20210318- Notulen van de raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen van de raadsvergadering van 18 maart 2021 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 4.

Kurvers, de heer S. de Langen, de heer R. Moti, mevrouw R.A. Vermeij en de heer B. Wijbenga-van Nieuwenhuizen. Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders 1. Opening en mededelingen

Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb, met dien verstande dat het voorzitterschap bij agendapunt 33 is waargenomen door mevrouw C.M. Zeegers. Tegenwoordig zijn 45 leden, namelijk: mevrouw C. Aafjes-van Aalst, de heer F. Achbar, mevrouw N. Arsieni, de heer S.R.T. van Baarle, de heer N. Balwantsingh, de heer E. Büyükçifci, de heer B. van Drunen, mevrouw E.H. DuijmWickerhoff, de heer B.J. Eerdmans, de heer M.G.J. van Elck, de heer G.J. Engberts, mevrouw E.C. Eskes, mevrouw D.A. van Groningen, mevrouw T.C. Hoogwerf, de heer E. Jami, de heer K. Jonker, de heer V.P.G. Karremans, mevrouw A. Kockelkoren, de heer G.F.E. Koster, de heer S.F. Lammering, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, de heer S. Leewis, de heer M.J.P. Meeuwissen, mevrouw N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein, de heer B. van Noppen, de heer J.P. Postma, de heer J.W. van Putten, mevrouw L.L.P.R. Roest, de heer R.C.J. de Roon, de heer B. van Schaik, de heer R.G.C. SegersHoogendoorn, de heer R.A.C.J. Simons, de heer J. Smet, de heer D.P.A. Tak, de heer R.T.J. van der Velden, de heer J.W. Verheij, mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, de heer T.B. Versnel, de heer T.J. Vonk, mevrouw E.S. Walgenbach, mevrouw I. van Wifferen, de heer E. Yigit, mevrouw D. Yildirim, mevrouw C.M. Zeegers en de heer A. van Zevenbergen. Namens het college zijn tegenwoordig mevrouw J. Bokhove, de heer A. Bonte, de heer A.H.P. van Gils, de heer M.K.A. Grauss, de heer S.

Kasmi, de heer S.A.

De VOORZITTER. Goedemorgen. Ik hoop dat iedereen online is en aangesloten is op deze raadsvergadering. Ik open de vergadering van de gemeenteraad van Rotterdam. Ik heet allen van harte welkom, ook de mensen die de raadsvergadering volgen van elders, onze ambtenaren en de vertegenwoordigers van de media. Ik heb een bericht van verhindering ontvangen. Wethouder Van Gils is vanaf vanmiddag 13.00 uur afwezig in verband met persoonlijke omstandigheden. Voordat we deze vergadering voortzetten, zal de griffier een ronde maken om vast te stellen welke leden aan deze vergadering deelnemen. De griffier zal de lijst in alfabetische volgorde afwerken. Ik roep u op, nadat uw naam is genoemd, uw deelname te bevestigen met beeld en geluid. Ik geef graag de griffier het woord. De GRIFFIER. Ben ik hoorbaar? Ja. Mevrouw Aafjes-Van Aalst. Mevrouw AAFJES-VAN AALST (lr). Een hele goedemorgen allen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Goedemorgen voorzitter en griffier. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Arsieni. Mevrouw ARSIENI (d66). Een hele goedemorgen. raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

469

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Baarle, hoor ik net, is nog niet ingelogd. Dus dat proberen we zo nog even. Mijnheer Balwantsingh.

De heer EERDMANS (lr). Ik kan niks horen.

De heer BALWANTSINGH (pvda). Aanwezig.

De heer EERDMANS (lr). Kunt u mij horen griffier? Oh sorry.

De GRIFFIER. Aanwezig. Mijnheer Büyükçifci.

De GRIFFIER. Ja. Het is goed. Akkoord.

De GRIFFIER. Nou ja, wij hem wel.

De heer EERDMANS (lr). Oh ja. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Goedemorgen.

De GRIFFIER. Mevrouw Van Groningen.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Drunen.

Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Een hele goedemorgen voorzitter en griffier. Goed u weer te zien.

De heer VAN DRUNEN (lr). Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Duijm-Wickerhoff. Mevrouw DUIJM-WICKERHOFF (lr). Goedemorgen. Succes allemaal. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Eerdmans schijnt toch te komen, hoor ik net. Die vraagt om de inlogcode van de raad. Dus dat proberen we anders zo nog wel even. Mijnheer Van Elck.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Goedemorgen. Ik zal even een lichtje aandoen. De GRIFFIER. Ja, precies. Even mooi uitgelicht. Mevrouw HOOGWERF (lr). Yes. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Jami.

De heer VAN ELCK (lr). Goedemorgen. De heer JAMI (lr). Goedemorgen. De GRIFFIER. Mijnheer Engberts. Goedemorgen trouwens, sorry.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Jonker.

De heer ENGBERTS (pvda). Goedemorgen griffier en voorzitter.

De heer JONKER (sp). Goedemorgen.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Chaos hier. Mevrouw Eskes.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Karremans.

Mevrouw ESKES (cda). Een goedemorgen.

De heer KARREMANS (vvd). Ja, goedemorgen griffier.

De GRIFFIER. Ja, goedemorgen. Wij horen dat mijnheer Eerdmans inmiddels is ingelogd. Goedemorgen. Bent u hoorbaar mijnheer Eerdmans? Even met geluid graag. Mijnheer Eerdmans?

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Goedemorgen.

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

470

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Koster.

De heer VAN PUTTEN (lr). Goedemorgen mevrouw de voorzitter. Ik bedoel: voorzitter en mevrouw de griffier. Goedemorgen.

De heer KOSTER (lr). Goedemorgen allemaal.

De GRIFFIER. Ik wou al zeggen, ik ben snel gepromoveerd hier. Goedemorgen. Mevrouw Roest.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Lammering.

Mevrouw ROEST (gl). Goedemorgen allemaal.

De heer LAMMERING (pvda). Goedemorgen allemaal.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer De Roon.

De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Lansink-Bastemeijer. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Goedemorgen vanuit het huis waar de VVD-vlag fier wappert. Er is niks wat de democratie tegenhoudt. Ik wens u een fijne vergadering en ik wens u een goede ochtend mevrouw de griffier en mijnheer de voorzitter. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Goedemorgen allemaal. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Noppen, ik weet niet of hij al ingelogd is? Nog niet. Daar komen we zo op terug. Mijnheer Postma. De heer POSTMA (gl). Present, goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Putten.

De heer DE ROON (d66). Ja, goedemorgen voorzitter. Hier geen vlag, maar wel een goed gevoel. Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Schaik. De heer VAN SCHAIK (lr). Goedemorgen mevrouw de griffier en voorzitter, burgemeester Aboutaleb. De GRIFFIER. Goedemorgen mijnheer Van Schaik. Mijnheer SegersHoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Goedemorgen griffier en voorzitter. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Simons. De heer SIMONS (lr). Goedemorgen uit de stad die veel positieve lijstjes aanvoert, maar vandaag helaas op een verkeerd lijstje. Nog steeds niet de stemmen geteld in Rotterdam. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Smet. De heer SMET (gl). Goedemorgen. Vanuit het stadhuis dit keer. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Tak. De heer TAK (pvda). Ook live vanuit het stadhuis. Goedemorgen.

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

471

De GRIFFIER. Goedemorgen. Wat een gezelligheid. Mijnheer Van der Velden.

Mevrouw YILDIRIM (pvda). Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Zeegers.

De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Goedemorgen voorzitter. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Verheij is later. Ik weet niet of hij al ingelogd is? Nee. Daar komen we dan later op terug. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Goedemorgen, present vanuit het stadhuis waarop de Rotterdamse vlag fier staat te wapperen, de belangrijkste vlag die er is, want eigenlijk doen al die politieke vlaggen er niet toe. Het gaat om het stadhuis. Ik ben er. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Versnel. De heer VERSNEL (vvd). Nou, die VVDvlag is ook wel heel belangrijk hoor, maar goedemorgen allen.

Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Goedemorgen. De GRIFFIER. Goedemorgen. Dan is mijnheer Van Baarle als het goed is inmiddels present. De heer VAN BAARLE (denk). Goedemorgen lieve mensen. De GRIFFIER. Goedemorgen. En mijnheer Van Noppen, is die al ingelogd? Ja. De heer VAN NOPPEN (nida). Goedemorgen.

De GRIFFIER. Mijnheer Vonk. De heer VONK (cu-sgp). Goedemorgen griffier. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Walgenbach. Mevrouw WALGENBACH (d66). Goedemorgen allemaal. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Goedemorgen griffier en goedemorgen voorzitter. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mijnheer Yigit. De heer YIGIT (denk). Goedemorgen allemaal. De GRIFFIER. Goedemorgen. Mevrouw Yildirim.

De GRIFFIER. Ja. Beeld en geluid. Goedemorgen mijnheer Van Noppen. Mijnheer Verheij heeft aangegeven wat later te zijn. Dus daar komen we later op terug. Ik geef het woord aan de voorzitter. De VOORZITTER. Dank u zeer griffier. We hebben een quorum. Dus we kunnen deze vergadering aanvangen. Ik stel vast dat er voldoende raadsleden aanwezig zijn. De vergadering wordt dus op afstand gehouden via digitale wegen. Dat geldt voor de raadsleden en voor de wethouders en ook de besluitvorming vindt vandaag op een afstand plaats. Aan het begin van deze vergadering wil ik u nog een aantal praktische instructies geven. Die kent u natuurlijk allemaal wel, maar ik herhaal ze nog een keer. Ik geef ze u graag nog even mee. Als u het woord wenst, of een interruptie wilt plegen, dan klikt u op het zogenaamde groene handje en wacht u totdat ik u het woord geef en u zichtbaar in beeld bent. Dan kunt u deelnemen aan de

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

472

vergadering dan wel dat u het in de eventchat aangeeft, daartoe een wens kenbaar maakt. Wij houden dat ook in de gaten. Ten slotte: om te voorkomen dat de stream aan het einde van de dag uitvalt, zal u vanavond, als de avondvergadering eventueel aanvangt, gevraagd worden helemaal uit te loggen en opnieuw in te loggen. Dat is een les van een aantal weken geleden, anders lopen we het risico dat het systeem vastloopt. 2. Vaststelling van de agenda van de raadsvergadering van 18 maart 2021 De VOORZITTER. Ik ga met u mee naar agendapunt 2, de vaststelling van de agenda van de raadsvergadering van vandaag, 18 maart 2021. Ik zal eerst als voorzitter een aantal zaken met u doornemen. Aan het einde bied ik u de gelegenheid om iets te zeggen over de agenda of om dingen aan de orde te brengen. Ik stel u voor om de stemopnemingen bij agendapunt 7, 8 en 9 tijdens de lunchpauze te doen en de uitslagen daarvan ook na afloop van de lunchpauze bekend te maken. Dat betekent ook dat als er nog leden zijn die hun stembiljetten nog wensen in te leveren ik hen zou willen verzoeken om dat alsnog bij de griffier voor de lunchpauze te doen. Er is één verzoek voor een beraadslaging ontvangen van NIDA, 50PLUS, DENK en de SP: ‘Geen stemrecht voor Bloemhof en de Afrikaanderwijk’. Wenst iemand hierover het woord? Mijnheer Büyükçifci. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida).

Ja voorzitter, we hebben die aanvraag ingediend. De voorkeur ging ernaar uit om het dinsdagavond te bespreken. Het was een spoedaanvraag. Een vijfde van de raad hebben we zeg maar weten te mobiliseren om die aanvraag in te dienen. Helaas hebben we niet voldoende draagvlak kunnen creëren om het op dinsdagavond te bespreken. We gaan het dus nu bespreken. Ik zou het wel enorm

waarderen als we de spreektijd kunnen opplussen, zodat we zo meteen in ieder geval bij dat agendapunt gewoon echt goed en grondig met elkaar hier het debat over kunnen voeren. De VOORZITTER. Mijnheer Büyükçifci, ik heb straks nog een voorstel voor de spreektijd. Dan kunt u daar het punt kwijt. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Dat is goed, maar dat heb ik dus nu al meegegeven. Ik hoop op mijn steun van mijn collega’s hierin. Nou ja goed, ik heb het democratisch proces gewoon hoog staan en los van de politieke kleur of wat dan ook en wat er ook gebeurt, ik vind het in ieder geval belangrijk dat we dit goed bespreken en in alle openbaarheid hier ook met elkaar de discussie over voeren. Daar hecht ik echt veel waarde aan. De VOORZITTER. We zijn openbaar en we hebben een agendapunt straks. Dan doe ik u een voorstel voor de spreektijd. Dan is dit daar aan de orde. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ja. De VOORZITTER. Goed. Mijnheer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, bij dit agendapunt zou ik graag ook de ernstige dreiging van het verscheuren van stemmen van de PVV en FvD willen bespreken. Dat wordt nu een beetje weggemoffeld. Er zijn verschillende mensen die aangifte willen doen daarover. Ik heb er schriftelijke vragen over gesteld. Ik zou willen verzoeken om dat ook bij dit debat te betrekken. Als dat erbij betrokken kan worden dan steunt de PVV dit voorstel.

De VOORZITTER. Toch zit het zo, mijnheer Meeuwissen, dat we wachten op de beantwoording van de ingediende raadsvragen. Maar als dit punt aan de orde is, heeft u een eigen termijn. U kunt daarin kwijt wat u wilt.

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

473

De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, oké. Dank u wel voorzitter.

gaan van de coronamaatregelen. Dus ik heb daar ook een motie op gemaakt. Mijn verzoek is om het onderwerp wel dermate breed te houden.

De VOORZITTER. Oké. Verder geen andere opmerkingen bij dit punt? Mijnheer Jonker. De heer JONKER (sp). Ja, dank u voorzitter. Ik wilde punt 33.4 van de agenda afhalen. De VOORZITTER. Daar kom ik straks nog even op terug. We zijn nog niet zover. Ik heb aangekondigd dat ik eerst even de lijst doorloop en daarna krijgt u de gelegenheid om dingen te adresseren. De heer JONKER (sp). Komt tijd, komt raad. De VOORZITTER. Ja. Graag nog een beetje geduld. Dan stel ik u overigens voor om met dit agendapunt, dat ik net aanhaalde, de beraadslaging, direct na de vaststelling van de agenda te beginnen vanochtend. Als u daar verder geen bezwaar tegen heeft dan zou ik het graag zo willen doen. Ik zie bevestigende opmerkingen in de chat. Prima. Dan doen we dat zo.

De VOORZITTER. Ja. Het is eigenlijk bedoeld om de discussie over de rapportage van de voorzitter van de Veiligheidsregio aan de raad over de stand van zaken rond corona politiek af te concluderen. Van mevrouw Arsieni weet ik dat ze deze motie heeft aangekondigd. Bij dat onderwerp kunt u zelf ook nog een motie indienen. Dan laat ik toe dat de evaluatie van de gang van zaken rond corona tot nu toe breed aan de orde kan zijn mijnheer Leewis. U heeft daar de mogelijkheid om ook eventueel de discussie wat breder te trekken. Dan had ik nog iemand die iets wilde zeggen. Mijnheer Jonker. De heer JONKER (sp). Ja, dank u voorzitter. De timing is nu beter? De VOORZITTER. Bij dit punt wel ja.

Er zijn zeven verzoeken voor een tweeminutendebat ontvangen. Van de VVD, Leefbaar Rotterdam, Partij van de Arbeid, D66 over ‘Verkeersveiligheid’. Van de SP over ‘Opdringerige reclames tijdens metroritten’. Van de SP: ‘Stop alle huisuitzettingen’. Van de SP: ‘Maak de prestatiebiedingen openbaar’. Van Leefbaar Rotterdam: ‘Nooit meer antisemitisme in Rotterdam’. Van de Partij voor de Dieren: ‘Beleid cameratoezicht’. En eigenlijk raakt dat Smart City. D66: ‘Onze democratie in de juiste handen’. Heeft iemand hier een opmerking over? Over deze opsomming? Mijnheer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ik heb een opmerking. Mevrouw Arsieni heeft 33.7 over ‘Onze democratie in veilige handen’ aangevraagd. Ik was in de veronderstelling dat dat over de gehele bespreking zou

De heer JONKER (sp). Oké. Ik wilde punt 33.4 van de agenda afhalen, mijn verzoek om de prestatiebiedingen openbaar te maken. De VOORZITTER. Dat is de actualiteit die ik net heb genoemd. ‘Maak de prestatiebiedingen openbaar’. Dat haalt u van de agenda af. Akkoord. De raad stemt ermee in. Ik zie geen opmerkingen, dus dan ga ik ervan uit dat dat ook klopt. Dan agendeer ik deze punten als 33.1 tot en met 33.7, met dien verstande dat het agendapunt ‘Maak de prestatiebiedingen openbaar’ van de agenda wordt gehaald. Er is één verzoek voor een motie vreemd aan de orde van de dag ontvangen. Die is van mevrouw Hoogwerf en mevrouw Eskes. Het gaat over ‘Online lokmiddelen mensenhandel’. Die is voorzien van een negatief behandeladvies, omdat het één: toch een beleidsrijke benadering is waar het hierover gaat en van een motie vreemd

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

474

aan de orde van de dag was de afspraak dat het niet beleidsrijk zou zijn. Twee: het is een verzoek voor het indienen van een motie na een technische sessie. En de volgorde der dingen is meestal dat een technische sessie ertoe kan leiden dat er een debat in de commissie wordt aangevraagd. Beide zaken hebben ertoe geleid om dit verzoek van een negatief behandeladvies te voorzien. Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Ja voorzitter, dank u wel. Het is inderdaad geen onderwerp dat beleidsarm is. We hebben het hier al vaker over gehad. Sterker nog: dit is een lopende discussie van ongeveer twee jaar, over de inzet van lokmiddelen. We hebben de sessie met AVIM en het OM afgewacht om te kijken wat nu de mogelijkheden, vooral de juridische mogelijkheden, van het inzetten van lokmiddelen zijn. Het gaat me echt té veel aan het hart om nu op basis van procedures te zeggen: we laten die kinderen, die twee of drie kinderen per middelbare school, in de kinderprostitutie terechtkomen. Er is net een onderzoek geweest van het CKM waaruit blijkt dat 80 procent van de loverboys, de mensenhandelaren, slachtoffers online vinden. Die laten we in de steek, omdat we te maken hebben met de procedures van de gemeente Rotterdam. Laten we dat niet doen.

Laten we gewoon gaan staan voor die kids en een uitspraak doen over hoe wij als Rotterdamse raad om willen gaan met preventie, want dat is gewoon waar het in de basis op neerkomt. Dus ik hoop dat de rest van de raad dat ook zal steunen. We doen het voor die kids. We doen het niet voor de procedures. De VOORZITTER. Oké. Het nadeel van een beleidsrijke motie is dat u wel goed voorbereid bent en de anderen niet. Dan krijgen we een wat ingewikkeld debat. Vandaar dat dit soort vraagstukken meestal eerst in de commissie zijn. Daar voorziet de procedure in, los van uw inhoudelijke motivatie om het onderwerp. Wil daar nog iemand iets over zeggen?

Mevrouw HOOGWERF (lr). Mag ik daar misschien nog kort op reageren voorzitter? Excuses. De VOORZITTER. Ja. Mevrouw HOOGWERF (lr). We hebben het er eerder over gehad in de commissie en we hebben natuurlijk ook de technische sessie gehad om juist ook iedereen op het gelijke informatieniveau te brengen. Dus volgens mij zijn we daar. De VOORZITTER. Helder. Wie? Mevrouw Eskes. Mevrouw ESKES (cda). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik sta hier natuurlijk een beetje in dubio, want ik deel geheel de urgentie van mevrouw Hoogwerf. Tegelijkertijd ben ik geneigd om in principe het behandeladvies van de griffie te volgen. Ik zou eigenlijk willen vragen: als dit onderwerp op zeer korte termijn op de agenda van VB geplaatst kan worden dan kan ik het behandeladvies van de griffie volgen. Dat zou mijn voorstel dan zijn, want ik deel wel de urgentie van mevrouw Hoogwerf. Volgens mij moet dat op de agenda van VB ook mogelijk zijn. De heer KARREMANS (vvd). Ja, dat deel ik ook. Het onderwerp is ontzettend belangrijk. Ik ben zelf ook bij de technische sessie geweest. Dat geldt overigens niet voor alle VB-leden. Dus ik denk dat het wel belangrijk is om dat breed in VB te bespreken, ook om te kijken wat we nog meer kunnen doen. Dus dat samen te pakken. Dus onder urgentie, dat onderstreept de VVD volkomen.

Graag zo snel mogelijk in VB bespreken, dat goed doen in plaats van één motie vandaag, hoe sympathiek en goed die ook is. De VOORZITTER. Helder. Wie verder? Ik zoek mijnheer Lammering. Wie nog meer? De heer LAMMERING (pvda). Ja, dank u wel voorzitter. Ook mijn partij onderschrijft de urgentie van dit onderwerp. Ook wij waren bij de technische sessie. Dit was

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

475

echt schokkend. Wij volgen de lijn van het CDA in dezen. Het is belangrijk om dit punt zo snel mogelijk in de commissie te behandelen. We volgen het advies van de griffie. Laten we het zo zeggen. De VOORZITTER. Ik weet dat mevrouw Hoogwerf wil reageren, maar ik ben eigenlijk geïnteresseerd in de standpunten van andere partijen, want de vraag is: is er een meerderheid voor of niet een meerderheid voor? Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Ja voorzitter, ik hoor mijnheer Karremans zeggen: de emotie van de dag. Ja, mijn neus. We hebben het hier al twee jaar over. Dus het is niet de emotie van de dag. Je ziet eigenlijk wekelijks onderzoeken terugkomen waaruit blijkt dat we gewoon moeten handelen. Ik begrijp dan niet dat we in die procedures blijven hangen en eerst terug moeten naar een commissie en dan weer naar de raad, want dan gaan er weer maanden overheen. En we hebben nu kinderen die online ten prooi vallen aan mensenhandelaren. Dat wil ik nog even heel erg duidelijk maken. De VOORZITTER. Helder. Helder. Maar dat had u al gezegd. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Mag ik een vraag stellen aan mevrouw Hoogwerf? De VOORZITTER. Zo meteen. Ik constateer dat mevrouw Arsieni ook de lijn van mevrouw Eskes steunt, dat het in VB geagendeerd wordt. Dat is wat mijnheer Karremans ook zegt. Mevrouw Verkoelen.

wordt in de commissie en we krijgen het toch weer hier, alleen puur voor de motie, dan denk ik: ja, dan mag het van mij vandaag ook gebeuren. Het moet meer zijn dan alleen behandelen om een motie te kunnen indienen. Dat is het punt eigenlijk een beetje waar het mij om gaat. Ik zie de urgentie. Dus ik weet ook niet hoe we het dan moeten aftikken, want ik ben het wel met mevrouw Hoogwerf eens: als we het terugbrengen naar de commissie en dan weer terug naar de raad dan zijn we zo maar weer vier, vijf, zes weken verder. Dat begrijp ik. De heer KARREMANS (vvd). Ja, ik hecht er waarde aan om even recht te zetten voor de notulen dat ik niet zoiets heb gezegd als: het is de emotie van de dag. Ik weet niet waar ze dat vandaan haalt. Ik heb juist de urgentie onderstreept. Dus daar hecht ik wel even waarde aan. Dank u wel. De VOORZITTER. Ik zie dat er consensus groeit in de richting van eerst in de commissie behandelen. Ik krijg hier overigens ambtelijk aangereikt dat er ook nog een ander voorstel, een initiatiefvoorstel van Leefbaar Rotterdam wacht op behandeling. Dat is het onderwerp ‘seksuele uitbuiting’. Wellicht is het handig om te kijken of beide onderwerpen zo snel mogelijk op de agenda van VB gezet kunnen worden. Ja? Dan gaan we zoeken naar een zo snel mogelijke datum. Akkoord.

De VOORZITTER. Wanneer is dat?

Mevrouw VERKOELEN (50plus). Voorzitter, ja dan vind ik dat we wel echt recht moeten doen aan mevrouw Hoogwerf. Als we inderdaad beslissen: terug naar VB, wat ik me ook kan voorstellen, dan moeten we het echt de komende vergadering in VB behandelen en niet kijken waar we daar plek hebben, want dan kan haar stelling wel eens uitkomen dat het maanden duurt. Dan vind ik dat we het de komende VB moeten behandelen.

Mevrouw VERKOELEN (50plus). Ja, maar dat is even mijn vraag. Dat weet ik niet. Dus ik heb zoiets van: als het behandeld

De VOORZITTER. Daar gaat u zelf over. Althans, daar gaat de commissie zelf over. Maar ik weet ook dat er de eerstvolgende

Mevrouw VERKOELEN (50plus). Ja, mijn punt is even, nu is mevrouw Hoogwerf weg, ik zie beide facetten, maar mijn punt is even: maakt het uit voor de motie als het teruggaat naar de commissie?

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

476

commissie een zwaar onderwerp aan de orde is waar ikzelf bij betrokken ben. Dat zijn die racistische appjes. Ik vermoed zomaar dat de commissie daar ook heel veel tijd voor zal uittrekken. Maar het is aan de commissie om te beslissen wanneer ze het zouden willen behandelen. Het is helder dat de raad graag zou willen dat het zo snel mogelijk op de agenda wordt gezet. Dat geven we graag mee aan de commissie. Ten aanzien van de spreektijd stel ik u voor uit te gaan van tweeënhalf uur. Ik teken hierbij de wens aan van mijnheer Büyükçifci die aan het begin van de raadsvergadering vroeg om meer spreektijd voor vandaag. Mag ik bij u checken wat u daarvan vindt? Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Ik was even vingervlug voorzitter. De VOORZITTER. Dat kan gebeuren. Het voorstel is dus tweeënhalf uur. Wie verder? De SP vraagt om een halfuur uitbreiding. Mijnheer Karremans, de VVD, houdt het op tweeënhalf uur. Mevrouw Roest houdt het op tweeënhalf uur. Leefbaar Rotterdam vraagt om dertig minuten. Mijnheer Engberts gaat uit van tweeënhalf uur. De PVV gaat uit van drie uur. DENK vraagt om drie uur. Mevrouw Zeegers gaat uit van tweeënhalf uur. Mijnheer Van der Velden vraagt om drie uur. Mevrouw Verkoelen vraagt om drie uur. Andere fracties graag. Ik mis D66. Mijnheer Vonk: tweeënhalf uur. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ik moet het even zo doen voorzitter, want ik kan de chatbox niet lezen.

De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Oké. De VOORZITTER. Het is net, ik zal maar zeggen de klassieke meerderheid voor het niet uitbreiden van de spreektijd, maar tweeënhalf uur. Dus dan is er geen draagvlak in de raad voor het uitbreiden van de spreektijd. Tweeënhalf uur is tweeënhalf uur vandaag. Oké. Ik stel voor de besluitvorming over de huishoudelijke punten, de ingekomen stukken, de bekrachtiging van de geheimhouding en de hamerstukken gelijktijdig bij de behandeling van de desbetreffende punten te doen. Uiteraard kunt u aantekenen dat u geacht wordt te hebben tegen gestemd als dat nog van toepassing is. Dan wordt dat ook opgetekend in de notulen. De besluitvorming over de agendapunten 23 en verder vindt in het stemvenster plaats aan het eind van de vergadering. Gezien de onderwerpen op de agenda verwacht ik dat dit mogelijk laat in de avond aan de orde kan zijn. Voorafgaand zal er een ruime schorsing zijn, zodat u uw mind kunt opmaken over de stemming. Ten aanzien van de indiening van de moties heeft u al veel moties aangeboden aan de griffie. Deze staan alle in het raadsinformatiesysteem. Mocht u nog terloops vandaag nieuwe moties indienen dan verzoeken wij u die op de gebruikelijke manier aan de griffier aan te bieden. 3. Vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van:

De VOORZITTER. Nee, een ogenblikje graag. Ik ben nog aan het checken hoe het zit met de standpunten bij de fracties. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ja, ik wilde namens NIDA laten weten dat wij voor drie uur gaan.

De VOORZITTER. Dat is mij helder ja. Dat had u al gedaan.

3.1 28 januari en 4 februari 2021 3.2 18 februari 2021 De VOORZITTER. Dan gaan we naar agendapunt 3, de vaststelling van de notulen van de raadsvergadering van 28 januari, 4 februari en 18 februari. Wenst iemand nog een opmerking te maken over de notulen? Mijnheer Van Zevenbergen.

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

477

De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Nu ben ik wel op tijd, daarnet was ik te vroeg. Ik heb op 18 februari verkeerd gestemd. Dat ging over raadsvoorstel 12. Ik heb voor gestemd, zag ik later pas, door een tip van de PVV. Maar ik moet natuurlijk tegen gestemd hebben. Excuses daarvoor. Misschien kan het nog veranderd worden in de notulen. De VOORZITTER. We kunnen uw stem niet veranderen, maar in de notulen kunnen we natuurlijk wel een aantekening maken dat u geacht wordt tegen gestemd te hebben. In de notulen nemen we dat mee. Maar voor de uitslag gaat dat geen gevolgen hebben.

woord geven? Mevrouw Verkoelen. Zoals te doen gebruikelijk neem ik aan? Mevrouw VERKOELEN (50plus). Zoals te doen gebruikelijk ja. Niet akkoord met de geheimhouding. De VOORZITTER. Ja, niet akkoord met de geheimhouding. Ik zoek mijnheer Van der Velden nog even op. Mijnheer Van der Velden, ik neem aan dat dat ook voor u geldt? De SP gaat ook niet akkoord met de voorgestelde geheimhouding. Mijnheer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, akkoord hoor. Ja, sorry, ik zat even te bellen. Maar akkoord. Ja.

Dan leggen we op deze manier de notulen van de drie data vast.

De VOORZITTER. U bedoelt: niet akkoord met de geheimhouding? Of wel.

4. Mededeling van ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2021 weken 7 tot en met 10

De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Niet akkoord. Sorry, ja, ja. Sorry.

De VOORZITTER. Dan heb ik een mededeling van ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst van het lopende jaar de weken 7 tot en met week 10. Kunt u instemmen met de voorgestelde wijze van afdoening? Dat is het geval.

De VOORZITTER. Ik dacht mijn klassiekers te kennen. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, nee, dank u wel burgemeester, voorzitter.

5. Bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet:

De VOORZITTER. Ja. Mijnheer Meeuwissen? Ook niet akkoord, zegt mijnheer Meeuwissen. Dan leggen we dat ook vast. Dus met de stemmen van deze partijen tegen is de geheimhouding opgelegd.

5.1 Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders over toelichting op nullijn Warmtebedrijf

6. Het voorstel met betrekking tot het ontslag van de directeur van de Rekenkamer Rotterdam

De VOORZITTER. Dan ga ik naar de bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet: Bijlage behorende bij de brief van burgemeester en wethouders over toelichting op nullijn Warmtebedrijf. Dat besluit tot de bekrachtiging van de geheimhouding met de aantekening dat enkele namen van fracties hebben tegen gestemd et cetera. Wie kan ik hier nog het

De VOORZITTER. Dan gaan we naar agendapunt 6: het voorstel met betrekking tot het ontslag van de directeur van de Rekenkamer. Ik stel voor dit besluit te hameren. 7. Het (herziene) voorstel met betrekking tot de benoeming van een directeur van de Rekenkamer Rotterdam, alsmede

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

478

stemopneming naar aanleiding van dit voorstel 8. Het voorstel met betrekking tot de benoeming van wethouder R.A. Vermeij als lid van het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling: a. Metropoolregio Rotterdam-Den Haag; b. Nieuw Reijerwaard Alsmede stemopneming naar aanleiding van dit voorstel 9. Het (herziene) voorstel tot: a. Vaststelling van het ‘Instellingsbesluit Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco’; b. Vaststelling van de derde wijziging van de Verordening rechtspositie raads- en commissieleden Rotterdam 2019; c. Benoeming van de voorzitter en de leden van de Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco, alsmede stemopneming naar aanleiding van dit voorstel

Rotterdam 2019 en de benoeming van de voorzitter en de leden van de Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco, alsmede stemopneming naar aanleiding van dit voorstel. Dat kan dus straks allemaal in de lunchpauze en dan krijgt u de uitslag daarvan later vanmiddag. A. HAMERSTUKKEN 10. Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Terbregse Rechter Rottekade 88’ 11. Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Ceintuurbaan 133’ 12. Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan ‘Tarwewijk’ 13. Het voorstel met betrekking tot onteigening ten behoeve van de uitvoering van het bestemmingsplan Hillesluis: onteigeningsplan Groningerstraat, omvattende de panden Groningerstraat 1 en Beijerlandselaan 86 t/m 94 (even)

De VOORZITTER. Ik ben nu volgens mij aangekomen bij de hamerstukken toch? Of niet, vergis ik mij? Nee, nog niet. De stemopneming van agendapunt 7, 8 en 9 geschiedt in de lunchpauze. Dan doen wij de telling en dan krijgt u de uitslag na de lunchpauze terug. Dus als u nog niet gestemd heeft, verzoeken wij u alsnog uw stem hier naartoe te brengen. Dat betreft ook agendapunt 7, het (herziene) voorstel met betrekking tot de benoeming van een directeur van de Rekenkamer Rotterdam. Dat betreft ook agendapunt 8, het voorstel met betrekking tot de benoeming van wethouder Vermeij als lid van het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio en Nieuw Reijerwaard. Akkoord? En voor agendapunt 9: Vaststelling van het ‘Instellingsbesluit Adviescommissie aanwending verkoopopbrengst Eneco’, de vaststelling van de derde wijziging van de Verordening rechtspositie raads- en commissieleden

14. Het (herziene) voorstel met betrekking tot de vergoeding van kosten voor opsporing en ruiming van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog 15. Het (herziene) voorstel tot vaststelling van de eerste wijziging van de Verordening tegemoetkoming kosten SMI-kinderopvang Rotterdam 2018 16. Het voorstel met betrekking tot het verlengen van de werkingsduur, alsmede tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling Schadevergoedingsschap HSL-Zuid, A16, A4 17. Het voorstel tot onttrekking aan het openbaar verkeer van de Commanderijstraat

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

479

18. Het voorstel tot vaststelling van de Verordening rechtspositie directeur Rekenkamer Rotterdam en de Gemeentelijke Ombudsman 2021

De VOORZITTER. Helder. Bij agendapunt 21 onderdeel 3 en agendapunt 13 wordt NIDA geacht te hebben tegen gestemd. Mijnheer Meeuwissen.

19. Het voorstel tot wijziging van de Participatieverordening Rotterdam 2015

De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, de PVV wordt geacht tegen te hebben gestemd tegen 19, de Participatieverordening Rotterdam 2015. De PVV ziet niks in de werkbonus van D66, de zogenaamde Kaagbanen. Tot zover voorzitter.

20. Het voorstel met betrekking tot het beschikbaar stellen van een voorschot in het kader van noodsteun aan de Schaatsbaan Rotterdam B.V. 21. Initiatiefvoorstel Van Schaik/Eerdmans met betrekking tot de besteding van gelden op voorstel van de fractie van Leefbaar Rotterdam in het kader van Koers van de Stad

De VOORZITTER. Helder. Dank u zeer. Mevrouw Roest. Mevrouw ROEST (gl). Ja voorzitter, voor ons geldt hetzelfde als mijnheer Van Noppen net noemde. Ook wij worden geacht tegen het initiatiefvoorstel van Leefbaar Rotterdam onderdeel 3 te hebben gestemd.

22. Het rapport van de Rekenkamer Rotterdam ‘Gefundeerd bouwen: onderzoek naar nieuwbouw en renovatie van scholen’, alsmede het (herziene) voorstel met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen uit dit rapport

De VOORZITTER. GroenLinks, bij agendapunt 21 is dat. Zijn er nog andere mensen die een opmerking willen maken? Mijnheer Van Baarle.

De VOORZITTER. Dan ben ik nu inderdaad wel bij de hamerpunten. Dat zijn de agendapunten 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 – ik kom er zo nog op terug hoor – 17, 18, 19, 20, 21 en 22. Die worden voorgesteld aan u om te worden gehamerd, vanaf agendapunt 10 tot en met agendapunt 22. Dan gaan we kijken wat u daarvan vindt. Mijnheer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida). Ja voorzitter, dank u wel. Ik wilde aangeven dat wij tegen een aantal punten zullen stemmen. Dat is punt 13.

De heer VAN BAARLE (denk). Ja voorzitter, dank u wel. Voor ons geldt hetzelfde als de sprekers hiervoor. Dus agendapunt 13, de onteigening, wij waren hier ook eerder tegen, dus daar de aantekening dat wij tegen zijn, de fractie van DENK. En voor 21 geldt dat ook voor punt 3, de afvalligheidscampagne. De VOORZITTER. Helder. Mijnheer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Wij stemmen tegen agendapunt 13, 16 en agendapunt 19.

De VOORZITTER. Punt 13. De heer VAN NOPPEN (nida). En punt 21, in ieder geval punt 3 van het voorstel van Leefbaar Rotterdam. Er is wat ons betreft geen rol voor de overheid om mensen ofwel te bekeren ofwel te bevrijden van een geloof of ongeloof of anderszins. Dus dat is ons standpunt.

De VOORZITTER. 13, 16 en 19. Ja. Dat is helder. Mijnheer Jami. De heer JAMI (lr). Voorzitter dank. Mijn fractie wordt geacht tegen te stemmen voor dat werkbonusverhaal van de collega van D66. Welk agendapunt is dat nou? Agendapunt 19?

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

480

De VOORZITTER. Dat is, even kijken hoor, 19.

wilt u alstublieft de hamer overnemen bij dit agendapunt?

De heer JAMI (lr). Ja.

(Burgemeester Aboutaleb draagt het voorzitterschap over aan mevrouw Zeegers.)

De VOORZITTER. Leefbaar Rotterdam wordt geacht te hebben tegen gestemd. Akkoord. Mevrouw Verkoelen.

D. VERZOEKEN VAN RAADSLEDEN

Mevrouw VERKOELEN (50plus). Voorzitter, agendapunt 13, ook 50PLUS is daarop tegen. Dat is al eerder aan de orde geweest. En met betrekking tot agendapunt 21 onderschrijft 50PLUS net als anderen het derde aandachtspunt van Leefbaar Rotterdam in hun initiatiefvoorstel niet. Tot zover. De VOORZITTER. Oké. Helder. Dan mijnheer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Ja voorzitter, ik had het al in de chat gezegd, maar ook de SP is bij 21, punt 3, tegen. De VOORZITTER. 21, 3, SP. Helder. Andere opmerkingen? Niet? Mijnheer Vonk, sorry. De heer VONK (cu-sgp). Ja voorzitter, ook wij op 21.3 tegen, zoals het in ieder geval in het voorstel staat. Ik begrijp wel dat het is afgestemd met de wethouder. Dus we konden er in eerste instantie mee leven. Maar zoals het in de tekst verwoord is, vinden wij dat niet prettig en zijn we ook tegen. De VOORZITTER. Helder. Dan nog is er een meerderheid voor agendapunt 21. Dus wij hameren, zoals voorgesteld, met de gemaakte opmerkingen die in de notulen terechtkomen. Dan zijn we nu aangekomen bij de Bcyclus, maar volgens mij hebben we afgesproken eerst de gang van zaken rondom de verkiezingen te bespreken. Dat is agendapunt 33. Dat halen we als eerste naar voren. De voorzitter wordt vervangen door mevrouw Zeegers. Mevrouw Zeegers,

33. Debat over ‘Geen stemrecht voor Bloemhof en Afrikaanderwijk’, aangevraagd door de leden Büyükçifci en anderen De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Ja, dank u. Ben ik goed te verstaan? Goed, dan gaan wij beginnen met het agendapunt rond de stempassen. Ik heb hier nog niet een echt goed werkexemplaar voor mij liggen, dus het is mij nu niet bekend wie de eerste spreker is. Ik denk mijnheer Büyükçifci. Maar wie de tweede spreker is weet ik even niet. Dus ik vraag heel eventjes aan de griffie om de volgorde van sprekers in de chat te zetten. Dan is nu het woord aan mijnheer Büyükçifci. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ja voorzitter, dank in ieder geval. Ja, het zijn hectische dagen. Wij hebben met z’n allen natuurlijk meegedaan met de verkiezingen en met veel strijd natuurlijk ons best gedaan om op een goede manier te kunnen participeren in dat democratisch proces. We kregen steeds meer berichten in ieder geval dat er stempassen niet waren aangekomen en dat nam steeds meer toe. Nou, vorige week kwam in ieder geval ook naar buiten dat een postbode was aangehouden en dat daar ook 195 stempassen zijn gevonden.

Daarna bleef ik nog steeds signalen krijgen van diverse bewoners die ook nog eens de brief van de gemeente niet hebben ontvangen, want de gemeente heeft zo’n uit mijn hoofd- 5.600 brieven gestuurd naar verschillende adressen in Bloemhof en delen van de Afrikaanderwijk om hen er nog op te attenderen dat ze nieuwe stempassen konden aanvragen. Die brieven zijn bij die mensen, in ieder geval bij heel veel mensen, de dag ervoor ontvangen. Dus een dag voor de deadline

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

481

een brief die ze ontvangen waarin wordt gevraagd: mocht het zo zijn dat u geen stempas heeft, dan kunt u een nieuwe aanvragen. Die brief heeft niet iedereen ontvangen en als ze hem al hebben ontvangen dan is die misschien nog de dag ervoor inderdaad opengemaakt en gelezen en is er daadwerkelijk een stempas aangevraagd. Sommigen openen hun post vaak, omdat ze in een appartement wonen, pas de volgende dag. Dus die hebben die brief helemaal aan zich voorbij zien gaan en anderen zien die brief als een soort informatie dat er verkiezingen zijn. Maar goed, dus er zijn in ieder geval verschillende inzichten. Ik ben zelf op onderzoek uitgegaan op basis van allerlei signalen. Ik dacht: ik ga die wijken in en echt met mensen in gesprek. Er zijn echt bepaalde straten, in ieder geval in Bloemhof, maar ook in de Afrikaanderwijk, en ik kan die straatnamen zo allemaal noemen, maar die heb ik ook gecommuniceerd via een andere weg zeg maar met de burgemeester en met de assistent van de burgemeester, om aan te geven: er zijn echt wat dingen aan de hand en daar moeten we echt op anticiperen.

Nou, het beeld dat ik heb gekregen is in ieder geval dat buiten die 195 stempassen waarvan we al wisten dat die niet waren aangeleverd echt heel veel meer mensen aangeven, tientallen mensen in ieder geval, dat was op die dinsdag toen ik daar in die wijk was, maar ook gisteren, toen stond ik bijna de hele dag op de Afrikaandermarkt, toen kwamen er heel veel mensen naar mij toe, wederom echt van die specifieke straten, die aangaven geen stempas te hebben ontvangen. U kunt zich voorstellen dat dit bij die bewoners, maar ook echt bij mij tot enorme woede heeft geleid. Nu ik het erover heb tril ik ook gewoon en ben ik ook emotioneel. Dus excuses als ik niet goed uit mijn woorden kom. Ik vind het verbazingwekkend dat we onze democratie zo hoog hebben staan en dat we kennelijk dus toch nog regels hebben opgesteld. Begrijpelijk, we moeten ons natuurlijk gewoon houden aan allerlei procedures. Maar ik zit echt met een ongeloof dat kennelijk de procedures zo hard kunnen

zijn dat het in ieder geval naar mensen toe beperkend kan zijn om alsnog hun stempas te ontvangen en hun stem uit te kunnen brengen. Ik ben in contact geweest met de voorzitter van de wijkraad. Die heeft ook een brief toegevoegd aan dit agendapunt. Hij geeft ook aan deze signalen al veel eerder bij de gemeente te hebben aangegeven en hij geeft ook aan dat dit echt allemaal heel laat is opgepakt. Ik zit echt met het idee dat dit echt veel eerder al had moeten worden opgepakt en voorkomen had kunnen worden en misschien zelfs ook echt bij veel meer mensen nieuwe stempassen hadden moeten worden aangeleverd. Nu begrijp ik uit de brief van de burgemeester dat er wordt gezegd: ja, kijk, die stempassen aanvragen, de deadline was afgelopen vrijdag om 17.00 uur, dat was het laatste moment dat een stempas kon worden aangevraagd, terwijl de oorspronkelijke regel was: tot de dag voor de stemming, dus eigenlijk nog op de dinsdag, voor 12.00 uur, dan had er nog een nieuwe stempas aangevraagd kunnen worden, mondeling. Dat was de oorspronkelijke regel. Schijnbaar, vanwege Covid, is daar een wijziging op gekomen en is het dus 17.00 uur op vrijdag geworden. Dus vijf dagen voor de stemdag is dat opgenomen.

Ik zit echt met heel veel vragen, met heel veel ongeloof en vandaar dat ik in ieder geval ook vroeg om ophoging van mijn spreektijd, omdat ik echt heel veel te vragen heb en heel veel te zeggen heb. Het beeld dat ik in ieder geval heb gekregen, is dat er heel veel mensen zijn in Rotterdam-Zuid, in Bloemhof maar ook delen van de Afrikaanderwijk die geen stempas hebben ontvangen. Dat is keer op keer aangegeven. Ik heb verschillende namen en telefoonnummers genoteerd en verschillende adressen genoteerd. Dat geldt ook voor de wijkvoorzitter. Deze mensen hebben gewoon niet hun stemrecht kunnen benutten. En ze zitten echt vol ongeloof. En elk wantrouwen jegens onze instituties moeten we echt te allen tijde zien te voorkomen. Er is echt wantrouwen jegens onze instituties. Ze

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

482

hebben echt geschreeuwd om hun stem uit te kunnen brengen. Dat was gisteren en eergisteren nog, op de verkiezingsdag. Toen hebben ze gewoon niet hun stem kunnen uitbrengen. Ik zit daar heel erg mee voorzitter. Ik zit daar echt heel erg mee. Ik heb gelukkig meerdere partijen achter me weten te scharen om een spoeddebat aan te vragen. Ik wilde dat graag op dinsdagavond. Helaas was daar geen draagvlak voor. Helaas was daar geen draagvlak voor. Dat is dan ook de reden dat we het nu bespreken, na de verkiezingen. Maar hoe kan het nu zijn dat dit zo liep? Ik zit echt vol met ongeloof. Ik weet niet eens wat ik moet vragen, omdat ik met zoveel ongeloof en zoveel emotie zit. Ik vind het werkelijk waar echt stuitend. Ik heb in ieder geval de mensen gezegd: nou, ga hier op onderzoek uit. Kom gewoon hier langs en ga met die mensen in gesprek. Ik heb ze hier. Ik kan ze zo in contact brengen. Ze hebben geen stempas ontvangen. Ja, wat moet ik nog meer zeggen? Ik kan net zo goed, voorzitter, en dat meen ik echt, ik kan net zo goed mijn raadswerk hier neerleggen.

Ik kan net zo goed mijn raadwerk hier neerleggen als ik over de telefoon te horen krijg dat die mensen die mij allerlei verhalen hebben opgedaan en van wie ik zeker weet dat ze geen stempas hebben ontvangen, want geloof me, ik heb echt kritisch doorgevraagd: heeft u wel werkelijk de Nederlandse nationaliteit, ja, weet u zeker dat u uw stempas niet heeft weggegooid, nee ik weet het zeker, ik weet het zeker, ik heb hem niet ontvangen, want ik doe altijd mee aan de verkiezingen, het zijn mensen die echt hebben gewacht op een stempas. Ik kan me daar ook iets bij voorstellen. De verkiezingen zijn op maandag, dinsdag en woensdag. Mensen zijn in het weekend nog steeds in de veronderstelling dat ze hun stempas ontvangen. Ik zit vol met ongeloof. Ik weet niet eens wat ik moet zeggen. Ik weet niet eens wat ik verder moet zeggen. Ik zit er heel erg mee. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Ja, mijnheer Büyükçifci, ik wil u even

interrumperen, omdat uw tijd ook zo doorloopt. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ja, dat begrijp ik. Dat begrijp ik. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Ja. Ik probeer u daar even op te attenderen. Uw boodschap is heel goed overgekomen. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Uw punt is terecht voorzitter. Uw punt is terecht. Maar ik kan me er moeilijk bij neerleggen dat wij, dat geldt nu ook voor deze spreektijd natuurlijk, en de procedure van op vrijdag voor 17.00 uur een nieuwe stempas aanvragen, dat wij kennelijk de procedures nu zo hard dichten, zo hard maken, dat we juist dat ene wat we zo hoog hebben staan, het democratisch proces, de stemgang in dit geval, en mensen hun stemrecht laten benutten, dat kennelijk laten ondersneeuwen door onze procedures. Ik was ook heel erg blij toen minister Ollongren op dinsdag nog aangaf over die afgekeurde stemmen: weet u wat, die gaan we alsnog gewoon meetellen, want het percentage liep hoog op. Ik dacht: kennelijk is daar iets van ruimte om nog te kunnen spelen met die procedures. En als het zo was dat oorspronkelijk het idee was: mensen kunnen nog de dag voor de verkiezingen, dat was afgelopen dinsdag, toen hadden mensen mondeling nog een nieuwe stempas kunnen aanvragen, dat was de oorspronkelijke procedure, is kennelijk in verband met COVID daar een wijziging op gekomen. Dat is naar voren gehaald.

Ja, dit kan toch niet? Dit kan toch niet? De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Mijnheer Büyükçifci, uw vragen zijn heel duidelijk. Uw hartenkreet is heel goed overgekomen. Mag ik voorstellen dat u, als u geen aanvullende vragen meer heeft, u nu uw bijdrage afsluit? Ik denk dat uw hartenkreet heel goed is overgekomen, maar ik wil u toch ook even wijzen op een procedure, namelijk uw tijd. Het zou zonde zijn als u straks helemaal geen vragen meer kunt stellen. Dus vandaar dat ik u dat

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

483

even wil voorstellen. Het is uiteraard niet mijn bedoeling om in te grijpen op de tijdbesteding van mensen, maar ik wil mijnheer Büyükçifci toch de gelegenheid geven om nog aanvullende vragen te kunnen stellen. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Wat mij betreft, voorzitter, heb ik er ook geen enkele moeite mee als we tijd bijtellen voor mijnheer Büyükçifci, want ik kan mij er alles bij voorstellen. Ik houd het kort. Ik onderschrijf het hele verhaal. Kijk, democratie is zo ongelooflijk belangrijk en de wil van het volk kunnen we maar op één manier uiten en dat is door middel van stemmen. Dan kan het gewoon niet zo zijn dat een stempas de bottleneck om dat te weerhouden. Dus ja, hoe we het oplossen, moeten we het oplossen, maar ik voel echt de pijn, wat mijnheer Büyükçifci ook zegt, die voel ik echt. Ik herken het zelf. Ik ben er altijd weer trots op dat ik mag stemmen en dat ik op die manier kan bijdragen. Ja, dit is kafkaiaans. Dit kan niet. Hier moeten we een oplossing voor bedenken. Ik zou het wel heel erg op prijs stellen als we hier in ieder geval iets mee doen, want dit is echt het grootste en belangrijkste grondrecht dat we hebben. En ja, dat dit gebeurd is, is eigenlijk iets wat niet kan en zeker niet omdat het op tijd gesignaleerd is. We zijn niet te laat, we zijn op tijd geweest met het verhaal, hoe kort het ook was.

Daar, dat vind ik wel, moet iets mee gebeuren voorzitter. Maar verder volledige ondersteuning van het verhaal van mijnheer Büyükçifci. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Ja, dank u wel mevrouw Verkoelen. U heeft een ordepunt zie ik, mijnheer Simons. De heer SIMONS (lr). Ja, ik heb even een ordepunt, want ik begreep net dat er tijd toegezegd wordt of dat we de spreektijd gaan verhogen als ik het goed begrepen heb, voor mijnheer Büyükçifci. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Nee. Nee.

De heer SIMONS (lr). Oh, heb ik dat niet goed begrepen? Ik dacht, voorzitter: dan zal ik natuurlijk vragen dat dat voor alle partijen geldt. Maar dan heb ik het dus helemaal verkeerd begrepen. Dus geen spreektijd erbij, ondanks dat we over essentiële zaken praten van ons democratisch bestel. Dat verleidt andere partijen niet om dan nog even een vraag te stellen. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). U had een ordepunt. Het ordepunt is bij dezen afgesloten. De heer SIMONS (lr). Oké, nou dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). U heeft zo meteen uw termijn. Dan kunt u uw punt kwijt. De heer SIMONS (lr). Ik heb zo mijn termijn, jazeker. Dank u wel voorzitter voor dat heldere standpunt. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Alstublieft. Dan gaan we over naar mijnheer Van Baarle van DENK. De heer VAN BAARLE (denk). Ja voorzitter, dank u wel. Al begin deze maand heb ik de eerste signalen van mensen die geen stempas hebben ontvangen dan wel aangeven dat ze een vervangende stempas hebben aangevraagd, maar niet hebben gekregen doorgezet bij de burgemeester. Ik ben er echt goed ziek van, Als ik in deze stad honderden signalen krijg van mensen, van sommigen met hun adresgegevens, van sommigen niet, die aangeven dat ze zich beroofd voelen van hun grondrecht namelijk om te stemmen, dan is er iets gebeurd wat alle perken te buiten gaat en schandalig is.

Ik heb gisteren nog, mijnheer Büyükçifci had het er ook over, ik was ook op de Afrikaandermarkt, ik heb tientallen mensen gesproken, niet alleen uit de Afrikaanderwijk, niet alleen uit Bloemhof, ook mensen uit Pendrecht die aangaven: ja, mijn hele portiek heeft gewoon geen stempas gekregen en wij willen graag

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

484

stemmen, maar het kan niet. En wij hebben de gemeente gebeld, maar we krijgen niks. Er wordt niet opgenomen bij de gemeente. Of er wordt verteld dat het per se via DigiD moet en dat kan ik niet. Of: ik moest later terugbellen en vervolgens belde ik later terug en was ik te laat. Ik wist niet dat het vrijdag om 17.00 uur was. Er is hier gewoon uit democratisch oogpunt een ramp gebeurd, echt een ramp gebeurd. Ik ben hier ziedend over. Het is dan ook van ontzettend groot belang dat die signalen, die begin deze maand al doorgezet zijn door ondergetekende onder anderen, proactief zijn opgepakt door de burgemeester en de gemeente. Mijn eerste vraag is dan ook: is er alles aan gedaan, alles aan gedaan, van de zijde van de gemeente om ervoor te zorgen dat die mensen hun stempas krijgen? En dat die mensen weten wat ze moeten doen om een vervangende pas te vragen? Dat is vraag één. Vraag twee: hoe komt u tot de conclusie, dat is in de richting van de burgemeester op basis van zijn schrijven, en ook de beantwoording van Kamervragen die wij gesteld hebben, dat het om dat getal van om en nabij de tweehonderd gaat? Dat vind ik onwaarschijnlijk. Alle meldingen die ik heb doorgekregen, hele straten, niet alleen in Bloemhof, ook in Pendrecht, zoals ik net zei, ik heb het gevoel dat dit om veel meer mensen gaat, het echt om veel meer mensen gaat.

Als ik op een middag op een markt door tientallen mensen word aangesproken, dan zal het eerder in de honderden lopen, misschien om wel meer dan duizend mensen gaan die geen gebruik hebben kunnen maken van hun democratische recht, dan het getal dat in de brief genoemd wordt. Dus dat is de tweede vraag. De derde vraag: er loopt nu op dit moment een onafhankelijk onderzoek. Heel goed dat dat gebeurt. Ik heb begrepen dat maandag de resultaten komen. Kan dat bevestigd worden? Vervolgens de vraag, ik heb ook begrepen dat het handelen van de gemeente geen onderdeel uitmaakt van dat onderzoek, dat vind ik vreemd. Ik vind ook dat de gemeente zichzelf in de spiegel mag

aankijken met de vraag: hebben wij voldoende gedaan? Waarom is het handelen van de gemeente geen onderdeel van dat onderzoek? Als het niet klopt, hoor ik graag het tegendeel, maar ik heb andere informatie. De volgende vraag: wat kan dit zeggen over de verkiezingsuitslag als we nu al dit soort signalen hebben? Kan daar al een indicatie van gegeven worden wat dit mogelijk zou kunnen betekenen voor de verkiezingsuitslag? En wat ik denk ik van het grootste belang vind, is: hoe gaan we recht doen aan het gevoel in de stad? Van al die mensen die beroofd zijn van hun grondrecht? Wat gaat de burgemeester doen om die mensen tegemoet te komen? Hij kan de fout niet meer goed maken dat die mensen niet hebben kunnen stemmen, maar we moeten wel iets met die mensen? Die mensen zitten nu nog steeds met de handen in het haar en voelen zich beroofd. Echt beroofd. En er moet iets gebeuren in de richting van die mensen waarbij er een vorm van uitleg en genoegdoening komt en die mensen zouden gewoon allemaal persoonlijk benaderd moeten worden. Voorzitter, tot slot, en dat is ook een punt waar ik een motie op wens in te dienen, het klopt dat er inderdaad een hoop ligt bij de minister van Binnenlandse Zaken. Wij hebben hier als gemeenteraad van Rotterdam niet alles in de hand. Dat is geregeld in de Kieswet.

Daarom zou ik graag willen voorstellen dat de burgemeester op pad gaat in de richting van de minister van Binnenlandse Zaken om ervoor te zorgen dat er in de toekomst gewoon meer maatwerk in die Kieswet komt. Dus laten we genoegdoening geven aan de mensen die nu beroofd zijn van hun grondrecht, alles op alles zetten om de onderste steen boven te krijgen, maar ook in de richting van de minister lobbyen om ervoor te zorgen dat er maatwerk komt in die Kieswet, zodat in volgende gevallen niet meer mensen vanwege een deadline of weet ik veel wat beroofd worden van hun grondrecht, maar bij dit soort calamiteiten maatwerk toegepast kan worden. Daar hebben wij een motie over. Ik zie graag

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

485

een positief oordeel van de burgemeester tegemoet. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Mijnheer Van Baarle heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Waarborg het stemrecht! ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op donderdag 18 maart 2021, ter bespreking van agendapunt 33 ‘Geen stemrecht voor Bloemhof en Afrikaanderwijk’; Constaterende dat: - 195 stemmers in Bloemhof geen stempas hadden ontvangen doordat een postbode van PostNL een deel van zijn post niet had bezorgd; - de Kieswet heeft bepaald dat het tot vrijdag 11 maart 2021 mogelijk was om een nieuwe stempas aan te vragen; - veel mensen geen vervangende pas meer konden aanvragen door de bovengenoemde deadline; Van mening dat: - het ontbreken van stempassen een onaanvaardbare gang van zaken is; - een wijziging van de Kieswet eraan zou kunnen bijdragen dat burgers die buiten eigen schuld om geen stempas hebben ontvangen deze alsnog kunnen krijgen; Verzoekt de burgemeester: - bij Binnenlandse Zaken te lobbyen om in de toekomst wettelijk maatwerk te realiseren voor burgers die buiten eigen schuld om of door calamiteiten geen stempas hebben ontvangen zodat zij alsnog een stempas kunnen krijgen; - hierover te rapporteren aan de raad; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. S.R.T. van Baarle De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. Dank u wel.

Dat was mijnheer Van Baarle van DENK. Dan gaan we over naar mevrouw Van Wifferen van D66.

Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, de geluiden dat er geen stempassen zijn ontvangen in Bloemhof en ook in de Afrikaanderwijk, daar is D66 heel erg van geschrokken en de wijkraad in Bloemhof heeft hier krachtig voor aan de bel getrokken, wat ik trouwens ook heel goed vind, wat zij hebben gedaan om het zo aanhangig te maken. Maar wat zij wel hebben gezegd, ook tegen mij, ik heb een heel feitenrelaas gekregen, is dat er sneller had kunnen worden ingegrepen, zodat de bewoners meer tijd hadden kunnen hebben om een stempas aan te vragen. Ik vraag de burgemeester of hij hierop zou willen reageren. Ik kan me heel goed de woede en de onmacht voorstellen over het niet kunnen stemmen en ik begrijp dan ook de emotie van mijnheer Büyükçifci. Ook D66 had dit graag eerder besproken. Dit om uiting aan te geven aan de frustratie en transparantie te geven over wat hier is gebeurd. Nog voor de verkiezingen, in het hart van de democratie, in onze gemeenteraad. Nou, dat kan nu niet. Dus nu hebben we het er na afloop over. D66 is wel blij, dat moeten we er ook bij zeggen, dat de brief is verstuurd aan vijfduizend adressen en ook blij dat er een onderzoek is ingesteld. Het is goed dat er op wordt geacteerd. Wij willen dan ook graag op de hoogte worden gehouden van dit onderzoek en waar we op basis van dit onderzoek acties kunnen ondernemen.

Maar we hebben nu wel te maken met een zeer geschokte wijk, die is aangetast in hun grondrechten en daar moeten we iets mee. Ik wil daarom aandringen op een breed wijkgesprek over deze kwestie waarin we bewoners kunnen horen en met hen in gesprek kunnen gaan, zodat we ook uiting kunnen geven aan deze frustratie en hierop in kunnen spelen. Tot zover. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Dank u wel mevrouw Van Wifferen van D66. Dan gaan we over naar mijnheer Van der Velden van de Partij voor de Dieren. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, het is diep triest dat deze mensen geen stempas hebben

raadsvergadering van 18 maart 2021

Notulen pagina

486

ontvangen. Echt heel triest. Ik heb er eigenlijk geen woorden voor. Ik vond dat mijnheer Büyükçifci het wel goed onder woorden bracht en met emotie en dat mag ook, want dat is ook politiek. Het is ook opkomen en strijden voor het democratisch proces. Dus ja, wat moet je er verder van zeggen? Ik heb er eigenlijk geen woorden voor. Er zijn vele vragen gesteld door de vorige sprekers en ik wacht het antwoord van de burgemeester af. Ik dank u. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Dank u wel mijnheer Van der Velden van de Partij voor de Dieren. Dan gaan we over naar mijnheer Jonker van de SP. De heer JONKER (sp). Ja, dank u voorzitter. Ik kan kort zijn. Ik sluit me aan bij de vorige sprekers en ik ben benieuwd naar de beantwoording van de burgemeester. Dank u voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Ja, dank u wel mijnheer Jonker van de SP. Mijnheer Meeuwissen van de PVV. De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, stempassen niet bezorgd op Zuid, in Bloemhof, Pendrecht, maar ook vanuit Ommoord veel signalen dat mensen geen stempas hebben ontvangen. Dus niet alleen Rotterdam-Zuid mijnheer Büyükçifci en mijnheer Van Baarle. Niet alleen uw achterban, maar zeer zeker ook die van ons is zwaar benadeeld. Daarnaast, voorzitter, ongeregeldheden met stembureauleden die dreigen de stembiljetten van PVV- en FvD-kiezers te verscheuren.

Als je er aangifte over probeert te doen, ik heb gisteren vier keer een halfuur met de politie gebeld, dan proberen ze via allerlei omwegen te verzinnen dat dat niet kan en mag. Wij krijgen daar zeer veel klachten over binnen. Voorzitter, niet alleen hier in Rotterdam zijn stempassen niet bezorgd, maar ook vanuit andere steden komen er signalen binnen dat stempassen niet bezorgd zijn. Minister van Binnenlandse Zaken, freule Ollongren

van D66, onder wie deze verkiezingen zijn georganiseerd, heeft goed werk gedaan voor haar partij D66. Via de staatsmedia heeft D66 al een enorm platform gecreëerd voor mevrouw Kaag die de afgelopen maanden zo’n beetje non-stop bij de staatsmedia haar zegje mocht doen. Stempassen die niet worden bezorgd in wijken waar geen tot nauwelijks D66stemmers wonen. Voorzitter, ik heb hier ook al meerdere schriftelijke vragen over uit staan. Ik zou hier toch nog even willen vragen of het stempassenprobleem echt structureel is, dus niet alleen in de wijken in deze debataanvraag staan. Dat is een vraag aan het college. En dan zou ik ook nog aan mijn collega’s in de raad willen vragen wat zij ervan vinden dat PVV- en FvD-stembiljetten werden bedreigd en dat er mogelijk mensen juist worden aangezet, op het idee worden gebracht om die stembiljetten te verscheuren, want het is wel heel angstvallig stil. Het lijkt alsof niemand dat boeit. Dat is toch wel diep en diep triest. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER (mevrouw Zeegers). Mijnheer Meeuwissen van de PVV. Dan gaan we over naar mijnheer Smet van GroenLinks. De heer SMET (gl). Ja, dank u wel voorzitter. Stemmen in Rotterdam is een enorme operatie voor de gemeente om te organiseren en ik moet ook constateren dat ik wel gelukkig ben met de aandacht die we hebben gehad in de afgelopen jaren om te kunnen stemmen.