20232206 -Notulen van de raadsvergadering van 22 juni 2023

Toegankelijkheid van verduurzaming is wat D66 betreft nog wel een aandachtspunt. We hebben veel subsidieregelingen en ook qua informatie is er veel te vinden, maar makkelijk is het niet te noemen. En als je niet weet wat je kan doen aan verduurzaming, loop je vast. Daarom hebben we een motie om te onderzoeken welke digitale middelen en data we kunnen inzetten om deze informatie nog toegankelijker te maken en die dienen we in samen met Volt en DENK. We hebben dan ook alle partners in de stad nodig om deze grote opgave aan te gaan. Dat betekent ook dat we soms streng moeten zijn. In het KAR lezen we dat DCMR zonder tanden staat rondom informatieplicht van grootverbruikers. Dat vindt D66 niet kunnen, want iedereen moet zijn steentje bijdragen. Daarom dienen wij een motie in met daarin een oproep aan de wethouder om ervoor te zorgen dat DCMR daadwerkelijk kan handhaven rondom de informatieplicht. Deze motie dienen we in samen met de PvdA, GroenLinks, CDA en ChristenUnie. Tot zover. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Van Wifferen heeft de volgende moties ingediend. Motie 6. Digitale routekaart voor het klimaat ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023 ter bespreking van agendapunt 6.1: Het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR);

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1120

constaterende dat: - de gemeente Rotterdam bewoners stimuleert om hun woningen te verduurzamen en hiervoor diverse subsidies beschikbaar heeft gesteld; - de gemeente Rotterdam diverse plekken heeft waar zij informatie beschikbaar stelt voor bewoners, zoals Duurzaam010 en Rotterdams Weerwoord; - bewoners niet altijd de route naar deze informatie weten te vinden en ook niet weten welke mogelijkheden zij hebben voor verduurzaming van hun woning of welke klimaatopgaven er spelen in hun buurt; overwegende dat: - veel Rotterdammers zich in willen zetten voor het aanpakken van de klimaatcrisis, en de gemeente hen hierin dient te faciliteren; - er een scheve verhouding bestaat in welke bewoners wel en niet hun weg weten te vinden naar gemeentelijke informatie, over bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden, in het kader van verduurzaming; - het vergroten van het handelingsperspectief van de Rotterdammer bijdraagt aan het behalen van de klimaatdoelstellingen; - verduurzaming voor iedereen toegankelijk moet zijn in de stad, ook voor Rotterdammers die momenteel door wat voor reden dan ook niet met verduurzaming bezig (kunnen) zijn; - data en digitalisering waardevolle instrumenten zouden kunnen zijn om de klimaatopgave toegankelijker te maken en handelingsperspectief te bieden aan de Rotterdammer, bijvoorbeeld door inzicht te geven in duurzaamheidsmaatregelen voor woningen en klimaatopgaven in

hun buurt; verzoekt het college: - data en digitalisering beter in te zetten om de klimaatopgave van de stad Rotterdam toegankelijker te maken en een concreter handelingsperspectief te bieden aan de Rotterdammer; - hierbij inzichtelijker en toegankelijker te maken voor bewoners wat zij kunnen doen om bijvoorbeeld hun woning te verduurzamen of welke klimaatopgaven spelen in hun buurt om aan bij te dragen; - hierover in Q2 van 2024 terug te koppelen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. I. van Wifferen, T. Kind en E. Rehim Zadeh Motie 7. Grip op grootverbruikers ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023 ter bespreking van agendapunt 6.1: Het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); constaterende dat: - ondernemers die meer dan 50.000 kilowattuur (kWh) elektriciteit verbruiken eens in de vier jaar moeten melden welke energiebesparende maatregelen zij nemen (wettelijke informatieplicht energiebesparing); - de controle op de informatieplicht energiebesparing ligt bij de Milieudienst Rijnmond (DCMR); - volgens schattingen bijna 1/3 van deze groep bedrijven niet aan deze informatieplicht voldoet; overwegende dat:

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1121

- het aanpakken van de klimaatcrisis vraagt om zowel minder (energie)consumptie als een omschakeling naar duurzame energiebronnen; - de DCMR momenteel geen inzicht krijgt van de netbeheerder in welke bedrijven grootverbruikers zijn, wat de handhaving lastig maakt, en hierdoor veel energiebesparing verloren gaat en mogelijke energieverspilling kan blijven doorgaan; - verduurzaming van bedrijven essentieel is in het aanpakken van de klimaatcrisis; verzoekt het college: - de mogelijkheden te onderzoeken tot het verplicht verstrekken van gegevens van grootverbruikers (> 50.000 kWh elektriciteit per jaar) door de netbeheerder aan de DCMR, zodat de handhavingsmogelijkheden van de DCMR effectiever kunnen worden ingezet; - indien er aanpassing van landelijke regelgeving vereist is om deze gegevensverstrekking mogelijk te maken, hiervoor aandacht te vragen bij het rijk met het verzoek de verplichte gegevensverstrekking te verankeren in de wet; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. I. van Wifferen, S. Reitema, T.J. Vonk, R.G.C. Segers-Hoogendoorn en M.Y. Morkoç De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Ik geef het woord aan de heer Kind. De heer KIND (volt). Dank u wel voorzitter. Er is al veel gezegd.

We staan voor een grote uitdaging in Rotterdam rondom de klimaatdoelstellingen. Daarom is het mooi dat we het Klimaatactieplan Rotterdam hebben, wat een belangrijke stap is richting het reduceren van broeikasgassen. En op het eerste oog, en dat is ook al wel verteld, ziet dit plan er goed en gedegen uit, met een breed scala aan thema’s en projecten die een bijdrage leveren. Maar tegelijkertijd, en mevrouw Morkoç heeft het net ook al gezegd, zijn het wel erg veel projecten. En de vraag is hoe die projecten individueel van elkaar bijdragen aan die CO2-reductie. Ik wil graag vragen aan de wethouder hoe die verschillende deelprojecten bijdragen aan deze reductie. Sorry, ik doe het zo nog een keertje. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Ik geef het woord aan mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda). Ja, dank voorzitter. Er is al veel gezegd en in de commissies was het zoeken naar het juiste abstractieniveau in het debat. Ik vond het verfrissend om te zien hoe dit onderwerp wordt aangepakt en we gaan nog veel deelonderwerpen in de commissies uitvoeriger bespreken. We willen nog één punt in dit debat uitlichten. Want voorzitter, je kan niet groen doen als je rood staat. Want voor de PvdA is het belangrijk om iedereen mee te krijgen in de energietransitie en om energiearmoede tegen te gaan.

Van de Rotterdamse huishoudens in energiearmoede woont ongeveer 70% in een woning van een woningcorporatie. De PvdA heeft een voorstel gedaan om corporatiewoningen te isoleren met ons isolatieplan. De wethouder heeft in de commissie aangegeven woningcorporaties niet actief te ondersteunen bij de isolatieopgave. We hebben het wel over 70% van de mensen in energiearmoede. En we kunnen de Enecogelden gebruiken voor het isoleren van onze woningen, om ze tocht- en vochtvrij te maken. Wij zien graag het college afspraken maken met de woningcorporaties om woningen te isoleren en wij zien graag dat de gemeente een renteloze lening beschikbaar stelt voor de bedragen die woningcorporaties gebruiken om hun woningen te isoleren en daarvoor dienen wij deze motie in. Dank.

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1122

De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Reitema heeft de volgende motie ingediend. Motie 8. Isoleer onze corporatiewoningen ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op donderdag 22 juni 2023 ter bespreking van 'Klimaat Actieplan Rotterdam'; constaterende dat: - het college de doelstelling hanteert om in 2023 43.000 corporatiewoningen te isoleren; - 70% van de Rotterdammers die te maken heeft met 'energiearmoede' in een corporatiewoning woont; overwegende dat: - woningcorporaties voor een grote opgave staan om te investeren in de bouw van betaalbare woningen voor Rotterdammers; - we met het isoleren van corporatiewoningen grote stappen kunnen zetten om stookkosten van Rotterdammers te verlagen; - we met het isoleren van corporatiewoningen grote stappen kunnen zetten om CO2-uitstoot te verminderen; - de gemeente Rotterdam kapitaal bezit door de verkoop van Eneco, wetende de 'Enecomiddelen'; roept het college op om: - afspraken te maken met woningcorporaties om woningen te isoleren; - een renteloze lening beschikbaar te stellen vanuit de gemeente Rotterdam voor de bedragen die woningcorporaties gebruiken om hun woningen isoleren; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. S. Reitema De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein).

Ik kijk even naar de heer Kind, gaat u uw bijdrage vervolgen? De heer KIND (volt). Ik ga hem vervolgen als het mag. Excuses voor zonet. Ja, we hebben al die deelprojecten. Mevrouw Morkoç heeft er net ook al even op gewezen. We willen dus weten hoe die deelprojecten precies bijdragen aan de doelstellingen van het KAR. We zouden het liefst hebben dat er per deelproject wordt gemeten. Volgens mij is dat ook mogelijk, want je hebt een soort raming op basis van zoveel zonnepanelen of zoveel geïsoleerde woningen, en we zouden graag weten met welke berekeningen nu rekening wordt gehouden en hoe we dat meenemen in de rapportages. Want ik kan me dus voorstellen, als we bijvoorbeeld zoveel procent van die zonnepanelen realiseren, wat dat dan betekent voor de CO2-uitstoot. Want inderdaad, als we nu kijken naar de CO2-uitstoot, meten we dat dan periodiek. Eigenlijk zijn dat dus outcomemonitoren en je wilt eigenlijk die verbinding tussen de output van al die projecten en de outcome uiteindelijk. In het verlengde hiervan maken we ons ook zorgen over de overige broeikasgassen. Er zijn ook nog andere broeikasgassen. Dat gaat bijvoorbeeld over methaan, het gaat over fluorgassen en lachgas. Wat we zien is dat deze zowel niet worden meegenomen in het KAR maar ook niet in de monitor van de DCMR. Daar wordt vooral met CO2 rekening gehouden. Tegelijkertijd volgt

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1123

ook onlangs uit een artikel van Vers Beton dat alleen al in de haven de uitstoot met 8,5% hoger is dan er rekening wordt gehouden met methaanuitstoot. Wat we hebben gezien in de Monitor energietransitie 2020 van de provincie Zuid-Holland is dat daar wel rekening wordt gehouden met die overige broeikasgassen en dat er ook per regiodeel wordt berekend hoe het ervoor staat. Het probleem is dat in Rotterdam-Den Haag, dat is dan één regio, het wel wordt gemeten, maar niet alleen voor Rotterdam. Eigenlijk zouden wij willen zien dat vooral voor Rotterdam dat wel mogelijk is, en dat moet ook kunnen, want bijvoorbeeld in een regio als Alblasserwaard is het dus ook mogelijk om het te meten. Dus we willen een motie indienen en die is eigenlijk vrij eenvoudig. We vragen Rotterdam via het college om samen met de DCMR en de provincie Zuid-Holland te onderzoeken wat er nodig is om ook die overige broeikasgassen in kaart te brengen. Deze motie dienen we in samen met GroenLinks en de Partij voor de Dieren. Dan vervolgens de arbeidsmarkt. Hier is al veel over gezegd. Ik vond het net wel een beetje flauw toen het ging over de DCMR en dat daar dus extra mensen voor nodig zijn om extra te monitoren. Want inderdaad, als je heel veel deelprojecten hebt dan wil je dus kijken wat er effectief is en wat echt bijdraagt.

En een aantal onderzoekers ten opzichte van duizenden extra medewerkers, dat is een beetje flauw, want zo moet je het natuurlijk gewoon helemaal niet zien. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). U heeft een interruptie van mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, je kan wel zeggen dat je het niet zo moet zien, maar als je die onderzoekers niet kan krijgen heb je wel een probleem. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Kind. De heer KIND (volt). Dan moet je gewoon inzetten op het werven van deze onderzoekers, zoals we het volledig doen. En als ze er niet zijn dan moeten we ze gaan opleiden. Dit is ook een beetje tegenstrijdig eigenlijk hè. Als we het hebben over de personeelstekorten rondom die energietransitie zeggen we: we moeten inzetten op zij-instromers en arbeidsproductiviteit en al dat soort zaken. En gaat het over het werven van vijf onderzoekers of drie, ik weet niet eens hoeveel je ervoor nodig hebt, dan gaat het in één keer over: ja, we hebben ze niet. Dus dat vind ik dan wel een beetje jammer, want het is juist belangrijk om met beperkte capaciteit extra in te zetten op het inzichtelijk maken en monitoren. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). U heeft een interruptie van mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd). Kijk, het punt is, we hebben mensen, de vraag is alleen waar je ze op in gaat zetten.

Je kan niet dezelfde persoon twee keer inzetten. En je hebt ook initiatieven zoals WijkEnergieWerkt, dat mensen uit de bijstand haalt en vervolgens zonnepanelen neer laat leggen, dan zeg ik: laten we dan op dat soort projecten inzetten om mensen aan het werk te krijgen, in plaats van dat we nu nog veel meer onderzoeken gaan oprichten en dat soort onderzoekers, in plaats van dat ze andere dingen gaan doen in de energietransitie, alleen maar blijven onderzoeken. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, en natuurlijk creëert Volt nu een soort tegenstelling waar ik het niet mee eens ben. Dat ze zeggen: we moeten wel inzetten op de mensen die die zonnepanelen gaan leggen. Dat vinden we. We moeten ook inzetten op onderzoekers. Maar wat D66 betreft moeten die worden ingezet om die milieuvergunningen snel te kunnen doorpakken zodat we meer kunnen doen. En natuurlijk, als er genoeg onderzoekers zouden zijn in de hele stad, zouden we zeggen: doen. Want achter het idee

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1124

staan we heus wel, maar je moet op een gegeven moment ook praktisch kijken om snel stappen te kunnen zetten voor het klimaat. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Kind. De heer KIND (volt). Ik blijf bij mijn standpunt dat het volgens mij vrij eenvoudig is om een aantal extra onderzoekers aan te stellen om nog effectiever inzichtelijk te kunnen krijgen wat we moeten gaan doen. Ik vind dit eerlijk gezegd een klein beetje flauw. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Dank u wel voorzitter. Wat hier wordt geschetst door de VVD en D66 is een vals dilemma. Het is niet zo dat je onderzoekers daar moet plaatsen en dat je projectmedewerkers daar moet plaatsen. Het gaat om wat voor soort mens je nodig hebt op welk project. Wat we willen is onderzoekers die kunnen meten en dat is belangrijk. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Kind. De heer KIND (volt). Ja, ik vervolg mijn betoog, want als we gaan kijken naar al die deelprojecten, staat er bijvoorbeeld dat we 1,8 miljoen zonnepanelen gaan neerleggen. Mevrouw Abrahamse verwees daar ook al eventjes naar. 1,8 miljoen, dat is gigantisch veel. Daarnaast moeten we tienduizenden woningen gaan isoleren. En als we kijken naar de huidige arbeidsmarkt dan hebben we nu al een groot probleem in alle sectoren. We hebben een zeer krappe arbeidsmarkt.

We hebben een daling van de beroepsbevolking. We hebben dubbele vergrijzing. We zien dat de mogelijkheden in de bijstand, mensen die uitstromen, beperkt zijn. De mogelijkheden van zij-instromers zijn beperkt. De mogelijkheden van statushouders zijn beperkt. Wie gaat straks ervoor zorgen dat dit klimaatactieplan daadwerkelijk een actieplan gaat worden en niet een plan? Gewoon een klimaatplan Rotterdam. Want dit is echt het allerbelangrijkste voor de komende jaren en daar maken wij ons zeer veel zorgen over. En ook als we kijken naar de arbeidsproductiviteit, de stijging daarvan. Daar kunnen we veel van verwachten, maar niet alles. Die 1,8 miljoen zonnepanelen blijven 1,8 miljoen zonnepanelen. Wij willen graag dat we hierover een realistische discussie met elkaar voeren. Dus niet van: ja, we hebben nu een monitor arbeidsmarkttekort en nu zijn er zoveel mensen tekort. Nee, we willen ook weten wat dit volgend jaar betekent, wat het over twee jaar betekent, over drie jaar, over vier jaar, zodat we zeker weten dat we uiteindelijk die CO2-reductie kunnen gaan realiseren met dit plan. En dat we straks niet, net als in Arnhem, dan zie je bijvoorbeeld van die krantenkoppen: zonnepark valt helemaal stil want er zijn geen vakmensen, ik zie de krantenkoppen straks al verschijnen in Rotterdam.

Dat gaat straks natuurlijk helemaal mis als we niet concreet en transparant hierover met elkaar de dialoog voeren. Daarom dienen wij samen met de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie en GroenLinks de motie ꞌWie gaat de KAR trekken?ꞌ in. Tot slot voorzitter, missen wij ook nog één aspect en dat is gelukkig heel goed verwoord door mevrouw Van Wifferen. De verbinding met digitalisering onder andere, de digitale stad en het inzichtelijk maken ook op andere manieren van waar die kansen liggen, het bundelen van data et cetera om ook goed de aansluiting te zoeken met alle digitale innovaties die er op dit moment ook in de stad spelen. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Kind heeft de volgende motie ingediend. Motie 9. Weeg overige broeikasgassen mee

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1125

ʺDe Gemeente Rotterdam, in vergadering op 22 juni 2023, ter bespreking van agendapunt 6.1 Klimaat Actieplan Rotterdam; constaterende dat: - het college de ambitie heeft om de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) drastisch te verlagen; - hiertoe gestart is met het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); - naast CO2 ook overige broeikasgassen (methaan, lachgas en fluorgassen) een belangrijke rol spelen bij klimaatverandering; - klimaatmaatregelen zowel invloed kunnen hebben op CO2-uitstoot, als de uitstoot van overige broeikasgassen; - het wenselijk is om zowel de ontwikkeling van de uitstoot van CO2 als overige broeikasgassen inzichtelijk te maken; overwegende dat: - de uitstoot van overige broeikasgassen niet wordt meegenomen in het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR); - DCMR Milieudienst Rijnmond overige broeikasgassen niet meeweegt in de CO2-monitor Rotterdam; - Provincie Zuid-Holland overige broeikasgassen wél meeweegt in de Monitor Energietransitie; - deze berekeningen het relatief grote gebied Rotterdam-Den Haag betreffen; - hierdoor onvoldoende zicht is op de relatieve uitstoot van overige broeikasgassen in de gemeente Rotterdam en de Rotterdamse haven; - de provincie Zuid-Holland de uitstoot van overige broeikasgassen ook berekent in gebieden die kleiner zijn dan Rotterdam, zoals Alblasserwaard; verzoekt het college: - samen met de provincie Zuid-Holland en de DCMR te

onderzoeken wat ervoor nodig is om de ontwikkeling van de uitstoot van overige broeikasgassen inzichtelijk te maken voor de gemeente Rotterdam en de Rotterdamse haven; - waar mogelijk deze cijfers mee te wegen in de monitors van de DCMR en/of de Provincie Zuid-Holland en de voortgangsrapportages van het KAR; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. T. Kind, M.Y. Morkoç en RT.J. van der Velden Motie 10. Wie gaat de KAR trekken? ʺDe Gemeente Rotterdam, in vergadering op 22 juni 2023 ter bespreking van agendapunt 6.1 Klimaat Actieplan Rotterdam; constaterende dat: - het college ambities heeft om de uitstoot van broeikasgassen de komende jaren te verlagen; - hiertoe het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR) is geïntroduceerd; overwegende dat: - het KAR uit een groot aantal ambities en deelprojecten bestaat; - er een grote behoefte is aan extra personeel om deze ambities en doelstellingen te realiseren;

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1126

- Arbeidsmarktregio Rijnmond op dit moment reeds geconfronteerd wordt met een 'zeer krappe' arbeidsmarkt; - Rotterdam als gevolg van de dubbele vergrijzing de komende jaren wordt geconfronteerd met een daling van de beroepsbevolking; - personeelstekorten een reële bedreiging vormen voor de realisatie van de doelstellingen binnen het KAR; - op dit moment onduidelijk is welke impact het KAR heeft op de personeelsbehoefte binnen de arbeidsmarktregio Rijnmond; - op dit moment onduidelijk is wat de geraamde productiviteitsstijging is binnen de sectoren die het KAR realiseren; verzoekt het college: - inzichtelijk te maken hoeveel (extra) arbeidskrachten er de komende jaren nodig zijn om de doelstellingen van het KAR te behalen; - hierbij rekening te maken met de geraamde ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit binnen de sectoren die het KAR realiseren; - inzichtelijk te maken wat de impact hiervan is op de arbeidsmarkt binnen de arbeidsmarktregio Rijnmond; - hierover te rapporteren aan de gemeenteraad van Rotterdam; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. T. Kind, R.T.J. van der Velden, T.J. Vonk en M.Y. Morkoç De moties zijn voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Er zijn geen sprekers meer. De heer Segers, aan u het woord. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, dank.

Ik herinner me nog heel goed bij de bespreking van het coalitieakkoord, dat deze coalitie zei: wij gaan natuurlijk niet onze tijd besteden aan allerlei beleidsplannen en zo, dus die heeft u van ons niet te verwachten. Wij komen gewoon met actie. Dat zie je dus heel duidelijk in dit klimaatactieprogramma. Want het is een soort laat duizend bloemen bloeien, en dan krijg je uiteindelijk vijftig pagina’s, elf leidende principes en honderdtachtig projecten of iets dergelijks. Maar dan is de vraag wel degelijk heel reëel en aan de orde, die ook door meerdere fracties gesteld is: weet je nu op voldoende momenten of je inzet ook effectief is, of die daadwerkelijk bijdraagt aan je doel? En daarvoor moet je doel duidelijk, daarvoor moet duidelijk zijn hoe je naar dat doel toe wilt gaan. Dat is iets waar wel vaker het woordje visie aan wordt gehangen. En via die visie maak je beleid en kun je weten aan welke knoppen je moet draaien. Dan voorkom je ook dit soort debatjes van net over: ja, maar we hebben te weinig personeel. Ja, waar zet je ze op in? Als je beleid hebt dan heb je koers en dan weet je ook waar die koers eventjes niet loopt en waar die wel loopt en dan kun je bijsturen. Dat is precies wat hier eigenlijk mist. Dit is een samenballing van allerlei projecten. Geweldig goed volgens mij.

Ik zie ze allemaal heel graag gebeuren, maar dat is volgens mij het probleem dat in dit plan zit. En dat zit dus ook in de een beetje populistische uitspraak van: jongens, dit college gaat geen beleid maken maar gaat gewoon doen. Dat zien we hier dus vandaag in het KAR. Dat vind ik jammer maar dat was wel te verwachten. Ik heb een aantal dingen, ik hoor een heleboel moties en amendementen waar ik heel graag op had gestaan en waar ik niet op sta, zeg ik even vooraf. Want door alle appgroepen heen zie ik door de bomen het bos vaak niet meer voorzitter. Dat heb je als eenmansfractie. En ik moet het heel even doen zonder mijn woordvoerder op dit terrein, dus alvast excuus aan al die fracties die denken:

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1127

waarom staat het CDA hier niet op? Dat is ons gewoon niet op alle punten gelukt. Ik ben heel benieuwd voorzitter naar de reactie van de wethouder op het toevoegen van gezondheid, want ik vind dat eigenlijk een terechte claim. Tegelijkertijd snap ik ook dat als je allerlei dingen aan iets blijft toevoegen, dan mist het op een gegeven moment ook zijn focus, maar ik zou daar wel heel graag de wethouder op horen, want ik vind wat dat betreft het amendement van GroenLinks daarop heel sympathiek. Hetzelfde geldt voor mijn eerdere interruptie. Is het inderdaad moeilijk om de kokers te kunnen doorbreken? Daar mag de wethouder wat mij betreft best open over zijn als dat zo is. En gaat het ons helpen om één wethouder te hebben, bijvoorbeeld op klimaat en haven? Of gaat het ons helpen om zoals de heer Bonte van Leefbaar Rotterdam zei, een projectleider te hebben? Ik ben erg gecharmeerd van de motie en het amendement van de ChristenUnie, dus daar had ik graag op gestaan, maar dan zeg ik nu: daar gaan wij in ieder geval voor stemmen. Ik vind het heel goed dat D66 is gekomen met de motie over de digitale routekaart, want het is inderdaad heel ingewikkeld om eruit te komen wat je nodig hebt of wat voor subsidies je allemaal kunt aanvragen.

En daar staan we wel op, heel goed, de motie die gaat over grip op grootverbruikers, want daar zit echt een heel groot probleem en is het echt, echt opzienbarend en eigenlijk heel, heel erg treurig dat maar een derde van de bedrijven voldoet aan die informatieplicht en daar moet vandaag een einde aan komen. Ik wilde het hier even bij laten voorzitter. Dank. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Zijn er nog anderen? De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. De biodiversiteit- en klimaatcrisis moeten we in samenhang aanpakken. Dat vindt de Partij voor de Dieren. De belangrijkste maatregel om deze crisis te keren, is onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Dit vraagt om een allesomvattende aanpak, een waarbij de biodiversiteitsmaatregelen gecombineerd worden met de klimaatplannen. Voorzitter, nu zie je al de gevolgen van de temperatuurstijging. Droogte, overstromingen, vernietigende bosbranden en zware stormen. Natuurgebieden zien we gewoon verdwijnen en ze worden verstikt. Ecosystemen worden uit balans gebracht en de soortenrijkdom wordt weggevaagd. Door de invloed van de mens sterven dieren en plantensoorten wereldwijd nu in een angstaanjagend tempo uit. Ruim 70% van alle landdieren is al verdwenen. En de mens maakt maar 0,01% uit van het leven op aarde, maar die is daar wel verantwoordelijk voor.

Het verlies aan biodiversiteit veroorzaakt meer klimaatverandering en vice versa en dat is een neerwaartse spiraal die doorbroken moet worden. Voorzitter, de aarde kan zich nog herstellen als het roer radicaal om gaat. We moeten stoppen met oneindige economische groei op een planeet die simpelweg niet meegroeit. Daarbij vinden we een sociaal rechtvaardige transitie zeer belangrijk. De uitstoot van broeikasgassen wordt voornamelijk veroorzaakt door enkele grote vervuilers. Wij zeggen als Partij voor de Dieren: de vervuiler betaalt en duurzame sectoren geven we de ruimte. En voorzitter, laten we niet vergeten, wat je niet gebruikt aan energie hoef je natuurlijk ook niet op te wekken. Daarom moet er vol ingezet worden op energiebesparing. Je moet toewerken naar een nieuwe economie, een economie binnen de draagkracht van de aarde. Voorzitter, de klimaatverandering dreigt onbeheersbaar te worden. Daar moet verandering in komen. Rotterdam smeekt om andere, drastische keuzes. Het gaat om het belangrijkste onderdeel van onze toekomst, namelijk onze kinderen. De klimaatcrisis dient daadwerkelijk als een crisis behandeld te worden. Our house is on fire, zei Greta Thunberg. Maar om deze brand te blussen is het nodig om de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk te reduceren.

Overheden en fossiele bedrijven hebben nagelaten om tijdig te handelen naar de beschikbare kennis over klimaatverandering. Dat zien we ook aan recente rechterlijke uitspraken. En dat bracht ons allemaal in de huidige klimaatcrisis. Voorzitter, ruim 90% van de Rotterdamse CO2-uitstoot vindt plaats in ons havengebied. De energietransitie gebeurt

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1128

dus in de haven. Maar wat doet dit college? Dat zet alleen maar in op walstroom en wijst voor het overige in de haven naar het rijk. Voorzitter, de grote afwezige in deze plannen is de fossiele industrie. De fossiele industrie is een van de hoofdverantwoordelijken voor de klimaatcrisis. Het is totaal ongeloofwaardig dat de industrie die de problemen veroorzaakt nu de oplosser zou zijn van de problemen. Ik noem maar waterstof, dat alleen maar weer extra energie oplevert. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). U heeft een interruptie van mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd). Ja, mevrouw de voorzitter, de heer Van der Velden heeft het er steeds over dat de industrie moet verdwijnen uit onze haven en dat we allemaal moeten krimpen. Maar ondertussen zien we in Oost-Europa gewoon de bruinkoolmijnen, in Duitsland gaan de steenkoolmijnen weer open. Hebben we dan niet juist liever hier in deze haven dat we de industrie die we hebben verduurzamen en dat we ook onze kennis oproepen om zich daarvoor in te zetten in plaats van dat we maar onze ogen dichtdoen en denken: weet je, in onze bubbel gebeurt het niet, en dan zal het wel goed zijn in de wereld? De heer VAN DER VELDEN (pvdd).

Mevrouw Abrahamse, ik zie geen enkele verduurzaming bij de bedrijven, sterker nog, Shell heeft recent € 38 miljard winst gemaakt, heeft anderhalve week geleden op een persconferentie gezegd: wij stoppen met de verduurzaming, wij stoppen met onze groene ambitie en wij zetten vol in op nog meer olie te winnen. Laten we wel wezen, de fossiele industrie is de industrie van het verleden. De fossiele industrie is de werkgelegenheid van het verleden. En u als VVD blijft er maar op focussen, u begint zelfs over kernenergie. Denkt u überhaupt ooit eens een keer aan de generatie die nu drie, vier jaar oud is? Wat gaat u doen met het kernafval? Heeft u een oplossing? De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mijnheer Van der Velden, u heeft een interruptie van mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd). Ja, de heer Van der Velden ziet niet die verduurzaming, omdat hij er ook niet bij was toen we op bezoek gingen bij deze bedrijven en toen ze uitlegden hoe ze dus de doelstellingen die er al zijn gesteld om naar biofuels te gaan, om naar duurzame kerosine te gaan willen bewerkstelligen.

Ben ik teleurgesteld dat Shell vervolgens nu omdat wij ze wegjagen uit Nederland voor minder duurzame keuzes kiest op wereldniveau? Ja, maar dat is precies waarom we ze in Nederland moeten houden, en daar hen moeten helpen om die duurzaamheidsslag te maken, want het is ook de grootste investeerder in windparken in Nederland en dat is de energietransitie die ik wel zie, en dan met name op zee ben ik daar heel blij mee. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Ja, het is een beetje naïef als een klimaatwoordvoerder van een politieke partij één werkbezoekje brengt en dan gelijk alles gelooft wat daar gezegd wordt. Ik heb daar niet zo’n werkbezoekje voor nodig om bij Shell hun praatjes aan te horen. Die horen we al vaak genoeg elke dag. Ik ga uit van mijn eigen waarneming en ik heb al dat soort bezoekjes niet nodig om een oordeel te vellen. Voorzitter, wij zeggen daarom: stop ook met aan het handje te lopen van deze allesverwoestende industrie, de ecocide van een bedrijf als Shell is ongekend. Ga maar naar de Nigerdelta. Bij dat soort bedrijven zit ik liever niet aan tafel. Voorzitter, het is ook de industrie van het verleden, zoals ik al zei. Dus laten we ons richten op de industrie van de toekomst.

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1129

Voorzitter, de Partij voor de Dieren vindt dit klimaatactieplan slap en ambitieloos. En om dat te verstevigen komen wij met een aantal moties. Voorzitter, wist u dat de Nederlandse regering jaarlijks subsidies verstrekt aan de fossiele industrie ter waarde van € 17,5 miljard? Dat is per seconde tienduizenden euro’s. Voorzitter, subsidies voor de fossiele industrie zijn schadelijk voor onze planeet, omdat ze klimaatdoelen tegenwerken door de bestaande vervuilende industrieën te faciliteren, waaronder in Rotterdam. Ze landen hier in de Rotterdamse haven en ze dragen niet bij aan de broodnodige transitie naar klimaatneutraliteit en daarom werken ze onze eigen klimaatdoelen zelfs tegen. Voorzitter, daarom hebben wij een motie waarin wij het college verzoeken bij de regering aan te dringen fossiele subsidies naar nul terug te brengen. Voorzitter, dan het Havenbedrijf. We zien gewoon dat het Havenbedrijf feitelijk niets doet om de CO2-uitstoot in het havengebied omlaag te brengen, dat virtueel alle maatregelen voor CO2-reductie binnen de sector haven en industrie in de categorieën verwacht en beoogd vallen, dat onze klimaatdoelen op de helling zet. De gemeente, vinden wij, moet zich activistisch opstellen en alles uit de kast halen om de haven, onze haven, fossielvrij te krijgen.

Daarom hebben wij een motie waarin wij het college verzoeken zich als klimaatactivist op te stellen in het aandeelhouderschap van het Havenbedrijf Rotterdam, alleen positief te besluiten in aandeelhoudersvergadering als deze toewerken naar een fossielvrije haven en besluitenlijsten van deze aandeelhoudersvergaderingen te delen met de gemeenteraad. Voorzitter, dan komen we met de volgende motie over het Havenbedrijf Rotterdam. Wij zien dat het complex hier, het haven industrieel complex, voor grofweg 90% verantwoordelijk is voor de CO2-uitstoot in Rotterdam. Het merendeel van de maatregelen voor CO2-reductie zijn beoogd, dus dat houdt in dat ze misschien gaan plaatsvinden. Voorzitter, DCMR heeft gezegd in een doorrekening van het gemeentelijk klimaatbeleid uit mei 2023, recent nog, dat zij concluderen dat de doelstelling van 55% reductie aan CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990 niet behaald gaat worden. Voorzitter, er gebeurt veel te weinig op klimaatgebied en we doen niets om de CO2-uitstoot in de haven omlaag te brengen. Het enige wat we doen is verwijzen naar het rijk. Voorzitter, we kunnen deze cruciale opgave niet overlaten aan het Havenbedrijf Rotterdam, omdat dat een duidelijk commercieel belang heeft de fossiele industrie te dienen. Voorzitter, de gemeente moet het Havenbedrijf zo snel mogelijk nationaliseren om te kunnen aansturen op ten minste 55% in 2030.

Wij verzoeken daarom het college het aandeelhouderschap in het Havenbedrijf te benutten om deze onderneming te nationaliseren en dus weer onder te brengen als gemeentelijke dienst in de organisatie. Voorzitter, dan komen we met een motie waarin je alleen de zekere maatregelen moet laten meetellen. De omgevingsdienst DCMR rekent het Rotterdamse klimaat door en toetst of de gemeente haar CO2-reductiedoelen wel haalt. DCMR maakt daar gebruik van de categorieën zeker, verwacht of beoogd, om te duiden hoe realistisch het is dat maatregelen voor CO2-reductie worden doorgevoerd. Voorzitter, wij vinden dat verwachte of beoogde maatregelen misschien worden doorgevoerd, maar misschien ook niet, dat constateren we. In de meest recente doorrekening van 2023 zegt DCMR over eventuele zekerheid van maatregelen in de sectoren energie, sector haven en industrie bijvoorbeeld het volgende, ik citeer: de meeste maatregelen zijn geclassificeerd als beoogd. Dat geeft dus aan dat het nog niet zeker is of deze maatregelen gerealiseerd kunnen worden. Voorzitter, ik wil nogmaals benadrukken dat wij in deze klimaatcrisis geen tijd meer hebben. We hebben geen tijd meer om maar te kletsen en te bazelen over allerlei maatregelen. Er moet nu eens een keer actie komen.

En voorzitter, daarvoor verzoeken wij het college te stoppen met het meetellen van verwachte of beoogde maatregelen in het behalen van de eigen klimaatdoelstellingen en deze wijziging over te brengen aan de DCMR voor aanpassing van toekomstige doorrekeningen. Voorzitter, dan hebben we nog een amendement. Het amendement ꞌRotterdam klimaatneutraal in 2030ꞌ. Wij willen het volgende deelbesluit wijzigen. Er staat nu: het Klimaatactieplan Rotterdam als richtinggevend instrument voor de realisatie van het collegetarget. Dat is 25% reductie in 2025 en de Rotterdamse bijdrage aan de nationale doelstellingen voor 2030 is

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1130

55% en in 2050 klimaatneutraal. Wij willen dat wijzigen in de zin: het Klimaatactieplan Rotterdam als richtinggevend instrument om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Ik wil dat ook wel toelichten. Het huidige klimaatbeleid is slap, ambitieloos. Het collegetarget wil een kwart minder CO2 in de stedelijke omgeving, maar omdat de haven verantwoordelijk is voor 90% van de CO2-uitstoot, betekent dit dat het actieplan, dit klimaatactieplan tot doel heeft in vier jaar tijd de CO2-uitstoot met slechts 2,5% terug te dringen. We zijn op weg naar een klimaathel en het college doet er helemaal niets aan. Wij wel als Partij voor de Dieren en vandaar dit amendement. En met een klimaatneutraal Rotterdam in 2030 proberen we er alles aan te doen om de opwarming te beperken tot anderhalve graad boven pre-industrieel niveau. Dat was het voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Van der Velden heeft de volgende moties en het volgende amendement ingediend. Motie 11.

Stop met fossiele subsidies ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van het Klimaat Actieplan Rotterdam; constaterende dat: - de Nederlandse regering jaarlijks subsidies verstrekt aan de fossiele industrie ter waarde van € 17,5 miljard euro (€17.500.000.000); - driehonderd economen van verschillende academische instellingen eind november in een opinieartikel aangeven om wat voor subsidies het gaat, te weten: "belastingsubsidies, bijvoorbeeld om kortingen op de energiebelasting voor grootgebruikers (zoals TataSteel), vrijstellingen van accijnzen (op kerosine voor vliegtuigen, en op diesel en stookolie voor de binnenvaart) en belastingvrijstellingen voor elektriciteitsopwekking (voor bijvoorbeeld kolencentrales)"; overwegende dat: - subsidies voor de fossiele industrie schadelijk zijn voor de planeet omdat ze klimaatdoelen tegenwerken, door bestaande vervuilende industrieën te faciliteren; - fossiele subsidies tevens landen in de Rotterdamse haven, niet bijdragen aan de broodnodige transitie naar klimaatneutraliteit en daarom onze eigen klimaatdoelen tegenwerken; verzoekt het college: - bij de regering aan te dringen fossiele subsidies naar € 0 terug te brengen; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. R.T.J. van der Velden Motie 12.

Gemeente wordt klimaatactivist ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van het Klimaat Actieplan Rotterdam; constaterende dat: - Havenbedrijf Rotterdam een eigen onderneming is, nadat het als Gemeentelijk Havenbedrijf per 1 januari 2004 door de gemeente Rotterdam werd verzelfstandigd;

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1131

- deze onderneming de Rotterdamse haven uitbaat door uitgifte van bedrijfsterreinen en het innen van havengelden; - de gemeente voor 70,8% aandeelhouder is van het Havenbedrijf Rotterdam; overwegende dat: - het Havenbedrijf Rotterdam feitelijk niks doet om de CO2-uitstoot in het havengebied omlaag te brengen; - virtueel alle maatregelen voor CO2-reductie binnen de sector Haven & Industrie in de categorieën 'Verwacht' en 'Beoogd' vallen, wat onze klimaatdoelstelling op de helling zet; - de gemeente zich activistisch moet opstellen en alles uit de kast moet halen om de haven fossielvrij te krijgen; verzoekt het college: - zich als klimaatactivist op te stellen in het aandeelhouderschap van het Havenbedrijf Rotterdam; - alleen positief te besluiten in aandeelhoudersvergaderingen als deze toewerken naar een fossielvrije haven; - besluitenlijsten van deze aandeelhoudersvergaderingen te delen met de raad; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. R.T.J. van der Velden Motie 13.

Nationaliseer de haven ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van het Klimaat Actieplan Rotterdam, constaterende dat: - Havenbedrijf Rotterdam een eigen onderneming is, nadat het als Gemeentelijk Havenbedrijf per 1 januari 2004 door de gemeente Rotterdam werd verzelfstandigd; - deze onderneming de Rotterdamse haven uitbaat door uitgifte van bedrijfsterreinen en het innen van havengelden; - de gemeente voor 70,8% aandeelhouder is van het Havenbedrijf Rotterdam; voorts constaterende dat: - het haven industrieel complex voor grofweg 90% verantwoordelijk is voor de CO2-uitstoot in Rotterdam, binnen de sectoren 'Haven en Industrie' en 'Energiesector' (i.e.

de kolencentrales); - het merendeel van de maatregelen voor CO2-reductie zijn beoogd, dus dat ze misschien plaatsvinden; - DCMR in een doorrekening van het gemeentelijk klimaatbeleid uit mei 2023 concludeert dat de doelstelling van 55% reductie aan CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990 niet wordt behaald; overwegende dat: - er veel te weinig gebeurt op klimaatgebied en dat we niks doen om de CO2-uitstoot in de haven omlaag te brengen; - we deze cruciale opgave niet kunnen overlaten aan het Havenbedrijf Rotterdam, omdat zij een duidelijk commercieel belang heeft de fossiele industrie te dienen; - de gemeente het Havenbedrijf Rotterdam zo snel mogelijk moet nationaliseren om te kunnen aansturen op ten minste 55% in 2030;

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1132

verzoekt het college: - het aandeelhouderschap in Havenbedrijf Rotterdam te benutten om deze onderneming te nationaliseren en dus weer onder te brengen als gemeentelijke dienst in de organisatie; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. R.T.J. van der Velden Motie 14. Alleen zekere maatregelen meetellen ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 22 juni 2023, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van het Klimaat Actieplan Rotterdam; constaterende dat: - Omgevingsdienst DCMR het Rotterdamse klimaatbeleid doorrekent en toetst of de gemeente haar CO2-reductiedoelen behaalt; - DCMR gebruik maakt van de categorieën 'Zeker', 'Verwacht' of 'Beoogd' om te duiden hoe realistisch het is dat maatregelen voor CO2-reductie worden doorgevoerd; - alle categorieën thans worden meegeteld in het eindresultaat; overwegende dat: - verwachte of beoogde maatregelen misschien worden doorgevoerd, maar misschien ook niet; - in de meest recente doorrekening van mei 2023 DCMR over eventuele zekerheid van maatregelen in de sectoren 'Energiesector' en 'Haven en Industrie' bijvoorbeeld het volgende zegt: "De meeste maatregelen zijn geclassificeerd als beoogd.

Dit geeft aan dat het nog niet zeker is of deze maatregelen gerealiseerd kunnen worden."; van mening dat: - we geen valse verwachtingen moeten scheppen en daarom alleen zekere maatregelen moeten presenteren aan de Rotterdammers die dromen van een klimaatneutrale toekomst; verzoekt het college: - te stoppen met het meetellen van verwachte of beoogde maatregelen in het behalen van de eigen klimaatdoelstellingen; - deze wijziging over te brengen aan DCMR, voor aanpassing van toekomstige doorrekeningen; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. R.T.J. van der Velden Amendement D. Rotterdam klimaatneutraal in 2030 ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 23 juni 2022, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van de drieëntwintigste wijziging van de Algemene plaatselijke verordening Rotterdam 2012; besluit: - het Herzien Ontwerpbesluit Klimaat Actieplan Rotterdam als volgt te wijzigen:

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1133

navolgend deelbesluit: - "het Klimaat Actieplan Rotterdam als richtinggevend instrument voor de realisatie van de collegetarget (25% CO2-reductie in 2025) en de Rotterdamse bijdrage aan de nationale doelstellingen voor 2030 (55% reductie) en 2050 (klimaatneutraal);" te wijzigen in: - "het Klimaat Actieplan Rotterdam als richtinggevend instrument om in 2030 klimaatneutraal te zijn;" w.g. R.T.J. van der Velden Toelichting Het klimaatbeleid is slap, ambitieloos. Het collegetarget wil een kwart minder CO2 in de stedelijke omgeving. Omdat de haven verantwoordelijk is voor 90% van de CO2-uitstoot in Rotterdam, betekent dit dat het actieplan tot doel heeft in vier jaar tijd de CO2-uitstoot met slechts 2,5% terug te dringen. We zijn op weg naar de klimaathel en het college doet er niets aan. Wij wel. Vandaar dit amendement. Met een klimaatneutraal Rotterdam in 2030 proberen we er alles aan te doen de opwarming te beperken tot anderhalve graad boven preindustrieel niveau. De moties en het amendement zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). De heer Coşkun is spreker op dit onderwerp. De heer COŞKUN (sp). Ja voorzitter, ik wilde eigenlijk gewoon zeggen: ik ben het volledig eens met de Partij voor de Dieren, dus ik hoef dat verhaal niet te herhalen.

Want ik kan het natuurlijk niet zo mooi verwoorden als de heer Van der Velden en ik heb er ook niet zoveel verstand van. Maar ik heb toch nog twee vragen voor de wethouder maar ook voor ons allen. Aan de ene kant hebben we natuurlijk Extinction Rebellion, waarbij sommigen, zelfs leden van deze zaal zich vastlijmen op de snelweg. Daar zitten ook partijgenoten van mij bij, die andere dingen doen. Dat is hartstikke goed, maar als dus die hel en verdoemenis… waar blijft de hoop? Dus ik heb de hoop nog niet gevonden. Hoe moeten we dat dan doen? En als we fossiel sluiten, ik ben het er volledig mee eens, waar blijft dan de werkgelegenheid? Ik deed net de suggestie aan mevrouw Abrahamse dat de mensen in de vuile industrie in de schone industrie gaan werken. Maar ja, zij zei dat het zo niet werkt. Dat is te simpel. Maar wij zijn wel graag voor dat soort oplossingen. Dus die werkgelegenheid die toch heel belangrijk is in die haven, waar de heer Van der Velden het over had, vinden wij dat je niet zomaar achteloos dicht kan doen. Dus voorzitter, is het dan niet een goed idee, en dat zeg ik tegen de wethouder, als ze misschien ook even oplet, want die wil een burgerberaad instellen, om dat dilemma, van die klimaatrechtvaardigheid, nu eens voor te leggen aan die honderd Rotterdammers.

Dus hoe zorgen we er nu voor dat die transitie niet ten koste gaat van de werkgelegenheid, want ja, er moet wel iedere dag boter bij de vis. O nee, die vis kan niet meer, maar wel het plantaardige voor boter bij plantaardige vis, zodat je nog met een boterham naar je werk kan. Leg dat nu eens voor aan dat burgerberaad, wil ik voorstellen. Verder voorzitter, dacht ik eerst: ik zag een artikeltje in krant afgelopen dinsdag. Daar staat: uitstel is het meest realistische doel voor 2030. Dat is natuurlijk een beetje cynisch want het is van de Speld, maar al die beoogde doelen, als je dit leest denk je: dan wordt het dat. Het meest realistische doel is de verwachting volgens experts, dat we voor 2030 al te laat zijn. Zij verwachten dat uitstel op zijn vroegst in 2035 zal plaatsvinden. Dat was het voorzitter.

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1134

De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Dank u wel mijnheer Coşkun. Geen sprekers meer op dit agendaonderwerp? Dan geef ik nu het woord aan de wethouder. Wethouder Zeegers, aan u het woord. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ja voorzitter, mag ik heel even van de gelegenheid gebruikmaken om een kleine stop te maken, een sanitaire stop, omdat ook alle moties nog niet binnen zijn. Het is ook wel prettig dat ik even met mijn collega kan kijken wie welke motie doet. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Prima, dan schorsen wij voor vijf minuten tot 11.30 uur. (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Dames en heren, wilt u plaatsnemen als u in de zaal bent? Dan kunnen wij de vergadering weer hervatten of uw gesprekken die u wilt voeren op de gang of in de koffiekamer voortzetten. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Zeegers. Mevrouw Zeegers, er is een aangepaste motie van mevrouw Morkoç op dit punt. Wellicht dat het goed is om haar eerst het woord te geven. Mevrouw MORKOÇ (gl). Dank u wel voorzitter. Een kleine aanpassing in de eerste en enige bullet van het amendement ꞌDeelnemen van de haven aan het KARꞌ. De eerste zin is gewijzigd.

Dat is nu: we sturen vanuit onze aandeelhoudersrol op de deelneming het Havenbedrijf Rotterdam om de haven van Rotterdam te ondersteunen in hun inzet op het tegengaan van klimaatverandering. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Morkoç heeft het volgende amendement ingediend. Amendement B1. Deelnemen van de haven aan het KAR ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 22 juni 2023 ter bespreking agendapunt 6.1 Het Klimaat Actieplan Rotterdam; besluit het volgende leidende principe toe te voegen als zesde leidende principe: - We sturen vanuit onze aandeelhoudersrol op de deelneming het Havenbedrijf Rotterdam om de haven van Rotterdam te ondersteunen in hun inzet op het tegengaan van klimaatverandering. w.g. M.Y. Morkoç Toelichting De haven heeft een grote verantwoordelijkheid voor het bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot en het tegengaan van klimaatverandering. Waar de haven al een hoop plannen heeft om dit voor elkaar te krijgen, schuift de gemeente haar verantwoordelijkheid volledig naar de haven. De haven vraagt om bestuurlijke sturing vanuit de gemeente en een samenwerking met de wethouders Klimaat en Haven. Door het toevoegen van het leidende principe neemt de gemeente haar verantwoordelijkheid en kan de samenwerking tussen gemeente en haven op het gebied van klimaat worden versterkt.

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1135

Het amendement is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Ik geef dan nu het woord aan wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ja, dank u wel voorzitter. Dank voor alle bijdragen vanuit de raad en ook de kritische aansporingen die ik van u zeker ook hoor en ondervind. Zelf vind ik het heel goed en fijn dat wij met elkaar een aantal commissievergaderingen al hebben doorgesproken over hoe we nu die klimaatcrisis, die klimaatverandering moeten aanpakken. Van links tot rechts, eigenlijk voel ik bij allen wel de betrokkenheid en ook de urgentie om aan de slag te gaan, zij het met bij iedereen wat andere invalshoeken en kleuren daarbij. Maar ik denk dat die urgentie wordt gedragen en gevoeld en ook zeker door dit college. Dus ik denk dat dat belangrijk is om te noteren met elkaar, dat we niet twijfels hebben over de doelstelling dat we met CO2-reductie bezig moeten zijn, of zoals Volt ook inbrengt, andere broeikasgassen, of ook luchtvervuiling. Dat is nu wat minder aan de orde geweest, maar dat heb ik ook in andere beraadslagingen vaak meegekregen. We zijn het er allemaal mee eens: dat moet gewoon naar beneden en de een ziet een andere weg naar succes dan de ander. En ik denk dat dat een belangrijke notie is.

Voor het college en voor mij als wethouder is het ook belangrijk dat we sturen op zaken die het meeste impact hebben. We moeten gaan over die impact en dat hoor ik u ook de hele tijd zeggen. De vertaling die wij als college daarvan maken is dat wij moeten zorgen dat wij op die uitvoering zitten. We zijn het eens met elkaar over de doelstellingen en over de ambities, maar het gaat over zoveel mogelijk snelheid in die uitvoering en ook daarom onze bestuurlijke aandacht ook op die uitvoering richten en niet te lang blijven praten over doelstellingen die we allemaal kennen en waar we allemaal achter staan. Ik voel mij ook enigszins gesteund omdat ik net twee dagen in Stuttgart ben geweest bij de Urban Future Conference en ik dacht: dat is een mooi haakje, want die komt volgend jaar naar Nederland en dan zijn wij de organisator daarvan. Dan hebben we het er heel veel over hoe in al die verschillende steden in de hele wereld de klimaataanpak wordt gedaan en daar wordt ook gezegd: juist in de praktijk vind je de oplossing. Daar zitten de problemen en daar zit de oplossing. Dus daar moeten we echt met elkaar op focussen en ik ben ook blij dat we dat hier ook mee hebben gedaan. Het tweede punt dat ik wil maken is dat wij als college ook willen vertrouwen op de kracht van anderen.

Het is een illusie om te denken dat je vanuit de gemeente, als een soort top-down, alles en de hele samenleving kan veranderen. Dat is onmogelijk, zeker bij zoiets complex en ingewikkelds als de klimaataanpak. Dus je hebt te vertrouwen op de kracht van anderen. Het betekent wel dat je daarin critical friends, dat vind ik een mooie term, moet zijn, dus elkaar ook aansporen, aanjagen. Vandaar ook dat we hebben gekozen om niet door te gaan met overlegstructuren, maar juist die aanjaagfunctie aan te zetten, zodat we weten wat er in de samenleving speelt, dat een boost kunnen geven, maar niet de illusie moeten hebben dat wij daar vanuit top-down nog eens eventjes helemaal een kader overheen moeten zetten. Het is een aanpak die past bij dit college en waarvan ik denk dat we ook de meeste impact gaan krijgen, doordat we anderen aanjagen en inspireren, het goede voorbeeld geven en stimuleren daar waar mogelijk. Als laatste wilde ik nog zeggen dat dat ook maakt dat vanuit dit college het heel erg belangrijk is, dat is een fundamentele keus geweest, om ook juist die klimaataanpak te beleggen bij de wethouders die daadwerkelijk ook die portefeuille hebben, dus dat de verduurzaming van de haven mijn collega-wethouder Simons dus in zijn pakket heeft. Bij mobiliteit de heer Karremans. Als het gaat om de organisatie de heer Struijvenberg.

Als het gaat om werkgelegenheid, ook een belangrijke, arbeidskrachten, werk ik nauw samen met wethouder Versnel. Zo kunnen we nog wel doorgaan en ik vind het dus ook belangrijk om die kracht van het college helemaal in te zetten om die doelen te bereiken. Ik geloof ook dat het niet anders kan, dus het is een principiële keuze om het ook zo te doen. Ik

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1136

geloof ook niet, en dat is al een beetje een voorschot, dat de wethouder Klimaat over alles zou moeten gaan. Ik denk dat dat een verzwakking van onze aanpak zou betekenen. Dus ik geloof er echt fundamenteel in dat we het zo moeten doen, vertrouwen op de kracht en inzet van anderen. Dat maakt ook dat als het gaat om het klimaatactieplan, ik het belangrijk vind dat dat plan gaat over mitigatie. Het gaat over het reduceren van CO2 en aanpalende zaken. Dus je kunt ook nog wel enigszins over luchtvervuiling, roetdeeltjes, methaan, dat zou er allemaal onder kunnen vallen voor zover dat meetbaar is, maar ik zou toch willen voorkomen dat we ook klimaatadaptatie hier helemaal meenemen in het plan. Ik vind het goed dat wij in de uitwerking en in de uitvoering zoveel mogelijk de samenhang zoeken. Ik kan er een concreet voorbeeld voor geven, dat ik met scholen in gesprek ben om zonnepanelen op hun daken te leggen maar dat ook te doen, dus eerst een groen dak en daarboven dan de zonnepanelen, zodat je meerdere doelstellingen haalt. Dus in de uitvoering moeten we zoveel mogelijk samenwerken en doen, maar ik wil toch voorkomen dat je één overkoepelend plan van alles gaat neerzetten, waar ongelofelijk veel tijd in gaat zitten, en dat in de uitvoering echt niet tot meer resultaat gaat leiden. Dus dat even als inleidende beschietingen.

Dan ga ik in op de verschillende bijdragen van alle fracties en op de moties. Ik denk bij GroenLinks de belangrijkste opmerkingen, vragen te hebben gedaan, dus ik ga over naar de moties. U stuurt aan op veel meer urgentie en veel meer plan. Ja, ik denk dat het klimaatactieplan toch echt iets is waarin wij onze doelstellingen heel scherp neerzetten, CO2-reductie. We hebben het ook over de aantallen kilometer zonnepanelen, over aardgasvrij, over de hoeveelheid vve’s die we gaan ondersteunen, dus indicatoren genoeg. We meten dat, we zijn transparant in die meting, dus daarmee ook willen we collectieve acties stimuleren, dat is ook de kracht van samenwerking. En we zijn transparant in de projecten die daaronder hangen, dus dat is hoe wij denken toch maximale impact te kunnen bereiken. Mogelijk verschillen we daarover dan enigszins van mening. Dan ga ik uw moties af. In de motie ꞌTijd voor klimaatactie, hang het aan de grote klok!ꞌ vraagt u om een klok ergens in de stad op te hangen om juist ook die urgentie inzichtelijk te maken in de stad. Ik zal deze motie ontraden omdat het wel degelijk echt geld kost. Het is ook iets wat onderhouden moet worden, dus er is geen financiële dekking voor en vandaar dat ik deze niet uitvoerbaar acht. U heeft verder een amendement ꞌGezondheid in KARꞌ.

Daarin zegt u: zet ook als leidend principe in het KAR in te zetten op maatregelen die zich bevinden op het raakvlak van gezondheid en het tegengaan van klimaatverandering. Maar in uw toelichting heeft u het heel erg over vergroening van de stad en dat zette mij enigszins op het verkeerde been. Als het zou gaan over milieu-impact vanwege bijvoorbeeld luchtvervuiling, CO2, dat zijn vaak maatregelen die samenhangen, dan kan ik me voorstellen dat we die milieu-impact ook meenemen in de vervolgsessies. Maar in de toelichting gaat hij heel erg over vergroening. Als u een andere toelichting zou geven, dan zou ik hem oordeel raad kunnen geven, maar hierbij druist hij echt in. Klimaatadaptatie gaat echt in het plan van Weerwoord. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Dank u wel voorzitter. Ook daar wilden we natuurlijk de connectie maken tussen het Rotterdams Weerwoord en dit plan, maar onder in de toelichting gaan we het wel echt hebben over CO2 en lucht en mobiliteit volgens mij ook. Dus er komt eigenlijk ook wel in wat u wilt. Alleen zou het eerste stukje er dan uit moeten, maar het lijkt me niet nodig om dat er echt uit te halen. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ik zie echt alleen maar groen, groene parken en zo. En ik ben daar helemaal voor, laat dat helder zijn. Maar ik zie hier niet iets over iets anders in staan.

Dus mogelijk kunt u daar nog heel even naar kijken, want ik wil echt voorkomen… Weerwoord is een programma dat op zichzelf ontzettend mooi en goed is en al deze doelen nastreeft. Maar ook belangrijk om de focus te houden op waar dit over gaat.

raadsvergadering van 22 juni 2023

Notulen pagina

1137

De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Met uw toestemming ga ik dan even de toelichting aanpassen. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Fijn, dat zie ik graag tegemoet en dan kunnen we daarmee verder. Vervolgens zegt u, meten is weten. Veel discussie over hoeveel je moet meten en de uitvoering. Ik denk dat ik in mijn introductie helder ben geweest over hoe ik daarnaar kijk. Heel veel is al bekend. Een extra meetmoment gaat ons geld kosten. Wij betalen voor deze metingen die DCMR doet. We betalen al een behoorlijk bedrag aan DCMR en dit kost gewoon extra geld. Ik zou dat geld inderdaad graag besteden aan extra mensen voor vergunningverlening als we die kunnen vinden dan aan een onderzoeker extra. Ik ontraad dus deze motie. Hij kost geld en heeft dus geen dekkingsvoorstel, maar ik zou er ook inhoudelijk gezien niet voor zijn om het geld dat we dan aan DCMR geven aan nog meer meetinstrumenten te besteden. Verder heeft u de motie ꞌAmbitie van 55% naar 60%ꞌ. Ik begrijp uw oproep helemaal. Tegelijkertijd hebben wij afspraken gemaakt in ons coalitieakkoord, dus deze moet ik ontraden. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). U heeft een interruptie van mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Dank u wel.

Ik wil de wethouder nog één keer proberen duidelijk te maken dat het hebben van een doelstelling die staat in het coalitieakkoord, die 55%, en de ambitie uit te breiden naar 60%, zodat je zeker weet dat je die 55% haalt, precies wat eigenlijk D66 landelijk ook doet, dat is wat hier staat. Dus dat valt buiten het coalitieakkoord en is mogelijk. De VOORZITTER (mevrouw Mohamed-Hoesein). Wethouder Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66) (wethouder). Ja, ik heb al eerder gezegd: eigenlijk zou je ambitie moeten zijn 100% volgend jaar. Maar wij gaan ervoor, we hebben die 55% afgesproken, dat is wat wij in ons coalitieakkoord hebben afgesproken. Alles wat meer kan, ik denk dat iedereen dat wil, maar ik zal deze motie toch echt ontraden om die reden. Dan over naar de bijdrage van Leefbaar Rotterdam. U heeft een helder betoog over waar u staat ten opzichte van de klimaataanpak van de gemeente Rotterdam en u zegt ook heel veel zaken te ondersteunen, maar met name ook uw focus op het haven industrieel complex belangrijk te vinden. Mijn collega-wethouder Simons zal vooral daarop ingaan. Ook u doet een pleidooi voor eigenlijk een verbreding van die aanpak. Ik heb net aangegeven dat ik een warm voorstander ervan ben om juist dit klimaatactieplan op mitigatie neer te zetten en voor klimaatadaptatie hebben wij het Weerwoord.