20250515- Notulen van de raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

727

uitbraak van de coronapandemie, de enquête Warmtebedrijf en de sloop van de Tweebosbuurt. U heeft veel onderwerpen de revue zien passeren in deze zaal, maar de sloop van de Tweebosbuurt is iets wat u gegrepen heeft, zo heb ik het begrepen ook. Dit was een politieke afweging vanuit uw partij, maar voor u voelde het anders. U had het gevoel dat u deze mensen in de steek liet. U verweet uzelf dat u niet genoeg voor deze mensen was opgekomen, want dat is voor u de reden om in de politiek te zitten. Zoals uw man u noemt, de diaken van de politiek, iemand die altijd bezig is om anderen te helpen en opkomt voor hen die niet goed meekomen in de wereld, want u herkent uzelf in deze mensen. In uw jeugd had u vaak het gevoel er niet helemaal bij te horen, anders te zijn dan anderen om u heen en niet helemaal mee te doen met de rest. Een fundamenteel gevoel van mag ik hier wel zijn? Hierbij komt ook nog het jonge overlijden van uw vader en de worsteling met uw geaardheid. Veel lasten om te dragen voor een jong iemand en het is daarom heel knap om te zien hoe u dit heeft omgezet naar uw kracht. De afgelopen jaren heeft u de mensen geholpen die het nodig hadden, de mensen in sociale huurwoningen, met een LHBTQIA+ achtergrond en dak- en thuislozen. Met uw eigen ervaring als kompas heeft u gezorgd dat anderen er wel bij konden horen.

U ziet het als uw verantwoordelijkheid om niet te stoppen als dingen niet goed gaan en dat is een prachtige eigenschap. In uw leven wordt u ook gedragen door uw geloof en dit geloof speelt een onmisbare rol en komt terug in alles wat u doet, zo ook in de politiek die u bedrijft. Wij kennen u hier als iemand die de verbinding zoekt, oog houdt voor de ander en u probeert zich altijd te verplaatsen in een ander. Zelf twijfelt u of dit de beste debattechniek is, maar ik kan u verzekeren, dat is iets wat we toch wel gaan missen. U bent een bruggenbouwer en weet als geen ander mensen bij elkaar te brengen. Wederom, in een samenwerking met mevrouw Bokhove, nu als fractievoorzitters, stond u aan het roer van de fusie van uw partijen voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen. U zult vanaf een afstand mogen aanschouwen wat dit met zich mee zal gaan brengen. Dan zal die afstand niet heel groot zijn, want hoewel u in Den Haag geboren bent, bent u een echte Rotterdammer en u blijft hier ook nog even wonen. Deze stad zit in uw hart en heeft ook veel aan u te danken. De ervaringen die u hier heeft opgedaan komen vast en zeker van pas in Den Haag, want net als Rotterdam is het een stad met een roerige lokale politiek. Gelukkig bent u wel wat reuring inmiddels gewend en ik weet dan ook zeker dat u de mensen in het IJspaleis voor u kunt laten smelten.

Beste Co, het gaat gek worden om een Rotterdamse raad te hebben zonder u. Bedankt voor de afgelopen 11 jaar aan onverminderde inzet voor Rotterdam. Bedankt namens de stad en namens deze raad. We gaan u missen. Veel succes in Den Haag. (Applaus.) (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dan geef ik nu het woord aan de nestor van onze raad. De heer COŞKUN (sp): Dank u wel, voorzitter. Kameraad Co, beste collega's, op maandag 28 april stonden we nog schouder aan schouder en legden we samen een krans bij het monument Vaart Vrij! van Ben Segers in het Katendrechtse Buizenpark in het kader van Workers’ Memorial Day, de dag waarop ieder jaar, met name de havenwerkers, hun maten en collega's herdenken die het afgelopen jaar gestorven zijn bij een bedrijfsongeval. De lokale FNV zag ons graag gezamenlijk optrekken voor de Rotterdamse werkers in hun strijd voor een menswaardige behandeling en een bijpassende beloning in Rotterdam. We deden dat eerder voor de medewerkers van de Bijenkorf en op tal van andere plekken buiten deze raadzaal wanneer de Rotterdamse werkende klasse wel wat steun van de lokale politiek kan gebruiken. Zo heb ik je 3 jaar geleden ook leren kennen. Je had er toen, in 2022, al 8 jaar op zitten en zou nu bijna nestor zijn geworden. Maar helaas, je gaat ons nu na 11 jaar trouwe dienst verlaten.

Toen Richard Moti 16 maanden geleden hier afscheid nam, zat iedereen …wie hem zou mogen opvolgen als Richard de tweede, de vierde of welk getal dan ook, maar jij werd het natuurlijk. Co, beter bekend als zijn naam is klein, maar zijn daden zijn groot en zo is het. Je hebt overal verstand van, je maakt dat met veel woorden, met nog meer lichaamstaal hier in deze raadszaal duidelijk. Ik heb nog nooit een raadslid gezien dat op zo'n fysieke manier met veel gebaren en omkijken en steun en bevestiging zoekt en krijgt. Je staat bij raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

728

vriend en vijand bekend als een uitstekende en scherpe debater. Scherp in je analyses en bevestiging zoekend bij je natuurlijke bondgenoten, maar ook telkens proberend een brug te slaan bij hen die zich de coalitie noemen. Dat bruggen slaan is hier vaak gelukt, zeker op het terrein van kunst en cultuur, omdat je als een van de weinigen hier beseft dat daar de emotie van de Rotterdammers ligt. Vorig jaar dook er op het culturele domein opeens nog een Co Engberts op, maar dat bleek niet een tweelingbroer of een kloon van jou te zijn, maar gewoon een neefje die toevallig moet meehelpen de Rotterdamse culturele transitie in goede banen te leiden. Die Co Engberts blijft nog even, maar jij liet ons deze week weten te vertrekken. Co, je vliegt nu met de ooievaars mee naar Co, Co, Den Haag, die mooie stad achter de duinen. Dat jij juist ons toch met jullie gaat verruilen omdat ze daar zo prachtig kunnen huilen. Nou ja, we snappen hier wel dat ze jou daar hebben gevraagd. 070 is een stad waarvan de voetbalclub blijft hangen in de eerste divisie en dus vast en zeker niet zelf genoeg eigen politiek talent in huis heeft voor een wethouderschap en daarom dat dan bij de buren binnen de MRDH zoekt, bij Rotterdam dus, de stad waar binnenkort opnieuw maar liefst 3 teams in de eredivisie vertegenwoordigd zullen zijn. Kameraad Co, de lijst van al jouw daden is te lang om op te noemen.

De burgemeester die jij hielp uitzoeken, stonden er al een aantal op, die was ze vergeten, staat ook aan de wieg van deze burgemeester. Ik zal het kort houden. Ik denk dat ik namens alle 43 andere raadsleden spreek als ik zeg dat we je zeker gaan missen, maar dat we jou ook alle succes toewensen in je nieuwe rol als wethouder van Den Haag. Bedankt. (Applaus.) De VOORZITTER: Heel veel dank ook aan onze nestor en de felicitaties. Co mag zelf nog inderdaad. Ik stel voor dat we als we eventueel felicitaties, dat we dat straks eventjes doen. We gaan ook nog een informeel, formeel gezellig afscheid hebben waarschijnlijk, dus ik zou wel willen proberen om na de speech van Co zelf, waar we heel veel tijd gaan doen, dat we dan wel de inhoudelijke agenda gelijk oppakken. U heeft het woord. De heer ENGBERTS (pvda): Ik ga het jullie ook niet aandoen om vanavond laten we morgen om 08.15 uur op het stadhuis in het ijspaleis zijn, dus om daar mezelf aan te doen om na deze lange vergadering nog te gaan borrelen, dat doen we gewoon een andere keer.

Want ik vind het eigenlijk ook verschrikkelijk om dit te moeten doen, om te zeggen ik ga jullie zo ontzettend missen, de lieve en goede bodes, en betrokken bodes, de fractiemedewerkers, natuurlijk van de PvdA, maar eigenlijk van alle partijen, de griffie en het college eigenlijk ook, de media en deze prachtige, warme, mooie vergaderzaal, geen ijs, en natuurlijk jullie allemaal, mijn collega-raadsleden, wat ga ik jullie missen. Of we nou dagelijks contact hadden of zoals natuurlijk met mijn eigen fractieleden en met Astrid, maar ook iedereen, of we nou veel of weinig contact hadden, het was altijd fijn en vruchtbaar. Dan is natuurlijk waarom ga ik nou weg in plaats van nog een jaartje lekker hier te genieten van de laatste jaar, want ik heb tenslotte ook afgelopen dinsdag bij het persmoment in Den Haag gezegd dat dat werk hier, raadslid zijn, een volksvertegenwoordiger zijn in een stad, dat is het allermooiste wat ik ooit heb gedaan en dat meen ik vanuit de grond van mijn hart. Maar ja, om niet onnodig in de problemen te komen daar natuurlijk, heb ik daar iets wel bij gezegd. Dit is het mooiste wat ik ooit heb gedaan tot nu toe, want ik verwacht dat mijn taak in Den Haag op gelijke hoogte komt te staan.

Maar zelfs als dat niet zo zou zijn, dan zou ik het nog doen, omdat ik altijd daar wil zijn waar ik het meest van betekenis kan zijn voor de samenleving en dat is nu voor mij in Den Haag. Je zit daar in de Rotterdamse raad veel te veel in je comfortzone, zo werd ik in alle vroegte op een donderdag niet zo lang geleden gebeld. Dan was mijn antwoord ja, dat klopt, maar wat is er mis mee, met je comfortzone? Ik vind het wel best hier. Het antwoord was omdat alles wat je daar hebt geleerd en met wie je bent je in Den Haag van meer betekenis kan zijn. Think about it en schrijf alsjeblieft een briefje. Dat ben ik gaan doen. Mensen, ik heb hier drie keer de eed mogen afleggen. Bewust de eed omdat dit een opdracht is die te groot is voor mij alleen, daar heb ik hulp en nodig. Maar wie alleen naar boven kijkt voor hulp is nooit compleet en vergeet dat je ook om je heen moet kijken. Het is verticaal en raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

729

horizontaal voor mij. Ik kan alleen functioneren als we met elkaar spreken, samenwerken en samen oneens zijn en elkaar altijd als mens blijven zien. Ardi, ik geloof dat, ik wil misschien wel zeggen dat, wij ideologisch het verst van elkaar afstaan in deze zaal, in deze raad. Maar plotseling tijdens de zoektocht naar nieuwe burgemeester kwamen wij naast elkaar te zitten in de bus voor een uur, ruim twee uur durende bustocht. Ik zeg niet waarheen. We hadden een heel goed gesprek met elkaar. We zijn ideologisch overigens geen meter opgeschoven, maar we zien elkaar wel als mens en dat betekent dat we elkaar heel laten als mens, hoe oneens we het ook zijn. Voor mij is dat een van de pijlers voor onze democratie en het vertrouwen dat bewoners in onze stad kunnen hebben in de politiek, elkaar heel laten. Deze waarde zit diep in deze raad. We laten elkaar heel, we spelen niet op de persoon en als het dan toch een keertje even bijna gebeurt, dan corrigeren we snel elkaar. Dat maakt dat dit voor mij mijn comfortzone is. Ik neem het mee op mijn volgende reis en ik vraag aan jullie om dat hier te koesteren. (Applaus.) De VOORZITTER: Het voelt een beetje raar om niet te schorsen, maar tegelijkertijd, we gaan gewoon door met de inhoud tot de laatste minuut en dan gaan we iedereen de gelegenheid geven om Co te bedanken.

6.5 Debat over ‘Herhaalde blokkades havenspoorlijn door activisten', aangevraagd door de leden Abrahamse en Bonte De VOORZITTER: Dan is nu aan de orde het agendapunt 6.5, Debat over ‘Herhaalde blokkades havenspoorlijn door activisten’ en ik vraag om mijn plaatsvervangend voorzitter, van wie ik niet weet wie dat nu is. Co, nou oké. De heer Engberts neemt het voorzitterschap over. De VOORZITTER (De heer Engberts): Goed we gaan door met agendapunt 6.5, het Debat over de ‘Herhaalde blokkades havenspoorlijn door activisten’, is aangevraagd door mevrouw Abrahamse en de heer Bonte en het woord is om te beginnen aan mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. De afgelopen maand legde de actiegroep Geef Tegengas maar liefst 5 keer het treinverkeer in de Rotterdamse haven stil. Activisten creëerden hiermee gevaarlijke situaties en blokkeren het goederenvervoer van en naar de haven. Onacceptabel wat de VVD betreft. Demonstreren mag, maar niet overal en niet altijd. De economische schade was fors. Volgens ProRail kostte ieder uur stilstand zo'n 150.000 euro. Vijf acties van een paar uur leverde dus al snel een kostenpost van ruim 1 miljoen op voor bedrijven in de haven. Maandag gaf de Minister van Defensie tijdens het Deltalinqs diner ook aan dat dit spoor in de Rotterdamse haven ook een belangrijke vervoersroute is voor materieel van de NAVO.

Een klein groepje demonstranten op het spoor zou dus voor onze soldaten aan het front, wanneer Rusland een NAVO-land zou binnenvallen, wat eigenlijk helemaal niet zo onwaarschijnlijk is in deze tijd, het verschil tussen leven en dood kunnen betekenen. Wat de VVD betreft is elk soort protest op dit soort vitale infrastructuur dan ook onacceptabel en het zou verboden moeten worden. Ik hoor graag van de burgemeester in hoeverre dit nu al zo is, ook omdat er natuurlijk al gevaarlijke stoffen op het spoor worden vervoerd. De VOORZITTER (De heer Engberts): Een interruptie van de heer Tak. De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik heb een vraag aan mijn collega van de VVD. Sorry, ik was nog een beetje onthutst. Meer dan de helft van de Duitsers vindt inmiddels dat zij niet meer

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

730

vrij zijn om hun mening te uiten, omdat in Duitsland bestaan best wel strenge wetten en regels om op te treden tegen demonstraties. U bent van een liberale partij, mevrouw Abrahamse, en ik ken u als een echte liberaal. Hoe rijmt u het verbieden van demonstraties met het liberalisme? De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Als onze soldaten aan het front niet op tijd hun materieel krijgen omdat er hier demonstranten op het spoor staan, dan bent u straks niet meer vrij. Dan kunt u helemaal niks meer zeggen, want dan is Poetin aan de macht en dan mag je niet meer demonstreren. De heer TAK (pvda): Voorzitter, dat is geen antwoord op mijn vraag. The Economist schreef meer dan de helft van de Duitsers voelt zich niet meer vrij om zijn of haar mening te uiten. Daar bestaan inderdaad wetten en regels die veel verder gaan dan in Nederland. Dat lijkt me een zorgelijke ontwikkeling. Wij moeten staan voor die vrijheid van meningsuiting. Iedere keer dat u hier een debat aanvraagt in deze gemeenteraad, zet u die vrijheid van meningsuiting verder onder druk, mevrouw Abrahamse. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Volgens mij heb ik hier nog helemaal niets gezegd over dat iemand zijn of haar mening niet mag uiten. Ik heb alleen gezegd, ik wil niet dat er gedemonstreerd wordt op vitale infrastructuur.

We hebben dus landelijk ook een voorstel ingediend om dit soort protesten op vitale infrastructuren te verbieden. Ik hoor ook graag van de burgemeester hoe zij dit voorstel ziet en of dit haar ook zou helpen om op te treden tegen blokkades op het spoor. De VOORZITTER (De heer Engberts): U bent nog niet helemaal van mijnheer Tak af. De heer TAK (pvda): Mijn laatste vraag aan mevrouw Abrahamse. Wilt u dat of je wel of niet mag demonstreren afhangt van de politieke wind die er waait? De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dit heeft heel weinig met politiek te maken, of je nou wel of niet op een vitale structuur, op een spoorlijn, mag demonstreren. Ten eerste, het is een gevaar voor je eigen leven, want er rijden gewoon treinen. Het is een gevaar voor de omgeving, want er rijden gevaarlijke stoffen. Als die ontsporen omdat jij daar ligt, of jij bent dood of de omgeving heeft het risico om dood te gaan. U kunt altijd demonstreren en dat kan ook sowieso altijd op het Malieveld, maar dat betekent niet dat je op ieder stukje spoor in Nederland zomaar jouw mening mag uiten door je vast te ketenen aan dat spoor. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Tak. De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik hoor mevrouw Abrahamse pleiten voor nieuwe wetten, regelgeving, die demonstraties kunnen verbieden.

Daarmee kan ik niet anders dan concluderen dat u de vrijheid van meningsuiting verder wil inperken en dat het notabene de PvdA is, een sociaaldemocratische partij, die hier pal staat voor die vrijheid van

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

731

meningsuiting en dat het de liberalen zijn in deze gemeenteraad die dus verder willen inperken. Daar wil ik het graag bij laten, voorzitter. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Er zijn nu al gewoon regels omtrent demonstreren, waar dat wel en niet mag en in welk geval dat wel en niet mag. Veiligheid is al een van de redenen om het niet toe te staan, dus daarom allereerst mijn vraag aan de burgemeester is of het überhaupt al mag nu. En zo niet, als dit dus ook het gevaar van onze soldaten en andere NAVO-landen in gevaar kan brengen, dan vind ik dat ook een veiligheidsargument. Dus dan zijn we het helemaal niet verder aan het inperken, dan zijn we het alleen maar aan het verduidelijken. De VOORZITTER (De heer Engberts): U heeft een interruptie van mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Dank u wel, voorzitter. Ik merk in het verhaal, in het betoog, van mevrouw Abrahamse dat het heel veel is als, als, als. Het zijn allemaal feitelijkheden die zich niet hebben voorgedaan. Er is geen trein ontspoort, de NAVO heeft op dat moment nog niet goederen vervoerd.

Kunt u ook gewoon aangeven in de feitelijke situatie, vindt u dan dat demonstratie mag? Vindt u dan dat mensen hun recht mogen uitoefenen op een plaats binnen gehoor- en gezichtsafstand van het probleem dat zich voordoet, in dit geval klimaatverandering? De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Je moet een wet niet baseren op één situatie, je moet het juist baseren op mogelijke scenario 's en wat wel en niet acceptabel is. Het is best wel een reëel scenario dat we dit spoor nodig hebben voor het vervoeren van materieel voor de NAVO. Dus ik wil daar mijn wet op baseren en niet op dit ene protest. Daarbij, je kunt op heel veel plekken nabij een bedrijf demonstreren, je hoeft je niet vast te ketenen aan het spoor. Ik ben verder volgens mij helder geweest. Ik heb nog volgende vragen. Want nu zijn er demonstranten die het treinverkeer stil willen leggen, dat is nog redelijk vredelievend geweest, maar wat als iemand het echt wil saboteren of ontwrichten, een spion bijvoorbeeld? We hebben van de MIVD een rapport gekregen dat er steeds meer statelijke actoren zijn die aan het inmengen zijn op onze vitale infrastructuren. Mijn vraag gaat over of wij niet het stuk spoor verder moeten beveiligen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Ik heb een punt van orde. Volgens mij zit ze zo buiten de orde van deze vergadering.

Mijn tijd loopt terwijl het een ordepunt is. Mevrouw Abrahamse begint nu over aanslagen en als ik het debat lees gaat het over een blokkade door actievoerders. Daar hebben we het over, we hebben volgens mij nu niet over het algehele veiligheidsbeleid als er terreur en aanslagen zijn. Dus ik zou graag willen dat we ons wel bij het onderwerp houden. De VOORZITTER (De heer Engberts): Een duidelijke oproep. Ik vraag mevrouw Abrahamse om door te gaan.

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

732

Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Volgens mij is het heel logisch. Het feit dat we het hier in deze raadsvergadering behandelen en niet in een actualiteiten debat, is omdat dit een gevaar vormt. Ik vind het feit dat demonstranten hier zo makkelijk kunnen komen, toont aan hoe makkelijk wie dan ook op dit spoor kan komen. Ik vind dat ik dan een vraag mag stellen, waarom kan dit zo makkelijk? ProRail heeft ook in een reactie aangegeven op deze demonstraties dat ze het niet verder kunnen beveiligen. Mijn vraag aan de burgemeester is, is dat wel zo en moeten we juist niet dit soort stukken spoor nog verder beveiligen, net zoals bijvoorbeeld hogesnelheidslijnen in Frankrijk? Welke mogelijkheden ziet ook de burgemeester daarvoor? Dan nog iets over de inhoud van deze demonstraties. Wat mij betreft is het ook gewoon een onzinnige demonstratie, want volgens de actievoerders, inderdaad wat mevrouw Bokhove ook zei, is het protest bedoeld om te protesteren tegen de klimaatverandering, tegen wat ze daar eigenlijk meer aan zouden moeten doen, deze bedrijven, maar vervoer via het spoor is juist een van de meest duurzame manieren om producten te vervoeren. De afgelopen jaren is dit eigenlijk steeds onaantrekkelijker geworden, omdat het onbetrouwbaar is en het wordt steeds duurder. Door te gaan demonstreren op het spoor maak je het alleen maar onbetrouwbaarder en maak je het duurder.

Dus wat ons betreft is het alleen maar ontzettend dom en zou je juist moeten toejuichen dat deze goederen op het spoor worden vervoerd. Daarbij, bedrijven in de haven willen wel verduurzamen, maar kunnen dat niet. Stikstofproblematiek blokkeert de investeringen, het elektriciteitsnet zit vol en er is een groot tekort aan technisch personeel. Wie echt iets wil betekenen voor het klimaat gaat dus niet op het spoor zitten, maar steekt de handen uit de mouwen. Alleen al bij de netbeheerders die het spoor moeten verzwaren zijn duizenden vacatures. Dus onze boodschap aan de demonstranten is daarom simpel, keten je niet vast aan de haven maar pak een sollicitatieformulier. De VOORZITTER (De heer Engberts): Er zijn drie mensen opgestaan. Ik heb niet goed gezien of mevrouw Van Wifferen of de heer Van Campenhout de eerste was. Mevrouw Van Wifferen, … eerst, dus zij krijgt het woord. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, dit is echt zo ontzettend betuttelend naar demonstranten die gewoon hun demonstratierecht uitoefenen, maar daarnaast is het ook heel erg denigrerend. Je gaat er dus al van uit dat demonstranten geen baan hebben, niet al ergens in werken, niets bijdragen aan de samenleving en dan ga je ze op zo'n hooghartige manier een beetje van advies voorzien, dat ze een domme demonstratie hebben, dat ze beter een baan kunnen zoeken. Ik vind het echt alle perken te buiten gaan.

Je moet ook soms een beetje denken in de scheiding der machten en dat je als raadslid ook demonstranten niet op zo'n manier de maat neemt. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ik vind het altijd interessant dat iedereen maar aanneemt dat ik met deze uitspraak vind dat deze mensen werkloos zijn. Ik denk dat dat veel meer zegt over de personen die deze vraag stellen dan over mijn mening. Ik denk helemaal niet dat ze werkloos zijn, ik denk alleen dat zij nog niet in zo'n havenbedrijf aan de techniek van de verduurzaming van de haven werken, want dan zouden ze horen, van dat bedrijf en zien binnen dat bedrijf, dat ze wel willen, maar niet kunnen verduurzamen. Dan zouden ze helpen om dat voor elkaar te krijgen. Dus wat mij betreft, geef ze maar gelijk een sollicitatieformulier als ze daar bij het spoor staan, want dan zijn we gewoon sneller bezig met het verduurzamen van onze haven. raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

733

De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Bokhove wil daarop reageren. Mevrouw BOKHOVE (gl): Het punt is gemaakt, maar ik wil hier toch wat aanvullen. Er zijn actievoerders die werken in de haven, er zijn duurzame ondernemers die actievoeren. Deze actievoerders doen zelf persoonlijk ook nog eens alles wat in hun macht ligt om klimaatverandering tegen te gaan. Maar met uw stelling dat activisten beter kunnen gaan solliciteren, probeert u de aandacht af te leiden van waar het probleem werkelijk ligt en dat is zwalkend landelijk klimaatbeleid, ook hier trouwens, waar de VVD al jarenlang deel uitmaakt van coalities en niet doorpakt en ook nu weer niet, vervuilende industrie wordt gewoon nog steeds de hand boven het hoofd gehouden. Te laat klimaatproblemen erkennen, dat brengt ons in de problemen. U heeft zelf de trein gemist. Maar alstublieft, hou op met inderdaad dat denigrerende toontje naar de activisten. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Wij zijn een partij van handen uit de mouwen, een partij van doeners, dus dat raad ik dan ook demonstranten aan. Wij roepen niet wij nemen actie. Vervolgens het klimaatbeleid, er had allang een kerncentrale gestaan als de GroenLinks landelijk niet nog steeds tegen was geweest. Dus wij willen wel stappen nemen, maar die worden door andere partijen tegengehouden.

Wij zijn nu ontzettend veel geld aan het investeren in het verzwaren van het net, alleen we hebben handjes nodig. Hetgeen wat we het meeste nodig hebben om dit allemaal voor elkaar te krijgen zijn handjes en dat is wat ik dus ook die activisten wil meegeven. Ga alsjeblieft ons helpen dat voor elkaar te krijgen. Hoe meer je de haven zwart maakt, hoe minder mensen gaan denken ik wil daaraan bijdragen, ik wil in die haven gaan werken, ik wil het verduurzamen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Als u al 20 jaar geleden de ogen open had gehad, dan hadden we überhaupt niet eens meer aan kernenergie hoeven te denken, want dan waren we al veel verder geweest met de duurzame energietransitie. Maar u bent zelf de partij die dat steeds blokkeert. Probeert u alstublieft niet, net zoals met het solliciteren, steeds dat vingertje naar een andere plek te wijzen. We hebben niet eens kernenergie nodig, we kunnen nu doorpakken. Die centrales van u zijn en dadelijk niet schoon en leveren ook belasting op de hele wereld, maar het gaat geen oplossing leveren en zeker niet op korte termijn. Dus we moeten nu doorpakken. Dus ik vind, dat wijzen van u, stop daarmee, steek uw kop niet in het zand. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Tak, aanvullend daarop.

De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik wil tegen mevrouw Abrahamse zeggen onze vrijheid van meningsuiting is kwetsbaar. U geeft net een aantal voorbeelden. Uw partij draagt bij aan het afbreken van die vrijheid van meningsuiting door demonstranten te bestraffen en door demonstranten op deze manier weg te zetten in deze gemeente raadszaal. Realiseert u zich dat? Ik hoop echt van ganser harte dat u afstand neemt, want u verloochent uw eigen ideologie. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Soytekin. Ik heb begrepen dat hij aanvullend hierop iets wil en dan krijgt mevrouw Abrahamse. raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

734

Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Punt van orde, voorzitter, want dit zijn al 2 verschillende punten, wordt voor mij heel lastig om alles bij te gaan houden. De VOORZITTER (De heer Engberts): Het is niet makkelijk daar te staan, dat geef ik meteen toe. Maar ik geef toch eerst de heer Soytekin het woord, dan gaat hij naar mevrouw Abrahamse. De heer SOYTEKIN (denk): Het is hetzelfde punt, voorzitter, inderdaad, betreft de opmerking over dat demonstranten maar een sollicitatieformulier aangereikt moeten krijgen. Wat mevrouw Abrahamse namelijk zegt is wij van de VVD zijn van de handen uit de mouwen. Daarmee zegt ze eigenlijk de mensen die demonstreren zijn dat niet, die zitten met hun handen in hun zakken en doen eigenlijk helemaal niets. Moet ik dan hieruit concluderen dat elke VVD'er die ooit mee gaat doen aan een demonstratie een sollicitatieformulier moet krijgen en dus eigenlijk niet hoort te demonstreren? De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Wat ik daarmee probeer te zeggen is, als je ook iets kan doen om het probleem gewoon op te lossen, anders dan demonstreren, van mij mag iedereen demonstreren, ik kijk alleen naar wat is het meest effectieve. In dit geval zeg ik is het effectiever om dat net aan te gaan leggen dan daar op het Malieveld staan, maar dat is iedereen zijn eigen keuze.

De heer Tak heeft het over vrijheid van meningsuiting, ik mag deze mening hier ook uiten, dat is onderdeel van het politieke debat, en ik heb niet gezegd dat ze vanwege deze mening niet mogen demonstreren. Ik heb alleen gezegd vanwege veiligheid dat ze daar niet mogen demonstreren. Dat is het enige wat ik zeg. In feite staat het al in de regelgeving, maar laten we vooral aanwijzen wat vitale infrastructuren zijn en dat verduidelijken in deze regelgeving. Mevrouw Bokhove, 20 jaar geleden heeft u tegen deze kerncentrales gestemd. We hadden nu geen debat gehad, we hadden nu kerncentrales gehad als u daar niet tegen had gestemd. Kerncentrales hadden ervoor gezorgd dat wij nu de nettarieven van Frankrijk hadden gehad, dat het bedrijfsleven niet hun geld kwijt was aan het energienet, maar dat ze konden investeren in de verduurzaming van de haven. Dat is waar we nu tegenaan lopen. Dat is het probleem. Dat heeft u tegengehouden. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Bokhove, we dwalen een beetje af voor mijn gevoel, maar ik geef u dan nog 1 korte vraag, 1 interruptie, en laten we dan teruggaan naar het onderwerp van het debat. Mevrouw BOKHOVE (gl): Twintig jaar geleden hebben we tegen gestemd omdat het ook niet nodig was en toen dacht Rutte dan nog dat de windmolens draaiden op subsidie. We weten inmiddels dat dat goedkopere en betere, schonere energie is.

Dus in die zin hebben we u gelijk aan uw zijde of wij aan onze zijde en ik zou eigenlijk willen zeggen we gaan gewoon door met dit debat. Dan kom ik in mijn eigen bijdrage verder nog op terug. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse, kunt u uw betoog vervolgen? Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ik was al aan het einde. Ik wil op dat laatste nog reageren. Wij zijn niet te beroerd om dan inderdaad nu gewoon wel windturbines uit te schrijven, maar ik hoop dat straks als we deze beslissing over de kerncentrale moeten maken, dat GroenLinks dan ook niet te beroerd is om voor te stemmen. Dank u wel, voorzitter. raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

735

De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Bonte. De heer BONTE (lr): Helemaal goed. Dank voorzitter. Het terrorisme moet stoppen. Voorzitter, Leefbaar Rotterdam is het meer dan zat dat activisten met geweld de haven en de stad platleggen om hun zin te krijgen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Uw opening roept al 2 interrupties op. Eerst mijnheer Tak en dan mevrouw Van Wifferen. De heer TAK (pvda): Voorzitter, punt van orde. Voorzitter, wij hebben als gemeenteraad in Rotterdam ook een voorbeeldfunctie. Er zijn hier volgens mij geen aanwijzingen dat hier sprake is van terrorisme, tenzij dat dat ontbreekt in de raadsstukken. Dus ik zou de heer Bonte willen oproepen om mensen in onze stad niet zomaar uit te maken voor terroristen. U heeft een voorbeeldfunctie, realiseert u zich dat? De woorden die u hier gebruikt komen ook terecht bij de rest van de mensen in onze stad en u jaagt alleen maar de verdeeldheid verder aan op deze manier, maar ik zou u eigenlijk willen vragen uw woorden terug te nemen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank. Nee, dat gaan we dus niet doen.

De nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, de NCTV, die omschreef terrorisme als terrorisme is het uit ideologische motieven dreigen met voorbereiden of plegen van op mensen gericht ernstig geweld, dan wel daden gericht op het aanrichten van maatschappij ontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen. De VOORZITTER (De heer Engberts): U heeft nog 2 interrupties te gaan. Mevrouw Van Wifferen en dan mijnheer Van Campenhout. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, naast het een beetje irritante, betuttelende betoog, denigrerend van de VVD, gaat nou Leefbaar enorm in de overdrive door gewoon het tot zulke absurde proporties op te blazen. U kunt het er niet mee eens zijn, u kunt het gevaarlijk vinden, maar om mensen nou weg te zetten als terrorisme, daarmee jaagt u zo de polarisatie aan en zet u zo mensen tegen elkaar op. Ik vind het onverantwoordelijk gedrag en dat wil ik wel echt gezegd hebben. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Voorzitter, dank u. U gaat natuurlijk over uw eigen woorden, maar ik denk niet dat het nodig is om mensen die ergens op komen voor rechten, voor belangen, voor onze samenleving, om die te bestempelen als terrorisme, puur omdat ze iets doen wat blijkbaar u niet bevalt.

Dus ik vind het totaal niet passend om een groep mensen, die zich ergens voor inzetten, het zijn de … van de samenleving, om die gelijk af te stempelen als terroristen. Ik vind het niet passend. Tot zover. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank voorzitter. Ja, ik ga inderdaad over mijn eigen woorden. Ik heb gezegd het terrorisme moet stoppen. We hebben te maken met acties, actievoerders, met een terroristisch oogmerk en ik wil daarop doorgaan als het nog niet duidelijk is. raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

736

De heer TAK (pvda): Voorzitter, we willen eigenlijk even vragen om de vergadering te schorsen. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, punt van orde. Dit is gewoon de heer Tak is het niet eens met de inhoud van een betoog. Het raadslid gaat gewoon over zijn eigen woorden. Schorsen is voor als er een wanordelijkheid in de raadszaal is of als u wil overleggen, dat heeft hier geen enkele relatie mee. De heer TAK (pvda): Voorzitter, punt van orde. Ik stel vast dat hier onschuldige mensen in onze stad worden beschuldigd van terrorisme. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dit is geen mening. Ik zou graag hier gewoon willen schorsen, dat we hier gezamenlijk het met de voorzitter van deze vergadering over kunnen hebben. De VOORZITTER (De heer Engberts): We schorsen voor enkele ogenblikken. Ik vraag de heer Tak, de heer Ceulemans, mevrouw Van Wifferen en de woordvoerders hierheen te komen. (De vergadering is geschorst.) De VOORZITTER (De heer Engberts): Ik open de vergadering en de heer Bonte is aan het woord. De heer BONTE (lr): Dank voorzitter. Er is inmiddels sprake van een structureel veiligheidsprobleem en dit brengt schade aan bedrijven, aan onze internationale concurrentiepositie en toekomstig verdienvermogen. Dat is voor Leefbaar Rotterdam onacceptabel. Wij hebben die bedrijven keihard nodig voor onze welvaart en voor onze weerbaarheid.

Voorzitter, terroristen van Tegengas blokkeren spoorlijnen en bezetten loskranen in de haven. Gisteren hebben ze nog de toegang tot het kantoor van Maersk geblokkeerd, dat is huisvredebreuk. Extinction Rebellion heeft autowegen en bruggen geblokkeerd, met alle veiligheidsrisico's en schadelijke gevolgen van dien. Recent zijn ook de bezoekers van een cruise congres aangevallen in het WTC in Rotterdam. Dat was een terreuractie van Extinction Rebellion gericht tegen personen. Dat is een zeer ernstige ontwikkeling, voorzitter, want eerder zijn bezoekers in een winkelcentrum door Extinction Rebellion aangevallen met boterzuur, waarna zij met ademhalingsproblemen moesten worden opgenomen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Bonte, u heeft een paar interrupties en dat heeft u zelf ook door. Lijkt me goed om even mevrouw Van Wifferen eerst, dan mevrouw Bokhove, dan de heer Van Campenhout aan het woord te laten. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Het begint bijna gewoon te worden dat voor alles terrorisme wordt gebruikt. Daarmee holt die natuurlijk ook het begrip uit. Bij andere mensen is terrorisme.

Ik vind dat dat boterzuur komt misschien in de buurt, als je mensen moedwillig bezeerd, maar als je echt mensen terrorisme gaat noemen die bij een gebouw demonstreren, die een weg blokkeren en zo, wat is dan nog terrorisme? Bij de meeste mensen, zoals bij mij, zien we terrorisme, zien we vreselijke situaties van mensen die bommen leggen, mensen neermaaien met geweren, mensen met messen aanvallen en zo. Als u er nu voor kiest, en dat doet hij bewust, om voor veel minder erge dingen dit verschrikkelijke woord uit de kast te halen, dan, op een gegeven moment, hoort niemand u meer en dan vindt ook niemand het raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

737

meer erg. Want straks pakt iemand een zakje knikkers van iemand af en dan is het alweer een terrorist. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Ik sluit me hierbij aan en ik wil daaraan toevoegen GroenLinks distantieert zich volledig van de gebruikte worden door de heer Bonte en door Leefbaar, ook omdat terrorisme is gewoon een criminele daad. Je beschuldigt hier mensen die zich hier niet kunnen verdedigen van crimineel gedrag, wat strafbaar zou moeten zijn. Dat werpen wij verre van ons. Demonstreren is een recht, demonstreren mag en dat is nooit, kan nooit in één adem worden genoemd met terrorisme, zeker niet in het geval van vreedzame en geweldloze demonstraties. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Voorzitter, een vraagje eigenlijk. Als partijen toestemming vragen om te demonstreren, denkt u dan dat de Nederlandse overheid of de Rotterdamse gemeente toestemming geeft aan terroristische partijen om terreur te plegen? Ik ben benieuwd naar uw antwoord. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank voorzitter. We hebben het vandaag dus ook niet over demonstreren en al helemaal niet over het klimaat. We hebben te maken met acties met een terroristisch oogmerk en dat is nou het laatste wat ik hierover zeg.

Je kunt de definitie nalezen en dan komt u tot dezelfde conclusie. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): U geeft geen antwoord op mijn vraag. Zou de gemeente Rotterdam een terroristische organisatie faciliteren in een protest? De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Natuurlijk moet je geen terroristische organisatie faciliteren, als dat uw vraag is. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u. Hoe kunt u dan deze partijen wel labelen als terrorist als ze dat niet zijn? Want als ze dat waren, zou gemeente Rotterdam dat niet faciliteren toch? Dus hoe komt u dan erbij om deze partijen terroristisch te noemen als ze dat niet zijn? De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Ik zeg dat zij acties ondernemen met een terroristisch oogmerk, namelijk het ondermijnen van de Nederlandse samenleving om hun gelijk te krijgen. Het heeft niets met demonstreren te maken. Dat is precies mijn punt.

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

738

De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Als het een terroristisch oogmerk zou hebben, dan zou Rotterdam het nooit toestaan om het toe te laten. Dus hoe komt u erbij? De heer BONTE (lr): Dat lijkt me een redenering uit het oneindige. Dit is een cirkelredenering, daar ga ik niet in mee. Ik heb hierin mijn mening gegeven. Deze activisten, ik vervolg mijn betoog, die plegen stelselmatig strafbare feiten en ze komen overal mee weg, geen straffen, geen consequenties. Zo creëer je dus een monster en het gaat van kwaad tot erger. Gewone burgers zijn dit helemaal zat. Wij zitten hier in Rotterdam niet op te wachten. Door het blokkeren van wegen, van spoorlijnen kunnen levensbedreigende situaties ontstaan. Als de overheid weet of had moeten weten dat er sprake is van een reëel en onmiddellijk gevaar, dan moeten er afdoende maatregelen worden genomen. Op grond van artikel 2 van het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en van Fundamentele Vrijheden, EVRM, is de overheid verplicht om het recht op leven van ieder persoon op haar grondgebied te beschermen. Op basis van artikel 5 in de Wet openbare manifestaties kan de burgemeester ingrijpen als er risico's zijn voor de gezondheid, verkeersveiligheid en openbare orde. Daarom, voorzitter, de volgende vragen aan de burgemeester.

De VOORZITTER (De heer Engberts): Voordat u die stelt heeft de heer Van Campenhout nog een interruptie. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter, en dank voor uw toelichting. Het is precies hoe u dat omschrijft. Als er gevaar is voor de leefomgeving, situaties waarbij mensenlevens in gevaar komen, dan kan de burgemeester ingrijpen. Dat gebeurt ook, dus u beschrijft perfect hoe het moet lopen. Dus ik snap niet dat als u zo prima kan beschrijven hoe moet lopen, dat u nog steeds mensen durft af te stempelen als terroristen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Bonte. De heer BONTE (lr): Er wordt nauwelijks ingegrepen, activisten worden met fluwelen handschoenen bediend en er volgen geen consequenties en daar gaat het fout.

Daarom de volgende vraag aan de burgemeester, heeft u deze acties verboden of beperkt? Zo ja, waar blijkt dat uit? Zo nee, waarom niet? Heeft u een onderzoek ingesteld naar de risico's voor mensenlevens en de risico's voor gezondheid, verkeersveiligheid en openbare orde? Zo ja, wat is de uitkomst van dat onderzoek en hoe heeft u dat onderzoek uitgevoerd? Zo nee, waarom niet? Welke maatregel heeft u genomen om de risico's voor mensenlevens, gezondheid, verkeersveiligheid en openbare orde, die doet deze acties ontstaan, te voorkomen of te beperken? Heeft u de voorwaarden opgelegd aan activisten, zoals minimale afstand tot gevaarlijke installaties, vrije doorgang voor hulpdiensten en verbod op blokkeren van cruciale routes? Zo ja, waar blijkt dat uit? Zo nee, waarom niet? Zijn de veelplegers in beeld? Kan de schade op hen worden verhaald? Voorzitter, het is ook meten met twee maten. Als een gewone Rotterdammer een verkeersovertreding maakt, moet hij gewoon de boete betalen. Bij de wetsovertredingen door activisten worden er nauwelijks of geen straffen uitgedeeld. Selectief handhaven leidt tot ondermijning van de rechtsstaat.

Erkent de burgemeester het gevoel van rechtsongelijkheid dat veel Rotterdammers hebben? En zo ja, wat doet de burgemeester om het rechtsgevoel dat is aangetast te herstellen? En zo nee, waarom niet? Tot slot, we hebben het vandaag niet over demonstreren en al helemaal niet

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

739

over het klimaat. Er moet worden opgetreden tegen de actievoerders en er moeten consequenties zijn voor wat zij doen. Er moet kortom worden gehandhaafd. Dank. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel, mijnheer Bonte. Mijnheer Van Camphout staat nu op mijn lijstje. Ik kijk ook even rond wie de volgende spreker zou zijn. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. Er wordt vaak gezegd dat demonstratierecht een goed recht is, maar als er een paar partijen zijn die er iedere keer wat van moeten vinden, dan begrijpen wij ons echt niet wanneer een vreedzame demonstratie nou echt vreedzaam genoeg is. Burgers maken gebruik van hun democratisch recht om te demonstreren, omdat zij zich terecht zorgen maken om hun leefomgeving. Het is dan ook niet meer dan terecht om te stellen dat de VVD en Leefbaar Rotterdam de zorgen van deze Rotterdammers dus niet serieus nemen. De demonstranten geven aan dat zij tijdens een vreedzame demonstratie geconfronteerd zijn met politiegeweld, iets wat volgens ons niet past bij een vreedzaam burgerprotest en het recht ondermijnt van een vreedzame demonstratie en dat baart ons grote zorgen. Daarom vragen we graag een reactie van de burgemeester.

Zou u ons kunnen informeren wat de toedracht of aanleiding was om dit geweld toe te passen en zou u ons nader kunnen informeren waar de noodzaak lag om dat geweld toe te passen? Voorzitter, in de debataanvraag van de VVD staat dat er door deze actie treinen met gevaarlijke stoffen kwamen stil te liggen. Wij zijn ook benieuwd wat zit er in die treinen en wat voor stoffen rijden er dagelijks door onze stad? De VOORZITTER (De heer Engberts): Mevrouw Abrahamse heeft daar een interruptie op of, denk ik, op een stukje eerder in het betoog. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Voorzitter, we hebben al een keer eerder dit debat gehad. Er wordt heel snel maar aangenomen dat er politiegeweld is toegepast en de vorige keer bleek dat ook niet te kloppen. In dit geval zou ik ook voordat we dit al aannemen, voordat we dit gecheckt hebben, niet al gelijk aannemen dat er geweld is toegepast. Mensen hebben zich vastgeketend aan het spoor. Dat je daar een schrammetje bij oploopt, dat lijkt me niet onwaarschijnlijk, maar ligt het aan de politie of aan het feit dat je je vastketent? De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u voor deze vraag, want ik heb geleerd van de vorige keer en daarom is het nu ook een vraag en geen stelling. Dus daarom ben ik ook heel benieuwd naar de reactie van de burgemeester hierop. Ik vervolg.

Voorzitter, BIJ1 staat wel pal achter de idealen die Geef Tegengas heeft, want zij vragen precies wat het college niet voldoende doet. Om buitensporig politiegeweld in de toekomst te voorkomen richting demonstranten en het vertrouwen tussen de demonstranten en de overheid te herstellen, is er een structurele evaluatie nodig van het demonstratiebeleid. Door deze ervaringen van alle betrokkenen te delen, inclusief demonstranten, politie en andere partijen, kunnen we ervoor zorgen dat deze demonstraties veiliger gaan gebeuren en dat het recht van demonstratie meer wordt gewaarborgd dan nu gebeurt volgens onze mening. Daarom hebben we een motie om een jaarlijkse evaluatie te doen om het demonstratierecht daadwerkelijk te beschermen en daarbij nodig te verbeteren. De VOORZITTER (De heer Engberts): Intussen heeft mevrouw Abrahamse daar ook nog een interruptie op. raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

740

Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ja, ik heb wel een vraag aan de heer Van Campenhout, want hij maakt zich dan heel erg zorgen nu om de veiligheid van de demonstranten. Hoe veilig ben je op een spoor? Maar oké, dat is dan op een gegeven moment nog je eigen keuze, heb je eigen zeggenschap over. Maar al die omwonenden, zullen we dat dan ook meenemen wanneer we dit soort demonstraties gaan evalueren, hoe onveilig zij zijn als je dus gevaarlijke stoffen, het vervoer daarvan, gaat blokkeren? De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. Wederom ben ik blij met uw vraag, omdat net in mijn betoog gaf ik aan, in mijn bijdrage, dat we alle betrokkenen moeten betrekken om een zo goed en veilig mogelijk demonstratierecht te kunnen waarborgen. Dus, zoals gezegd, ja. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Van Campenhout heeft de volgende motie ingediend. Motie 1.

Jaarlijkse evaluatie demonstratierecht “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 15 mei 2025, ter bespreking van agendapunt 6.5 'Herhaalde blokkades havenspoorlijn door activisten', constaterende dat: - het demonstratierecht een fundamenteel mensenrecht is, vastgelegd in artikel 9 van de Grondwet en in de Wet openbare manifestaties (WOM); - de gemeente de wettelijke verantwoordelijkheid draagt om dit recht actief te faciliteren en te beschermen, ongeacht het onderwerp of karakter van de demonstratie; - ook niet-aangemelde demonstraties binnen de grenzen van de wet vallen en recht hebben op bescherming en een zorgvuldige omgang door de overheid. overwegende dat: - het betrekken van demonstranten bij de evaluatie van het beleid leidt tot een completer beeld van hoe demonstraties in de praktijk verlopen; - incidenten zoals bij de Woonopstand in 2021 hebben aangetoond dat het ontbreken van dialoog met demonstranten kan leiden tot escalatie en afname van vertrouwen in het lokale bestuur; - demonstreren een essentieel democratisch recht is, juist voor mensen die zich elders niet gehoord voelen. verzoekt het college om: - hoe het beschermen van het demonstratierecht lokaal wordt gewaarborgd jaarlijks te evalueren; - daarbij op structurele wijze de ervaringen van demonstranten te betrekken bij deze evaluatie. En gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.R.

van Campenhout De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen.

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

741

De VOORZITTER: Ik geef het woord aan mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, demonstratierecht, waar we het vandaag dus over hebben, vinden we een heel groot goed en het is ook heel belangrijk om te kunnen demonstreren, niet op een aangewezen plek, maar juist op de plek waar het zich afspeelt waar je voor of tegen wil demonstreren. Tegelijkertijd begrijpen wij ook wel dat er zorgen zijn als het gaat om gevaarlijke stoffen en ook maken wij ons best wel zorgen om de demonstranten zelf, die zich vastmaken aan het spoor. Mijn vragen zijn dan ook, zijn er gevaarlijke situaties ontstaan voor de omgeving of voor de demonstranten zelf? De politie heeft al een aantal demonstranten van het spoor verwijderd, neem ik aan. Daar maak ik uit op dat het niet mag wat ze doen, kan de burgemeester daarop op ingaan en hoe ziet de burgemeester deze demonstraties en acties? Zijn deze toegestaan? Wanneer vindt de burgemeester dat het te gevaarlijk wordt? Een laatste vraag van mij is, zijn er ook gesprekken met de demonstranten gaande om dit in goede banen te leiden? De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Dank u wel, voorzitter.

Als er partijen zijn hier in deze raad, VVD, Leefbaar, die last hebben van de blokkades en ze liever willen voorkomen, laat dan zien dat u de boodschap van klimaatactivisten serieus neemt en werk maakt van het tegengaan van klimaatverandering. Naast de aanvraag van dit debat, wat mijns inziens overbodig was, hebben wij ook een brief gekregen van de actievoerders. GroenLinks staat pal voor het demonstratierecht en vindt het belangrijk dat zowel de burgemeester als politie demonstraties faciliteren en demonstraties mogen, en moeten denk ik zelfs, binnen gehooren gezichtsafstand plaatsvinden. En ja, daardoor kan overlast plaatsvinden. GroenLinks vindt het belangrijk dat demonstraties vreedzaam en geweldloos zijn, voor zover wij weten was dat in dit geval ook het geval. Is de demonstratie, vraag ik aan de burgemeester, op 28 april door de burgemeester beëindigd of in opdracht van de burgemeester beëindigd? En zo ja, op welke gronden? Zijn er voorafgaand aan de blokkade ProRail of andere instanties geïnformeerd in verband met gevaarlijk transport? Welke instructies zijn aan de politie gegeven ten aanzien van het beëindigen van de blokkade en is daarbij geweld gebruikt? Was er na het verwijderen vluchtgevaar van de demonstranten of risico op geweld? Tot zover de vragen van GroenLinks in eerste termijn. De VOORZITTER (De heer Engberts): De heer Soytekin staat nu op mijn lijstje.

De heer Soytekin. De heer SOYTEKIN (denk): Dank, voorzitter. Ik zal het kort houden hoor. Laat ik in ieder geval beginnen met de toon van deze aanvraag. Daar is al het een en ander over gezegd, maar ik vind hem zeer suggestief, generaliserend en ook denigrerend richting de demonstranten. Ze worden namelijk weggezet alsof ze geen bijdrage leveren aan de maatschappij of niet werken en dat vind ik ongepast en niet de manier waarop je een groep wegzet waarmee je het niet eens bent. Het past ook niet bij de Rotterdamse VVD. Voorzitter, hoe vervelend ook voor sommige partijen, ook deze groep heeft het recht om te demonstreren. Het is eigenlijk vrij simpel, je moet je aan de regels houden, je moet je aan de wetten houden, dus niet vernielen, niet vechten of zorgen voor levensgevaarlijke situaties en wanneer dat wel gebeurt, dan wordt er ingegrepen. Dat zien we ook gebeuren bij het blokkeren van de spoorlijnen, daar is ook ingegrepen. De politie heeft dat gedaan en ik ga ervan uit dat dat is gedaan in overleg met de burgemeester, omdat er ook levensgevaarlijke raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

742

situaties waren. Ik ga er ook van uit dat er in aanloop naar deze demonstratie ook gesprekken plaatsvinden met de organisatie en dat er ook actief wordt gewezen op het feit dat die situaties voorkomen moeten worden. Ik ben dan wel benieuwd wat de reactie is van de organisatie, hoe ze daar mee omgaan op het moment dat hierop gewezen wordt. Ik hou het even hierbij, voorzitter. Dank. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Dan is het woord aan mijnheer Oostdijk. De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u wel, voorzitter. Even een waarschuwing vooraf, het kan zijn dat er een paar punten voorbijkomen die al eerder de revue gepasseerd zijn, maar so be it. Voorzitter, Rotterdam is een havenstad, logistiek knooppunt van wereldformaat. Wij dragen bij aan energievoorziening, voedselketen en de economische welvaart van heel Nederland. Maar juist deze stad, motor van de Nederlandse economie, wordt momenteel gegijzeld door een radicale actiegroep, Geef Tegengas. Onder het mom van protest tegen klimaatverandering voeren zij keer op keer ontwrichtende gevaarlijke acties uit. Niet alleen zijn inmiddels vijf keer vitale spoorverbindingen geblokkeerd, verbindingen die cruciaal zijn voor het goederenvervoer in en uit de haven, maar afgelopen week vond er ook een blokkade plaats bij het kantoorgebouw van Maersk in het WTC-gebouw in hartje Rotterdam.

Politie moest ingrijpen om actievoerders van de hoofdingang te verwijderen. Het gedogen van deze acties schept een precedent dat onaanvaardbaar is. Samenleving mag nooit worden overgeleverd aan de grillen van een groep activisten die recht en orde negeert en vitale infrastructuur doelbewust lamlegt. Wat doet de gemeente? Wij zien geen actie, geen harde veroordeling, geen zichtbare preventie. Dat is onbegrijpelijk. Daarom heeft FvD Rotterdam de volgende vragen aan de burgemeester. Hoe beoordeelt u deze toename van spoor- en gebouwblokkades door Geef Tegengas? Ziet u, net als wij, een gevaarlijke escalatie? Zijn er meldingen of klachten binnengekomen van ProRail, vervoerders of andere belanghebbenden en wat geven zij aan over de impact? Welke economische schade is al geleden als gevolg van deze blokkades? Hoeveel politiecapaciteit is ingezet bij deze incidenten? Hoeveel aanhoudingen zijn verricht en voor welke strafbare feiten heeft u daar zicht op? Wat doet de gemeente concreet om deze blokkades eerder te signaleren en snel te beëindigen? Welke instanties zijn hierbij betrokken? Als laatste, bent u bereid om samen met andere overheden te pleiten voor een stevig landelijk handhavingskader dat sabotage van vitale infrastructuur, zoals spoorlijnen en bedrijfsgebouwen, hard en eenduidig bestraft? Voorzitter, we rekenen op het college om de openbare orde, de veiligheid van

werknemers en hulpdiensten en de economische stabiliteit van onze stad met daadkracht te beschermen. Tot zover. Dank u wel. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Ik heb mijnheer Tak als laatste op mijn lijstje staan, dus kijk ik ondertussen ook even wie nog meer. Maar het woord is aan de heer Tak. De heer TAK (pvda): Dank u wel, voorzitter. Er moet mij iets van het hart. Mijn hart huilt als ik kijk naar het debat wat zich hier plaatsvindt. Ik maak me in alle eerlijkheid best wel vaak zorgen over wat is de wereld waarin mijn dochters opgroeien over 20 jaar? Hebben zij dan nog net zoveel ruimte als ik heb gehad om mijn mening te uiten in deze zaal? Het is goed dat we met elkaar kunnen knetteren in deze zaal maar, met ieder debat en met iedere veroordeling van de demonstranten die demonstreren in onze stad zetten wij de vrijheid van meningsuiting steeds verder onder druk. Niet voor niets zien we dat inmiddels al de helft van de Duitsers zich in het nauw gedreven voelt om haar zijn of haar eigen mening te uiten. Ik ben

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

743

bang dat ook vele Rotterdammers, als zij vandaag het debat hebben gekeken, precies hetzelfde zullen denken. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Mijnheer Coşkun. Maar mijnheer Bonte heeft ook nog een interruptie op de heer Tak. De heer BONTE (lr): Ik wil toch nog even reageren. Als ik het woord terrorisme gebruik, dan probeert u mij het woord te ontnemen. Dus u doet precies hetzelfde wat u anderen verwijt. Vrijheid van meningsuiting is een heel groot goed en daar moeten we zorgvuldig mee omgaan. Dat heb ik ook gedaan. Ik heb de definitie van terrorisme opgezocht. Hij is adequaat, hij is toepasbaar. Dan gaat u mij niet vertellen wat ik hier in deze raad als gekozen volksvertegenwoordiger wel of niet mag zeggen. Daar ga ik zelf over. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel. Laten we het wel via de voorzitter doen. Het woord is aan mijnheer Tak. De heer TAK (pvda): Als ik mag reageren, voorzitter, wij staan als gemeenteraad voor meer dan alleen de mensen hier in deze zaal. We hebben een voorbeeldfunctie naar de rest van de stad toe. Op het moment dat ik andere Rotterdammers wegzet voor terrorist, terwijl daar door de politie of door het OM helemaal geen aantijgingen over gemaakt zijn, dan betekent dat wat voor hoe mensen de vrijheid van meningsuiting in deze stad doorleven.

U zou zich als geen ander moeten realiseren in deze wereld, waarin de vrijheid van meningsuiting zo groot onder druk staat, er worden conflicten bijgehaald in de rest van de wereld. Wij hebben een voorbeeldfunctie in deze raad, daar doe ik een beroep op. Ik heb bewust uw naam niet genoemd in mijn bijdrage zojuist. Ik hoop dat u zich realiseert om mensen weg te zetten als terroristen, dat mensen zich misschien wel niet meer uitspreken over de mening die ze eigenlijk hebben. Dat is het gevolg van grote woorden. U had ook andere woorden kunnen gebruiken om alsnog uw bijdrage te doen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Mijnheer Bonte, maar ook, meneer Tak, graag via de voorzitter. Ik wou u het woord geven, mijnheer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank. Het grote misverstand is er wordt geweld gebruikt, er wordt schade aangericht. Wat heeft dat met de vrijheid van meningsuiting te maken? Dit zijn activisten die zich bedienen van dingen buiten de wet. Het ondermijnt juist de vrijheid van meningsuiting, het ondermijnt juist het demonstratierecht. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel, mijnheer Bonte. Mijnheer Van Campenhout wil daar nog op reageren. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Voorzitter, dank u. Het gaat toch de betere kant op, activisten inderdaad, daar gaat het om. Het zijn geen terroristen.

U gaat echt over uw eigen woorden, ik ook, de hele raad ook, maar ik vind wel dat in onze positie moeten we opletten hoe we mensen benoemen, hoe we groepen wegzetten met hun acties, of we het zelf niet mee eens zijn, ook als mensen, uw kiezers, voor iets kiezen waar ik het niet mee eens ben. Natuurlijk geeft het mij het recht om te vinden wat ik van ze vind, maar de vraag is, is het passend? Daar ben ik het niet mee eens als we dus mensen gaan benoemen om het feit voor iets waar we niet mee eens zijn, om ze dan weg te zetten als terroristen of andere groepen.

raadsvergadering van 15 mei 2025

Notulen pagina

744

De VOORZITTER (De heer Engberts): Dank u wel, mijnheer Van Campenhout. Ook richting mijnheer Van Campenhout, ik begrijp dat het mensen raakt, maar spreek alstublieft elkaar niet rechtstreeks, maar via de voorzitter. Dat gaat natuurlijk vanzelf, ik begrijp het. Mijnheer Bonte wil daarop reageren, maar mevrouw Abrahamse eerst, begrijp ik. Mevrouw Abrahamse en dan mijnheer Bonte. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Even een punt van orde, want we hebben hier net ook voor geschorst, we hebben dit besproken. De punten zijn duidelijk, maar laten we niet nu dat hele debat weer een keer overdoen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Een duidelijke oproep. Mijnheer Bonte, afrondend. De heer BONTE (lr): Afrondend, voorzitter, dank u wel. Ik ben het daarmee eens. Als laatste punt, als ik even mag, ik laat mij door niemand vertellen wat ik wel en niet mag zeggen. De VOORZITTER (De heer Engberts): Dan gaan we naar mijnheer Coşkun, die al een tijdje staat te popelen om zijn bijdrage in de eerste termijn te doen. De heer COŞKUN (sp): De laatste woorden van de heer Bonte kan ik wel onderschrijven, want ik laat dat ook niet toe. Maar voorzitter, ik ben expres hier gaan staan, want dan kan ik die lieve actievoerders ook in de ogen kijken, anders zitten ze een beetje naar mijn kruin te kijken.

Voorzitter, ik zal het kort houden, want ik heb maar 12 minuten voor de 18 onderwerpen die we vandaag allemaal moeten bespreken. Voorzitter, 25 jaar geleden voerden we actie tegen chloortreinen en dat was ook niet niets. Het gevaar kwam niet van de actievoerders, maar van de chloortreinen zelf. Dat zit natuurlijk ook voor het gedoe daar in de haven. Het komt niet van de actievoerders, maar voor de activiteiten die in de haven plaatsvinden. Voorzitter, bij actievoeren hoort overlast, daar zijn heel veel wijze woorden over gezegd. Bij maatschappijveranderingen, dat zeg ik speciaal tegen mijnheer Bonte, gaan schurende acties aan vooraf. Leefbaar vindt blijkbaar deze maatschappij oké en prima, ik voor mijn kleinzonen niet. SP vindt die meer en meer onleefbaar, zeg ik dan. We creëren door uw houding hier een onleefbare wereld en daar willen actievoerders wat aan doen en wij hier ook politiek. Dus ik ben blij en ik wil de actievoerders bedanken dat zij dit op de politieke agenda hebben gezet. Daar wou ik het bij laten, voorzitter. De VOORZITTER (De heer Engberts): U moet nog even blijven staan, denk ik, want mijnheer Bonte wil daarop reageren. Dan krijgt u natuurlijk weer het woord. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Dat kan ik toch niet laten passeren. Mijn werk in de raad.