Toelichting rvs De EnergieKring.pdf

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

Aanleiding Het collegeprogramma zet in op theater De Kring als zichtbare koploper in de energietransitie. Sinds 2021 is er gewerkt aan een plan om De Kring te verduurzamen en te gebruiken als warmte- en energiebron voor de omgeving: De EnergieKring. Eind 2023 is een haalbaarheidsonderzoek opgeleverd met als conclusie dat De EnergieKring op hoofdlijnen haalbaar is. Hier is gekeken naar de technische, juridische, financiële, en maatschappelijke haalbaarheid. Dit onderzoek is 12 december 2023 gepresenteerd aan het college. Dit haalbaarheidsonderzoek is de basis geweest voor het ondertekenen van een intentieovereenkomst tussen de gemeente en De Kring, waarover uw gemeenteraad in januari 2024 is geïnformeerd via een raadsmededeling. Op 24 januari 2024 is er een persmoment geweest in De Kring waarin de intentie is uitgesproken om als gemeente samen met De Kring, het warmtenet De EnergieKring te concretiseren en op te zetten. Vanuit De Kring is er naast een wens ook een sterke noodzaak voor verduurzaming. Door de stijgende energielasten, strengere eisen aan klimaatbeheersing en een verouderde installatie moet er in het pand geïnvesteerd worden om de theaterfunctie te kunnen blijven vervullen. Door te kiezen voor een renovatie blijven deze kosten lager dan wanneer er wordt gekozen voor sloop-nieuwbouw.

Door de verbouwing te koppelen aan de aanleg van De EnergieKring is dit een kans om tegelijkertijd naastgelegen, moeilijk te verduurzamen monumentale panden van het gas te halen. Beoogd effect Het beoogde effect is het verder verduurzamen van het stadshart en cultuurkwartier waarbij theater De Kring wordt getransformeerd naar een duurzaamheidsicoon. Een theater welke haar eigen energie opwekt en dit deelt met de omgeving. Het Tongerlohuys en de Sint Jan worden ook op De EnergieKring aangesloten om jaarlijks in totaal 140 ton CO 2 te besparen. Dit is het equivalent van het gasverbruik van 70 huishoudens. Het Tongerlohuys (en in de toekomst mogelijk ook de Sint Jan) zijn eigendom van de gemeente en hiermee wordt een stap gezet in het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. Door naast het aanbrengen van warmtepanelen ook een groene gevel toe te passen wordt De Kring tevens een klimaatadaptief pand in de binnenstad wat bijdraagt aan het verlagen van hittestress. Een groene gevel geeft daarnaast een positief effect op de biodiversiteit. Ook wordt een verbinding gemaakt met Stadstuin van Hasselt om deze toegankelijker te maken vanaf het Tongerloplein. Tijdens de verbouwingswerkzaamheden worden De Kring en het Tongerlohuys tijdelijk gehuisvest in het EKP-gebouw. Hier kunnen de culturele activiteiten in een aangepaste vorm doorgang vinden.

Dit zal extra belangstelling opwekken voor het EKP-gebouw waar de verdere ontwikkelingen van het pand en gebied profijt van kunnen hebben. Argumenten 1.1 Het voorstel volgt de lijn van het collegeprogramma en de getekende IOK In prioriteit #10 in het Collegeprogramma wordt De Kring nadrukkelijk genoemd als zichtbare koploper op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. Deze wens is verder geconcretiseerd met een intentieovereenkomst die is aangegaan met De Kring. Dit voorstel geeft invulling aan de wens om De Kring te verduurzamen en in te zetten als warmte- en energiebron voor de omgeving. 1.2 Het voorstel draagt bij aan het reduceren van CO2 uitstoot in Roosendaal In Nederland zijn belangrijke afspraken vastgelegd over het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. De eerste grote mijlpaal komt in 2030 waarin de CO2 uitstoot met 49% moet worden verminderd ten opzichte van 1990, met dit project leveren we daar een bijdrage aan. Dit voorstel zet in

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

op duurzame opwek door gebruik te maken van thermische panelen gecombineerd met zonnepanelen om jaarlijks 140 ton CO2 te besparen. Dit is vergelijkbaar met het gasverbruik van 70 huishoudens. 1.3 Het voorstel maakt het cultuurcluster minder kwetsbaar voor schommelende energieprijzen Een groot deel van de vaste lasten van het theater, het museum en de kerk bestaan uit energiekosten. De afhankelijkheid van gas betekent dat bij een stijging van de gasprijs, de lasten enorm kunnen oplopen. Als het cultuurcluster deze lasten niet zelf kan dragen betekent dit mogelijk extra kosten voor de gemeente. Een andere consequentie zou kunnen zijn dat de kaartprijzen verhoogd worden of dat het cultuuraanbod in de huidige vorm niet voortgezet kan worden. De EnergieKring zorgt ervoor dat de lasten beheersbaar blijven door zelf warmte en stroom op te wekken en daarmee niet meer afhankelijk te zijn van aardgas. Hierom is het voor de exploitatiekosten gunstig om De EnergieKring nu al mee te nemen, en niet te wachten tot het wettelijk verplicht wordt om van aardgas af te stappen. Als hiermee structureel geld kan worden bespaard door de cultuurcluster zullen de subsidiestromen vanuit de gemeente geëvalueerd moeten worden en indien mogelijk naar beneden worden bijgesteld. Er is met De Kring afgesproken dat ze hierover open en transparant zijn richting de gemeente.

Daarnaast is de afspraak met De Kring gemaakt dat voor het warmtenet geen apart entiteit wordt gevormd maar dat de activiteiten in de bestaande entiteit De Kring plaatsvinden. De financiële voordelen voortkomend uit het warmtenet zijn van positieve invloed op de exploitatiekosten en verkleinen het risico dat in de toekomst extra subsidie verstrekt moet worden aan De Kring. 1.4 Het voorstel wordt gesteund door de lokale partijen Tijdens het voortraject zijn woningcorporatie Alwel, als eigenaar van de nabijgelegen Mariagaard, en bioscoop C-Cinema betrokken geweest. Samen is er gekeken hoe De EnergieKring aansluit op hun eigen verduurzamingsopgave. In de huidige plannen kunnen ze nog niet worden aangesloten op De EnergieKring, vanwege de hogere kosten, maar een uitbreiding van het warmtenet is in de toekomst niet uitgesloten. Met het voorstel wordt het netwerk aangelegd en kunnen op termijn de woningen van Mariagaard, de bioscoop, maar ook het raadhuis en voormalig fractiehuis worden aangesloten op De EnergieKring. Alwel heeft hiervoor zelfs een ondersteuningsbrief geschreven die gebruikt is voor de ingediende DEI+ subsidieaanvraag die namens De Kring is ingediend. 1.5 Het voorstel sluit aan bij de wens om met Roosendaal een kwaliteitssprong te maken De gemeente is voornemens een schaal- en kwaliteitssprong te maken.

Bij deze doelstelling hoort dat de sociale en culturele voorzieningen van een hoog niveau zijn om hierop voor te sorteren. Een modern en duurzaam theater voegt extra kwaliteit en aantrekkingskracht toe aan de stad en versterkt de regionale rol van het theater. De verbouwing zorgt er daarnaast voor dat het theater in de hete zomermaanden meer gebruikt kan worden vanwege de toevoeging van koeling. Dit sluit naadloos aan op de doelstellingen om een beter Roosendaal te maken voor de inwoners en om te groeien als gemeente. 2.1 Een gemeentegarantie zorgt dat de financiering tegen gunstige voorwaarden kan worden afgesloten Theater De Kring zal hiervoor een lening aan moeten gaan bij de bank om de investering in De EnergieKring te kunnen doen. Hoeveel er geleend kan worden is sterk afhankelijk van het rentepercentage op de lening. Door een gemeentegarantie af te geven kan er tegen een lager rentepercentage geld worden geleend waardoor er voldoende financiële ruimte is voor het realiseren van De EnergieKring. 3.1 Een klimaatadaptief theater sluit aan bij Roosendaal Natuurstad Het verminderen van hittestress en verbeteren van de leefkwaliteit zijn twee uitgangspunten van Roosendaal Natuurstad. Vanwege het hitte-eiland effect is het centrum, en specifiek het Tongerloplein, een van de plekken met de meeste hittestress.

Het reduceren van dit effect en toegang verlenen tot meer koele plekken voegt kwaliteit toe aan het centrum.

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

Deze ingrepen zijn niet altijd mogelijk in de openbare ruimte door ligging van kabels en leidingen, parkeerplaatsen of andere functies. Een andere optie is om ook gevels te vergroenen en daarmee plekken koeler en biodiverser te maken. Op de gevel van het theater kan, in vervolg op Stadstuin van Hasselt een groot oppervlak aan gevels worden vergroend. In combinatie met de voorgenomen verbouwing van De Kring kan hiermee een bijdrage worden geleverd aan het neerzetten van een iconisch groen gebouw. 3.2 Dit is een raadsbevoegdheid Uw gemeenteraad is het bevoegde orgaan om het benodigde krediet beschikbaar te stellen. Voor de vergroening van de Kring wordt voorgesteld om in 2025 een krediet beschikbaar te stellen. Voor de hoogte van dit krediet verwijzen we naar de geheime bijlage. 3.3 De investering moet worden geactiveerd Conform de financiële verordening wordt de investering van de vergroening de Kring geactiveerd en afschrijvingstermijn van 25 jaar gehanteerd. 4.1 De EnergieKring is een kosten-efficiënte manier om monumentale panden aardgasvrij te maken Het verduurzamen en aardgasvrij maken van monumentale panden is vaak complexer en duurder dan van niet-monumentale panden. De EnergieKring maakt het mogelijk om twee rijksmonumenten in het centrum met beperkte inspanning aardgasvrij te maken.

Het biedt daarnaast de kans om ervaring op te doen met een concept wat mogelijk breder kan worden ingezet. Voor de St. Jan het Tongerlohuys zou zonder De EnergieKring het alternatief zijn om lucht/water warmtepompen te plaatsen. Per pand zou dit een vergelijkbare investering zijn, maar veel ingrijpender op het gebied van geluid en monumentale waarde van de gebouwen. Dit is gezien de rijks monumentale status onwenselijk. 4.2 Dit is een raadsbevoegdheid Uw gemeenteraad is het bevoegde orgaan om het benodigde krediet beschikbaar te stellen. Voor de technische aansluiting op het warmtenet wordt voorgesteld om in 2026 een krediet beschikbaar te stellen. Voor de hoogte van dit krediet verwijzen we naar de geheime bijlage. 4.3 De investering moet worden geactiveerd Conform de financiële verordening wordt de investering van technische aansluiting op het warmtenet geactiveerd en een afschrijvingstermijn van 30 jaar gehanteerd (technische levensduur). 4.4 Uw raad heeft budgetrecht Uw gemeenteraad beslist over de dotaties en onttrekkingen aan reserves. Dit wordt door de BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) voorgeschreven. Voor de totale bijdrage is in 2026 ruimte in de bestemmingsreserve Investeringsfonds opgenomen. Voor de hoogte van dit bedrag verwijzen we naar de geheime bijlage.

5.1 Een tijdelijke opstelling voor het theater en museum waarborgt de continuïteit van culturele activiteiten Tijdens de verbouwing zijn het theater en het museum niet toegankelijk. Om te voorkomen dat er meer dan een jaar geen culturele activiteiten in de binnenstad kunnen worden ontplooid wordt er een tijdelijk theater en museum in het EKP-gebouw gerealiseerd. Op deze manier kunnen voorstellingen en tentoonstellingen in beperkte vorm toch doorgang vinden en worden bezoekers behouden. 5.2 Het EKP-gebouw wordt in de spotlight gezet en voorbereid op mogelijke doorontwikkeling Door gebruik te maken van het EKP-gebouw als tijdelijk theater en museum, wordt dit gebouw op korte termijn bereikbaar voor een groter publiek. Toekomstige ontwikkelingen in het EKP kunnen daardoor rekenen op meer interesse en herkenning. Ook kunnen de structurele investeringen die nu in het pand gedaan worden, zoals de nutsaansluitingen en inboedel, worden gebruikt voor toekomstige ontwikkelingen, waaronder culturele activiteiten. 5.3 Dit is een raadsbevoegdheid

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

Uw gemeenteraad is het bevoegde orgaan om het benodigde krediet beschikbaar te stellen. Voor de verbouwing van het EKP wordt voorgesteld om in 2025 een krediet beschikbaar te stellen. Voor de hoogte van dit krediet verwijzen we naar de geheime bijlage. 5.4 De investering moet worden geactiveerd Conform de financiële verordening wordt de investering van de verbouwing EKP geactiveerd en een afschrijvingstermijn van 25 jaar gehanteerd (renovatie). 5.5 Uw raad heeft budgetrecht Uw gemeenteraad beslist over de dotaties en onttrekkingen aan reserves. Dit wordt door de BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) voorgeschreven. Voor de incidentele lasten van de verbouwing EKP is in 2025 ruimte in de bestemmingsreserve Investeringsfonds opgenomen. Voor de hoogte van dit bedrag verwijzen we naar de geheime bijlage. 6.1 De opgebouwde reservering is nodig om het project te financieren. Theater De Kring heeft afgelopen jaren, onder andere door coronacompensatie, een reserve opgebouwd ter hoogte van € 222.000. Deze middelen waren door De Kring gereserveerd voor het vernieuwen en verduurzamen van de verouderde installaties. Vanwege de plannen om te gaan verbouwen en verduurzamen is ervoor gekozen om in plaats van steeds kleine ingrepen uit te voeren dit grootschalig en integraal aan te pakken.

Voor deze grootschalige aanpak is naast een lening ook eigen inbreng van De Kring nodig. Hiervoor wil De Kring de opgebouwde reserve inzetten, maar vanwege gemeentelijke bezuinigingen wordt nietbestede subsidie in 2024, 2025, en 2026 in principe teruggevorderd. De verduurzaming van theater De Kring waarbij eigen financiële inbreng noodzakelijk is, komt hiervoor in aanmerking voor een uitzondering omdat zonder inbreng van deze reserve het project in de huidige vorm niet haalbaar is. 7.1 Voldoen aan de begrotingsrechtmatigheid De financiële consequenties worden meegenomen in de Aanbiedingsnota behorende bij de Begroting 2025. Daarmee wordt voldaan de begrotingsrechtmatigheid. Kanttekeningen 1.1 Het voorstel is afhankelijk van het ontvangen van subsidie De opgestelde businesscase voor De EnergieKring is afhankelijk van het ontvangen van een DEI+ subsidie. Zonder deze subsidie zit er een gat in de begroting van De Kring en bestaat de kans dat het project geen doorgang kan vinden op de voorgestelde manier. Zonder subsidie wordt waarschijnlijk alleen De Kring zelf aangesloten op het warmtenet. De subsidieaanvraag is voorbereid door een professionele partij en het ingediende voorstel is mede dankzij het eerdere haalbaarheidsonderzoek inhoudelijk sterk. De standaard beoordelingstermijn loopt tot 23 september 2024, maar vanuit RVO is er de mogelijkheid om deze te verlengen.

Het is daarom onzeker of er tijdig bekend is of de subsidie wordt toegekend. 1.2 De CO2-reductie is relatief beperkt Enkel gekeken naar de CO2-reductie is de impact van dit project relatief beperkt. Het reduceert de jaarlijkse CO2 uitstoot met 140 ton, het equivalent van 70 woningen. In 2018 is de CO 2 uitstoot direct veroorzaakt door de gemeente ingeschat op 8.830 ton per jaar. Dit project zou met deze uitgangspunten de CO2 uitstoot met 1,6% reduceren. Het unieke karakter van dit project gaat echter verder dan alleen het verminderen van gasverbruik. Het gaat ook om een unieke kans om monumentale panden met elkaar te verbinden en kwaliteit toe te voegen aan de binnenstad. 2.1 Het risico bestaat dat De Kring niet aan haar betalingsverplichting kan voldoen en Roosendaal die moet overnemen. Als De Kring niet kan voldoen aan haar betalingsverplichting richting de geldgever, zal de gemeente Roosendaal de verplichting, in dit geval het gehele leningssaldo, moeten overnemen. Gemeente Roosendaal zal hiervoor in de begroting een extra aflossingsverplichting en de rentelast op zich moeten nemen van € 470.000 structureel per jaar, waar geen dekking voor beschikbaar is in de

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

huidige begroting. Dit betekent dat de structurele ruimte in de begroting afneemt, structurele ruimte die er gezien de huidige financiële situatie nu niet is. Daarnaast heeft deze extra langlopende schuld een negatieve invloed op de solvabiliteit die hiermee verslechterd. Immers stijgt het vreemd vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. Er is met De Kring afgesproken dat ze hierover open en transparant zijn richting de gemeente. 2.2 Het risico bestaat dat de business case niet sluitend is Er zitten onzekerheden in de business case. De business case is voor het eerst positief in 2031 en teert daardoor in op het eigen vermogen, wat in 2029 en 2030 negatief is. In de business case is uitgegaan van een stabiel aantal bezoekers van 100.000 per jaar. Dit is een inschatting die mogelijk af kan wijken als gevolg van de hogere kosten voor een kaartje door o.a. de btw-verhoging. In de business case wordt uitgegaan van hogere opbrengsten van € 470.000. Deze worden grotendeels veroorzaakt door een hoger resultaat verhuringen en de extra kosten per kaartje. Op dit moment is het nog onduidelijk of aan de subsidie vereisten van de gemeente Roosendaal kan worden voldaan in 2025 en 2026, de jaren van de verbouwing. In de business case is rekening gehouden dat ook in deze jaren het volledige subsidiebedrag ontvangen wordt.

De bedragen die aan het MJOP toegerekend worden moeten nog worden geactualiseerd. Met de verbouwing wordt echter al een groot deel van het groot onderhoud uitgevoerd. 4.1 Het aardgasvrij maken van maatschappelijk vastgoed is nog geen harde eis De wettelijke verplichting voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed staat momenteel voor 2050. Er is dus theoretisch gezien nog veel tijd om dit te doen. Dit is echter wel een uitgelezen kans om al ervaring op te doen met de aanleg en beheer van aardgasvrije systemen in Roosendaal. De doelstelling van 2030 op het gebied van CO2-reductie komt al sneller dichtbij en dit project kan hier nog aan bijdragen. Door dit project nu op te pakken zijn we met deze gebouwen klaar voor 2050 en worden ook de kosten van gas in de tussentijd uitgespaard. Financiën Voor de financiële consequenties verwijzen we naar de geheime bijlage.

Communicatie De EnergieKring kan Roosendaal op de kaart zetten op het gebied van duurzaamheid en van De Kring een icoon maken. Het is een vooruitstrevend project waar Roosendaal trots op mag zijn. Het is dan ook belangrijk dat dit wordt uitgedragen in de communicatie hierover. Dit betekent dat mijlpalen in het project breed gecommuniceerd worden. Denk aan besluitvorming, start verbouwing, verhuizing naar het EKP-gebouw en heropening van het theater. Hiervoor worden de communicatiekanalen van de gemeente ingezet: persberichten, social media, Stadserf en de website. Maar daarnaast ook de kanalen van het theater. Zowel in het theater als online. Voor het tekenen van de intentieovereenkomst met De Kring is er in het theater een persmoment geweest. Hierover zijn artikelen in de lokale kranten verschenen, en heeft De EnergieKring haar eigen pagina gekregen op https://rsdbyroos.nl/projecten/energiekring. Hier is de voortgang van het project te allen tijde terug te vinden. Na besluitvorming wordt de buurt weer geïnformeerd over de planning van de verbouwing. Tijdens dit traject is er intensieve communicatie en samenwerking met het Cultuurcluster. Eens per maand is er een vast moment waarop de voortgang wordt besproken. Los van dit vaste moment zijn er korte lijntjes wat zorgt voor een constructieve samenwerking.

Participatie In een eerdere versie van het project zou het warmtenet naast de huidige scope ook andere lokale afnemers bedienen. Hiervoor zijn gesprekken geweest met Alwel, C-Cinema en bewoners. Met Alwel en C-Cinema zijn individuele gesprekken geweest en voor de bewoners is er een gezamenlijke avond

Toelichting raadsvoorstel aan de raad van de gemeente Roosendaal

georganiseerd waarvoor ze per brief zijn uitgenodigd. Vanwege de hogere kosten voor de gemeente is er tijdens het traject besloten om de scope te beperken, maar de optie voor uitbreiding in de toekomst te behouden. In het huidige plan is De EnergieKring beperkt tot het museum, de kerk en het theater. De overige partijen zijn hiervan op de hoogte gesteld en geven aan nog steeds geïnteresseerd te zijn als het warmtenet zou uitbreiden. Met Alwel en C-Cinema is afgesproken dat ze incidenteel op de hoogte worden gehouden van deze ontwikkelingen. Vervolg Over de voortgang van dit project wordt u op de hoogte gehouden van mijlpalen via raadsmededelingen. Deze mijlpalen zullen in ieder geval zijn:    

Beschikking van de aangevraagde DEI+ subsidie Start werkzaamheden EKP-gebouw Start werkzaamheden De Kring en verhuizing naar het EKP-gebouw Oplevering De Kring en EnergieKring

Bijlagen Presentatie voor college en raad – De Kring Geheime financiële bijlage behorend bij raadsvoorstel De EnergieKring