Toelichting rvsl GR Jeugdregio WBW.pdf

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

Aanleiding Dit voorstel is regionaal voorbereid en wordt voorgelegd aan de raden van de negen gemeenten in de Jeugdhulpregio West-Brabant West. De negen gemeenten in West-Brabant West werken al tien jaar samen op het gebied van jeugdzorg. Deze samenwerking is robuust: we kopen gezamenlijk jeugdzorg in van het Zorg Inkoop en Informatie Team (het Zi2t) en maken gezamenlijk beleid waar nodig. Vanuit het Rijk gelden inmiddels aanvullende eisen, vastgelegd in de Hervormingsagenda Jeugd en de recent aangenomen Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Deze wet wijzigt de Jeugdwet per 1 januari 2027 en verplicht regio’s onder meer tot het opstellen van een regiovisie en het instellen van een Gemeenschappelijke Regeling (hierna: GR) voor jeugdzorg. De regiovisie vormt de inhoudelijke basis voor de samenwerking in onze regio, de GR is het juridische instrument om deze samenwerking te borgen. Voor onze regio-indeling verandert niets, we blijven samenwerken met de 9 gemeenten, maar een GR ontbreekt nog. Ambtelijk en bestuurlijk is de afgelopen periode hard gewerkt aan het opstellen van deze regeling. Beoogd effect De wet verplicht gemeenten om de samenwerking in de jeugdzorg officieel te regelen. Met het instellen van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) voldoen we aan deze wettelijke taak. De GR helpt ons om als negen gemeenten de jeugdzorg beter te organiseren.

Hierdoor blijft specialistische jeugdhulp beschikbaar voor kinderen, jongeren en gezinnen in de hele regio. De samenwerking in één vaste structuur zorgt voor meer duidelijkheid voor inwoners professionals en professionals. Ook zorgt de GR voor een zorgvuldige en doelmatige inzet van middelen. Met deze regeling richten we de regionale jeugdzorg stabiel, toekomstbestendig en rechtmatig in. De consequentie van het voorstel is dat met instellen van de Gemeenschappelijke Regeling de negen gemeenten hun samenwerking op het gebied van jeugdzorg vastleggen in een duidelijke juridische structuur. De GR krijgt een eigen bestuur en rechtspersoonlijkheid, waardoor zij zelfstandig contracten kan afsluiten en een eigen begroting voert. Dit versterkt de transparantie en borging van afspraken. De regeling is flexibel en kan in de toekomst worden uitgebreid met extra taken, zodat de samenwerking wendbaar en toekomstbestendig blijft. Argumenten 1.1. De GR wordt vormgegeven als een openbaar lichaam (OL) met rechtspersoonlijkheid De keuze voor een openbaar lichaam is noodzakelijk om zelfstandig contracten te kunnen sluiten met zorgaanbieders, een eigen begroting en jaarrekening te voeren, bestuurlijke gelijkwaardigheid tussen gemeenten te waarborgen en risico’s en verantwoordelijkheden regionaal te verdelen. 1.2. De taken van de GR zijn breed en strategisch van aard.

De taken van de GR omvatten de gezamenlijke inkoop van (hoog)specialistische jeugdzorg, het contract- en accountmanagement met aanbieders, het monitoren en analyseren van gegevens om tijdig te kunnen bijsturen, het organiseren van het regionaal expertteam voor complexe casuïstiek en het faciliteren van beleidsvorming voor de vormen van jeugdzorg die regionaal worden ingekocht. Deze taken vormen een duidelijk vertrekpunt én een stip op de horizon voor de verdere ontwikkeling van de samenwerking. Waar nodig wordt gezamenlijk beleid gemaakt op basis van de Regiovisie West Brabant West en in de toekomst kunnen extra taken worden toegevoegd. 1.3. Duurzame regionale samenwerking De GR zorgt voor een duurzame samenwerking tussen de gemeenten in de regio. Hierdoor kan de jeugdzorg goed worden georganiseerd en blijft specialistische zorg beschikbaar voor kinderen en jongeren. Financieel zorgt de GR voor een effectieve inzet van middelen door gezamenlijke inkoop. Sociaal garandeert de regeling continuïteit en kwaliteit van de zorg. Bestuurlijk biedt de GR een flexibele structuur die kan meebewegen met toekomstige ontwikkelingen. 2.1. De wet verplicht gemeenten om de samenwerking in de jeugdzorg officieel te regelen.

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht alle jeugdzorgregio’s om uiterlijk per 1 januari 2027 een formele Gemeenschappelijke Regeling (GR) in te stellen. De verplichting tot regionale samenwerking via een formele regeling (zoals de GR) komt voort uit de Hervormingsagenda Jeugd. Er zijn drie mogelijke vormen: een openbaar lichaam, een centrumgemeenteconstructie of een bedrijfsvoering organisatie. Voor onze regio is een openbaar lichaam de beste keuze. 2.2. Openbaar Lichaam Deze vorm sluit volledig aan bij de wettelijke eisen en bij onze manier van samenwerken. Een openbaar lichaam heeft rechtspersoonlijkheid en een eigen bestuur. Daardoor kan het zelfstandig contracten afsluiten, beleid vormen en een eigen begroting voeren. Dit zorgt voor duidelijke afspraken, bestuurlijke gelijkwaardigheid en een stabiele structuur voor de lange termijn. Kanttekeningen 1.1 Minder directe invloed van raad en colleges Met het instellen van de Gemeenschappelijke Regeling leggen de negen gemeenten hun samenwerking op het gebied van jeugdzorg vast in een juridische structuur. De GR krijgt een eigen bestuur en rechtspersoonlijkheid, waardoor zij zelfstandig contracten kan afsluiten en een eigen begroting voert. Dit versterkt de transparantie en borging van afspraken.

De regeling is wel flexibel en kan in de toekomst worden uitgebreid met extra taken, zodat de samenwerking wendbaar en toekomstbestendig blijft. 1.2. De bestuurlijke structuur wordt anders De keuze voor een openbaar lichaam brengt een verandering in de bestuurlijke structuur met zich mee. De lokale autonomie van gemeenten wordt anders vormgegeven: besluitvorming verloopt via de begrotingscyclus van de GR Openbaar Lichaam. Dit vraagt om een goede communicatie en afstemming om duidelijkheid te geven over verantwoordelijkheden 1.3. Politiek-bestuurlijke invloed wordt anders Politiek-bestuurlijk kan de invloed van colleges en raden anders worden ervaren omdat besluiten via het Openbaar Lichaam worden genomen. Dit risico wordt onderkent en vraagt daarom om duidelijke afspraken over rapportages, terugkoppeling en betrokkenheid bij belangrijke keuzes. 1.4. Personeel De huidige medewerkers van het Zi2T zijn nu in dienst zijn bij gemeente Roosendaal, die fungeert hierbij als gastgemeente. Dit blijft op korte termijn ongewijzigd, maar in de toekomst kunnen medewerkers overgaan naar de GR, dat vraagt nadrukkelijk extra aandacht voor de onderdelen HR, organisatie en samenwerking.

Gemeente Roosendaal start daarom – als huidige werkgever van het Zi2T – een zorgvuldig proces voor de toekomstige personele inrichting van de GR, waarbij in ieder geval ook juridisch advies en de OR wordt betrokken. Het streven is om uiterlijk in 2030 het personeel van het Zi2T in dienst te laten treden bij de GR. De beleidscapaciteit die naar de GR overgaat betreft primair de capaciteit die nu bij het Zi2T is belegd. Er wordt naar verwachting geen beleidscapaciteit vanuit de afzonderlijke gemeenten overgedragen, omdat de gemeentelijke raden hun eigen beleidsrol binnen de Jeugdwet blijven behouden. 2.1. Complexiteit van besluitvorming De complexiteit van besluitvorming, met twee rondes (zienswijzen en instemming), kan tot vertraging leiden. Wanneer niet alle gemeenten unaniem instemmen met de GR, kan dit vertraging en bestuurlijke schade veroorzaken, en het risico bestaat dat de wettelijke deadline van 1 januari 2027 niet wordt gehaald. Dit vraagt dus om een duidelijke planning, vaste overleglijnen en actieve begeleiding van het proces. De projectmatige aanpak met een korte doorlooptijd vragen extra aandacht voor draagvlak en communicatie, zodat iedereen goed wordt meegenomen. Financiën Aan dit voorstel zijn geen extra kosten verbonden. In de voorgestelde gemeenschappelijke

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

regeling zijn alle financiële bepalingen in lijn met het bestaande regionale beleid. De GR beschikt te zijner tijd over een eigen begroting, die wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Communicatie en participatie De totstandkoming van deze gemeenschappelijke regeling (GR) is regionaal vormgegeven en zorgvuldig begeleid. Adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) heeft het proces ondersteund en samen met verschillende werkgroepen gewerkt aan de inhoud van de regeling. Juristen, beleidsadviseurs jeugd, concerncontrollers en adviseurs verbonden partijen hebben vanuit hun eigen expertise bijgedragen. De governance bestond uit:   

Werkgroep beleid en werkgroep juridisch (respectievelijk beleidstafel en juridische afvaardiging) Begeleidingscommissie (vertegenwoordiging uit de werkgroepen; adviserend aan de stuurgroep) Stuurgroep (vertegenwoordiging vanuit bestuurstafel jeugd, directies, managers en de ambtelijk secretaris samenwerking sociaal domein)

Vervolg De GR is per 1 januari 2027 wettelijk verplicht. In 2026 zal het proces richting inwerkintreding van een GR verder worden doorlopen. De korte doorlooptijd vraagt extra aandacht, omdat de wet pas definitief is aangenomen op 7 oktober 2025, waarbij de deadline van 1 januari 2027 gehandhaafd blijft, ondanks de verkiezingen in 2026. Het proces is daarom tijdig gestart, anticiperend op de definitieve besluitvorming door de Eerste Kamer. De planning voor de aankomende periode ziet er als volgt uit: -

Begin 2026 wordt de ontwerptekst van de GR aan de negen gemeenteraden voorgelegd. Eventuele aanscherpingen worden nadien verwerkt. Op deze aangescherpte GR wordt in juni of juli akkoord van de negen colleges gevraagd. In het najaar van 2026 wordt instemming van de negen gemeenteraden gevraagd op de inwerkingtreding van de GR. De gemeenteraden moeten hun colleges toestemming geven om met de GR aan de slag te gaan. De regeling kan pas ingaan wanneer alle gemeenteraden hiermee hebben ingestemd. Wanneer dit proces verder succesvol wordt doorlopen, treedt de GR in december 2026 in werking.

Bijlagen 1. Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio West-Brabant West 2. Ontwerpbesluit Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio West-Brabant West