Bijlage Preventie- en Handhavingsplan Alcoholbeleid.pdf
Tekst van het document
PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
INHOUD 1 Inleiding................................................................................................................................................5 1.1 Waarom is een preventie- en handhavingsplan nodig?...................................................6 1.2 Hoe is dit preventie- en handhavingsplan alcohol tot stand gekomen?...................... 7 2. Beleidskader en uitgangspunten..................................................................................................9 2.1 Beleidsuitgangspunten..........................................................................................................13 3. Terugblik...........................................................................................................................................15 3.1 Ambities 2018-2030..............................................................................................................15 3.2 Cijfers alcoholgebruik onder jongeren..............................................................................16 3.3 Mentale gezondheid jongeren............................................................................................19 3.4 Evaluatie preventie- en handhavingsplan 2018-2021....................................................22 4.
Doelstellingen en activiteiten 2024-2028...............................................................................27 4.1 Doelstellingen..........................................................................................................................27 4.2 Activiteiten.............................................................................................................................. 28 5. Werkwijze Toezicht en handhaving...........................................................................................37 5.1 Huidig beleid en regels rondom Toezicht en handhaving.............................................37 5.2 Handhavingsinstrumentarium............................................................................................ 38 5.3 Verbeteren effectiviteit toezicht......................................................................................... 39 6. Uitvoering, monitoring en financiering....................................................................................41 7. Bijlage................................................................................................................................................ 43
INHOUD PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
02
03
INLEIDING
PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
1
De gemeente Roosendaal vindt het belangrijk om de gezondheid van haar inwoners te verbeteren door ‘gezond leven’ te stimuleren en te faciliteren. Deze ambitie staat opgenomen in het bestuursakkoord 2022-2026 ‘Zij aan zij. In een gemeente met ambitie’. Dit preventie- en handhavingsplan alcoholbeleid draagt bij aan de realisatie van deze ambitie. Daarnaast is het plan een wettelijke verplichting. De gemeenteraad dient iedere vier jaar een preventie- en handhavingsplan alcohol vast te stellen. Hierin wordt aangegeven welke maatregelen genomen gaan worden om het alcoholgebruik, met name onder jongeren, te beperken. Dit is bepaald in de Alcoholwet (artikel 43a). Het preventie- en handhavingsplan alcohol wordt gelijktijdig met de lokale Gezondheidsnota 2024-2028 vastgesteld. Op deze manier kunnen we bij alcoholpreventie de verbinding maken tussen de beleidsterreinen Volksgezondheid (voorlichting en bewustwording) en Openbare Orde en Veiligheid (beleid en handhaving) in verbinding met een gezonde en fysieke leefomgeving.
INLEIDING PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
04
05
1 1.1 | WAAROM IS EEN PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN NODIG?
1.2 | HOE IS DIT PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOL TOT STAND GEKOMEN?
Er is nog steeds een grote groep jongeren, die start met drinken voor hun 18e. Jongeren zijn in de groei en alcoholgebruik beïnvloedt de fysieke en mentale ontwikkeling negatief.
Om te komen tot een gedragen plan is een gezamenlijk proces doorlopen met betrokken
Alcohol vermindert schoolprestaties en maakt jongeren kwetsbaar voor ongewenste
partijen. Tijdens twee NIX18 inspiratiebijeenkomsten is relevante input opgehaald
ervaringen zoals (seksueel) geweld.
Daarnaast zijn enkele interviews gehouden met relevante partijen.
Het blijft belangrijk dat we ons ervoor inspannen dat jongeren alcoholgebruik uitstellen
Aan dit plan hebben de volgende partijen meegewerkt: Novadic-Kentron, GGD West-
tot hun 18e jaar. Het wijzigen van een norm kost tijd. We zijn op de goede weg, maar
Brabant, Halt, WijZijn Traversegroep, Politie, Roosendaalse Voetbal Federatie, Bravis
blijven ons met vereende kracht inzetten. Onderdeel van deze aanpak is het vergroten
ziekenhuis, Stichting Chris en Voorkom, jongerenwerk, BOA’s, betrokken afdelingen
van weerbaarheid van jongeren om normalisering van alcoholgebruik tegen te gaan. Dit
gemeente Roosendaal (Jeugd, Veiligheid, Juridisch), en de adviesraad Sociaal Domein
sluit aan bij de doelen van de Gezonde Generatie.
Roosendaal (Gezonde leefstijl/Sport). Daarnaast is ook input opgehaald vanuit de sportverenigingen. Op basis van hun eigen ervaring en kennis van de dagelijkse praktijk
Dit preventie- en handhavingsplan alcohol beschrijft de belangrijkste maatregelen die de
hebben zij een waardevolle bijdrage geleverd aan dit plan.
gemeente Roosendaal neemt om te zorgen dat jongeren tot 18 jaar geen alcohol drinken en er meer bewustwording is over het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan.
DE GEZONDE GENERATIE Vanuit 22 samenwerkende landelijke gezondheidsfondsen, waaronder de Nierstichting en de Maag Lever Darmstichting is het meerjarige programma De Gezonde Generatie ontstaan. Zij geven aan dat actie nodig is om het voor jongeren makkelijker en normaal te maken om geen alcohol te drinken. Het drinken van alcohol minder normaal maken en maatregelen die zorgen voor een omgeving waar jongeren minder alcohol kunnen zien en kopen, zijn hierbij gestelde doelen. Ook het delen van meer informatie over alcohol en de kansen op ziekten is hier onderdeel van.
06
07
BELEIDSKADER EN UITGANGSPUNTEN 1.10 |INCLUSIEF BELEID We hebben elkaar steeds meer nodig. Inclusie en participatie worden daardoor steeds belangrijker. Inclusie gaat over het meedoen, mee kunnen doen en het verbinden met
BELEIDSKADER EN UITGANGSPUNTEN
2
anderen. Dit willen we ook voor onze inwoners, zodat ze gelijkwaardig mee kunnen doen op alle onderdelen van het leven in Roosendaal. Hierbij is het van belang om kritisch te kijken naar de omgeving. Hoe is deze ingericht en is de inwoner in staat om zelfstandig van A naar B te kunnen reizen, zowel fysiek als online. Sommigen inwoners hebben hiervoor een extra steuntje in de rug nodig, daarom is het extra belangrijk dat informatie vindbaar en begrijpelijk is. Momenteel worden daarvoor al de stamtafels en buurttenten in
Dit preventie- en handhavingsplan alcohol staat niet op zich, maar moet in verbinding worden gebracht met zowel landelijke als lokale beleidskaders. In dit hoofdstuk laten we deze verbindingen zien.
de wijk ingezet. Zodat gemeente Roosendaal zichtbaar en laagdrempelig te bereiken is. Het huidige beleid moet inwoners in staat stellen om mee te doen op een eigen passende manier. Hierdoor zal o.a. de autonomie, veerkracht en zelfvertrouwen van inwoners
NATIONAAL PREVENTIEAKKOORD (NPA)
groeien. Een inclusieve samenleving draagt ook bij aan het vergroten van de mentale en lichamelijke gezondheid. Eenzaamheid daarentegen zou af kunnen nemen, want
In het preventie- en handhavingsplan sluit de gemeente zoveel als mogelijk aan op de
eenzaamheid is soms de oorzaak en soms het gevolg van niet (kunnen) participeren.
doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord. In dit akkoord, dat in 2018 door meer
Daarnaast is het ervaren van veiligheid ook belangrijk in de inclusieve samenleving; dit
dan 70 partijen is afgesloten, is preventie van problematisch alcoholgebruik een van
bevordert namelijk de sociale samenhang tussen burgers (Rijksfinanciën, 2020).
speerpunten.
In het collegeprogramma 2022-2026 zijn ambities geformuleerd in het streven naar
Voor jongeren onder de 18 jaar zijn specifieke doelstellingen opgenomen. Zo moet
deze inclusieve samenleving. We willen een inclusief Roosendaal, zodat mensen veilig,
het aantal 12-16 jarigen dat ooit gedronken heeft afnemen van 45% naar 25% in 2040
gezond en veerkrachtig opgroeien met een natuurlijk bewustzijn en respect voor de
(Nationaal Preventieakkoord, 2020). Uiteindelijk is het doel om te komen tot 0%
onderlinge diversiteit. Op dit moment krijgt nog een deel van onze inwoners te maken
alcoholgebruik onder de 18 jaar en een naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers
met vooroordelen en uitsluiting. Uit de cijfers van de Veiligheidsmonitor blijkt dat dat de
van 100%.
meest genoemde gronden voor discriminatie ras of huidskleur en nationaliteit waren. Zoals beschreven kan een niet-inclusieve samenleving zorgen voor een minder goede lichamelijke of mentale gezondheid (Gemeente Roosendaal, 2022). Inclusief beleid is een manier van denken en werken, waarin op alle beleidsterreinen zowel maatregelen worden getroffen die algemeen van aard zijn als maatregelen die specifiek de zelfredzaamheid en participatie van bepaalde doelgroepen stimuleren. Inclusiviteit en participatie zijn dus overkoepelende begrippen die in de verschillende pijlers terug gaan komen. Want zoals het collegeprogramma ook wil uitdragen; binnen Roosendaal staan we Zij aan Zij.
BELEIDSKADER EN UITGANGSPUNTEN PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
08
09
2 GALA EN IZA
AMBITIENOTA GEZONDHEIDSBELEID 2024 - 2028
Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) omvat afspraken die gemaakt zijn tussen
De herijkte lokale gezondheidsnota heeft tot doel om de veerkracht en de gezondheid
VWS, GGD’en, zorgverzekeraars en gemeenten. Het doel is het bereiken van een
van onze inwoners te verbeteren. Hiertoe zijn vier pijlers benoemd: (1) positief
gezonde generatie in 2040. Met het GALA akkoord gaat de gemeente aan de slag met
ouderschap en gezonde hechting; (2) een actieve gezonde leefstijl; (3) psychisch gezond
een samenhangende integrale aanpak op gezondheid, sport, bewegen én sociale basis.
en weerbaar; en (4) sociale verbondenheid.
Deze gezonde generatie kan behaald worden door het ontwikkelen van een gezonde leefomgeving waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten én sporten/bewegen. Zo
De gezondheidsnota is gebaseerd op de principes van Positieve Gezondheid en
versterken we de sociale basis, blijven inwoners mentaal gezond en weerbaar én kunnen
inclusiviteit. Positieve Gezondheid is een concept dat gezondheid benadert vanuit
inwoners vitaal ouder worden. Het GALA streeft daarnaast ook naar het bevorderen
een breder perspectief dan alleen de afwezigheid van ziekte. Het richt zich op het
van lokale en regionale ketenaanpak. Een voorbeeld van een ketenaanpak binnen onze
welbevinden van mensen in fysiek, mentaal, sociaal en spiritueel opzicht. Het legt de
gemeente is het transmuraal samenwerkingsverband Grip op Kwetsbaarheid.
nadruk op de veerkracht van individuen, het vermogen om met uitdagingen om te gaan en de eigen regie over gezondheid. Inclusie gaat over het meedoen, mee kunnen doen en het verbinden met anderen. Dit willen we ook voor onze inwoners, zodat ze gelijkwaardig mee kunnen doen op alle onderdelen van het leven in Roosendaal.
Een ander onderdeel van het nieuwe landelijke gezondheidsbeleid is het Integraal Zorgakkoord. Het IZA heeft het doel om de zorg betaalbaar, toegankelijk en goed te
De Omgevingswet is daarnaast ook één van de kaders die deel uitmaakt van de
houden. Hierbij gaan ze uit van waarde gedreven en passende zorg. Eén van de IZA
Gezondheidsnota. Deze wet die op 1 januari 2021 in werking trad, maakt het mogelijk
opgaven is zowel het bevorderen van mentale vaardigheden en een gezonde leefstijl als
om het beleid en aanpak rondom een gezonde leefomgeving steviger te verankeren, in
het versterken van zelfredzaamheid en de sociale omgeving. Deze opgave sluit aan op
verbinding met het gezondheidsbeleid en de beweegvisie. De gemeente kan met deze
onze preventieve aanpak om alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen, zoals het
wet de eigen ambities bepalen voor een gezonde leefomgeving en deze opnemen in de
vergroten van de weerbaarheid en bewustwording onder jongeren en hun omgeving.
lokale Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Alcoholpreventie bevordert bewustzijn en handhaving voor een gezonde leefomgeving.
Nationaal programma
GALA/IZA
Preventie van alcoholgebruik onder jongeren maakt nadrukkelijk deel uit van dit Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en is daarom niet opgenomen in de nota
Leefbaarheid en veiligheid
gezondheid. Wel wordt in deze nota gezondheid binnen het speerpunt psychisch gezond en weerbaar aandacht besteed aan het weerbaar maken van jongeren in relatie tot Doel: Op orde krijgen van de
Doel: Het bereiken van een
leefbaarheid en veiligheid van
gezonde generatie in 2040
groepsdruk en het gebruik van alcohol, drugs, social media en gamen.
de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd en het perspectief van de bewoners te
NATIONAAL PROGRAMMA LEEFBAARHEID EN VEILIGHEID (NPLV)
verbeteren. De centrale doelstelling van het Nationaal Programma is om de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en • Integrale wijkaanpak
• Een actieve gezonde leefstijl
het perspectief van de bewoners te verbeteren. Om deze doelstelling te realiseren wordt
• Preventie met gezag
• Sterke mentale gezondheid
ingezet op drie subdoelen: het verbeteren van de fysieke leefomgeving, het bieden van
• Vroegsignalering
jongeren
een beter perspectief, en het vergroten van de veiligheid.
• Bewust maken van inwoners • Inzet van handhaving, toezicht
De gemeente Roosendaal is sinds juli 2022 één van de twintig focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). De plek in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) betekent lokaal voor Roosendaal inzet op leefbaarheid en veiligheid in wijken op de lange termijn.
10
11
2 PREVENTIE MET GEZAG
2.1 | BELEIDSUITGANGSPUNTEN
De aanpak ‘Preventie met Gezag’ als onderdeel van het Nationaal Programma
Bij de uitwerking van het preventie- en handhavingsplan alcohol hanteren we de
Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) biedt Roosendaal de mogelijkheid om de komende
volgende beleidsuitgangspunten:
jaren nog steviger in te zetten op het gebied van jeugd en veiligheid. In Roosendaal staan leefbaarheid en veiligheid in sommige wijken en buurten onder druk. Met dit programma
Vroegsignalering
wordt de focus gelegd op kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot
Vroegsignalering is een onderdeel van een preventieve aanpak. Als we beginnende
27 jaar. Juist die doelgroepen willen we uit hun sociale en/of economische isolement
alcoholproblematiek herkennen en effectieve hulp bieden, voorkomen we problematisch
halen, weerbaar maken, perspectief bieden en waar nodig repressief aanpakken. Het
alcoholgebruik. Dit verlicht ook de druk op de gezondheidszorg. Het is belangrijk dat
inzetten van nieuwe (preventieve) interventies, begeleiding van jeugdgroepen en inzet op
professionals problemen met alcohol vroegtijdig opmerken en weten hoe ze kunnen
individuele maatwerktrajecten zijn onderdeel van deze aanpak. Hiervoor wordt het aantal
doorverwijzen. Daarnaast is samenwerking tussen netwerkpartners (zorg/preventie) een
jeugdboa’s en de formatie bij het Zorg- en Veiligheidshuis uitgebreid.
voorwaarde om deze vroegsignalering in te passen in de aanpak rondom terugdringen van alcoholgebruik onder jongeren.
Een integrale aanpak
HORECACONVENANT
Een integrale aanpak betekent dat het beleid niet alleen gericht is op voorlichting en educatie over alcohol, maar ook op het implementeren van regels en het handhaven
Horeca, politie en de gemeente Roosendaal hebben in 2022 het ‘Horecaconvenant
daarvan. Dus naast het informeren van jongeren over de risico’s van alcoholgebruik, is het
Uitgaan In Roosendaal’ 2022- 2026’ met elkaar afgesloten. Het werkingsgebied voor dit
ook belangrijk ervoor te zorgen dat regels worden nageleefd.
convenant omvat het uitgaansgebied in de binnenstad van Roosendaal. In dit convenant leggen de betrokken partijen de verantwoordelijkheden met elkaar vast voor een gezellig
Niet alleen op de jongere gericht
en veilig uitgaansgebied in de binnenstad van Roosendaal.
Het voorkomen van alcoholgebruik bij jongeren is niet alleen een zaak van de jongere zelf, maar ook van de omgeving waarin zij zich bevinden. Uit onderzoek blijkt dat strategieën die vooral de fysieke en sociale omgeving van de drinker beïnvloeden, het meest succesvol zijn.*
FIT!AKKOORD Met andere woorden, het richt zich niet alleen op het beïnvloeden van het gedrag van De gemeente Roosendaal streeft ernaar dat tegen 2030 alle inwoners van Roosendaal
individuele jongeren, maar ook op het creëren van een omgeving die minder uitnodigend
op een voor hen geschikte manier bewegen en een gezonde en actieve levensstijl
is voor alcoholgebruik. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat er meer activiteiten worden
hebben. Op basis van de beweegvisie is een uitvoeringsplan opgesteld, het Roosendaalse
georganiseerd die jongeren alternatieven bieden voor het uitgaansleven.
FlT! Akkoord. ln dit akkoord geven meer dan 40 partners aan samen te willen werken aan de gezondheid van onze inwoners. Het FIT! akkoord is daarmee niet alleen een
Betrekken van de hele gemeenschap
uitvoeringsplan voor de Beweegvisie maar bevat ook ambities voor een gezonde leefstijl.
Om effectief te zijn, moet de hele gemeenschap samenwerken. Ouders/verzorgers spelen
De aanpak van problematisch alcoholgebruik is een van de onderwerpen die in dit
hierbij een centrale rol. Daarnaast gaat het ook om verschillende belanghebbenden zoals
akkoord aan de orde komen.
scholen, sportverenigingen en ondernemers. En niet in de laatste plaats, de jongeren zelf. Iedereen heeft een rol te spelen in het voorkomen van problematisch alcoholgebruik onder jongeren.
NIX18 OVERLEG
Al met al streeft ons beleid naar een integrale en samenhangende aanpak waarin verschillende aspecten en belanghebbenden worden betrokken om het alcoholgebruik
Er is een overleg onder voorzitterschap van de gemeente om samen met andere
onder jongeren te verminderen. Het benadrukt de noodzaak van samenwerking en de
betrokken organisaties te komen tot activiteiten ter voorkoming van alcohol- en
invloed van de omgeving op het gedrag van jongeren met betrekking tot alcohol.
drugsmisbruik en eventueel lopende activiteiten in deze te evalueren. Het secretariaat van dit overleg wordt uitgevoerd door de gemeente. Aan dit overleg nemen als vaste deelnemers vertegenwoordigers van de gemeente, politie, Novadic-Kentron, GGD West Brabant en Halt deel. Indien nodig kan de voorzitter andere organisaties uitnodigen deel te nemen.
12
* Bron: Preventie en Handhavingsplan alcohol - Expertisecentrum Alcohol (trimbos.nl); geraadpleegd op 2 augustus 2023
13
SPEERPUNTEN
TERUGBLIK
3
In dit hoofdstuk blikken we terug op de doelstellingen en activiteiten uit het Preventie- en handhavingsplan 2018-2021. In de tussenliggende periode is het beleid uit dit plan ongewijzigd voortgezet.
3.1 | AMBITIES 2018-2030 De voornaamste focus van ons beleid is het stimuleren van geen alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar. Door hier stevig op in te zetten, zal dit zijn vruchten afwerpen op het terugdringen van het overmatig alcoholgebruik door jongeren vanaf 18 jaar. Bij deze ambities gaat het om het stimuleren van een verandering van houding en gedrag ten aanzien van alcohol bij jongeren zelf, bij ouders en bij hun omgeving. Om deze gedragsverandering te bereiken is een lange adem nodig.
TERUGBLIK PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
14
15
3 3.2 | CIJFERS ALCOHOLGEBRUIK ONDER JONGEREN
Hieronder wordt een beeld gegeven van het alcoholgebruik van jongeren (2e en 4e klas onderwijs) in de gemeente Roosendaal ten opzichte van de regio West-Brabant.
Uit landelijke cijfers blijkt dat tussen 2003 en 2015 er sprake was van een daling van *
het alcoholgebruik onder jongeren in de leeftijdsgroep van 12 tot 16 jaar. Vanaf 2015 is
TABEL 1: Recent alcohol gedronken (2e en 4e klas voortgezet onderwijs)
deze daling echter gestagneerd. In zowel 2015, 2017 en 2019 bleef ongeveer 25% van de
36%
jongeren in de leeftijd van 12 tot 16 jaar maandelijks alcohol consumeren. Bovendien is
35%
het binge drinken en dronkenschap sinds 2015 niet verder afgenomen.
34%
35%
34%
33%
Uit de jeugdgezondheidsmonitor jeugd** blijkt dat het alcoholgebruik onder jongeren in West-Brabant blijvend hoog is en hoger ligt dan in de rest van Nederland. Het alcoholgebruik onder jongeren in de gemeente Roosendaal is tussen 2019 en 2021 niet afgenomen. De cijfers uit 2021 zijn voor de gezondheidsmonitor Jeugd de meest recente cijfers. In het voorjaar van 2024 wordt de nieuwe monitor jeugd verwacht.
32%
32%
31% 30% 29% 28% 27%
27%
26%
KERNBOODSCHAP UIT DE KINDMONITOR 0-11 JAAR 2021:
25% 24%
Uit de Jongerenmonitor (12-18 jaar) blijkt dat het alcoholgebruik onder jongeren in West-Brabant blijvend hoog is en hoger ligt dan in de rest van Nederland. Daarnaast zien we in de Kindmonitor dat bijna de helft van de ouders het
2019
Gemeente (2022) Roosendaal
2021
GGD-regio West-Brabant
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2e en 4e klas VO 2021
verantwoord vindt dat een kind onder de 18 zijn/haar eerste glas alcohol nuttigt. De basis voor alcoholgebruik wordt in belangrijke mate in de jeugd gelegd. Ouders hebben grote invloed op het alcoholgebruik van hun kind. Want we weten: zien
TABEL 2: Recent binge gedronken (2e en 4e klas voortgezet onderwijs)
drinken doet drinken. Op jonge leeftijd weerbaar maken kan er voor zorgen dat
25%
25%
jongeren op latere leeftijd beter bestand zijn tegen groepsdruk bij het gebruik van alcohol en makkelijker ‘nee’ durven zeggen.
24%
24%
24%
23%
22%
21%
20%
20%
19%
18% 2019
Gemeente (2022) Roosendaal
2021
GGD-regio West-Brabant
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2e en 4e klas VO 2021
* Bron: Feiten en cijfers over gebruik van alcohol - Trimbos-instituut; geraadpleegd op 2
16
augustus 2023 ** B ron: Jive - Roosendaal gemeenteprofiel kindmonitor 0-11 jaar 2021 (brabantscan.nl); geraadpleegd op 2 augustus 2023.
17
3 3.3 | MENTALE GEZONDHEID JONGEREN
TABEL 3: Ouder vindt <18 jaar een verantwoorde leeftijd voor….. 80%
In de Ambitienota Gezondheidsbeleid 2024 - 2028 staat dat positief ouderschap en een gezonde hechting, een gezonde actieve leefstijl, psychische gezondheid en
64%
60%
weerbaarheid en sociale verbondenheid met elkaar zijn verbonden en ook elkaar op een positieve manier beïnvloeden. Daarom is het ook nuttig om te kijken naar andere
48%
gezondheidsaspecten onder jongeren en de trends die hierin zijn te zien. In onderstaande
40%
tabel (bron: gezondheidsmonitor jeugd) is te zien dat ten opzichte van 2019 de ervaren gezondheid en het zich gelukkig voelen licht is afgenomen. Daarnaast is de weerbaarheid
20%
licht afgenomen en de stress juist licht toegenomen. Landelijk onderzoek* wijst ook
10%
uit dat de mentale gezondheid onder jongeren is afgenomen door een gebrek aan
0%
perspectief.
Regelmatig zelfstandig alcoholgebruik
Eerste glas alcohol
Eerste slokje alcohol
Mentale
West-Brabant
2019
2021
gezondheid GGD | 2021
jongeren Thema
Roosendaal GGD
TABEL 4: Heeft ooit alcohol gedronken (2e en 4e klas voortgezet onderwijs)
Nederland
Roosendaal GGD
West-
West-
Brabant
Brabant
Nederland
59%
58%
Ervaren
58%
86,6%
85,4%
85,5%
81,3%
82,0%
82,7%
82,8%
83,5%
83,7%
72,7%
74,5%
76,6%
87,9%
90,1%
90,4%
84,4%
86,3%
87,7%
47,2%
44,0%
44,5%
50,0%
46,0%
44,4%
gezondheid 57%
57%
56%
(zeer) goed
56%
56%
55%
Gelukkig
54%
voelen meestal
53%
(zeer) goed 52%
51%
Voldoende
50%
weerbaar 2019
Gemeente (2022) Roosendaal
2021
GGD-regio West-Brabant
Stress
Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2e en 4e klas VO 2021
18
* Bron: HBSC-onderzoek, 2023, Jong na corona
19
3 We kunnen op basis van de cijfers 2019 en 2021 de volgende conclusies trekken:
De gemeente is bezorgd over de ontwikkeling van jongeren die zich mentaal niet gezond
·
voelt. We zetten ons als gemeente al jaren in voor een betere mentale gezondheid
·
Er heeft een stijging plaatsgevonden van het aantal jongeren in Roosendaal
voor onze jongeren en dit zullen we ook blijven doen omdat we dat belangrijk vinden.
dat recent alcohol heeft gedronken (van 27% naar 35%). Deze stijging is groter
Voorbeelden van enkele activiteiten die al zijn ingezet om de mentale weerbaarheid van
dan die in West-Brabant (van 32% naar 34%). De stijging in Roosendaal is
jongeren te vergroten zijn:
significant. Er heeft een stijging plaatsgevonden van het aantal jongeren in Roosendaal dat recent heeft binge gedronken (van 20% naar 25%). In West-Brabant is dit hetzelfde gebleven (24%). De toename bij klas 2 is significant, bij klas 4 niet
· ·
·
verantwoorde leeftijd is. In West-Brabant is dit 46%. De weerbaarheid, ervaren gezondheid en zich gelukkig voelen is
middelengebruik, pesten en sociale veiligheid. Hierbij dient opgemerkt te worden dat volgens Novadic-Kentron/Trimbos het voorlichten van ouders
significant. 48% van de ouders vindt dat een eerste glas alcohol onder de 18 jaar een
Voorlichting op (middelbare) scholen omtrent gamen, social mediagebruik,
·
omtrent alcohol, drugs, gamen en social media het meest effectief blijkt. Digitaal aanbod met betrekking tot betrouwbare (hulp)bronnen en informatie over psychische gezondheid en leefstijlonderwerpen op plekken zoals www.
afgenomen. Het gevoel van stress is (licht) toegenomen. Op de aspecten
JOUWGGD.nl en SENSE. Dit zijn een speciale plekken voor jongeren tot en
stress, weerbaarheid en gelukkig voelen scoren de jongeren in Roosendaal
met 24 jaar voor alle vragen over gezondheid, seks, verliefdheid, relaties,
significant negatiever. Het verschil op het aspect ervaren gezondheid is niet
liefde en inloopspreekuren. Bovendien kunnen ze hier anoniem chatten met
significant.
·
jeugdverpleegkundigen. De jeugdgezondheidszorg screent alle leerlingen in klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Leerlingen met klachten of risico’s op het gebied van o.a. mentale gezondheid of alcoholgebruik worden uitgenodigd voor een
·
persoonlijk gesprek. Het aanbieden van trainingen door de jeugdprofessionals (WegWijs Roosendaal) met betrekking tot weerbaarheid en veerkracht onder kinderen en jongeren. En voorlichting over omgaan met groepsdruk en invloed van
·
anderen. Dit doen zij in samenwerking met lokale maatschappelijk partners. Het organiseren van bijeenkomsten door Join Us, onderdeel van WijZijn Roosendaal,aan jongeren die graag een rijker sociaal leven zouden willen hebben. Door middel van deze bijeenkomsten wordt eenzaamheid onder jongeren verkleind, het sociale netwerk vergroot en worden jongeren met hulp beter zelfredzaam.
20
21
3 3.4 | EVALUATIE PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN 2018-2021
Er is behoefte om nader te onderzoeken hoe we ouders effectief kunnen benaderen en (positief) kunnen motiveren tot het veranderen van hun kijk op alcoholgebruik. Ook
De werkgroep NIX18 heeft gezamenlijk het plan 2018-2021 geëvalueerd. Uit deze
blijkt uit de evaluatie dat het nodig is om interventies meer te richten op specifieke
evaluatie blijkt onder andere dat er ruime aandacht is geweest voor voorlichting en
doelgroepen en wijken. Zo zijn sommige wijken en doelgroepen minder zichtbaar, terwijl
educatie. Voorbeelden zijn de voorlichting op middelbare scholen, zoals de lessen door
het alcoholgebruik onder jongeren juist onder deze ‘vergeten’ groepen groot is. Ook is
stichting Voorkom! Waarbij ervaringsdeskundigen zijn ingezet. Ook de documentaire
aan te raden om interventies te richten op middelengebruik in brede zin en in relatie tot
‘Proost op je gezondheid’, de creatieve aanpak ‘Happy ouders’, en aandacht voor de
triple diagnose problematiek. Met dit laatste wordt bedoeld dat verslaving aan middelen
campagnes ‘Dry january’ en ‘Zien drinken, doet drinken’, zijn succesvolle initiatieven
samen kan gaan met psychische stoornissen en een verstandelijke beperking.
geweest om de bewustwording over alcoholgebruik onder ouders en jongeren te vergroten. De NIX18 boodschap is op risicomomenten (carnaval, zomer, feestdagen)
De eerste 1000 dagen in het leven van een kind zijn bepalend voor diens latere fysieke
en voor de verschillende settings (NIX wel zo sportief, NIXzonderID) onder de aandacht
en mentale gezondheid. Daarom is het belangrijk dat gezinnen in een kwetsbare
gebracht.
situatie al vroeg worden gesignaleerd en ondersteund (kansrijke start). In oktober en november 2020 is er in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
Een positief kenmerk van onze werkwijze is de goede samenwerking en verbinding tussen
en Sport een onderzoek uitgevoerd onder eerstelijns verloskundigen, jeugdartsen en
de verschillende betrokken partijen. Zo zijn er korte lijnen tussen politie, Halt, BOA’s en
jeugdverpleegkundigen. Onderzocht is in hoeverre deze zorgprofessionals niet medische
jongerenwerk en zijn jeugdprofessionals een belangrijke signaleringsfunctie binnen het
kwetsbaarheid signaleren, en welke drijfveren, obstakels en aanknopingspunten er zijn
onderwijs.
voor het verbeteren van het signaleren van niet medische kwetsbaarheid. Aangezien (eerstelijns) verloskundigen, jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen, maar ook
Sinds 2012 wordt in ziekenhuizen een protocol gehanteerd, waarbij kinderartsen
gynaecologen en kraamzorg, tijdens deze eerste periode veel in aanraking komen met
naar preventie van Novadic-Kentron verwijzen voor een nazorggesprek na een
een gezin, spelen zij een sleutelrol in het tijdig signaleren van kwetsbaarheid. We willen
alcoholintoxicatie (of drugs) bij kinderen onder de 18 jaar. Jaarlijks vinden er gemiddeld
deze groep professionals graag ondersteunen d.m.v. informatie die ze aan ouders of
10 tot 30 van deze verwijzingen plaats. Deze samenwerking, waarbij alle partijen elkaar
verzorgers van een kind kunnen geven. Dit om hen er op te attenderen wat de risico’s van
goed en snel weten te vinden, zijn waardevol en noodzakelijk voor een preventieve
alcohol zijn tijdens de zwangerschap en daarna.
aanpak. Daarnaast is het belangrijk op te merken dat niet alleen te veel drinken, maar ook ongelukken door alcohol, zoals vallen en vechten, ervoor kunnen zorgen dat jongeren
Ten aanzien van alcoholgebruik in sportkantines constateren we dat verantwoord
naar de Spoedeisende Hulp moeten. Dit zorgt voor extra druk op de zorg.
alcoholgebruik in de praktijk niet altijd makkelijk is. Sportverenigingen zijn financieel afhankelijk van alcoholverkoop, en ‘derde helft’ sociale activiteiten zijn belangrijk voor
Wat betreft voorlichting en educatie blijkt ten eerste dat het betrekken van de omgeving
gemeenschapsgevoel. Aan de andere kant zijn er regels, zoals de schenktijden die in
van de jongere, en dan speciaal de ouders, erg belangrijk is. Ouders die zelf veel drinken,
de APV zijn opgenomen, die nageleefd dienen te worden. De gemeente Roosendaal
zijn toleranter ten aanzien van alcoholgebruik bij hun kinderen. Hoewel de invloed van
promoot de bewustwording door deze wettelijke alcoholregels voor sportkantines te
peers (leeftijdsgenoten en vrienden) op het gedrag toeneemt met de leeftijd, blijven
benadrukken en informatieve sessies te organiseren, bv. tijdens RSD Fit! bijeenkomsten.
ouders invloed houden ten opzichte van alcohol of door de afspraken die zij met hun kind maken. Uit onze evaluatie constateren we dat ouders zich vaak niet bewust zijn van
Het balanceren tussen het bevorderen van verantwoord alcoholgebruik en het behouden
de invloed die ze hebben op het gedrag van hun puber en hoe ze dit gedrag kunnen
van de sociale aspecten en financiële stabiliteit van sportverenigingen is dus een
beïnvloeden.
uitdagende taak. Het vergt tijd en inzet om een cultuurverandering richting gezondere sportkantines te realiseren. Van belang is hierover samen met de sportverenigingen het
Daarnaast wordt geconstateerd dat voorlichting eigenlijk al moet starten op de
gesprek over te voeren.
basisschool, maar dan wel gericht op de ouders van deze kinderen. Uit onderzoeken naar interventies over alcohol (en roken) in het basisonderwijs blijkt dat voorlichting aan
In de evaluatie van het huidige plan werd het belang van het aanbieden van zinvolle
leerlingen in groep 8 geen effect heeft. Het is raadzamer voorlichting over alcohol enkel
vrijetijdsbesteding aan jongeren benadrukt. Hiermee kun je zorgen voor een gezonde
te richten op de ouders.
ontwikkeling en voorkom je dat jongeren zich gaan vervelen en daarmee het risico lopen
*
middelen te gebruiken of ander risicogedrag te vertonen. Het georganiseerd inzetten van vrijetijdsbesteding en gebruik maken van rolmodellen zijn interventies die in dit kader mogelijk zijn.
22
* Bron: Richtlijnen verslavingspreventie binnen het onderwijs (VKN/ Trimbos-instituut); april 2019
23
3 Ten aanzien van handhaving heeft de gemeente Roosendaal het thema NIX18 opgenomen in de handhavingskalender. Op basis hiervan vinden periodiek controles plaats door de BOA’s op het naleven van de leeftijdsgrens van 18 jaar. Naast controle tijdens evenementen, zoals carnaval, vinden ook controles op de verkoop van alcohol plaats bij supermarkten, slijterijen en sportverenigingen. Tot slot wordt geconstateerd dat het terugdringen van alcoholgebruik onder jongeren geen gemakkelijke taak is. Dit komt voornamelijk doordat het drinken van alcohol in onze leefwereld als normaal wordt beschouwd. Uit onderzoek (bron: De Gezonde Generatie) blijkt dat slechts 27% van de Nederlanders alcohol associeert met ongezond. Het is aan te raden om de gemeenteraad goed mee te nemen door experts in te schakelen en in gesprek te gaan over effectieve maatregelen en interventies.
24
25
DOELSTELLINGEN EN ACTIVITEITEN 2024-2028
4
In dit hoofdstuk geven we de doelstellingen en activiteiten weer voor de periode van 2024-2028. Aan het einde van dit hoofdstuk vatten we de activiteiten per setting samen.
4.1 | DOELSTELLINGEN We zetten de komende jaren in op de volgende drie doelstellingen*, waarbij we zo veel mogelijk aansluiten bij de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord.
DOEL 1: GEEN ALCOHOLGEBRUIK ONDER DE 18 JAAR
· · ·
Een daling van het percentage jongeren in klas 2 en 4 VO dat recent alcohol heeft gedronken (35% in 2021). Een daling van het percentage jongeren in klas 2 en 4 VO dat recent heeft gebinged (25% in 2021). Een daling van het percentage ouders dat onder de 18 jaar een verantwoorde leeftijd vindt voor eerste glas alcohol (48% in 2021).
DOEL 2: DE BEWUSTWORDING VAN HET EIGEN DRINKGEDRAG EN DE EFFECTEN DAARVAN NEMEN TOE
· ·
DOELSTELLINGEN EN ACTIVITEITEN 2024-2028 PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
(Maatschappelijke) organisaties zijn zich meer bewust van wat zij kunnen doen om alcoholgebruik in de samenleving te helpen verminderen. Ouders en andere volwassenen met een voorbeeldfunctie zijn zich meer bewust dat hun houding over alcohol en eigen drinkgedrag van invloed is op kinderen en jongeren.
* Om de doelstellingen goed te kunnen volgen maken we gebruik van de gegevens uit de GGD gezondheidsmonitor Jeugd. Alle regionale GGD’en in Nederland verzamelen de gegevens op dezelfde manier, waardoor cijfers op landelijk, regionaal en lokaal niveau beschikbaar zijn. De
26
digitale vragenlijst wordt op middelbare scholen afgenomen onder tweede- en vierdeklassers van het regulier voortgezet onderwijs.
27
4 WAT WERKT IN DE PRAKTIJK?
DOEL 3: DE NALEVING VAN DE LEEFTIJDSGRENS ONDER ALCOHOLVERSTREKKERS NEEMT TOE
·
Het beperken van de fysieke beschikbaarheid van alcohol door accijnzen, Een stijging van het nalevingspercentage van de leeftijdsgrens van
minimum leeftijdsgrens 18+, verkoopverboden, beperken aantal verkoopdagen en
alcoholverstrekking (63% in 2017).
-tijden en het beperken van het aantal verkooppunten. Aanhaken bij landelijke campagnes of als gemeente/regio zelf een campagne
Uiteindelijk is het de bedoeling dat het alcoholgebruik van jongeren onder
voeren.
de 18 jaar afneemt tot 0% Inzetten op preventie via alcoholinterventies voor op school, waarbij rekening wordt gehouden met de leeftijdsfase (vroege, midden en late adolescentie) en
4.2 | ACTIVITEITEN
waarbij ouders worden betrokken.
Om deze doelstellingen te realiseren, willen we verschillende activiteiten uitvoeren die
In de vroege adolescentie (11-13 jaar) zijn universele alcoholinterventies gericht op
zowel op het vlak van regelgeving en handhaving, als op het vlak van voorlichting en
het versterken van zelfcontrole, probleemoplossende- en sociale vaardigheden en
educatie liggen in verbinding met de aanpak gericht op de gezonde omgeving. Deze zien
het betrekken van ouders effectief.
we als complementair aan elkaar en versterken elkaar in onze preventieve aanpak. In de late adolescentie (16 jaar en ouder) zijn vooral selectieve alcoholinterventies
Beleid en uitvoering van het proces
gericht op sociale normen, het versterken van zelfcontrole, motiverende
Naast de activiteiten zoals hieronder per setting staan omschreven, willen we de volgende
gespreksvoering en het betrekken van ouders effectief.
initiatieven ondernemen.
·
Bron: www.loketgezondleven.nl Het delen van kennis en informatie over een effectief alcoholbeleid Er is veel informatie beschikbaar over wat wel en wat niet werkt bij het terugdringen van alcoholgebruik en het vergroten van de weerbaarheid onder jongeren. We willen uitvoerende professionals, adviseurs en inwoners bij elkaar brengen om in gesprek te gaan over dit onderwerp. Op deze manier realiseren we samenhang tussen het vastgestelde beleid en effectieve interventies in de praktijk.
·
Verkenning naar inzet preventiemodel Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) We onderzoeken de haalbaarheid van het implementeren van het preventiemodel ‘Opgroeien in een kansrijke omgeving’. Op basis hiervan bepalen we of en met welke onderdelen we binnen onze eigen gemeente aan de slag gaan. Met het werken volgens OKO wordt gewerkt aan het terugdringen van het gebruik van alcohol, drugs en roken onder jongeren en aan het verbeteren van hun welbevinden. Het is een onderbouwde, data gestuurde aanpak waarin lokale partners en gemeente samenwerken. De community-filosofie van de aanpak houdt in dat alle partijen die betrokken zijn bij het opvoeden en opgroeien van onze jongeren kunnen, en idealiter zouden moeten, meedoen. Partners die betrokken kunnen worden bij de implementatie zijn bijvoorbeeld de GGD, verslavingszorg, welzijns- of jongerenwerk en onderwijs. Maar ook ouders, aanbieders van vrijetijdsvoorzieningen (sport en cultuur) en jongeren spelen een rol. Uit een evaluatie onder pilotgemeenten* blijkt met name dat de aspecten van community building, integrale benadering en de belangrijke rol van monitoring in het lokale beleidsproces als een meerwaarde worden ervaren. Met betrekking tot community building wordt met name het actief betrekken van ouders en scholen van belang geacht.
Verder wordt de manier van monitoren (regelmatig en uitgebreid meten, snelle terugkoppeling van de resultaten en de monitor als onderdeel van het lokale beleidsproces) gezien als een belangrijk en interessant onderdeel van de aanpak. Ten slotte ziet men kansen om zinvolle vrijetijdsbesteding als onderdeel van een integrale benadering beter uit te werken. Het is een belangrijke factor in het gezond en veilig opgroeien van kinderen.
28
29 * Bron: Het IJslandse preventiemodel in Nederland - Trimbos-instituut; geraadpleegd op 2 augustus 2023
·
4 Meer bewustwording creëren over NIX18
OUDERS/THUIS
De NIX18-regelgeving verdient op diverse vlakken onze aandacht. Het is juist deze veelzijdigheid die het soms uitdagend maakt om voortdurend bewustzijn
Met dit plan willen we meer inzetten op het vergroten van bewustwording
te behouden rondom dit belangrijke onderwerp. Daarom willen we voorlichting
over alcoholgebruik bij ouders/verzorgers met kinderen. Met behulp van onze
organiseren, speciaal gericht op evenementenorganisatoren, sportverenigingen en
samenwerkingspartners en aanwezige kennis en expertise stellen we een
het horecapersoneel. Hierdoor willen we een dieper begrip creëren van de NIX18-
bewustwordingsprogramma op waarin onder andere aandacht is voor:
regelgeving, de redenen erachter en de gevolgen die het niet naleven ervan met zich mee kan brengen. Dit willen we samen met jongeren ontwikkelen, waarbij we ook gebruik willen maken van hun eigen ervaringen met alcoholgebruik (peer-topeer). Door gezamenlijk in te zetten op deze educatieve initiatieven, kunnen we een duurzame cultuur van bewustwording en verantwoordelijkheid rondom NIX18 bevorderen.
SCHOLEN Scholen zijn een belangrijke plek om kinderen en jongeren bewust te maken van de negatieve effecten van alcoholgebruik. Onze insteek is vooral gericht op het vergroten van de weerbaarheid: leren opkomen voor jezelf, nee durven zeggen. Dit doen we door
· · · · · ·
Inzet van Happy ouders door Novadic-Kentron in samenwerking met jongerenwerk, Halt en handhaving; Op risicomomenten (bijv. carnaval, zomer, feestdagen) worden ouders door GGD West-Brabant geïnformeerd over NIX18 en stimuleren we hen om afspraken te maken met hun kinderen. De landelijke campagne ‘Zien drinken, doet drinken’ brengen we bij ouders onder de aandacht. We voorzien BOA’s en politie van materiaal om ouders van dronken kinderen voor te lichten; Het inzetten van positieve stimuli om (vooral de niet intrinsiek gemotiveerde) ouders te betrekken en mee te laten doen. We geven ouders informatie over alcoholgebruik tijdens de eerste 1000 dagen van een kind.
o.a. de volgende activiteiten uit te voeren:
· · ·
SPORT Het geven van gastlessen ‘Weerbaarheid’ door Jongerenwerk in het voortgezet onderwijs.
Om de sportomgeving prettig en veilig te houden is het belangrijk om aandacht te
Middelbare scholen mobiliseren en adviseren door middel van het
schenken aan het beperken van alcoholgebruik, en aan naleving van de regels. Zo mogen
preventieprogramma Helder op School door GGD West-Brabant in
sportverenigingen geen alcoholhoudende drank verstrekken voor het einde van de eerste
samenwerking met Novadic-Kentron (NK voert de teamtrainingen uit op de
wedstrijd of training en vanaf tweeënhalf uur na afloop van de laatste wedstrijd of training.
scholen);
Daarnaast vragen we de verenigingen om zorg te dragen dat (nieuwe) barvrijwilligers die
We onderzoeken de mogelijkheid om het preventieprogramma Helder
alcohol verstrekken een Instructie Verantwoord Alcohol schenken krijgen.
op School ook in het primair onderwijs te introduceren, waarbij we vooral inzetten op ouders, docenten en beleid.
Om de bewustwording te vergroten rondom verantwoord alcoholgebruik in sportkantines voeren we de volgende activiteiten uit:
·
De NIX18 werkgroep gaat in gesprek met de sportverenigingen in Roosendaal over het onderwerp ‘alcohol in sportkantines’. Hierbij komen o.a. aan de orde het vergroten van bewustwording, de rol van de ouders, het bieden van
30
· ·
gezonde alternatieven en het beleid rondom schenktijden.
· ·
een rol in.
Sportverenigingen voorlichten over de effecten van alcoholgebruik onder jongeren tijdens RSD Fit! bijeenkomsten. De landelijke campagnes IkPas en NIX18 lokaal verankeren en verbinden met lokale evenementen. GGD West-Brabant en betrokken partners hebben hier Partners die verbonden zijn aan het RSD FIT! akkoord informeren over de uitgangspunten van NIX18. Sportverenigingen stimuleren om met een gezonde kantine aan de slag te gaan.
31
4 OPENBARE RUIMTE
HORECA, EVENEMENTEN EN FESTIVALS
Het is voor de (ervaren) veiligheid van mensen belangrijk dat in de openbare ruimte geen
Wat betreft de horeca zijn afspraken gemaakt en opgenomen in een horecaconvenant.
dronken personen zijn en dat zij niet deelnemen aan het verkeer. Bovendien fungeren
Daarnaast heeft de gemeente Roosendaal in het evenementenbeleid opgenomen dat de
straten, pleinen en parken als ontmoetingsplekken voor jongerenwerkers om gesprekken
burgemeester voorschriften en beperkingen kan opnemen in de ontheffing, zoals een
aan te gaan over de risico’s van alcoholgebruik. BOA’s en politie hebben hun eigen
glasverbod, beperkte schenktijden, of voorschriften in verband met de voorkoming van
toezichthoudende taak en verantwoordelijkheid. BOA’s hebben een breed pakket aan
alcoholverstrekking onder de 18 jaar, daarbij rekening houdend met het preventie- en
bevoegdheden om overlast zoals openbare dronkenschap aan te pakken en de politie
handhavingsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet. Dit evenementenbeleid wordt in
is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Op dit moment werken deze
2024 geactualiseerd. We ondernemen de volgende activiteiten:
partijen - jongerenwerk, BOA’s en politie - al goed samen in het kader van preventie en handhaving. Door onze deelname aan de aanpak ‘Preventie met Gezag’ als onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) krijgen we de mogelijkheid om de komende jaren nog steviger in te zetten op het gebied van jeugd en veiligheid. Daarnaast willen we binnen NIX18 de onderlinge samenwerking versterken tussen het Bravis ziekenhuis en partners in de regio in het kader van het realiseren van een zorgpad voor patiënten waarbij sprake is van alcoholproblematiek. Vanuit de praktijk wordt aanbevolen afspraken te maken over hoe om te gaan met jongeren die herhaaldelijk met alcoholintoxicatie worden opgenomen. Ook het betrekken van Halt bij deze samenwerking en het geven van voorlichting op scholen door zorgprofessionals zijn
· · · · ·
Bij zowel de horeca als bij evenementen worden door politie en BOA controles op hoeveelheid alcohol uitgevoerd; Ondernemers binnen de horeca en bij evenementen worden door de gemeente aangesproken op hun verantwoordelijkheid; We gaan door met het inzetten van mystery guests om te controleren of de leeftijdsgrens wordt nageleefd. We gaan door met het geven van de training Barcode (verantwoord schenken in de horeca) aan horecaondernemers door Novadic-Kentron. In de herijking van het evenementenbeleid in 2024 voegen we gezondheidsdoelstellingen toe, waaronder het thema alcoholpreventie.
genoemde stappen. De volgende activiteiten voeren we uit om deze samenwerking te versterken:
· · · · · ·
Betere en intensievere samenwerking met politie, handhaving,
Alcohol is verkrijgbaar in supermarkten, cafetaria’s, slijterijen en avondwinkels. Bij de
jongerenwerkers en straathoekwerkers in het kader van vroegsignalering;
verkoop gelden wettelijke regels over de naleving van de leeftijdsgrens.
Het verbeteren van de onderlinge samenwerking tussen het Bravis ziekenhuis en partners in de regio in het kader van het realiseren van een zorgpad voor patiënten waarbij sprake is van alcoholproblematiek. Het geven van voorlichting in wijken door jongerenwerk in samenwerking met scholen, GGD West-Brabant en Novadic-Kentron; Een voorlichtingsprogramma ontwikkelen dat laagdrempelig en positief is, bijvoorbeeld door het organiseren van ludieke groepsgesprekken; Het organiseren van sport- en spelactiviteiten door jongerenwerk in het kader van het vergroten van de weerbaarheid onder jongeren;
In de gemeente Roosendaal doen we het volgende:
· · ·
We organiseren informatiebijeenkomsten voor verstrekkers van alcohol; We stimuleren verkopers van alcohol om hulpmiddelen ter vaststelling van de leeftijdsgrens te gebruiken. Deze hulpmiddelen helpen bij het naleven van de leeftijdsgrens. We gaan door met het inzetten van mystery guests om te controleren of de leeftijdsgrens wordt nageleefd.
Het inzetten van rolmodellen zoals sporters, youtubers, vloggers als positief voorbeeld om jongeren aan te moedigen positieve keuzes te maken. Hierbij maken we gebruik van op de jongeren gerichte communicatiekanalen, zoals
·
WINKELS
ONLINE KANALEN
Instagram Jongerenwerk. Bewust omgaan met inrichting van de fysieke, openbare omgeving, die
In de nieuwe Alcoholwet, die sinds 1 juli 2021 in werking is, staat dat de onlineverkopers
jongeren uitnodigt om te bewegen en te sporten.
(zoals maaltijdbezorgdiensten, bierkoeriers en webshops) van bestelling tot en met bezorging verantwoordelijk zijn voor de leeftijdscontrole. Het toezicht op deze verkoop is door inwerkingtreding van deze wetgeving overgedragen van gemeente naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Als wij signalen krijgen over het slecht naleven van de leeftijdsgrens bij alcohol door online verkoopkanalen, dan melden we dit bij de NVWA.
32
33
4 WERK Het werk is voor mensen een belangrijke sociale omgeving. Werkgevers kunnen hierin iets betekenen voor hun werknemers. Ziekte en verminderde productiviteit kost werkgevers in Nederland naar schatting 1,3 miljard euro . Als gemeente hebben we hier geen directe rol, maar we kunnen wel bijdragen door goede voorbeelden uit te wisselen en door zelf als werkgever onze verantwoordelijkheid te nemen. Werkgevers kunnen bijdragen door:
·
Het stellen van een gezonde sociale norm door bij gelegenheden (zoals een nieuwjaarsbijeenkomst, afscheid van een collega) voldoende nietalcoholhoudende dranken aan te bieden, niet overmatig alcohol te schenken
· ·
en door attent te zijn op de combinatie alcohol en verkeer; Werknemers uit te dagen mee te doen aan interventies als IkPas; Vroegtijdig signaleren van alcoholproblemen en ondersteuning bieden. En preventief bij activiteiten (zoals cursussen) om werknemers voor te bereiden op hun pensioen ook alcoholgebruik te bespreken. Organisaties zoals Novadic-Kentron kunnen hierbij adviseren.
ZORG- EN DIENSTVERLENING IN ROOSENDAAL Veel inwoners maken gebruik van een vorm van zorg- en/of dienstverlening. Zij komen in contact met professionals (eerste en tweedelijns zorg- en dienstverleners) en vrijwilligers van organisaties of komen regelmatig in bijvoorbeeld wijk- en buurthuizen. Vroegsignalering en kortdurende interventies in dit domein is een van de meest effectieve strategieën. We doen in de gemeente Roosendaal het volgende:
· · ·
Er voor zorgen dat er trainingen zijn voor professionals in het signaleren, bespreken en begeleiden van problematisch alcoholgebruik; Daar waar mogelijk betrekken we de zorg- en dienstverleners bij publiekscampagnes zoals IkPas; We onderzoeken de mogelijkheden om wijk- en buurthuizen te ondersteunen bij het voeren van een verantwoord alcoholbeleid.
34
35 * Bron: Cijfers middelengebruik onder werkenden - Trimbos-instituut, geraadpleegd op 28 juli 2023.
WERKWIJZE TOEZICHT EN HANDHAVING
5
5.1 | HUIDIG BELEID EN REGELS RONDOM TOEZICHT EN HANDHAVING Op landelijke schaal is de afspraak gemaakt om de naleving van verkoop aan jongeren onder de 18 jaar te verbeteren. De doelstelling is in 2030 om nooit meer alcohol te verkopen aan jongeren onder de 18 jaar. Naleving van de leeftijdsgrens bij verkoop bij commerciële (zoals horeca, supermarkten, slijterijen en evenementen) en paracommerciële* organisaties (zoals sportclubs, verenigingen, theaters en bioscopen) is essentieel. Ten aanzien van het Roosendaals beleid rondom rondom toezicht en handhaving (o.a. met betrekking tot alcohol) zijn de volgende beleidsdocumenten van belang:
·
Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 (IVP) Binnen het district De Markiezaten hebben de acht gemeenten de handen ineen geslagen om samen te werken aan een districtelijk integraal veiligheidsplan. Dit heeft geresulteerd in het lntegraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 (IVP). ln het IVP zijn de gemeenschappelijke uitdagingen beschreven. Naast deze gezamenlijke opgaven is er ook aandacht voor de lokale zaken die spelen en aangepakt moeten worden.
·
Gezamenlijk Toezicht en Handhavingsbeleid in DE6-verband (VTH-beleid) Daarnaast is in DE6-verband (in 2018) een gezamenlijk Vergunningen- Toezicht en Handhavingsbeleid (VTH-beleid) opgesteld. Beleidsmatig is gekozen voor een aanpak waarbij de uitvoering van vergunningverlening, het houden van toezicht en handhaving gebaseerd is op een jaarlijks vast te stellen uitvoeringsprogramma.
WERKWIJZE TOEZICHT EN HANDHAVING PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
* Para-commerciële organisaties zijn in het kader van alcoholverkoop een bijzondere doelgroep. Hieronder worden niet alleen studenten- en sportverenigingen verstaan, maar ook bedrijven met een Alcoholwetvergunning, waarbij het schenken van alcohol niet de hoofdfunctie is (zoals
36
bioscopen of theaters). Voor de groep is het dus extra belangrijk om bewustwording te creëren aangezien het schenken van alcoholhoudende dranken (vaak) niet de belangrijkste activiteit is.
37
·
5 Uitvoeringsprogramma 2023 Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Veiligheid
5.3 | VERBETEREN EFFECTIVITEIT TOEZICHT
ln het Besluit omgevingsrecht (Bor) is bepaald dat ons college jaarlijks het beleid moet uitwerken in een uitvoeringsprogramma. Voor Roosendaal zijn de opgaven/doelen uit
De naleving van de leeftijdsgrens door alcoholverstrekkers en het nalevingsgedrag is
het IVP en het VTH-beleid uitgewerkt in één uitvoeringsprogramma 2O23. Op deze wijze
de afgelopen paar jaar nog niet voldoende verbeterd. Om het nalevingspercentage
ontstaat er beter inzicht in de overkoepelende opgaven ten aanzien van leefbaarheid
te verhogen is aanscherping van de huidige toezichtmethoden noodzakelijk. In het
en veiligheid. Ten aanzien van toezicht en handhaving op het gebied van alcohol is in
uitvoeringsprogramma vergunningen, toezicht en handhaving 2023 is opgenomen
dit uitvoeringsprogramma het volgende afgesproken ten aanzien van de onderwerpen
dat minimaal 100 horeca-inrichtingen en andere alcoholverstrekkers gecontroleerd
rondom alcohol:
gaan worden op naleving van de wettelijke regels en vergunningsvoorschriften. Bij geconstateerde overtredingen van wet- en regelgeving vindt bestuursrechtelijke
- Alle aanvragen om een alcoholvergunning worden getoetst aan de wet Bibob*;
handhaving plaats.
- Er wordt minimaal 5 fte meer aan jongerenwerk ingezet; - Horeca en andere verstrekkers van alcohol worden gecontroleerd op naleving van de wettelijke regels en vergunningsvoorschriften.
5.2 | HANDHAVINGSINSTRUMENTARIUM Bij het constateren van overtredingen van wet- en regelgeving wordt als algemeen uitgangspunt gesteld, dat in beginsel altijd tegen overtredingen wordt opgetreden. Bij handhaving kunnen de volgende handhavingsinstrumenten worden toegepast:
Inwoners
Ondernemers
• Waarschuwing/reprimande;
• Waarschuwing;
• Procesverbaal;
• Last onder dwangsom;
• Doorsturen naar Halt bij inwoners
• Intrekken/schorsen
onder de 18 jaar;
Alcoholwetvergunning; • Tijdelijk stilleggen alcoholverkoop in de detailhandel; • Toepassen bestuursdwang (sluiting, bezoekers verwijderen); • Bestuurlijke boete opleggen;
38
* De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur.
39
UITVOERING, MONITORING EN FINANCIERING
6
Dit preventie- en handhavingsplan valt binnen de kaders en budgetten van het Volksgezondheidsbeleid, het Alcohol- en Horecasanctiebeleid, en het lntegraal Veiligheidsplan (IVP). Aan de hand van dit plan brengt de NIX18 werkgroep een prioritering aan in de uit te voeren acties. Op basis van deze prioritering stellen we een tijdsplanning op en benoemen we verantwoordelijke eigenaars per (cluster van) actie(s). We volgen de uitvoering van deze activiteitenplanning door per kwartaal met de NIX18 werkgroep de voortgang te bespreken en waar nodig acties bij te stellen. De uiteindelijke realisatie van de doelen volgen we door gebruik te maken van de bestaande monitoringsinstrumenten, zoals de gezondheidsmonitor jeugd (GGD/Brabant scan). Daarnaast gebruiken we gegevens en signalen van o.a. politie, wijk- en buurtteams, jongerenwerk, scholen, ambulancedienst, Bravis ziekenhuis, en huisartsen om feiten en trends in Roosendaal te volgen. De activiteiten die in het kader van de preventie worden ondernomen, maken deel uit van (subsidie- en maatwerk-) afspraken met Novadic-Kentron, GGD West-Brabant en Halt. Deze bijdragen staan meerjarig in de begroting opgenomen.
UITVOERING, MONITORING EN FINANCIERING PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
40
41
BIJLAGE OVERZICHT ACTIVITEITEN 2024-2028
7
In onderstaande tabel zijn de voornaamste activiteiten met betrekking tot preventie in de periode 2024-2028 opgenomen:
ACTIES BELEID EN UITVOERING PROCES Delen van kennis en informatie over effectief alcoholbeleid onder professionals, adviseurs en inwoners Verkenning naar inzet mogelijkheden OKO model Meer bewustwording creëren over NIX18, speciaal gericht op evenementenorganisatoren, sportverenigingen en het horecapersoneel. Monitoring en evaluatie van het preventie- en handhavingsplan alcoholbeleid 20242028 door de NIX18 werkgroep. SCHOLEN Het geven van gastlessen ‘Weerbaarheid’ door Jongerenwerk in het voortgezet onderwijs. Middelbare scholen mobiliseren en adviseren door middel van het preventieprogramma Helder op School door GGD West-Brabant in samenwerking met Novadic-Kentron (NK voert de teamtrainingen uit op de scholen) We onderzoeken de mogelijkheid om het preventieprogramma Helder op School ook in het primair onderwijs te introduceren, waarbij we vooral inzetten op ouders, docenten en beleid.
BIJLAGE PREVENTIE- EN HANDHAVINGSPLAN ALCOHOLBELEID 2024-2028
42
43
7 OUDERS/THUIS
OPENBARE RUIMTE
Inzet van Happy ouders door Novadic-Kentron in samenwerking met jongerenwerk
Betere en intensievere samenwerking met politie, jongerenwerkers en
en handhaving.
straathoekwerkers in het kader van vroegsignalering.
Op risicomomenten (bijv. carnaval, zomer, feestdagen) worden ouders door GGD
Het verbeteren van de onderlinge samenwerking tussen het Bravis ziekenhuis en
West-Brabant geïnformeerd over NIX18 en stimuleren we hen om afspraken te
partners in de regio in het kader van het realiseren van een zorgpad voor patiënten
maken met hun kinderen.
waarbij sprake is van alcoholproblematiek.
De landelijke campagne ‘Zien drinken, doet drinken’ brengen we bij ouders onder de
Het geven van voorlichting in wijken door jongerenwerk in samenwerking met
aandacht.
scholen, GGD West-Brabant en Novadic-Kentron.
We voorzien BOA’s en politie van materiaal om ouders van dronken kinderen voor te
Een voorlichtingsprogramma ontwikkelen dat laagdrempelig en positief is,
lichten.
bijvoorbeeld door het organiseren van ludieke groepsgesprekken.
Het inzetten van positieve stimuli om (vooral de niet intrinsiek gemotiveerde) ouders
Het organiseren van sport- en spelactiviteiten door jongerenwerk in het kader van
te betrekken en mee te laten doen.
het vergroten van de weerbaarheid onder jongeren.
We geven ouders informatie over alcoholgebruik tijdens de eerste 1000 dagen van
Het inzetten van rolmodellen zoals sporters, youtubers, vloggers als positief
een kind.
voorbeeld om jongeren aan te moedigen positieve keuzes te maken. Hierbij maken
SPORT
we gebruik van op de jongeren gerichte communicatiekanalen, zoals Instagram Jongerenwerk.
De NIX18 werkgroep gaat in gesprek met de sportverenigingen in Roosendaal
Bewust omgaan met inrichting van de fysieke, openbare omgeving, die jongeren
over het onderwerp ‘alcohol in sportkantines’. Hierbij komen o.a. aan de orde
uitnodigt om te bewegen en te sporten.
het vergroten van bewustwording, de rol van de ouders, het bieden van gezonde alternatieven en het beleid rondom schenktijden.
HORECA, EVENEMENTEN EN FESTIVALS
Sportverenigingen voorlichten over de effecten van alcoholgebruik onder jongeren
Bij zowel de horeca als bij evenementen worden door politie en BOA controles op
tijdens RSD Fit! bijeenkomsten.
hoeveelheid alcohol uitgevoerd.
De landelijke campagnes IkPas en NIX18 lokaal verankeren en verbinden met lokale
Ondernemers binnen de horeca en bij evenementen worden door de gemeente
evenementen. GGD West-Brabant en betrokken partners hebben hier een rol in.
aangesproken op hun verantwoordelijkheid.
Partners die verbonden zijn aan het RSD FIT! akkoord informeren over de
We gaan door met het inzetten van mystery guests om te controleren of de
uitgangspunten van NIX18.
leeftijdsgrens wordt nageleefd.
Sportverenigingen stimuleren om met een gezonde kantine aan de slag te gaan.
We gaan door met het geven van de training Barcode (verantwoord schenken in de horeca) aan horecaondernemers door Novadic-Kentron. WINKELS We organiseren informatiebijeenkomsten voor verstrekkers van alcohol. We stimuleren verkopers van alcohol om hulpmiddelen ter vaststelling van de leeftijdsgrens te gebruiken. Deze hulpmiddelen helpen bij het naleven van de leeftijdsgrens. We gaan door met het inzetten van ‘mystery guests' om te controleren of de leeftijdsgrens wordt nageleefd.
44
45
7 ONLINE KANALEN Als wij signalen krijgen over het slecht naleven van de leeftijdsgrens bij alcohol door online verkoopkanalen, dan melden we dit bij de NVWA. WERK Het stellen van een gezonde sociale norm door bij gelegenheden (zoals een nieuwjaarsbijeenkomst, afscheid van een collega) voldoende niet-alcoholhoudende dranken aan te bieden, niet overmatig alcohol te schenken en door attent te zijn op de combinatie alcohol en verkeer. Werknemers uitdagen mee te doen aan interventies als IkPas. Vroegtijdig signaleren van alcoholproblemen en ondersteuning bieden. En preventief bij activiteiten (zoals cursussen) om werknemers voor te bereiden op hun pensioen ook alcoholgebruik te bespreken. Organisaties zoals Novadic-Kentron kunnen hierbij adviseren. ZORG- EN DIENSTVERLENING IN ROOSENDAAL Er voor zorgen dat er trainingen zijn voor professionals in het signaleren, bespreken en begeleiden van problematisch alcoholgebruik. Daar waar mogelijk betrekken we de zorg- en dienstverleners bij publiekscampagnes zoals IkPas. We onderzoeken de mogelijkheden om wijk- en buurthuizen te ondersteunen bij het voeren van een verantwoord alcoholbeleid.