20250410- Notulen van de raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 10 april 2025 Notulen van de raadsvergadering van 10 april 2025 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 5 Voorzitter: mevrouw drs. C.J. Schouten Tegenwoordig zijn 42 leden, namelijk de heer T.S.J. Coşkun, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer M.R. van Campenhout, de heer M. Crielaard, de heer M. Verhoef, de heer J.M.D. de Waard, de heer E.P.J. Verweij, de heer G.F.E. Koster, de heer S. Ceulemans, de heer J. Vicario, de heer R.T.J. van der Velden, de heer T. Roskam, de heer D.P.A. Tak, de heer T. de Haan, mevrouw S. van de Peppel, de heer N. Akhatab, de heer S. Soytekin, de heer R.N. Dahoe, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw S. Reitema, de heer S.M. Bonte, mevrouw M.E. Vogelaar, mevrouw J.M. Nunnely, mevrouw A. Kockelkoren, mevrouw A.J.A. Maassen, de heer T.J. Vonk, de heer B. van Schaik, de heer S.J.C. Becker, mevrouw D.A. van Groningen, mevrouw V.A. Bruin, de heer D.J. van Dommelen, de heer G.J. Engberts, de heer M.H. Biljoen, mevrouw L.S. Vlieger, de heer F. Elbay, mevrouw J. Bokhove, mevrouw E. Rehim Zadeh, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer L.P.A. Dekkers en de heer T. Kind Afwezig zijn: mevrouw M.S.S. de Jong, mevrouw C. Aafjes-van Aalst de heer A.R. Oostdijk Namens het college zijn tegenwoordig: de heer R.A.C.J. Simons en mevrouw C.M.

Zeegers Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 11.39 uur tot 11.47 uur is waargenomen door de heer W. de Bel 1.1

Opening

De VOORZITTER: Fijn dat iedereen weer aanwezig is. En ik open deze vergadering. En ik heet u allen van harte welkom. Ook de mensen die op afstand deze vergadering volgen, de vertegenwoordigers van de media, de medewerkers en de mensen op de publieke tribune, goedemorgen. Jullie zien het dan niet allemaal, maar misschien even zwaaien naar boven, want daar zitten allemaal jongeren die hier gewoon helemaal naartoe zijn gekomen. Superleuk. Er zijn een aantal berichten van verhindering. Mevrouw De Jong is afwezig, mevrouw Aafjes-van Aalst is afwezig en de heer Oostdijk is afwezig. Wethouder LansinkBastemeijer is van 10.00 uur tot en met 12:30 uur afwezig, in verband met een bestuurlijk overleg met de minister van I&W. Dat is ook een geldige reden. En de klas, hoor ik net, dat dat het Rudolf Steiner College is, havo 3. Klopt dat? Superleuk. Helemaal goed. 1.2

Onderzoek geloofsbrieven van een burgercommissielid

De VOORZITTER: Ik kom bij agendapunt 1.2. En dat is het onderzoek van de geloofsbrieven van een burgercommissielid. Mevrouw Ellen Verouden is door de fractie van het CDA aangewezen als burgercommissielid voor de commissie WIOSSAN. En ik heb de Commissie tot Onderzoek van de Geloofsbrieven gevraagd een onderzoek in te stellen naar de geloofsbrieven van mevrouw Ellen Verouden. En ik neem aan dat de commissie haar werkzaamheden al heeft verricht. En ik zie de heer Coşkun ook al naar voren lopen. En hij krijgt het woord. raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

521

De heer COŞKUN (sp): Dank u wel, voorzitter. Goedemorgen, collega's van de gemeenteraad van Rotterdam. Ik deel u mee dat de commissie de geloofsbrieven heeft onderzocht van mevrouw E.M., Ellen, Verouden, die door de fractie van het CDA is aangewezen als burgercommissielid. De commissie heeft de geloofsbrieven, en de daarbij behorende bescheiden, onderzocht en in orde bevonden. De commissie adviseert mevrouw E.M. Verouden toe te laten als burgercommissielid voor de raadsperiode 2022-2026, voor zover het lidmaatschap van de commissies zonder onderbreking voortduurt. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Ik stel u voor het advies van de Commissie tot Onderzoek van de Geloofsbrieven over te nemen en mevrouw Verouden toe te laten als burgercommissielid van uw raad. 1.3

Beëdiging van een burgercommissielid

De VOORZITTER: En dan gaan we nu over tot de beëdiging. En mag ik de griffier verzoeken mevrouw Verouden binnen te leiden door de hoofdingang van deze Raadzaal. U gaat allemaal al staan. Het is inderdaad gebruikelijk dat we gaan staan, ook de aanwezigen op de publieke tribune, voor zover dat mogelijk is. Dank u wel. Mevrouw Verouden, u heeft aangegeven de verklaring en belofte af te willen leggen. Dat klopt? De raad heeft besloten tot uw toelating als burgercommissielid. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen legt u overeenkomstig artikel 4, 9e lid van de Commissieverordening de eed of de verklaring en belofte af. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen. En na het voorlezen van de tekst door mij verzoek ik u uit te spreken ‘Dat verklaar en beloof ik’. “Ik verklaar dat ik, om tot burgercommissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgercommissielid van een commissie naar eer en geweten zal vervullen.” Mevrouw VEROUDEN (cda): Dat verklaar en beloof ik.

De VOORZITTER: Dan mag ik u hartelijk feliciteren, namens de hele raad. En welkom in ons midden. (Applaus.) Er mag een bloemetje gegeven worden. Wij gaan zo schorsen, ook voor de felicitaties, maar ik wil u ook heel veel succes toewensen bij uw commissiewerkzaamheden in de commissie WIOSSAN. Dan schors ik even voor de felicitaties. (De vergadering is geschorst) Heropening De VOORZITTER: Ik heropen de vergadering. 1.4

Mededelingen

De VOORZITTER: En wij zijn bij de mededelingen aangekomen. We hebben een hele rij initiatiefvoorstellen. U bent hard aan het werk geweest. En mevrouw Verkoelen heeft aangegeven dat zij een initiatiefvoorstel wil indienen. En het woord is aan mevrouw Verkoelen. En u krijgt maximaal 5 minuten om uw voorstel toe te lichten. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Bijzonder, voorzitter, ik heb al aan vele meegedaan, maar dit is de eerste die ik zelf indien, in 7 jaar tijd. Ik vind het zeer bijzonder. Voorzitter, toen mijn moeder met mijn vader trouwde, verloor ze niet alleen haar naam, maar ook haar werk. Ze raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

522

was 22 jaar en heette ineens geen Peerlings meer, maar Verkoelen. Ze verhuisde van België naar Nederland, kende hier vrijwel niemand en mocht als getrouwde vrouw niet werken. Daarmee kwam ze in 1 klap aan het aanrecht vast te zitten. Voorbehoedsmiddelen waren in die tijd uit den boze. Voor haar 30e had ze al 4 kinderen aan haar rokken hangen. Voorzitter, tegen dat soort ongelijkheid ging ik de barricade op toen ik opgroeide. Maar ondanks mijn wiskundeknobbel moest ik toch als meisje nog een lange weg afleggen via mavo, mbo, hbo, hts. Wel mocht ik al mijn eigen naam en werk behouden toen ik trouwde, maar ik heb wel altijd veel minder verdiend als mijn mannelijke collega's. En moest steevast de baas beloven geen kinderen te krijgen als ik van baan veranderde. Voorzitter, het is het Jaar van de Vrouw. En ondanks dat er vooruitgang is geboekt, is de strijd om gelijke rechten nog lang niet geslecht. Voorzitter, met groot genoegen dien ik daarom het initiatiefvoorstel ‘Vrouw in beeld’ in. Een initiatief waarin wij opteren voor een standbeeld van een vrouw, die daadwerkelijk bij naam wordt genoemd. In Rotterdam zijn er zo'n 550 standbeelden, maar nog geen 5 daarvan eren een vrouw bij naam. En van die 5 zijn er ook nog 2 van koningin Wilhelmina. Daartegenover staan er meer dan 50 beelden van mannen bij naam, van Piet Hein tot Bep van Klaveren en alles ertussenin.

Maar eerst, voorzitter, wil ik graag mijn geweldige team bedanken, Gemma, Jeroen, Anne, Malou en Elicio. Want ik sta wel met veel enthousiasme voortdurend in de schijnwerpers, maar achter mij staat een team dat keihard werkt om mij zichtbaar te maken. Voorzitter, op 8 maart, Internationale Vrouwendag, lanceerden we een opiniestuk in het AD, ons initiatief ‘Vrouw in beeld’. Tegelijk met de website www.vrouwinbeeld.nl. Daar kon iedereen een Rotterdamse vrouw nomineren. En via social media hebben we mensen ook opgeroepen tot nominatie. En er is massaal gereageerd. We ontvingen zo'n 90 unieke vrouwennamen en meer dan 390 mensen namen de moeite om iemand te nomineren. Voor een bliksemactie is dat natuurlijk een fantastisch resultaat. Maar voorzitter, daarnaast zijn we ook de straat op gegaan en hebben mensen geïnterviewd over het standbeeldenbeleid en hun nominatie voor vrouwenstandbeelden. We hebben gesproken met het Centrum Beeldende Kunst over het proces, de Rotterdamse beelden en de financiering van standbeelden. En ten slotte, voorzitter, hebben we uiteraard nauw geschakeld met wethouder Kasmi en zijn staf, en onze initiatiefnota al in een vroegtijdig stadium afgestemd. We zijn met dit initiatief niet over een nacht ijs gegaan. En dat is ook nodig.

Want we kregen weleens de vraag tijdens ons onderzoek, en ik moet zeggen, veelal van mannen helaas, wat een flauwekul om vrouwen zo te promoten. Waarom moet dat? Voorzitter, eeuwenlang strijden vrouwen al voor gelijke rechten. En er is al veel bereikt, maar nog altijd staan vrouwen op allerlei terreinen achter ten opzichte van mannen. Van de loonkloof en economische ongelijkheid tot ondervertegenwoordiging in leiderschapsposities. De last van onbetaalde zorgtaken en beperkingen van hun vrijheid, veiligheid en welzijn. Vrouwenongelijkheid is nog steeds een urgent probleem. Voorzitter, de openbare ruimte vertelt een verhaal over wie we als samenleving belangrijk vinden, wie we eren en welke waarden we willen uitdragen. In Nederland, en ook zeker in Rotterdam, is dat verhaal scheef. De meeste standbeelden en straatnamen zijn voorbehouden aan mannen. Vrouwen die een impact hebben gehad op de geschiedenis, wetenschap, kunst of politiek blijven grotendeels onzichtbaar. Dat is niet zomaar een gemiste kans, maar een structureel probleem. Door vrouwen zichtbaar te eren met standbeelden en hun een prominente plek in de openbare ruimte te geven, maken we er een krachtig statement van. Vrouwen doen ertoe. Dat is symbolisch, educatief en van grote maatschappelijke waarde. Het draagt bij aan echte vrouwengelijkheid.

Voorzitter, als ouderenpartij hebben we daarom het initiatief genomen tot deze nominatie. In dit Jaar van de Vrouw, precies 50 jaar nadat in Mexico besloten is om de Internationale Vrouwendag jaarlijks te gaan vieren, is dat gebeurd. Voorzitter, met het voorstel dat voorligt, willen we een standbeeld van een Rotterdamse vrouw in 2026 realiseren. Daarnaast doen wij voorstellen om bij toekomstige kunstprojecten, straatnaamgeving en andere symbolische uitingen structureel te sturen op vrouwengelijkheid. Dit initiatief draagt niet alleen bij aan een historisch bewustzijn, maar inspireert ook toekomstige generaties, daarboven zitten ze, om mannen en vrouwen gelijk te

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

523

behandelen. Voorzitter, via u wil ik graag dit voorstel, namens mijn fractie, aanbieden aan het college. (Applaus.) De VOORZITTER: Hartelijk dank, mevrouw Verkoelen, voor het initiatiefvoorstel ‘Vrouw in beeld’. En met uw bevlogenheid kan het soms misschien weleens zijn dat u zelf een standbeeld een keer gaat krijgen hier in Rotterdam. Wij gaan hem doorgeleiden. Dank u wel. Dan heeft de heer Segers-Hoogendoorn aangegeven een initiatiefnota in te willen dienen. Het woord is aan de heer Segers-Hogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Dank, voorzitter. Ik sta hier vandaag om een initiatiefnotitie in te dienen ter realisatie van een extra metrohalte bij de toekomstige locatie van het Oogziekenhuis Rotterdam. En dat is naast het Sint Franciscus Gasthuis. En waarom vinden wij dit zo van belang? Het Oogziekenhuis is een toonaangevend specialistisch centrum, dat jaarlijks meer dan 125.000 patiëntbezoeken telt. En dat zijn mensen door het hele land. En de geplande verhuizing naar het Franciscus Gasthuis, gepland voor na 2030, biedt een kans om nu al vooruit te denken. Want op die locatie is de bereikbaarheid met het openbaar vervoer op dit moment verre van ideaal, en zeker voor mensen die naar het Oogziekenhuis komen. Een nieuwe metrohalte op deze locatie zou wat ons betreft, voorzitter, 3 hele grote voordelen hebben.

Ten eerste, het verbetert de bereikbaarheid van het ziekenhuis aanzienlijk. En voor patiënten met een visuele beperking is een metrohalte, met duidelijke geleiding, vele malen beter dan een lange loopafstand vanaf een bushalte of een tram. En ten tweede, het helpt de verkeers- en parkeerdruk rondom het ziekenhuis te verlagen. Nu is de auto vaak nog de enige praktische en passende oplossing, en dat kan zorgen voor drukte en is niet duurzaam. En ten slotte, voorzitter, het past in de bredere visie van onze stad. Een stad die inzet op een duurzaam, toekomstbestendig vervoer. En meer mensen in de metro betekent minder mensen in de auto, en dat het goed voor onze stad. We begrijpen, voorzitter, dat de aanleg van een metrohalte een complexe opgave is. Het heeft financiële, technische en ruimtelijke implicaties. En daarom vragen wij niet om morgen al te gaan bouwen. Wat we vragen in deze initiatiefnotitie is, neem dit idee serieus en expliciet mee in de langetermijnplannen van de RET, de MRDH en de gemeente. Begin met een haalbaarheidsonderzoek en verken de mogelijkheden, samen met betrokken partijen. Wij willen dat de zorg voor iedereen bereikbaar blijft, en zien nu een moment om vooruit te kijken. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank voor de initiatiefnotitie ‘Metrohalte bij het toekomstige Oogziekenhuis Rotterdam’. Wij zullen hem ook doorgeleiden.

En dan is nu het woord aan de heer Verweij, want die heeft ook aangegeven een initiatiefvoorstel in te willen dienen. De heer VERWEIJ (vvd): Voorzitter, ik heb haar zelf nog nooit ontmoet, ik heb haar nog niet gesproken en ik weet ook niet hoe ze eruitziet. Ik ken haar eigenlijk alleen maar van het nieuws. En toch gaat er eigenlijk geen week voorbij dat ik niet een paar keer aan haar moet denken, en hoe het nu toch met haar zou gaan? Het meisje dat vorig jaar in Vlaardingen in het ziekenhuis is beland, nadat ze ernstig is verwaarloosd en mishandeld door haar pleegouders, dat laat me niet meer los. Zij is zo ernstig mishandeld dat ze niet meer zelfstandig kan lopen, kan praten of kan zitten. En voorzitter, door dit soort verhalen ben ik mij gaan realiseren dat huiselijk geweld nog geen fractie van de aandacht krijgt die het verdient. Duizenden Rotterdammers worden ieder jaar weer thuis mishandeld, verwaarloosd of getreiterd. Ieder 1,5 uur gaat er in Rotterdam een politieagent op weg om bij huiselijk geweld in te grijpen. En de politie komt pas in actie, gemiddeld na 70 geweldsincidenten. Het is verbijsterend hoe groot dit probleem is, voorzitter, hoe weinig we het erover hebben en eigenlijk hoe voorzichtig en soms hoe slap we zijn in de aanpak ervan. En met dit initiatiefvoorstel ‘Veiliger thuis in Rotterdam’ gaan we daar verandering in brengen.

Dit initiatiefvoorstel gaat ervoor zorgen dat slachtoffers geen enkele drempel meer ervaren om hulp te vragen, en dat ze zich gezien voelen. We leggen de consequenties waar ze horen en we zorgen dat niet de raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

524

slachtoffers, maar juist de daders degenen zijn die uit huis worden geplaatst. We vragen niet langer of dat daders wellicht hulp willen accepteren, maar we eisen van ze dat ze hulp gaan aannemen. De crisisopvang wordt niet langer slechts een plek waar je kunt schuilen, maar een plek voor een nieuw begin, met een vliegende start, zonder angst, isolatie en afhankelijkheid van een ander. De Rotterdamse succesformule van Filomena krijgt van ons de positie die ze verdient en de middelen om de verwachtingen, en wat we van haar vragen, ook waar te maken. Voorzitter, de gemeente moet meer durf laten zien. We moeten bereid zijn om de grenzen op te zoeken van wat juridisch eigenlijk mogelijk is. We moeten niet steeds in de Pavlovreactie blijven hangen, dat zal we niet mogen en dat zal we niet kunnen. We gaan het probleem van huiselijk geweld niet oplossen door te blijven doen wat we al deden. Dan krijgen we wat we altijd al kregen. Om huiselijk geweld echt aan te pakken, hebben we ambitie en daadkracht nodig. Voorzitter, het initiatiefvoorstel heb ik gebaseerd op een lange reeks van gesprekken en bezoeken die ik niet meer ga vergeten, van mijn leven niet meer. Ik heb bij Filomena gezien in welke grote behandelkamer slachtoffers van seksueel geweld worden gefotografeerd en gemonsterd. En ik heb bij Filomena geleerd dat er aparte soa-testen bestaan voor kinderen.

Ik heb bij reclassering aan tafel gezeten bij daders die eigenlijk wel graag wilden stoppen, maar gewoon niet wisten hoe ze een conflict anders moesten oplossen dan met geweld. Ik heb slachtoffers gesproken die eerst heel sterk en heel weerbaar leken, maar bij mij op de kamer volkomen verkrampten als ik de deur in het slot deed. Onverwerkte trauma's, vertelden ze me. Voorzitter, al deze werkbezoeken hebben mij tot op het bot gemotiveerd om de aanpak van huiselijk geweld bovenaan de politieke agenda te zetten. En het initiatiefvoorstel staat vol met inhoudelijke voorstellen en suggesties om toe te werken naar een effectievere aanpak, afgestemd met de mensen die er iedere dag mee te maken hebben. En tot slot, voorzitter, wil ik me nog even persoonlijk tot u richten. Na uw honderddagentermijn, toen heeft u bij een interview bij Eva Jinek aan tafel gezeten. En u kreeg toen de vraag, wat is nou eigenlijk het onderwerp, mevrouw de burgemeester, wat u als eerste en belangrijkste op de agenda wil zetten, de komende periode? En u heeft toen uit uzelf gezegd, huiselijk geweld. En het heeft mij een gevoel van trots en opluchting gegeven dat u dat toen zei. En dat heeft me best wel geraakt. Ik hoop dan ook dat u dit initiatiefvoorstel vanuit mij ziet als een steun in de rug en een uitgereikte hand, om er ook daadwerkelijk mee aan het werk te gaan.

Want voorzitter, die woorden zijn denk ik heel belangrijk en goed, maar we zeggen in Rotterdam ook, geen woorden, maar daden. En het initiatiefvoorstel is ervoor bedoeld om handen en voeten te geven aan die goed bedoelde wens. Voorzitter, wij moeten als overheid echt meer doen om mensen veilig te houden, ook achter de voordeur. Als u het mij vraagt, is dat misschien wel de allerbelangrijkste taak van de overheid, om mensen te beschermen. Voor sommige mensen, voorzitter, komt dit voorstel helaas te laat. Maar ik wil mij in de toekomst niet nog een keer hoeven afvragen hoe het met andere kinderen gaat die ik niet ken, die ik niet heb gesproken, die ik niet heb ontmoet, maar die ik alleen nog maar ken van het nieuws. Dank u wel. De VOORZITTER: Heel veel dank, de heer Verweij, voor het initiatiefvoorstel ‘Veiliger thuis in Rotterdam’, en de aandacht die u ook vraagt hiermee voor het o zo belangrijke onderwerp. Dank. We zullen hem doorgeleiden. Dan heeft de heer De Haan aangegeven ook een initiatiefnota in te willen dienen. En hij heeft het woord. De heer DE HAAN (d66): Voorzitter, Rotterdam telt meer dan 100.000 woningen die onderdeel zijn van een vereniging van eigenaren, VvE. En het zijn maar liefst 13.200 VvE’s waar we in Rotterdam mee te maken hebben. Terwijl kleine VvE’s ernstig achterlopen met verduurzaming van hun woning.

En dan is het simpele antwoord op de vraag, waarom? Het is enorm lastig om als VvE te kunnen verduurzamen. VvE's ervaren obstakels in organisatie, kennis, financiering en besluitvorming, terwijl we als gemeente al actieplannen, subsidies en programma's hebben om dit te ondersteunen. En dit betekent dat D66 de conclusie heeft getrokken dat we het verduurzamen voor VvE’s makkelijker en leuker moeten maken. En dat denken we niet alleen, want we hebben ook signalen opgehaald om de raad mee te nemen. raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

525

Een korte bloemlezing. “In onze VvE hebben we veel gedoe gehad met verduurzaming. Drie van onze totaal 6 eigenaren in mijn portiek zijn tegen verduurzaming, want ze zijn bang voor hogere kosten. De rest wil wel graag. Nou, het heeft echt gezorgd voor ruzie. Ik denk dat dat ook weleens kwam doordat de helft geen idee heeft hoe je moet verduurzamen. Als er gewoon een onafhankelijke partij bij zou komen die het uit zou leggen aan die andere buren, denk ik dat het zou lukken.” Dat is Sjoerd uit het Liskwartier. Of “4 jaar geleden heb ik mijn appartement in het Oude Westen gekocht. En toen heb ik altijd gedacht, ik wil zonnepanelen op ons dak. Wel altijd een beetje onderzoek gedaan, maar nooit echt tijd gehad om het serieus met mijn buren door te pakken. En dat is eigenlijk zonde, want iedereen wil wel, maar niemand besteedt er echt genoeg tijd aan om het te fiksen. En dat vind ik echt zonde.” Dat is Anne uit het Oude Westen. Voorzitter, dit zijn problemen die we moeten oplossen in de stad, want het is jammer dat VvE’s wel willen, maar simpelweg niet kunnen. En deze voorbeelden zijn maar een paar van de velen die bestaan in Rotterdam. Het roer moet om en we moeten ons inzetten voor de VvE’s die willen, in plaats van inzetten op alle VvE's. In deze notitie hebben we dan ook een aantal voorstellen gedaan. We willen beheerders stimuleren en de cowboys aanpakken.

Dus willen we ook een meldpunt voor nalatige beheerders, waarbij bewustwording en transparantie wordt nagestreefd, en tegelijkertijd kennis bij beheerders wordt versterkt door te doen aan kennisdeling. We willen dat VvE’s meer gaan samenwerken en dat we als gemeente niet alleen deze samenwerking versterken, maar ook dat we ondersteuning geven bij gezamenlijke offertes en projectbegeleider. D66 ziet VvE-010 als een van de belangrijkste partners in de stad om de VvE’s van Rotterdam te versterken. Dus willen wij ook een grote versterking van de naamsbekendheid van het werk van VvE-010. Dat levert al mooi werk en ze stimuleren ook het advies op maat. Financieel willen we meer toegankelijke opties beschikbaar stellen, we willen bestaande rentevrije leningen in heldere behapbare pakketten aanbieden en een passend aanbod, gericht op een specifieke VvE, kan soms voor maar 20 euro per maand zorgen voor verduurzaming. Het lijkt allemaal ontzettend duur, maar in sommige gevallen valt het best wel mee. Dat willen we supermakkelijk maken, met een langere doorlooptijd voor VvE's, zodat ze niet misgrijpen op subsidies. En tot slot, slapende VvE’s vormen een lastig obstakel. Daarom verschuiven we de focus op welwillende en financieel capabele VvE’s, in plaats van het vasthouden aan de moeilijkste gevallen. We kiezen voor het activeren van VvE’s die willen en kunnen.

Deze notitie biedt concrete handvaten voor een gezamenlijke energietransitie, waarin ook kleine VvE's kunnen verduurzamen. Met een gerichte gemeentelijke aanpak en samenwerking kunnen we actieve potentiële VvE’s helpen om de eerste duurzame stappen te zetten. Daar gaan we dan ook graag het gesprek over aan. Het potentieel van de VvE’s willen we dan gaan benutten. En D66 vindt het tijd om alle zeilen bij te zetten. En tot slot zou ik ook heel graag ons burgerraadslid Pelle Meurink willen benoemen en bedanken voor het vele werk dat hij in dit initiatief heeft gestoken. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank, mijnheer De Haan voor de initiatiefnota ‘Versnel verduurzaming bij kleine VvE’s’. En ook deze geleiden wij door. Dan hebben we nog een initiatiefvoorstel. U bent actief allemaal. De heer Biljoen heeft nog een initiatiefvoorstel. En hij krijgt het woord. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, toen ik laatst weer eens voor de zoveelste keer werd gevraagd om akkoord te gaan met de nieuwe gebruikersvoorwaarden van een app, die ik al jarenlang gebruik, merkte ik hoe weinig controle ik eigenlijk heb over mijn digitale leven. Want als ik op het rode kruisje druk, dan heb ik geen acces meer tot die app. En ik ben daarin niet de enige, want veel mensen klikken op akkoord, zonder echt te weten waarom en waarvoor. En dat is geen onwetendheid. Het is een gebrek aan keus.

En dat gebrek aan keuzevrijheid raakt ook onze publieke instellingen. Als gemeente zijn we steeds afhankelijker geworden van digitale diensten van grote commerciële aanbieders. Maar dit zijn aanbieders die niet transparant zijn over hoe ze omgaan met onze gegevens en geen publieke waarde hebben als uitgangspunt. Want als bijvoorbeeld een miljardair via een social media platform, raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

526

ik noem geen naam, maar we kennen hem allemaal, zomaar de toon kan zetten in politieke discussies, dan is het duidelijk dat we allemaal te afhankelijk zijn geworden van een paar spelers, en daarmee ook kwetsbaar zijn. Als het gaat om software, infrastructuur en dataopslag is onze publieke sector in toenemende mate uitgeleverd aan bedrijven die andere belangen dienen dan het publieke belang. En internationaal groeit het besef dat dit een probleem is. Want de Franse president Macron stelde al in 2021 dat digitale soevereiniteit essentieel is voor de strategische autonomie van Europa. En in Duitsland zijn ze op federaal niveau en op deelstaatniveau al allemaal stappen aan het zetten om over te schakelen op opensourcesoftware. En in Nederland was het oud-staatssecretaris Van Huffelen die stelde, we moeten af van onze afhankelijkheid van een paar grote techreuzen. Maar op lokaal niveau blijft het vaak stil. Maar toch raakt dit thema ook onze stad. Hoe zorgen we ervoor dat onze digitale infrastructuur toekomstbestendig en betrouwbaar is? Hoe garanderen we dat Rotterdammers kunnen vertrouwen op digitale diensten die eerlijk, veilig en transparant zijn? En hoe beschermen we de digitale autonomie van onze eigen gemeentelijke organisatie? In dit initiatiefvoorstel doen we concrete voorstellen om als gemeente werk te maken van digitale onafhankelijkheid.

Niet vanuit een wantrouwen tegen de technologie, maar juist omdat we willen dat de technologie in dienst staat van publieke waarden, zodat we zelf regie kunnen houden over onze data, onze software, onze infrastructuur en uiteindelijk ook over onze democratie. Maar het begint bij een keuze. En met dit initiatiefvoorstel leggen wij die keuze voor. Voorzitter, tot slot, dit voorstel was er niet gekomen zonder de hulp van anderen. En ik dank met name Julia Werkhoven, die hier achter in de zaal zit, voor al haar zorg en inzicht, want die is ook de ruggengraat van dit voorstel. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank, mijnheer Biljoen. En het initiatiefvoorstel ‘Rotterdam digitaal onafhankelijk’ zullen wij doorgeleiden. En dan komt er vast een reactie op. Dan zijn we daarmee aan het einde gekomen van agendapunt 1. 2.

Vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 10 april 2025

De VOORZITTER: En dan gaan we nu naar agendapunt 2. De vaststelling van de agenda voor de raadsvergadering van 10 april 2025. Ik zal de agenda met u doornemen. En aan het eind zal ik ook nog de gelegenheid geven om aanvullende opmerkingen te maken. Er zijn vanuit de raad 2 verzoeken ontvangen voor een regulier debat. Ten eerste ‘Een onzekere toekomst Mariniersmuseum Rotterdam’. En ten tweede een regulier debat voor ‘Aanpak overlast De Esch’. Ik stel voor deze te agenderen als agendapunten 6.2 en 6.3. Excuus, ik was te vroeg. U heeft het woord. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, dat ging heel snel. Ik wil wel een opmerking maken over De Esch. De PvdA is niet zozeer voorstander om dat nu in de raad te bespreken, want wij willen het graag in de commissie bespreken. We hebben namelijk ook een bewoner daar gesproken die criminoloog is en aangeeft, om echt tot effectief beleid te komen, heb ik allemaal adviezen. Die wil ik graag komen inspreken bij jullie. Ik vind het heel erg voorbarig om nu in een raadsvergadering gelijk dit te behandelen. Ik wil het gewoon zorgvuldig behandelen. Dat doet ook recht aan het onderwerp. Ik zou het liever eerst in de commissie willen behandelen, met het inspreken van de bewoner. De VOORZITTER: Hartelijk dank. De heer Kind. De heer KIND (volt): Ook een verzoek vanuit ons om het Tweeminutendebat ... De VOORZITTER: Moment, mijnheer Kind.

Want er ligt nu een verzoek van mevrouw Reitema om even dit debat nu niet een regulier debat te maken. De heer KIND (volt): Laten we dat eerst doen. raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

527

De VOORZITTER: Ik wil graag hier even eerst een reactie op. Dan ga ik eerst naar mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, het is een hele bewuste keuze geweest om een regulier debat aan te vragen. We hadden dat als actualiteitendebat staan. We wilden initieel daar een Regeling van Werkzaamheden van maken. Overigens, dat was de heer Ceulemans zijn idee. Maar omdat de situatie zo acuut is, vonden we het toch beter om vandaag dit debat te voeren. Dat neemt niet weg dat we altijd nog een keertje later in de commissie over dit soort ontwikkelingen, die we in de stad breed zien, te spreken met elkaar. Want dat delen wij wel, dat dat goed is om überhaupt te doen. De VOORZITTER: Ik geef nog even de heer Ceulemans het woord, als mede-indiener, maar ik ga nu niet een debat voeren. Ik ga gewoon stemmen zo meteen. Dan weet u gewoon dat we daar niet dat gaan doen. De heer Ceulemans nog, als indiener. De heer CEULEMANS (lr): Ik sluit me daarbij aan. Ik vrees ook dat dit niet de laatste keer is dat het over De Esch zal gaan in deze raad. Er zijn nu echt acuut maatregelen nodig, gelet op de overlast die echt elke dag verder aan het escaleren is. Ik spreek ook heel veel bewoners die zeggen, er kan geen minuut langer gewacht worden. Het is echt heel noodzakelijk om het debat nu te houden. En prima om het daarna nog een keer erover te hebben met de inspreker.

Daar ben ik helemaal voor. De VOORZITTER: Dan stel ik voor dat we nu gaan stemmen. Eerst over het voorstel om het regulier debat doorgang te laten vinden. Als u wilt dat dit doorgaat, dan bent u voor. U kunt nu gaan stemmen. Er is nog een deel niet. Ik heb 1 iemand die nog niet gestemd heeft, maar die is er net niet. Er zijn 29 stemmen voor, 11 stemmen tegen. Dat betekent dat het regulier debat doorgang zal vinden. Dan gaan wij door. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): U hamerde volgens mij de reguliere debatten af. Want ik had aan het einde iets willen zeggen over een regulier debat, maar dit is het moment kennelijk. Want ik wil namelijk voorstellen om 6.1, NOVEX, niet als debat vandaag te behandelen, omdat er een week geleden een landelijk uitvoeringsplan is gekomen, waarvan we zeker weten dat het veel impact heeft op de plannen die nu voorliggen. En dat vereist dus commissiebehandeling. Als wij vooraf al weten dat we hier een regulier debat hebben over een onderwerp waarvan we eigenlijk weten dat we betere en meer informatie hebben over afzienbare tijd dan zou ik zeggen, laten we dit alsjeblieft niet 2 keer doen, en 1 keer goed. Met de nieuwe informatie terug naar de commissie en dan naar de raad. De VOORZITTER: Het dreigt weer een debat overal te gaan worden. Ik ga nog even kijken hoor.

Ik stel voor dat we gewoon gaan stemmen over het voorstel, want we hebben echt best veel voorstellen die we ook nog moeten behandelen. Het verzoek is om agendapunt 6.1, ‘ontwikkelperspectief NOVEX-haven’ niet te agenderen regulier en dat op een ander moment te doen. Moet het echt, mevrouw Maassen? Want als ik u het woord geef, dan gaat de rest ook weer. Ik wil eigenlijk het liefste gewoon gaan stemmen nu over het voorstel, om dit onderwerp, op verzoek van de heer Segers-Hoogendoorn, die wil dat nu niet behandelen op de agenda, en dan dat door te schuiven. U blijft volharden, dan moet het iets heel belangrijks zijn. Mevrouw MAASSEN (d66): Ik wil een verduidelijking vragen, dat als het vandaag wel wordt behandeld, dat dat niet betekent dat we het niet ook nog op een later moment kunnen behandelen? De VOORZITTER: De heer Segers-Hoogendoorn.

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

528

De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Ik vind gewoon dat we ons raadsinstrumentarium stomp maken, als we van tevoren al weten dat we eigenlijk een echt goed regulier debat kunnen hebben. Regulier, dat is met alle toeters en bellen eraan. Als je nu al weet dat er informatie ligt wat daar cruciaal voor is, dan hoort het gewoon in ons huis, volgens mij, zo te zijn dat we dat inhoudelijk bespreken in de commissie en daarna in de raad. We weten nu al zeker dat we het er 2 keer over gaan hebben. En daarom stel ik voor om het vandaag van de agenda te halen. De VOORZITTER: Dan gaan we met deze toelichting hierover stemmen. Als u het eens bent, let op, u bent het eens om het van de agenda af te halen, dan moet u voorstemmen. Dan gaan we het niet behandelen vandaag. Eens als u het van de agenda wil halen. Het voorstel om het niet te behandelen, er zijn 10 stemmen voor, 30 stemmen tegen. Dat betekent dat wij gaan behandelen vandaag. Aldus besloten. Even denken. Dan ga ik weer even terug, want de heer Kind had ook een verzoek. Die stond net. De heer KIND (volt): Dank u wel, voorzitter. We hebben vorige week in de commissie het ‘Actieplan Buitenslapers’ besproken. Wat ons inziens nog onvoldoende tot zijn recht kwam in het debat, was het mogelijke spanningsveld tussen een aantal op zorg en hulpverlening gerichte interventies en op handhaving en repressie gerichte interventies in het actieplan.

Daarover zouden we toch wel graag nog even wat nader met de wethouder over in gesprek willen gaan. Daarom het verzoek om 7.12 van het Tweeminutendebat om te vormen tot een regulier debat. De VOORZITTER: We gaan stemmen, de heer Ceulemans, want anders krijgen we echt weer allerlei discussies hier. De heer Ceulemans mag als enige even nog wat zeggen dan. En dan gaan we daarna gelijk stemmen. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, maar ik kijk hier gewoon heel erg van op. We hebben het in de commissie 3,5, 4 uur erover gehad. We hebben het in de actua erover gehad. En nu komt de heer Kind gewoon, vanwege een politiek standpunt, met het verhaal om het om te zetten. We hebben besloten om er een Tweeminutendebat van te maken. Als we dit zo doen, kunnen we elk agendapunt hier voortaan als een regulier debat gaan behandelen, ook op het laatste moment. Ik vind het ook vreemd richting de raad, eerlijk gezegd. De VOORZITTER: Dat laatste kan gewoon. Dat mag. Als u dat niet meer wilt, dan gaat u uw eigen mogelijkheden beperken, schat ik zo in. We gaan er weer eens over stemmen. Als u wilt dat het Tweeminutendebat wordt omgezet naar een regulier debat, bent u voor. Tweeminutendebat naar regulier debat is voor. Ik constateer dat 22 stemmen voor hebben gestemd, 18 stemmen tegen. Dat betekent dat het Tweeminutendebat, 7.12, wordt omgezet naar een regulier debat. Aldus besloten. Even zien.

Ik moet even mijn administratie op orde hebben. Er zijn vanuit de raad geen nadere verzoeken ontvangen voor een Tweeminutendebat. Dat klopt? Dan houden we dat zo. Dan op agendapunt 9. Er zijn 2 verzoeken vanuit de raad ontvangen voor een motie vreemd aan de orde van de dag. De eerste is ‘Meivakantie voor alle kinderen gelijk’, van GroenLinks. En de tweede ‘De Rotterdamse Dag van de Arbeid’, van PvdA. Ik stel voor het eerste verzoek te behandelen als agendapunt 9.1. Ten aanzien van het tweede verzoek geldt een negatief behandeladvies, vanwege de financiële consequenties. Wil mevrouw Vogelaar hier nog wat over zeggen? Dat is het geval. Mevrouw VOGELAAR (pvda): Ja, voorzitter, want in mijn motie vraag ik om op 1 mei, de Dag van de Arbeid, iedereen die in dienst is van de gemeente op taart te trakteren. Een klein gebaar, als waardering voor de inzet van iedereen in dienst van de gemeente. En zoveel geld kost dat volgens mij niet. En dat kan ook uit de bestaande potjes van bijvoorbeeld

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

529

afdelingsbudget, lief en leed pot. Dat kan gewoon vanuit de bestaande financiële middelen. Mijn verzoek is om deze motie vreemd alsnog in behandeling te nemen. De VOORZITTER: Ik hoor wat diverse geluiden. Dan stel ik voor dat we hier ook op gaan stemmen. Als u voor de behandeling van deze motie vreemd aan de orde van de dag bent, dan bent u voor. En als u dat niet wil, dan bent u tegen. Mevrouw Morkoç heeft nog niet gestemd. Dan constateer ik dat 26 stemmen tegen behandeling van deze motie vreemd aan de orde van de dag zijn en 14 stemmen voor. Dat betekent dat deze motie vreemd aan de orde dag van de dag niet behandeld gaat worden vandaag. Zijn er nog andere leden die iets willen opmerken met betrekking tot de agenda? Is niet het geval. Dan wordt hij nu zo vastgesteld. Dan kom ik nu bij de spreektijd voor vandaag. Het voorstel is om 3 uur spreektijd op de klok te zetten. Ik zie mevrouw Van Groningen al staan. U heeft het woord? Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, ik besef me heel goed dat ik in het presidium nogal resoluut was in dat 3 uur, 3 uur zou zijn. Tegelijkertijd ben ik ook een van de aanvragers van een regulier debat. Is er nog 1 bijgekomen. Zie hier ook een stukje barmhartigheid richting alle andere partijen, dat ik gewoon graag wil voorstellen aan de raad om op te plussen naar 3,5 uur. Dan heeft iedereen gewoon net iets meer ruimte.

En ik denk dat we dan met elkaar er ook echt wel uit moeten kunnen komen. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen, u wordt gewoon overtoept door mevrouw Van Groningen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Ik word gewoon overtoept. De VOORZITTER: Dat is gewoon nieuw. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Ik wilde ook alleen maar even melden, precies zoals ik in het presidium zei, het zal elke keer zo gaan, ik ben uitermate tevreden over deze inbreng van mevrouw Van Groningen. De VOORZITTER: Dat belooft een constructieve dag te worden. Dan, is iedereen het eens met 3,5 uur? Dat is het geval. Dan stel ik de spreektijd vast op 3,5 uur. En ik ga daar ook streng op handhaven. Dat heb ik ook toegezegd in het presidium. Dat ga ik ook echt doen. Als u afgekapt wordt, dan is dat uw eigen regel die ik ga handhaven. Het stemvenster is aan het einde van de vergadering. En indien nodig zullen we ook voor het stemvenster kort schorsen voor het fractieoverleg. Rond 12.45 uur is er een lunch beschikbaar op De Omloop. En er is ook een diner voorzien. Dat zal zo ongeveer rond 18.30 uur zijn, op de gebruikelijke locatie. 3.

Vaststelling van de notulen van de openbare raadsvergadering van 20 maart 2025

De VOORZITTER: Dan kom ik nu bij agendapunt 3, vaststellen van de notulen van de openbare raadsvergadering van 20 maart 2025. Wenst iemand nog het woord, naar aanleiding van deze notulen? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor die vast te stellen. 4.

Mededeling van de ingekomen stukken aan de raad en commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 12 tot en met 14

De VOORZITTER: Dan kom ik bij de mededelingen van de ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2025 week 12 tot met 14. Ik stel nu voor om de behandelwijze, zoals vermeld bij het desbetreffende stuk, vast te stellen. Als u een opmerking heeft met betrekking tot een bepaald stuk, dan verzoek ik u ook het bijbehorende BB-nummer te benoemen dat bij het stuk staat. Wenst iemand hierover het

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

530

woord? Ik kijk altijd even naar de heer Biljoen, want die is hier altijd heel actief op, maar hij doet dat vandaag niet. Dan constateer ik dat dat niet het geval is. Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl): Toch GroenLinks natuurlijk. 25bb002457, ‘Rapport Stichting Armoedefonds’, zou ik graag willen laten betrekken bij bespreking in de commissie. Graag naar de commissie. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Anderen nog? Dat is niet het geval. Dan met deze aanvulling stel ik de lijst van ingekomen stukken vast. 5.

HAMERSTUKKEN

De VOORZITTER: Dan komen we bij de hamerstukken. 5.1 Het voorstel tot wijziging van het bestemmingsplan ‘Feijenoord’, m.b.t. de locatie Nijverheidstraat 53 De VOORZITTER: 5,1, het voorstel tot wijziging van het bestemmingsplan ‘Feijenoord’, met betrekking tot de locatie Nijverheidstraat 53. Dat is akkoord. 5.2 Het voorstel tot wijziging van de ‘Beleidsregel luchtkwaliteit bij scholen en kinderdagverblijven 2025’ De VOORZITTER: 5.2, het voorstel tot vaststelling van de ‘Beleidsregel luchtkwaliteit bij scholen en kinderdagverblijven 2025’. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u. Daar zullen we tegenstemmen. Niet omdat wij tegen goede kwaliteit van de lucht op scholen zijn, maar omdat de afstand wordt aangepast, die wordt nog kleiner. En dan verslechtert de luchtkwaliteit. Vandaar dat wij tegenstemmen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, dat geldt ook voor de fractie van GroenLinks. We hebben dat aangegeven, wij zijn het niet eens met deze verruiming. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan stel ik voor om met deze 2 aantekeningen dit agendapunt vast te stellen. 5.3

Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Politielocatie VeilingwegBoezembocht’

De VOORZITTER: Dan agendapunt 5.3, het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Politielocatie Veilingweg-Boesembocht. Niemand? Dan stel ik hierbij het besluit vast. 5.4 Het voorstel tot intrekking van diverse verordeningen voor bedrijveninvesteringszones De VOORZITTER: Dan agendapunt 5.4, het voorstel tot intrekking van diverse verordeningen voor bedrijveninvesteringszones. Niemand? Dan stel ik dit besluit hierbij vast. 6.

REGULIERE DEBATTEN

De VOORZITTER: Dan komen we bij de reguliere debatten. raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

531

6.1

Ontwikkelperspectief NOVEX-haven

De VOORZITTER: En het eerste debat is het debat ontwikkelperspectief NOVEX-haven. En degene die als eerste het woord voert, is de heer Tak. De heer TAK (pvda): Voorzitter, de PvdA is trots op onze haven. Onze haven is niet alleen de motor van onze economie, maar ook een plek waar vele Rotterdammers dagelijks met trots hun brood verdienen. De PvdA heeft altijd schouder aan schouder gestaan met de mensen in onze haven, en zal dat altijd blijven doen. Het is voor deze mensen en de toekomst van onze stad dat ik onze wethouder en het kabinet vraag om de mouwen op te stropen. Na bijna 4 jaar vergaderen is de Uitvoeringsagenda NOVEX-haven eindelijk klaar. En ik weet dat de Uitvoeringsagenda in detail nog in de commissie besproken gaat worden, maar ik deel alvast even mijn afdronk op hoofdlijnen. En ter herinnering, de NOVEX had als belangrijkste doelen het versnellen van de uitvoering van de Nationale Omgevingsvisie en het versterken van de ruimtelijke regierol van het Rijk. Met een uitvoeringsagenda in de hand moeten we de ruimtelijke puzzel in Rotterdam kunnen oplossen, was mijn verwachting. Maar voorzitter, wat schetst mijn verbazing, in plaats van dat het Rijk met een set van maatregelen komt om jarenlange discussie en procedures over te slaan, gaan ze op hun dode gemakje nog meer onderzoek doen.

Onder de noemer sleutelafspraak is een manier gevonden om echte besluiten nog even voor zich uit te schuiven. Vorige week tijdens de inputsessie over de Havenvisie werd al pijnlijk duidelijk dat we van onze havenwethouder en zijn partij, Leefbaar Rotterdam, in ieder geval geen visie op onze haven hoeven te verwachten, nu blijkt dat de Haagse vriendjes van Leefbaar Rotterdam niet verder komen dan holle procestaal, waar de honden nog geen brood van lusten. Bij maar liefst 13 van de 26 sleutelafspraken is eerst nog aanvullend onderzoek nodig. We gaan de details in de commissie bespreken. Maar om jullie alvast een idee te geven, hoe kan het dat er nog aanvullend onderzoek gedaan moet worden over de klimaatneutrale en circulaire haven, het versterken van onderwijsinnovatie en onze strategische autonomie? Is dit de oogst van 4 jaar vergaderen? Het is eigenlijk niet te geloven. Het is schrijnend dat onze havenwethouder op nationale televisie een grote mond heeft, maar Rotterdam als onderdeel van het bestuurlijk overleg NOVEX-haven ogenschijnlijk met lege handen achterblijft. We kunnen de noodkreet van dit college simpelweg niet rijmen met het totale gebrek aan urgentie in de Uitvoeringsagenda. Dat brengt ons tot de eerste vraag.

Hoe rijmt onze havenwethouder deze sleutelafspraken met de noodkreet die hij samen met de provincie richting Den Haag stuurde? Nog jaren onderzoek doen, straalt toch totaal geen urgentie uit. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Ik hoor de heer Tak vertellen dat er geen urgentie zou zijn bij onze havenwethouder. Dat is er wel degelijk. Er zijn meerdere brandbrieven uitgegaan. Het is zo dat de bevoegdheden en beslissingen liggen in Den Haag. En wij hier in Rotterdam, en zeker onze wethouder die wij hier hebben, komt sterk op voor het Rotterdamse bedrijfsleven, geeft heel duidelijk aan wat er moet gebeuren en is aan het lobbyen, stuurt brandbrieven en vertelt precies het goede verhaal. Maar de sleutel ligt in Den Haag. Daar moet u uw pijlen op richten en niet hier aan onze wethouder in Rotterdam. De heer TAK (pvda): Voorzitter, ik heb een vraag aan de heer Bonte. Want volgens mij is de gemeente Rotterdam toch een onderdeel van het bestuurlijk overleg over de NOVEX-haven? De heer BONTE (lr): Ja, dat is uiteraard het geval. Het is een overlegorgaan. Het is een gespreksagenda. Maar de beslissingen en de bevoegdheden liggen gewoon hier in de raad, inderdaad, in de provincie en in de Tweede Kamer. Gewoon de normale besluitvormingsorganen gaan erover, en daar wordt ook de inhoudelijke discussie gevoerd.

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

532

De heer TAK (pvda): En wat mijn verbazing dan schetst, dan komt er na 4 jaar vergaderen, dat zult u toch met me eens zijn, een uitvoeringsagenda. Dan staat er bij de 13 van de 26 sleutelafspraken, we gaan eerst nog meer onderzoek doen. Ik snap dan niet, dit college zit in dat bestuurlijk overleg, dat we akkoord zijn gegaan met deze Uitvoeringsagenda. U zou toch dezelfde verbazing dan moeten hebben, vraag ik aan de heer Bonte. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Even als laatste op dit punt. Kijk, die Uitvoeringsagenda staat niet op dit moment in marmer gebeiteld. Het is 1.0 versie, aan het begin van een traject wat loopt tot en met 2050, misschien wel 2100. Die energietransitie is niet morgen geregeld. We blijven daarover zorgvuldig in gesprek. De heer TAK (pvda): Voorzitter, kijk, in dit tempo zijn we in 2100 nog aan het vergaderen. In 2021 is vanuit de ministeries het initiatief gekomen voor NOVEX. In 2022 is het in de Tweede Kamer besproken. In 2025 ligt er een uitvoeringsagenda. We zijn bijna 4 jaar verder. En bij 13 van de 26 sleutelafspraken, ik zeg het nog maar een keer, wordt er eerst nader onderzoek gedaan. Ik vind het niet te geloven. En ik hoor graag de reactie van het college. En wij vroegen ons ook gewoon oprecht af hoe deze sleutelafspraken eigenlijk het gebiedsproces gaan versnellen? Ik grijp even terug naar de originele doelen van de NOVEX.

De VOORZITTER: De heer Bonte, afrondend. De heer BONTE (lr): Afrondend op dit punt. We hebben alleen een ontwikkelperspectief als we ook nog bedrijven hebben in Rotterdam. En nu worden ze weggepest, onder andere door een CO2-taks, onder andere door een plasticheffing. En gaat de PvdA die dan in Den Haag afschaffen? Hoor ik dat goed? De heer TAK (pvda): Die bedrijven worden weggepest door een gebrek aan visie. Weet je wat we nodig hebben in Rotterdam? Is een college dat gaat staan voor die groene haven, dat gaat staan voor onze maakindustrie. Wat we nodig hebben in Rotterdam, is een college dat doorpakt. En dat niet een uitvoeringsagenda naar deze gemeenteraad stuurt, waarbij bij 13 van de 26 sleutelafspraken eerst nog nader onderzoek moet worden gedaan. Het is heel makkelijk om een noodbrief naar Den Haag te sturen, maar het is veel moeilijker om concrete afspraken te maken, die echt het verschil maken voor de bedrijven. Bedrijven in de haven hebben helemaal niks aan deze sleutelafspraken, zeg ik tegen de heer Bonte. De VOORZITTER: De heer Coşkun heeft ook een vraag. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, wat zich net voor onze ogen afspeelt, is precies de reden waarom de heer Segers-Hoogendoorn had voorgesteld om het vandaag niet te behandelen. Want die hele Uitgangspuntennota, die wel getekend is, moet nog besproken worden in de commissie.

We hebben commissies ter voorbereiding op het raadsdebat. Nu zie ik 2 mensen vol vuur en passie opkomen voor de haven, die ons allemaal na aan het hart ligt. Maar dat is echt een voortijdig debat. Doe dat eerst goed voorbereiden in de commissie, is mijn advies, zowel aan de heer Tak als aan de heer Bonte. Wat stelt de PvdA voor, zou ik vragen aan de heer Tak? En dan zegt hij, dat hoort u volgende week in de commissie. Laten we gewoon stoppen met dit debat, op deze manier. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen, aansluitend. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Niet aansluitend. Dit is precies wat de heer Coşkun zegt, als hij in alle commissies was geweest, had hij gezien dat dit het voortdurende debat is, en dat dat eens een keer beslecht moet worden. Daarom moest het vandaag wel eens een keer aan raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

533

de orde komen. Kunnen we van nu af aan hierover ophouden en het echt over de zaak hebben? Want het is traineren, traineren, traineren. De VOORZITTER: Maar ik constateer dat we een debat hebben. Ik stel ook voor dat we die voortzetten. Ik had de heer Bonte gezegd, afrondend. Hij zei afrondend, maar echt tot slot dan, want anders blijven we inderdaad heen en weer takken, zou ik bijna willen zeggen, maar dat is ook een beetje een flauwe woordgrap. De heer Bonte, echt afrondend. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Ook omdat ik daar persoonlijk op werd aangesproken uiteraard. Laten we heel simpel vaststellen dat we in Rotterdam te maken hebben met bedrijven die vertrekken. En dat doen zij vanwege extra CO2-heffingen, extra plasticheffingen, boven op de Europese regelgeving. Dat komt onder andere door stikstofruimte, die er niet is. Het komt door de netcongestie. Het komt door de hoge energietarieven. Al die aspecten spelen mee. Dat is urgent. Dat is belangrijk. Dat is waar we op moeten inzetten. En dat doet onze wethouder. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dank, voorzitter. Ik wil even benadrukken dat vooral voor GroenLinks het belangrijk is dat we hier niet staan voor chantage. Bedrijven vertrekken. Laat ze vertrekken. Soms is dat helemaal niet zo erg. Dat opent ontzettend veel ruimte voor vernieuwing, voor innovatie, voor verduurzaming.

We zijn hier niet om gechanteerd te worden. De VOORZITTER: Hier wil mevrouw Abrahamse vast op reageren. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Voorzitter, ik zou dan toch wel aan mevrouw Morkoç willen vragen, natuurlijk, je hoeft niet ieder bedrijf koste wat het kost te behouden. Maar er zitten heel veel bedrijven tussen die nu dreigen te vertrekken, die wel belangrijk zijn voor de onafhankelijkheid van Nederland in deze geopolitiek. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Dat is heel simpel. U heeft daar een motie over. Daar gaan we over nadenken, over hoe die motie is ingestoken. En inderdaad, er zijn clusters die we zouden moeten willen beschermen, die ook bijdragen aan Rotterdam stad en aan onze Nederlandse economie. Welke clusters dat zijn, heb ik meermaals ook in onze meest recente schriftelijke vragen, samen met PvdA, gevraagd om te onderzoeken, welke clusters zijn dan zo belangrijk, welke moeten we behouden en van welke zouden we kunnen zeggen ... Ik ga ze niet quoten, maar Leefbaarheid zei er ook heel interessant over, over vertrekkende dingen. De VOORZITTER: Ik ga nu echt het woord aan de heer Tak geven, want ik had de heer Bonte al heel vaak gezegd, afrondend, en het begint nu weer. Ik denk dat het punt helder is. En de heer Tak vervolgt zijn betoog. De heer TAK (pvda): Dank u wel. Ik wilde graag nog op de heer Bonte reageren.

Er lag 25 miljard euro klaar om het stikstofprobleem in Nederland op te lossen. En Leefbaar Rotterdam hees de vlag toen dit nieuwe kabinet werd geïnstalleerd. Het eerste wat dit kabinet heeft gedaan, hoppa, is al die stikstofplannen naar de prullenbak verwijzen. En dan zegt u nu, de industrie vertrekt, omdat het stikstofprobleem niet is opgelost. Het is dit kabinet dat 1 van de medeveroorzakers is dat dit probleem nog niet is opgelost. Ik vervolg mijn betoog. Of we het nu hebben over het Integrale Zorgakkoord, de Regionale Energiestrategie of NOVEX, als gemeente hollen we van overlegtafel naar het overlegcircus. Want bij de Regionale Energiestrategie hebben we op regionaal niveau afspraken met elkaar gemaakt over de raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

534

energievoorziening. Maar wat gebeurt er? Iedere keer als er een windmolen moet worden geplaatst, is hier in Rotterdam en in Barendrecht een debat. Deelt de wethouder onze kritiek, dat het idee van NOVEX en de RES juist minder discussie op lokaal niveau zou moeten zijn, ten faveure van snellere besluitvorming? En voorzitter, alvast voorsorterende op de discussie in de commissie moet er ook eigenlijk iets van mijn hart. Leefbaar Rotterdam sprong vast een gat in de lucht toen zij lazen in de Uitvoeringsagenda dat er wordt ingezet op low-carbon waterstof. Noem het beestje gewoon bij de naam. Het gaat hier over blauwe waterstof. Je weet wel, op basis van aardgas, met een pijp eraan die de grond in gaat. Is dit de visie waar het college met trots haar handtekening onder zet? Afsluitend, voorzitter, wil ik het nog even hebben over onze havendorpen. Het zijn de mensen in onze havendorpen die met noeste arbeid de haven nog iedere dag laten draaien. We missen in de Uitvoeringsagenda aandacht voor Hoogvliet, Pernis, Rozenburg, Heijplaat, Hoek van Holland. Zij hebben te maken met de lasten van de industrie en helaas weinig lusten. Voorzieningen verdwijnen, de infrastructuur rammelt en de woningbouw ligt op zijn gat. Met onze motie, die ik zo ga indienen, willen we dat de wethouder ervoor zorgt dat de omliggende gebieden goed worden meegenomen in de herijking.

En afsluitend, voorzitter, Jan Schaefer zei ooit, “In gelul kan je niet wonen”. Ik voeg er vandaag aan toe, je kan er ook niet in werken. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer Bonte. De VOORZITTER: De heer Tak dient de volgende motie in. Motie 1. Kansen voor de haven, kansen voor de kernen “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 10 april 2025 ter bespreking van 'ontwikkelperspectief NOVEX-haven'; constaterende dat: - de ontwikkelingen die onderdeel zijn van NOVEX-haven een grote invloed zullen hebben op onze kleine kernen en omliggende gebieden; - in hoofdstuk 4.5 van de Uitvoeringsagenda gekeken wordt naar hoe opgaven en projecten geografisch neerslaan en geschetst wordt wat de vraagstukken in de deelgebieden zijn; - in dit hoofdstuk een goede weergave van de vraagstukken, kansen en uitdagingen in en rondom Hoogvliet, Pernis, Rozenburg, Heijplaat en Hoek van Holland ontbreekt; overwegende dat: - deze ontwikkelingen een grote invloed zullen hebben op de leefomgeving als het gaat om lucht, geluid en stank; - de kleine kernen niet alleen de lasten maar ook de lusten van de ontwikkelingen in de haven moeten krijgen; - er bij de ontwikkelingen in de haven ook kansen liggen voor de kleine kernen en omliggende gebieden; - er een eerlijke balans moet worden gecreëerd tussen economische groei en leef kwaliteit; verzoekt het

college: - bij de herijking van de Uitvoeringsagenda te pleiten voor een nadrukkelijke positie in de Uitvoeringsagenda voor de omliggende gebieden: Hoogvliet, Pernis, Rozenburg, Heijplaat en Hoek van Holland;

raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

535

-

o Waarin een heldere weergave wordt geschetst van de kansen en uitdagingen voor deze gebieden; o En die gedragen wordt door de betreffende wijk- en dorpsraden; hierover te rapporteren aan de raad;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. D.P.A. Tak, M.Y. Morkoç, R.G.C. Segers-Hoogendoorn en T.J. Vonk De motie is voldoende ondersteund en maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. De heer BONTE (lr): Voorzitter, hoe kunnen we de schaarse ruimte in de Rotterdamse haven goed benutten? NOVEX is de samenwerking tussen de 3 bestuurslagen van de overheid. Een gespreksagenda die input levert voor beleid, voor onder andere onze Havenvisie. Maar hier in de gemeenteraad gaan wij erover. En wat Leefbaar Rotterdam betreft zou het vandaag, hier in deze raad, moeten gaan om de urgente vraagstukken, namelijk stikstofproblematiek, netcongestie. Die zijn niet alleen urgent, die zijn ook belangrijk. Want we zien dat industriële bedrijven vertrekken en hun groene investeringen uitstellen. Bedrijven willen wel vergroenen, maar kunnen niet. Er is geen stikstofruimte en er is geen ruimte op het elektriciteitsnet. En bedrijven krijgen vervolgens wel boetes met een extra CO2-heffing en een extra plasticheffing. Ik heb het eerder ook gezegd. En daarnaast zijn de energiekosten vele malen hoger dan in andere landen. En de rijksoverheid investeert onvoldoende in de industrie. Dat gebeurt wel in andere landen. Kortom, er is geen level playing field, voorzitter. Ons vestigingsklimaat staat onder druk. En je hebt alleen ontwikkelperspectief in de Rotterdamse haven als er wordt geïnvesteerd.

En als bedrijven vertrekken, dan wordt er niet meer geïnvesteerd, dan wordt er niks meer ontwikkeld, dan staan havenbanen en toekomstig verdienvermogen onder druk. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse heeft een vraag. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Voorzitter, ik heb wel een vraag aan de heer Bonte. Want hij noemt nu alle problemen, en die zijn urgent en er wordt ook aan gewerkt. Maar zelfs bijvoorbeeld bij een netcongestie zal dat een aantal jaren duren, en dan moeten we ook keuzes gaan maken. We willen ook bouwen. En inderdaad, er zijn een heleboel bedrijven die willen verduurzamen. Hoe gaat de heer Bonte dan keuzes maken? Want de problemen zijn wel heel duidelijk, maar zelfs met die problemen en met de zaken die u noemt, zullen we alsnog in dat ontwikkelperspectief een richting moeten kiezen. En welke richting kiest Leefbaar Rotterdam dan? Of hebben we het echt alleen maar op korte termijn denken? De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): De richting die Leefbaar Rotterdam kiest, is het behoud van banen, havenbanen, werkgelegenheid. Dat is de prioriteit. Dat staat op 1. De rest is secundair. Zonder die bedrijven heb je niks te ontwikkelen, heb je ook geen grondstoffen en energietransitie, en zit je hier in Rotterdam klimaatneutraal op een houtje te bijten. Daar heb je helemaal niets aan. Wij moeten die bedrijven meenemen. We moeten samen die energietransitie door.

En dat is nu belangrijk. Dat is nu urgent. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ik snap natuurlijk dat u banen wilt behouden, maar dan moet daar ook wel iets achter zitten van, waar willen we dan heen? Want we hebben ook gezien in Detroit, je kunt alles behouden wat er is, maar dan op een gegeven moment win je het niet raadsvergadering van 10 april 2025

Notulen Pagina

536

meer. Hoe gaan we dan in de toekomst ook die haven ontwikkelen? Welke kant gaat u dan op? De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dat doe je in samenwerking met die bedrijven. Zij investeren, zij innoveren. En natuurlijk ga je vergroenen. Je gaat naar groene waterstof uiteindelijk, met als tussenstap blauwe waterstof. Je gaat naar kernenergie, wat ons betreft. Je gaat naar de elektrificatie. Maar dan moet je nu meer gaan investeren in die vergroting. Kortom, alle zaken die in die Uitvoeringsagenda staan, die kant gaan we op met zijn allen. Dat is het ontwikkelperspectief. Maar in samenspraak met de omgeving. En als je gaat prioriteren, dan zegt Leefbaar Rotterdam, behoud van de industrie is belangrijker dan het behalen van de klimaatdoelen in 2030, want de wereld leeft daarna ook nog. We moeten doorkijken naar 2050. En we moeten niet nu de bedrijven wegpesten. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dan een laatste vraag, voorzitter. Want er staan 5 mogelijkheden in het ontwikkelperspectief, 5 richtingen. En we kunnen ze niet alle 5 kiezen. Waar gaat Leefbaar Rotterdam dan voor kiezen? De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Ik voel er weinig voor om mezelf te blijven herhalen. Kijk, die ontwikkelperspectieven kunt u allemaal nalezen in die Uitvoeringsagenda.