moeten er zelf wel echt ook achter kunnen staan en in sommige gevallen is het misschien niet nodig, dus dat wil je ook goed analyseren met elkaar. Maar dat perspectief bieden, dat is dus echt wel per woning dat je daar goed naar moet kijken en we moeten stapsgewijs.

Wat wij hebben gezegd: we willen die wijk toekomstbestendig, we nemen daar extra de tijd voor, juist omdat we al die gesprekken goed willen voeren, maar we laten de wijk niet los totdat we het goed hebben georganiseerd met elkaar. Dan de vraag van mevrouw Verkoelen. U zegt: langjarige herstructureringsopgave voor Bloemhof. Ik denk inderdaad dat dat wel aan de orde zal zijn. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik me wel kan voorstellen dat dat aan de orde is. Tegelijkertijd zien we ook dat we sommige projecten toch anders doen. Recentelijk hebben we Violierhof, dat is een sloop-nieuwbouw project van Woonstad geweest. Sloop-nieuwbouw, het is niet nieuw dat we dat daar doen, want bij Violierhof hebben we dat gedaan. Idem dito het Dahliablok, natuurlijk. Dat was een particulier blok. Pioen zijn we nu mee bezig. Dus we zijn al op verschillende plekken bezig, maar we doen ook renovatie, dat is bijvoorbeeld Ranonkel. Dan hebben we de begane grond opgehoogd. Omdat dat een monumentale waarde heeft, hebben we daar ook gekeken: kan je het ook op een andere manier doen? Dus dat maatwerk waar u zo naar vraagt, proberen we ook echt te doen. Dan ga ik nog naar de moties. Ik heb nog een vraag van het CDA over die fuik.

Wat wij nu vaststellen, in dit gebiedsambitiedocument, zijn juist die ambities over toekomstbestendigheid, samen met de bewoners, hen helpen, een wijk terugbrengen die past bij de identiteit die Bloemhof nu is. Het zal, denk ik, wel wat veranderen. Helemaal identiek zal het niet blijven. Dat kan ik me haast niet voorstellen, maar wel de kenmerken van Bloemhof terugbrengt en voorzieningen en woningen toevoegen. Met die ambities in het achterhoofd, gaan wij de vervolgstappen allemaal zetten met de bewoners. De VOORZITTER: De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Dat is de helft van het antwoord, want ik had gevraagd, er staat wel dat heel concrete verhaal over die riolering naar uitgiftepeil. We weten niet exact wat daar de gevolgen van zijn, dus dat is wel iets heel concreets, terwijl de rest allemaal ambities zijn waar ik helemaal achter sta. Snapt u? Dat is het probleem van die fuik. De VOORZITTER: De wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Daarvan hebben wij ook gezegd, ik denk dat de heer Van Dommelen het heel duidelijk zei, we kijken, lange termijn, wat betekent dat, het riool moet duurzaam werken, dus dat moet een goed functionerend rioolstelsel zijn. We kijken per situatie, ik heb net Ranonkel genoemd, hoe we dat precies kunnen uitleggen. Ik denk dat het goed is dat deel 2 door mijn collega wordt beantwoord.

Dat rioolsysteem moet wel functioneren, want je wilt een duurzame toekomstbestendige wijk hebben, maar dat kan betekenen, voor de keuzes die we maken, dat maatwerk nodig is. Dan ga ik over naar de moties die bij mij zijn. Toekomst voor bewoners Bloemhof van GroenLinks en een aantal andere partijen. U zegt een pas op de plaats te maken en deze ambities nog niet vast te raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2511

stellen. Dat zal ik echt ontraden. Ik denk dat deze ambities ons juist verder helpen in het proces met de bewoners om juist die duidelijkheid en die eerlijkheid, die transparantie, die stappen die we daarin willen zetten, op een goede manier te maken. Dus deze ontraad ik. Dan een motie van Leefbaar Rotterdam, een vangnet voor alle huurders van Bloemhof, om de groep huurders met voorrang een andere huurwoning te kunnen aanbieden op het moment dat de sloop-nieuwbouwoptie van toepassing is voor deze bewoners. Dat kan ik zeker doen. Dus dat is oordeel raad. Het gaat ons er ook om dat we met alle bewoners op een goede manier omgaan, dat terugkeer mogelijk moet zijn. Dat gaan we ook zorgvuldig uitzoeken, los van de bewoners die natuurlijk in corporatiewoningen zitten, want daar geldt dat natuurlijk al voor. Dan heb ik een amendement van mevrouw Verkoelen van JOU. U zegt het gebiedsambitiedocument Bloemhof-Midden vast te stellen, die zinsnede te veranderen. Daar zegt u dat we in de uitwerking en communicatie richting die bewoners echt die samenhang riool, fundering, grondwater goed mee te nemen, integraal, en dat we een concreet handelingsperspectief moeten uitwerken, scenario's, mogelijke gevolgen, besluitmomenten en ondersteuning en dat we deze voorafgaand daaraan aan uw raad moeten voorleggen.

Ik denk dat uw betoog heel helder was en ik denk dat dat een heel mooie toevoeging is aan datgene wat wij zelf hebben opgesteld. Dus deze kan ik zeker oordeel raad geven. Dan hebt u ook nog de motie blokkenaanpak, spelregels daar ook voor. Wij zijn inderdaad met die blokaanpak bezig. Hoe doen we die gesprekken? Er moet geen zorg of onzekerheid ontstaan dat daar allemaal willekeur plaatsvindt. Ik denk dat het juist belangrijk is, in zo'n ontzettend delicaat proces, waar we met die bewoners in zitten, dat er transparantie is in hoe we dat allemaal doen. Dus dat gaan wij zeker, willen we dat op deze manier ook doen, zoals u voorstelt, publieke spelregels vast te stellen hiervoor. Dat is ook, wat mij betreft, een mooie toevoeging oordeel raad. Dan zegt u 1 loket, 1 verhaal, ook een concreet handelingsperspectief te communiceren met scenario's, consequenties, ook een herkenbaar aanspreekpunt te organiseren en uw raad daarover te informeren. Dat lijkt me ook een heel goede toevoeging aan de plannen waarmee we bezig zijn. Dus ook hiervoor zeg ik: oordeel raad. Motie wijkraad signaal serieus nemen, u zegt een onafhankelijke procesregisseur, ombudsman voor Bloemhof aan te stellen. Ik denk, op de manier waarop we het nu hebben georganiseerd, dat dit dan niet nodig zou moeten zijn.

Uiteraard moet het heel helder zijn voor alle bewoners: bij wie kan ik terecht, wie zorgt voor mijn situatie, wie is mijn contactpersoon? Dat moet helemaal helder zijn en dat gaan we Bloemhof-breed helemaal inrichten. De ondersteuning doen we blok voor blok, zoals gezegd, maar we gaan niet een extra instantie inrichten. Bloemhof-breed willen we wel zeker een onafhankelijke contactpersoon organiseren, maar niet blok voor blok. Dan de motie anti-verdringing en terugkeerplan. U vraagt ook voor de eerstvolgende vervolgbesluiten een antiverdringingsterugkeerplan aan de raad voor te leggen, voor ten minste het behoud en borging van betaalbare woningen, sociaal en midden. Dat is ook echt de bedoeling, dus dat is ook echt ons plan. We willen echt zorgen dat iedereen die dat wil, terug kan keren en dat daar dus ook voldoende woningen voor beschikbaar blijven. Er gaan niet minder sociale woningen, niet minder midden woningen komen. Als er verdichting is, zal dat wel in het wat duurdere segment zijn, maar dat zijn dan de extra woningen. U wilt ook een goede terugkeerregeling daarvoor, inclusief communicatie. Ik kan, met een aantal dingen regelen, kan ik daar goed op ingaan. Waar ik nog een beetje naar op zoek ben, is om alle verhuisbewegingen te monitoren, omdat ik bang ben dat dat een enorme administratie met zich mee gaat brengen die misschien niet nodig is.

Dus mijn verzoek is om af te stemmen hoe we daarmee verder om kunnen gaan. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Daar sta ik zeker voor open, voorzitter. De reden waarom ik het noem, ik heb boven op de Tweebosbuurt gezeten en het stoort mij nog steeds, achteraf, dat ik het niet goed heb kunnen volgen, al die verhuisbewegingen. Dus we moeten er wel iets op bedenken, want ik heb achteraf echt moeten zoeken waar mensen gebleven waren raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2512

gedurende het hele traject en dat zou ik graag willen voorkomen. Ik snap dat we het niet heel concreet kunnen, maar dat we wel vat blijven houden en mensen niet van de lat laten vallen. Dat is een beetje het idee dat erachter zit. De VOORZITTER: De wethouder. Mevrouw ZEEGERS (wethouder): Misschien kunnen we nadenken over een formulering, want ik weet wel dat die over de Tweebosbuurt uiteindelijk ook bekend is geweest van hoeveel mensen er dan zijn teruggekeerd en hoeveel ergens anders zijn blijven wonen. Dat is, in mijn beleving, wel achteraf bekend geworden, dus dat moet op een of andere manier mogelijk zijn. Dus laten we kijken naar een goede formulering. De VOORZITTER: Dan komt u later nog terug op de waardering van deze motie. De wethouder. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (wethouder): Dank u wel. Een beperkt aantal vragen en 1 motie aan mij gericht. Toch richting Leefbaar, ik doe zo dadelijk uw motie, maar u maakt zich zorgen over de hubs en de betaalbaarheid daarvan. Dan wil ik u toch ook in het proces uitleggen. Het college en straks met uw besluit, geeft een ambitie weer dat we het graag in een centrale voorziening zouden willen hebben, maar we moeten in de praktijk natuurlijk gaan kijken of het überhaupt ook voor ons betaalbaar, in de exploitatie en de stichtingskosten en al dat zaken, is.

Dus het kan zomaar zijn dat we in de loop der tijd erachter komen dat dat niet lukt en dan zullen we de ambities moeten bijstellen. Dus hiermee besluit u niet dat het per definitie een hub wordt, want zover zijn wij ook in de rekeningen nog niet. Dat voor het proces. Dan kom ik straks op uw motie terug. Dat die hubs, wat mij betreft, in grootstedelijke verdichtingsopgave en de andere opgaves die we hebben waar we steeds meer concurrentie hebben in de buitenruimte, dat dat een heel kansrijke oplossing biedt voor onze stad, wil ik u ook meegeven. Ik denk dat dat echt een heel goede manier is om onze stad bijvoorbeeld sterk te vergroenen en toch nog een plek voor die auto in onze stad te hebben voor de mensen die dat nodig hebben of het belangrijk vinden dat ze die toegang hebben. De heer Dahoe vroeg, via de voorzitter, hoe ligt nou de verhouding van de gemeente en eigenaren in het proces richting uitgiftepeilen en dat soort zaken? We hebben een uitgebreide brief met u gedeeld die wij ook met de bewoners hebben gedeeld van hoe zitten die verantwoordelijkheden nu? Ik zal nog met uw fractie delen waar u dat precies kan vinden. Dat is een complex stelsel waar vandaag een beetje te kort voor is om u dat helemaal uit te leggen. Dat loopt echt wel door elkaar heen. Huiseigenaren hebben een verantwoordelijkheid dat hun huis goed gefundeerd is.

De gemeente heeft dan vervolgens weer zorgplichten voor water. De waterschappen hebben daar ook weer een rol in. Daarom is het zo van belang dat we met elkaar optrekken, de komende jaren, om tot het juiste te komen in Bloemhof. Maar wij zeggen ook altijd, dat zegt wethouder Zeegers ook, we gaan niet op de stoel van de eigenaren zit. Dat is ook een belangrijk recht dat mensen hebben. Ze gaan zelf over hun eigendom en hoe ze met dat eigendom om willen gaan, maar er zitten ook wel rechten en plichten over en weer in die op verschillende niveaus zitten. Dat hebben wij ook voor de bewoners, op hun verzoek overigens, helemaal uitgewerkt. Dus die informatie is bekend en die is niet echt heel eenvoudig, want daar is ook landelijk enorm veel onderzoek. Er is een heel rapport over gekomen. Dat rapport hebben wij ook gedeeld met de bewoners en daar hebben we een samenvatting van gemaakt om het wat leesbaarder te maken. Want het is niet de mooiste roman die u hebt gelezen, op een dag, omdat het heel feitelijk en juridisch is hoe daarnaar wordt gekeken. Het CDA vroeg, wethouder Zeegers heeft daar ook al wel best compleet antwoord op gegeven, die zegt: loop je nou niet in een fuik met dit ambitiedocument, maar daar lopen toch een aantal dingen door elkaar heen.

Je ambitiedocument is precies, zoals wethouder Zeegers, daarin geven we aan: wat willen we nou met deze buurt? Om nu in het ambitiedocument helemaal uit te tekenen wat dat betekent met betrekking tot bijvoorbeeld ophogen, dat comfort kan ik u niet bieden. Wat onze intentie is, hebben we uitgesproken. Het raadsvergadering van 4 december 2025

Notulen pagina

2513

komt erop neer, als ik hem onder de streep met alle mitsen en maren en disclaimers afhaal, dat we proberen ongeveer op uitgiftepeil. Dat zou, denk ik, gematerialiseerd uiteindelijk het eindpunt zijn. Dat je dat altijd vanuit het geheel bekijkt en vervolgens kijkt: wat dat betekent dat voor een deel, dat moeten we de komende jaren met elkaar nog uit gaan vinden hoe dat per straat dan uitpakt. Die informatie hebben we nog niet helemaal, maar we weten wel dat we daar een opgave hebben, want anders hadden we natuurlijk u nooit voorgesteld om met het riool aan de gang te gaan. Feitelijk, op blokniveau, willen we kijken: binnen welke marges gaan wij dat ophogen en daarmee dus ook het uitgiftepeil verhogen, maar dat moeten we altijd in het complete systeem blijven zien, anders kunnen we het natuurlijk nooit duurzaam en technisch juist inrichten. Dus het hele antwoord en het hele comfort kan ik u niet bieden. Dat we ons best doen om het zo goed mogelijk in te passen, naar aanleiding van alle metingen die nog gaan komen, dat is ook zo. Dan komen we, denk ik, uiteindelijk als we in 2050 in Bloemhof rondlopen zullen we zeggen: dat uitgiftepeil hebben we niet helemaal gehaald, maar we zitten er verdomd dicht tegenaan. Zo zal het waarschijnlijk komen.