Toelichting rvs Diftar 2.0

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de Aanleiding In uw raadsvergadering van 25 juni 2026 is de notitie ‘Tegengaan vervuiling van de openbare Ruimte’ besproken. Deze notitie schetst een integrale aanpak om bijplaatsingen, dumpingen en zwerfafval structureel terug te dringen. Een belangrijk onderdeel van die aanpak is de invoering van Diftar 2.0: een gematigde vorm van diftar waarbij de financiële prikkel voor afvalscheiding behouden blijft, maar de drempel om afval op de juiste manier aan te bieden wordt verlaagd. Diftar betekent “gedifferentieerde tarieven”. In gemeente Roosendaal is Diftar in januari 2014 ingevoerd door voor elke aanbieding van restafval los te laten betalen. De kosten voor de inzameling van alle herbruikbare grondstoffen zitten in het vaste tarief per huishouden. Deze financiële prikkel blijft belangrijk om inwoners te stimuleren afval goed te scheiden. Tegelijk laat de notitie zien dat het huidige systeem in de praktijk ook ontwijkgedrag oproept. Dat leidt onder meer tot bijplaatsingen, dumpingen, afvaltoerisme en volle afvalbakjes in de wijken. Diftar 2.0 is daarom een belangrijke maatregel binnen de bredere aanpak: het herstelt het evenwicht tussen prikkel en redelijkheid, vergroot het draagvlak bij inwoners en maakt het logischer en makkelijker om afval correct aan te bieden.

Beoogd effect Het doel is om dit ontwijkgedrag voor een groot deel te voorkomen. Op dit moment wordt voor al het aangeboden restafval afzonderlijk betaald. Door de eerste aanbiedingen niet meer variabel in rekening te brengen, wordt de directe kostenprikkel aan het begin van het jaar verminderd. Daarmee sluit de maatregel aan bij de lijn uit de notitie: eerst de condities op orde brengen, zodat inwoners die het goed willen doen daar ook praktisch en financieel toe in staat worden gesteld. Bij het huidige tarief van €9 per aanbieding van een 240 liter container betekent het dat er maximaal €45 per huishouden niet wordt berekend via het variabele tarief. De €45 korting geldt ook voor de huishoudens die gebruik maken van een 140 liter container, of een ondergrondse container voor restafval. Uiteraard maakt niet elk huishouden gebruik van het maximale aantal aanbiedingen. Deze kosten worden verplaatst naar het vaste tarief, wat hierdoor stijgt. Dit zou ontwijkgedrag, en daarmee ook de dumpingen, van inwoners sterk moeten verminderen. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het bestaande beleid In 2014 is Diftar ingevoerd in de gemeente Roosendaal. Er wordt vanaf dat moment betaald voor het aanbieden van huishoudelijk restafval. Dat principe blijft intact.

Echter worden de eerste 5 aanbiedingen van een 240 liter container, eerste 8,5 aanbiedingen van een 140 liter container of eerste 30 stortingen in de ondergrondse container van 60 liter niet meer apart in rekening gebracht. Effectief wordt per huishouden de eerste €45 aan aanbiedingen niet in rekening gebracht, en vallen deze onder het vaste tarief. 1.2 Het voorstel zorgt voor minder dumpingen Doordat voor de eerste aanbiedingen nu niet meer betaald hoeft te worden verwachten we dat dumpingen afnemen. Inwoners kunnen in de basis minder besparen door afval op een verkeerde manier aan te bieden. 1.3 Deze maatregel is randvoorwaardelijk voor de gehele aanpak Aanpassing van diftar is noodzakelijk om de randvoorwaarden voor succes op orde te brengen: eerst moet het systeem logisch en redelijk zijn ingericht, zodat inwoners afval op de juiste manier kunnen en willen aanbieden. Alleen dan kunnen aanvullende maatregelen op het gebied van communicatie en handhaving effectief worden ingezet. 2.1 Elk huishouden kan de eerste keren gratis aanbieden Op dit moment worden voor minima de eerste 6 restafval aanbiedingen van een 240 liter container kwijtgescholden, of 36 aanbiedingen in een ondergrondse rest container. Door goed afval te scheiden kan vrijwel elk huishouden het afval kwijt binnen de nu voorgestelde gratis aanbiedingen. Het vaste bedrag wordt nog steeds volledig kwijtgescholden.

2.2 De communicatie wordt eenvoudiger Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de Hoe duidelijker de communicatie, des te effectiever het resultaat.  Doordat elk huishouden gelijk wordt behandeld wordt de communicatie makkelijker en duidelijker. Er hoeven geen afzonderlijke regels te worden gecommuniceerd voor het aanbieden door minima huishoudens.  De focus verschuift van zorgen voor zo min mogelijk restafval naar binnen een acceptabele bandbreedte blijven. De grote ‘vervuilers’ worden belast. 3.1 Dit zorgt ervoor dat men op hetzelfde moment pas gaat betalen voor het aanbieden van restafval Met de huidige regeling gaat een huishouden met veel medisch afval pas na de eerste 10 aanbiedingen van een 240 liter container, of na de eerste 60 aanbiedingen in een ondergrondse container met een 60 liter inworp, apart betalen voor het restafval. Met dit voorstel blijft dit in 2027 gehandhaafd. Kanttekeningen 1.1 Diftar 2.0 vermindert ontwijkgedrag, maar lost bijplaatsingen niet volledig op Diftar 2.0 verlaagt de financiële drempel om afval correct aan te bieden en neemt daarmee een belangrijke aanleiding voor ontwijkgedrag weg. Inwoners kunnen aan het begin van het jaar niets meer besparen door restafval verkeerd aan te bieden.

Tegelijk laat de notitie zien dat bijplaatsingen meerdere oorzaken hebben, zoals gemaksgedrag, onvoldoende kennis van regels, ontbrekende afvalpassen, laag normbesef en grofvuil dat niet in de container past. Diftar 2.0 is daarom een belangrijke randvoorwaarde, maar geen volledige oplossing. De maatregel moet worden gecombineerd met duidelijke communicatie, inzet van afvalcoaches, betere voorzieningen, normherstel en consequente handhaving. 1.2 Aanpak leidt tot een toename van geregistreerd restafval Een deel van de inwoners minimaliseert kosten voor het aanbieden van restafval door het op een onjuiste wijze aan te bieden. Dat kan in de vorm van een bijplaatsing zijn, maar ook het proppen in openbare vuilnisbakken, het meenemen naar andere gemeenten of het meenemen naar een afvalcontainer op het werk. Dat is niet de bedoeling. Doordat dit afvaltoerisme zal afnemen, is er een verwachte toename van de hoeveelheid geregistreerd restafval. Hier is rekening mee gehouden in de kostenberekening. 1.3 Huishoudens die nu erg goed afval scheiden gaan meer betalen De huishoudens die nu zeer goed het afval scheiden zitten onder het gemiddeld aantal aanbiedingen. Doordat de kosten voor de eerste aanbiedingen in het vaste tarief komen gaan zij meer geld betalen dan voorheen. Het voordeel van een schonere stad weegt echter zwaarder dan het beperkte financiële nadeel voor deze huishoudens.

2.1 Het is een kleine achteruitgang voor minima In de huidige situatie hoeven minima de eerste 6 restafval aanbiedingen van een 240 liter container niet te betalen. Dat wordt 5 stuks. Voor aanbiedingen in een ondergrondse rest container daalt het aantal van 36 naar 30. Dit is echter voor veel huishoudens geen probleem. Nu al weten heel veel inwoners onder het voorgestelde aantal te blijven. Men kan altijd een beroep doen op de grondstoffencoaches als men het afval beter wil gaan scheiden. 3.1 Het is kostenverhogend voor een huishouden met veel medisch afval. Bij elk huishouden verplaatsen de kosten voor de eerste 5 aanbiedingen van een 240 liter container, of de eerste 30 aanbiedingen in een ondergrondse container, naar het vaste tarief. In de huidige situatie worden deze aanbiedingen kwijtgescholden voor huishoudens met veel medisch afval. In de nieuwe situatie betaald men ervoor middels het verhoogde vaste tarief. Financiën Het gratis maken van de eerste aanbiedingen zorgt voor een verplaatsing van variabele kosten richting het vaste tarief van de afvalstoffenheffing. Doordat het vaste tarief stijgt blijft de gesloten financiering intact en wordt er niets bekostigd uit de algemene middelen. Er wordt verwacht dat er Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de meer aanbiedingen van restafval zullen komen, en daarmee ook meer restafval wat moet worden afgevoerd.

Het vaste tarief van 2026 is €270. Dit zou stijgen tot €312 als in 2026 de eerste aanbiedingen gratis zouden zijn. Meer financiële informatie staat in de bijlage. Communicatie Er wordt een campagne opgezet om de wijziging zo goed mogelijk te communiceren. Alle huishoudens ontvangen een brief met daarin de wijzigingen van de tarieven. Ook wordt het doel van deze verandering duidelijk uitgelegd. Om zoveel mogelijk inwoners te bereiken zal deze brief in het Nederlands en in het Engels worden gestuurd. Deze informatie wordt ook meegezonden met de aanslagen van de Belastingsamenwerking West-Brabant in februari 2027. Ook wordt de informatie in januari gedeeld via social media en de Roosendaalse Bode. Participatie Participatie is op een alternatieve manier ingevuld. Er is niet gekozen voor een direct participatie traject met inwoners. Er is bij de totstandkoming van de notitie ‘Tegengaan van afvaloverlast in de openbare ruimte’ met veel verschillende professionals en vrijwilligers gesproken, zowel ambtenaren als werknemers van partner organisaties. Al deze mensen hebben in hun dagelijks werk veel te maken met onze inwoners en hebben al het commentaar wat zij de afgelopen jaren hebben gehoord van onze inwoners ingebracht als input. Vrijwel iedereen meldde dat het betalen vanaf de eerste aanbieding als een reden voor dumpingen wordt gezien. Vervolg Niet van toepassing