Bijlage 7 - Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark II.pdf
Tekst van het document
Grafiek 1: Vergelijking in reflectie voor veel voorkomende oppervlakken. Source: Sunpower Corporation: “PV Systems: Low Levels of Glare and Reflectance vs. Surrounding Environment” provided with information e.g.by the University of Minnesota
Door de beperkte schittering en reflectie zijn zonneparken vaak terug te vinden in de directe omgeving van vliegvelden en snelwegen, zoals zichtbaar is in de onderstaande voorbeelden.
59
KRONOS SOLAR
Afbeelding 31: Zonnepark op Airport Weeze, Duitsland
Afbeelding 32: Zonne installatie langs de “Brennerautobahn” in Italië
Afbeelding 33: Zonne installatie langs de a94 dicht bij Toging
Conclusie: overlast door schittering en/of reflectie wordt niet verwacht.
60
KRONOS SOLAR 4.17
Elektromagnetische straling
De uitzending van elektromagnetische velden door technische apparatuur heeft effect op mens en omgeving. Elektromagnetische velden worden door alle elektrische apparaten geproduceerd en zijn in elk huishouden aanwezig. Om de emissie hiervan zoveel mogelijk te beperken zijn tal van studies uitgevoerd en zijn internationale en Europese richtlijnen opgelegd voor de productie van technische apparatuur. Binnen de context van elektromagnetische emissie is vooral de volgende richtlijn van belang: “EN61000-6-4:2007 Electromagnetic compatibility (EMC) - Part 6-4: Generic standards Emission standard for industrial environments (IEC 61000-6-4:2006 + A1:2010)” Kronos Solar maakt bij de bouw van zonneparken enkel gebruik van zogenoemde ‘industrial grade’ componenten en elektronische apparaten die voldoen aan de Europese en internationale normen en richtlijnen, en zijn daardoor als veilig voor gebruik aangemerkt. Het Fraunhofer Institute (Europa’s grootste organisatie voor toegepast wetenschappelijk onderzoek) heeft de volgende tabellen gepubliceerd waarin de elektromagnetische emissie van PV-Systemen wordt geïllustreerd.
Fluxdichtheid van een photovoltaïsch systeem Bron van emissie
Afstand
Fluxdichtheid (µT)
Type
Enkeladerige kabel, gelijkstroom, 3 Ampère Enkeladerige kabel, wisselstroom 0,3A/0,03A
10 cm 1m 10 cm 1m
6 0,6 06,/0,06 0,06/0,006
Gelijkstroom magnetisch veld Wisselstroom magnetisch veld
Tabel 1: Fluxdichtheid van een PV systeem (vertaald naar NL) Bron: Fraunhofer Institute, Germany, Christian Märtel, www.Photovoltaik-Web.de
In Nederland is het advies dat de fluxdichtheid niet hoger dan 0.4 μT mag liggen in gevoelige gebieden. Tabel 1 laat zien dat zodra de afstand groter wordt, de emissie zeer snel afneemt. Op 1 meter afstand zijn de waarden zo laag dat ervan uit kan worden gegaan dat de emissie buiten het park nihil is. Het dichtstbijzijnde emissiepunt ligt 4 meter binnen het hekwerk van het park.
Veldsterkte van een photovoltaïsch systeem Bron van emissie
Afstand
Veldsterkte (V/m)
Type
Zonnepaneel oppervlak, Transformatorloze omvormer Zonnemodule gebied, omvormer met transformator
10 cm 1m 10 cm 1m
350 17 18 0,8
Wisselstroom elektrisch veld Wisselstroom elektrisch veld
Tabel 2: elektrische velden van een PV-Systeem (vertaald naar NL) Bron: Fraunhofer Institute, Germany, Christian Märtel, www.Photovoltaik-Web.de
Voor elektrische velden bij wisselspanning is de toegestane kracht maximaal 10V/m gedurende de nacht in een slaapomgeving, en 20V/m gedurende de dag. Tabel 2 laat zien dat zelfs in de directe omgeving van de elektrische componenten deze waarden zeer laag zijn (1 meter – 61
KRONOS SOLAR 17V/m). Buiten het park zijn deze waarden nihil, doordat de afstand vanaf het dichtstbijzijnde elektronische component +/- 50 meter is. De elektromagnetische straling van een zonnepark is enkel afkomstig van de transformatoren en omvormers. De overige componenten in het park leveren geen significante straling. Marktleider SMA Solar Technology heeft een onderzoek laten uitvoeren om inzicht in het stralingsniveau van omvormers (de transformatorhuisjes die in een zonnepark worden geplaatst) te krijgen. De omvormers in een zonnepark zijn enkel gedurende de dag in gebruik en worden niet in de nabijheid van mensen ‘gebruikt’. Over het algemeen gedragen PV-omvormers zich niet anders dan typische elektronische huishoudelijke apparaten (zie hiervoor ook onderstaande grafiek). De PV-omvormers die Kronos gebruikt voldoen daarnaast altijd aan de strengste eisen (EG richtlijn van 12 Juli, 1999 - betreffende de beperking van blootstelling van de bevolking aan elektromagnetische velden van 0 Hz — 300 GHz5 ). Stralingsbelasting van diverse elektrische apparaten
Diagram 1: Stralingsbelasting van verschillende elektrische apparaten Bron: SMA Solar Technology AG ´Elektromagnetische (Umwelt-)Verträglichkeit´
5
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:31999H0519&from=EN
62
KRONOS SOLAR In de bovenstaande grafiek zijn enkele elektrische apparaten met elkaar vergeleken op basis van de procentuele straling. De twee geteste omvormers zijn aangegeven als Sunny Boy en Sunny Beam, twee omvormers die door marktleider SMA Solar Technology veelvuldig worden gebruikt voor zonneparken. Ook onafhankelijke studies hebben deze uitkomsten bevestigd.
63
KRONOS SOLAR
HOOFDSTUK 5 – UITVOERBAARHEID 5.1
Economische en financiële haalbaarheid
Wanneer sprake is van een bouwplan als bepaald in de ruimtelijke wetgeving dan moet hiervoor in beginsel een exploitatieplan worden vastgesteld. Hiermee worden de gemeentelijke kosten geborgd. Van een dergelijk exploitatieplan kan worden afgezien als het verhaal van de kosten voor de gemeente op een andere manier verzekerd is De realisatie van een zonnepark is geen bouwplan als bepaald in de wet (het gaat om een bouwwerk, geen gebouw). De vaststelling van een exploitatieplan is bij de omgevingsvergunning dus niet vereist. Daarnaast wordt een overeenkomst gesloten tussen gemeente en Kronos Solar waarin het kostenverhaal (waaronder planschade) is geregeld. De financiële haalbaarheid van het plan wordt daarmee gewaarborgd. Kronos Solar werkt samen met gerenommeerde financiers. De middelen worden beschikbaar wanneer duidelijk is dat de benodigde vergunningen afgegeven zijn en de SDE++-subsidie is toegekend. Voor het verkrijgen van de subsidie is het eveneens noodzakelijk dat de gemeentelijke vergunningen zijn afgegeven. Om die reden wordt de gemeente verzocht de betaling van de bouwleges te verplaatsen naar het moment dat daadwerkelijk met de bouw van het project gestart wordt of te verplaatsen naar het moment waarop de subsidie is toegekend.
5.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Draagvlak en procesparticipatie Een goed draagvlak voor een project zoals dit zonnepark is van groot belang. Het is van belang dat inwoners dit herkennen als “ons eigen” zonnepark. De inwoners van Roosendaal moeten merken dat een zonnepark ook voor hen is gebouwd. Het creëren van een breed maatschappelijk draagvlak voor een door Kronos Solar ontworpen zonnepark heeft daarom een belangrijke rol in het ontwikkelingsproces van het project. Dit proces is in een vroeg stadium van projectontwikkeling in gang gezet. Een korte weergave van de totstandkoming van dit proces is terug te lezen in paragraaf 2.4.5. Motie Co-Creatie. Hier wordt ook ingegaan op de eisen die de gemeente heeft gesteld aan procesparticipatie middels een co-creatieproces. Uitgebreide verslagen van de individuele co-creatie sessies die zijn als bijlage bij deze ruimtelijke onderbouwing terug te vinden. De resultaten van de publieke informatieavonden en persoonlijke gesprekken zijn verwerkt in voorliggend planvoorstel. Daarmee heeft het beoogde zonnepark dan ook een dubbele meerwaarde verkregen: zowel op maatschappelijk niveau, door het doorlopen van een omvangrijk co-creatie traject, als op het niveau van ecologie door het naar aanleiding hiervan opgestelde landschappelijk inpassings- en beheerplan.
Beide aspecten (ecologische/landschap en maatschappelijke meerwaarde) zijn daarmee onderdeel van de planvorming en uitvoering en zijn een weerslag van de dialoog die met de omgeving en belanghebbenden heeft plaatsgevonden.
64
KRONOS SOLAR Naast de gemeente stelt ook de provincie Noord-Brabant eisen aan de maatschappelijke meerwaarde (Verordening Ruimte Noord-Brabant) voor de ontwikkeling van een zonnepark. De provincie hanteert hiervoor de volgende drie criteria: 1. De mate van meervoudig ruimtegebruik. Kronos zet bij alle zonneparken in op meervoudig ruimtegebruik. In geval van het onderhavige plan wordt ingezet op het houden van kalkoenen onder de panelen, hiervoor lopen op dit moment nog onderzoeken. Mocht het houden van kalkoenen niet mogelijk blijken zullen er schapen onder de panelen grazen. Dit is een reeds beproefde methode die Kronos ook elders bij zijn zonneparken inzet. Naast het meervoudig ruimtegebruik onder de panelen is ook gekeken naar de omranding van het zonnepark. Hiervoor is in het landschappelijk inpassingplan gekozen voor het aanleggen, dan wel mogelijk maken, van een ‘ommetje’ rondom het zonnepark. Hierbij is het idee dat de (cultuurhistorische) boerenpaden weer terug komen in het gebied. Bij het zonnepark zullen tevens informatieborden worden geplaats om informatie te verstreken over het opwekken van duurzame energie, maar ook om de historie van het gebied toe te lichten. 2. De maatregelen die getroffen worden om de impact op de omgeving te beperken. Om de impact op de directe omgeving te beperken is gekozen om de randen van het zonnepark aan te kleden.
Rondom het zonnepark wordt een 5 meter brede struweelhaag aangelegd. De randen worden middels in breedte variërende bufferzones verder versterkt met fruitbomen die ook het zicht verder opbreken wanneer vanaf een hoger gelegen locatie naar het zonnepark wordt gekeken. In het midden, op de overgang tussen het lage en hoge deel, is een extra singel aangebracht om ook het zicht op het hoger gelegen deel weg te nemen wanneer vanaf een lager locatie naar het zonnepark wordt gekeken. Daarnaast is met de plaatsing van de omvormers rekening gehouden met de afstand tot de eerste woonhuizen. Hierbij is gekozen voor een opstelling met centrale installaties, omdat de geluidsbelasting om de omliggende objecten zo minimaal is. Qua ontsluiting is gekozen voor een ontsluiting door het midden van het (totale; dus locatie 1 en 2) zonnepark en niet langs de randen, zo wordt naar buitenaf een uniform geheel aangehouden. Gedurende de levensduur van het (totale) zonnepark zal geen sprake zijn van intensieve landbouw waarbij gebruik wordt gemaakt van bestrijdingsmiddelen en mest. In het zonnepark zal een zo sterk mogelijk ecologisch beheer plaatsvinden. De uiteindelijke toename en verbetering van de biodiversiteit zal worden gemonitord. 3. De bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke doelen.
Verderop in dit hoofdstuk is beschreven op wat voor manieren financiële participatie mogelijk wordt gemaakt. Naast een donatie in de vorm van zonnepanelen aan een maatschappelijke instelling in de omgeving wordt ook zoveel mogelijk gebruik gemaakt van lokale ondernemers (SROI). Verder wordt een collectieve inkoop van zonnepanelen mogelijk gemaakt voor omwonenden en worden de eerste 10 jaren rondleidingen en presentaties voor scholen in de buurt aangeboden. Daarnaast zal het zonnepark hernieuwbare energie opwekken voor circa 5.100 huishoudens. Qua landschappelijke
65
KRONOS SOLAR kwaliteitsverbetering wordt in totaal 17,6% van het oppervlak ingezet. Hierdoor is er sprake van een aanzienlijke kwaliteitsverbetering. Daarnaast heeft Kronos een standaard aanbod aan financiële participatiemogelijkheden. De onderstaande participatiemogelijkheden bij het project maken daarnaast mogelijk dat inwoners van de gemeente Roosendaal ook kunnen meeprofiteren van de opbrengsten van het zonnepark. Deze worden onder het onderdeel “financiële participatie” nader toegelicht.
Financiële participatie In veel gemeenschappen in Nederland bestaan lokale energie coöperaties, waarin bewoners zich hebben verenigd. De fiscus geeft omwonenden die binnen de postcoderoos wonen een fors fiscaal voordeel als ze zonnepanelen kopen in een zonnepark van een lokale coöperatie. Dit kan aanleiding zijn voor inwoners van Roosendaal om een lokale energie coöperatie op te richten. De participatiemogelijkheden die Kronos Solar voor het zonnepark in Roosendaal kan aanbieden zijn: •
•
•
•
•
Direct investeren in het (gehele) zonnepark: €200.000 van de investering zal opgehaald worden via crowdfunding (bijv. zonnepanelendelen.nl). Het gaat hierbij om een obligatie product waarbij de mensen kunnen investeren in zonnepanelen. De verwachte rente hierbij is tussen de 2,5% - 4%. Ieder jaar wordt 1/15e deel terug betaald. De uiteindelijke rente opbrengst is gekoppeld aan de opbrengst van de zonnepanelen. Als er meer opbrengst is zal er ook meer worden uitgekeerd. Goedkope zonnepanelen voor de inwoners van Roosendaal: voor wie overweegt zonnepanelen op zijn eigen dak te leggen. Kronos Solar geeft de inwoners van Roosendaal de mogelijkheid om mee te doen in een collectieve inkoop waarbij de panelen kunnen worden verkregen via een lokale energiecoöperatie. Als Kronos de duizenden panelen voor het park bestelt kunnen de inwoners meeliften op de bestelling, en kunnen zonnepanelen tegen inkoop-kostprijs geleverd worden. Kronos Solar zal zonnepanelen (50 stuks) doneren aan enkele maatschappelijke functies in Roosendaal. Bijvoorbeeld een verenigingsgebouw kan dan over gratis elektrische energie beschikken. Kronos Solar biedt de scholen in Roosendaal educatieve faciliteiten aan over duurzame energie. Gedurende de eerste tien jaar kan één dag per jaar worden besteed aan educatieve doeleinden zoals lessen op school, of voor het rondleiden van schoolklassen bij het zonnepark.
Daarbij zal dan ook aandacht worden geschonken aan onderwerpen als de ecologische waarde en biodiversiteit van het zonnepark. Tijdens de aanleg van het park en tijdens het daarna volgende beheer zal de mogelijkheid geboden worden om lokale bedrijven, en waar mogelijk ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, via SROI (Social Return on Investment) te betrekken. Dat zou kunnen via de lokale sociale werkvoorziening. Te denken valt aan uitvoerende werkzaamheden (opbouwen van het park, omheinen, eventuele grondwerkzaamheden, beveiliging, huisvesting en catering voor de medewerkers tijdens de realisatiefase, onderhoud en beheer van het terrein daarna, of educatieve werkzaamheden).
66
KRONOS SOLAR In overleg met de Gemeente Roosendaal kunnen nadere afspraken worden gemaakt over de exacte invulling van de hiervoor beschreven (financiële) participatiemogelijkheden. Een laatste punt maakt duidelijk dat Kronos Solar, in tegenstelling tot vele andere (Nederlandse) projectontwikkelaars, gedurende het gehele proces van projectontwikkeling nauw betrokken blijft bij haar individuele projecten. Doordat Kronos Solar haar projecten na de ontwikkeling in eigen beheer tracht te houden, blijft de projectontwikkelaar na de constructie van het park aanspreekpartner voor grondeigenaren en omwonenden, maar ook de Gemeente Roosendaal en alle inwoners die participeren in het zonnepark, tot het zonnepark ontmanteld en het perceel in zijn oorspronkelijke staat wordt opgeleverd. Dit levert voor alle betrokken partijen transparantie en een heldere communicatievorm op en illustreert van Kronos Solar voor het welzijn van haar projecten en de betrokkenen.
Juridische procedure Bij de verlening van een omgevingsvergunning die strijdig is met het geldende bestemmingsplan is wettelijk vastgelegd welke stappen doorlopen moeten worden. Een permanente vergunning wordt eerst als ontwerp ter inzage gelegd. Tijdens die termijn kan iedereen schriftelijk zienswijzen indienen tegen het voornemen tot het verlenen van de omgevingsvergunning. Eventuele zienswijzen en de gemeentelijke reactie daarop worden bij de definitieve besluitvorming betrokken. Na het verlenen van de vergunning kan beroep worden ingesteld bij de rechtbank tegen de verleende vergunning. Tot slot kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
67
KRONOS SOLAR
HOOFDSTUK 6 – AFWEGING EN EINDCONCLUSIE De aanleg van een zonnepark ten noorden van Wouw is strijdig met het geldende bestemmingsplan, omdat het niet past binnen de huidige agrarische bestemming. In deze ruimtelijke onderbouwing is onderzocht of de gewenste ontwikkeling past binnen de wettelijke en beleidsmatige kaders. Met het initiatief wordt uiteindelijk door de gemeente Roosendaal bijgedragen aan de nationale doelstelling om in 2023 minimaal 16% duurzaam opgewekte energie beschikbaar te hebben en om in 2050 een energie neutrale gemeente te zijn. Daarnaast past het binnen de aangegeven ruimtelijke kaders en sluit de inrichting van het terrein aan op de cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Tegen de aanleg van het zonnepark zijn vanuit andere ruimtelijke en/of milieutechnische aspecten geen bezwaren. De locatie is geschikt, omdat de ontwikkeling niet wordt belemmerd door reeds aanwezige, beperkende milieuaspecten en het geen hinder veroorzaakt op de omgeving. Het plan is economisch uitvoerbaar, omdat er een overeenkomst met de Kronos Solar wordt gesloten over de kosten. Er zijn concrete voorstellen om het maatschappelijk draagvlak te vergroten en de wettelijke procedures worden doorlopen waardoor zienswijzen, bezwaar en beroep ingesteld kunnen worden. Met de aanleg van het zonnepark wordt derhalve voldaan aan de criteria voor een goede ruimtelijke ordening.
68
KRONOS Solar Projects Inrichtings- en natuurbeheerplan voor Zonnepark te Wouw, gemeente Roosendaal
Projectnummer LP201923 17 februari 2021
Ir. Ben Taken, m.m.v. drs. Paul van Kan
e-mail btaken@landschapsplanning.nl
Landschapsplanning Coöperatie U.A. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl • info@landschapsplanning.nl • KvK 62860682
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 2
Inhoudsopgave
1.
Inleiding
3
1.1. Belangrijkste uitgangspunten voor het inrichtings- en natuurbeheerplan van het zonnepark Wouw
3
1.2. Huidige en toekomstige kenmerken van de locatie als uitgangspunt voor beheer
4
2.
8
Inrichtings- en natuurbeheerplan
2.1. A. Buitenranden
8
2.2. B. Binnengebied
12
3.
Tekening profielen beplanting en paden
15
4.
Beplantingslijst buitenranden
17
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 3
1.
Inleiding
1.1. Belangrijkste uitgangspunten voor het inrichtings- en natuurbeheerplan van het zonnepark Wouw -
Als uitgangspunten gelden allereerst de eisen die de gemeente en de provincie aan zonneparken op landbouwgrond stellen. Het gaat dan met name om landschappelijke inpassing, het verhogen van natuurwaarden en het rekening houden met cultuurhistorische gegevens. Aan deze aspecten is voorafgaand aan de nu volgende uitwerking een aparte studie gewijd. Daarna is nog extra aandacht besteed aan het relief en de aardkundige waarden en vervolgens in een proces van Co-creatie met aanwonenden en belangstellenden tot een definitieve planopzet gekomen. Naar aanleiding van nieuwe aardkundige adviezen is het zonnepark vervolgens nog verdeeld in twee aparte velden, in het beekdal en op de donk. In dit proces is binnen de randvoorwaarden van gemeente en provincie en het accent op aardkundige waarden het volgende expliciet naar voren gekomen: - houdt bij de indeling in twee delen rekening met het relief ( een deel hoog en een deel laag) en leg de panelen vooral in het beekdal zo laag mogelijk. Tracht inkijk vanaf de omringende wegen zo veel mogelijk te voorkomen. Dit is apart onderzocht en vanaf de Spellestraat een probleem; - markeer de oude reliëfgrens tussen het beekdal van ’t Loopje en de hogere donken, waar nu nog grotendeels een sloot ligt, met een doorlopende struweelhaag, waar je van de zijkanten ook kunt inkijken; - gebruik deze scheiding ook voor interne ontsluiting en trafo’s.
Bij de entree kan een informatiepunt komen maar geen bank vanwege het gevaar van hangjongeren; - geef het beekdalgedeelte een eigen open randzone, zowel aan de zijde van genoemde scheiding met de Donk als langs ’t Loopje waar een natuuroever meerwaarde zal opleveren. Laat deze randzones bij de overgang naar het dal van de Smalle Beek uitwaaieren voor natte natuur met een poel voor de kamsalamander; - houdt de afschermende struikbeplanting in de randzones zo veel mogelijk aan de zijde van het zonnepark, weg van de landbouwgronden; - een wandelpad met vruchtbomen rondom is aanvaardbaar; dit pad vormt aan de zuidzijde tevens de toegang tot het perceel langs de Smalle Beek en aan de noordzijde een onderhoudspad langs ’t Loopje; - beheer de kruidenrijke randzones milieuvriendelijk maar bestrijdt ook landbouwonkruiden.
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 4
-
De buitenrandzones betreffen aan de westzijde 25 m, aan de zuidzijde 15m en aan de noordzijde langs ’t Loopje 25 m. Deze zones worden aan de binnenzijde, langs de afrastering van het zonnepark, voorzien van een singel met vruchtdragend en deels eetbaar sortiment ; langs de buitenzijde komt een wandelpad onder een rij bomen die eveneens eetbare vruchten dragen; het tussenliggend gebied wordt ingezaaid en beheerd als kruidenrijk grasland (zie bijgaande profielen).
-
Om het beekdaldeel los te houden van de Donk worden in feite twee gescheiden zonneparken aangelegd, ieder met eigen afrastering en een kleine hoekverdraaing in de opstelling van de panelen. De scheidingszone tussen hoog en laag met struweel, sloot en ontsluitingspad, 25m breed, wordt ook door maaien beheerd als kruidenrijk grasland. In deze zone en haar verbrede uiteinden is plaats voor enkele solitaire bomen. Om het beekdal maximaal te benadrukken zal de drainage worden opgeheven en het gehele terrein op basis van het bestaande relief als vochtig tot nat natuurgebied worden ontwikkeld. De natuuroever langs “t Loopje past hier vanzelfsprekend in.
-
Aangezien de mogelijkheid bestaat dat slechts één van de twee velden kan worden gerealiseerd wordt ervam uitgegaan dat ook op de scheidingszone een singel van 5m breed wordt geplant. Uit landschappelijk en aardkundig oggpunt dient dan te worden gekozen voor de singel aan de Donkrand, gekoppeld aan sloot en vroegere toegangsweg, ongeacht welk veld gerealiseerd wordt.
-
De binnenzones langs de buitenrasters van beide velden, van het begrazingsgebied onder de panelen gescheiden door een schapenraster, hebben een wisselende en beperkte breedte ( circa 5m) en worden in principe onder een maaibeheer geplaatst, zodat zich hier kruidenrijke vegetaties kunnen ontwikkelen.
-
In het begrazingsgebied onder de panelen zal de ontwikkeling van de vegetatie afhangen van de begrazingsdruk. Bij max 1 GVE per ha mag op termijn een schrale, naar verhouding kruidenrijke, vegetatie worden verwacht. Maar ook ecologisch beheer met een schaapskudde is mogelijk; het voordeel is dat met drukbegrazing meer kan worden ingespeeld op natuurontwikkeling en biodiversiteit. In overleg met de gemeente zal hier een keuze worden gemaakt, die desgewenst voor beekdal en donk kan verschillen.
1.2. Huidige en toekomstige kenmerken van de locatie als uitgangspunt voor beheer -
Het gebied betreft voedselrijk oud-bouwland met een humeus dek; alleen aan de zijde van ’t Loopje liggen lagere en meer beekeerdachtige gronden; alle vroegere landschapselementen zijn opgeruimd. De originele grens tussen hoog en laag, de grens tussen de donk en het beekdal van ’t Loopje, is thans nog herkenbaar aan een klein
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 5
-
hoogteverschil en een sloot in het midden van het zonnepark, waar voor de ruilverkaveling nog de ontginningsweg lag. Het Algemeen Hoogtebestand Nederland (AHN) geeft het grotere verband echter nog goed weer. De aan te planten singels en de te ontwikkelen kruidenrijke vegetaties zijn een basis voor nieuwe fauna: amfibieën, struweelvogels en vlinders. De scheiding in twee paneelvelden, in het beedal en op de donk, zal met name door opheffing van de drainage tot verschillende vegetaties leiden, die ieder een eigen beheer zulen vragen.
De eetbare vruchten zijn een voedselbron voor de fauna en bieden ook wandelaars, volwassenen en kinderen, volop gelegenheid tot verzamelen en eten van onbespoten fruit. De huidige voedselrijke bodem zal voor het ontwikkelen van een kruidenrijke vegetatie zeker een aantal jaren nopen tot minimaal 2 x per jaar maaien en afvoeren maaisel. Vuistregels ecologisch beheer Zorg voor stabiele basis en beheer, niet steeds veranderen Beheer tijdig bijstellen op basis van monitoring Stem beheer af op levenscyclus lokale fauna Beheer niet alles tegelijk, maar faseer in ruimte en tijd
Schets nieuwe indeling op basis Algemeen Hoogtebestand Nederland (blauw is laag, rood is hoog) FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 6
Interne ontsluiting op grens hoog/laag
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 7
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 8
2.
Inrichtings- en natuurbeheerplan
A. A.1 A.2 A.3 A.4 A.5
Buitenranden Grondwerken Paden en duiker Beplantingen Berm en bloemrijk grasland Diversen
B. B.1 B.2
Binnengebied Begraasd grasland Bloemrijk grasland
2.1. A. Buitenranden A.1 Grondwerken buitenrand Het ontgraven van cunetten voor de paden in de buitenranden en het profileren van de bermen volgens tekening; uitkomende grond zijdelings verwerken. De bestaande steile oever van ‘t Loopje wordt omgezet in een natuurvriendelijk verloop volgens profiel en de drainage wordt afgesloten. Op de overgang naar het dal van de Smalle Beek wordt een natuurpoel van op waterlijn gemeten 50 m2 aangelegd met aan noordzijde talud van 1:5.
A.2 Halfverharde paden buitenrand inclusief duiker Leveren en aanbrengen 20 cm gecertificeerd menggranulaat 0-40 op nicolondoek of gelijkwaardig; afwalsen en afwerken met 5 cm grauacke 0-16 volgens tekening. Tonrondte 5%. Werkpaden zijn breder en zwaarder gefundeerd om voetpaden niet te verrijden. Leveren en aanbrengen duiker pvc diameter 30 cm in pad langs westrand ter plaatse bestaande sloot.
A.3 Beplantingen singels buitenrand, binnenrand en scheerhaag Leveren en planten volgens op tekening aangegeven profielen en bijbehorende plantlijst. Maat 80-100, bossig/1+2. Plantmateriaal volgens Rassenlijst Sl (autochtoon) moet voldoen aan NEN 7412 en geleverd worden onder keurmerk HBN.
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 9
Buitenrand west (grens met beekdalbodem Smalle Beek) -
-
-
Bomen: Prunus avium (geen plena!) hoogstam 12/14, 1 rij op afstand van 10 m met paal en band en watergeefmanchet. Plantplek 2 x 2 m, 70 cm diep breken, niet keren. Struiken singels: per plantrij woelen tot minimaal 50 cm om eventueel ploegzool te breken; afstand in de rij 150 cm. Alleen voorste rij: 20% Ribes nigrum Titania, 20% Ribes rubrum van Tets, 20% Ribes uvacrispa Invicta, 10% Rubus fruticosa Thornfree, 10% Rubus idaeus var., 5% Rosa rubiginosa, 5% Viburnem opulus, 5% Prunus Mirabelle de Nancy struikvorm, 5% Prunus Opal struikvorm. Middelste en achterste rij: 30% Corylus avellana, 20% Amelanchier laevis, 20% Crataegusmonogyna, 10% Prunus spinosa, 5% Evonymus europaeus, 5% Mespulus germanica; alleen in middelste rij ook 5% appel Elstar struikvorm en 5% Pyrus Conference struikvorm. Klimplanten aan binnenzijde hekwerk: Lonicera caprifolium, 1 per 10 m onregelmatig verspreid. Geschoren haag 50 cm uit grens buitengebied: Crataegus monogyna, 4 per meter.
Buitenrand zuid (hoogst gelegen bouwland) -
Bomen: Juglans regia, hoogstam 12/14, 1 rij op afstand van 10 m met paal en band en watergeefmanchet. Plantplek 2 x 2 m, 70 cm diep breken, niet keren. Struiken singels: als westrand. Klimplanten: idem.
Buitenrand noord (grens met ’t Loopje) -
-
Bomen: Morus nigra, hoogstam 12/14, 1 rij op afstand van 10 m met paal en band en watergeefmanchet. Plantplek 2 x 2 m, 70 cm diep breken, niet keren. Struiken singels: Alleen voorste rij, als westrand. Middelste en achterste rij: 30% Corylus avellana, 20% Amelanchier laevis, 10% Crataegus monogyna, 20% Salix cinerea, 10% Prunus padus, alleen in middelste rij ook : 5% appel Elstar struikvorm en 5% Pyrus Conference struikvorm. Klimplanten aan binnenzijde hekwerk: Humulus lupus, 1 per 10 m onregelmatig verspreid.
Binnenrand (grens hoog en laag) Struiken singels: 50% Crataegus monogyna, 10% Cornus sanguinea, 10% Prunus spinosa, 10% Evonymus europeus, 10% Rhamnus frangula, 5% Rosa canina, 5% Viburnum opulus. Rosa en Viburnum niet in rij aan zijde hekwerk. Solitairbpmen / groep uiteinden: 10 Castanea sativa, 10 Morus nigra, hoogstam 12/14 met paal en band, wategeefmanchet, plantplek 2x2m, 70cm diep breken, niet keren.
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 10
Klimplanten hek beekdal: Hedera helix, Convolvulus arvensis, Lonicera periclinum, Humulus lupus, 1 per circa 5 m. Motivatie De singels en de bomenrij langs de 3 buitenranden vormen een grote bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de wandelroute rondom het zonnepark met name door de grote bloeirijkdom en de eetbare vruchten voor mens en fauna. De bomen leveren moerbeien, kersen en noten; de struiken in de singels leveren verschillende bessen, frambozen, kersen, krenten, hazelnoten, mispels en zelfs een enkele appel en peer. Als dekking en fruit voor wintervogels zijn er meidoorn, sleedoorn en kardinaalshoed. Deze situatie geeft een geschikt leefgebied voor struweelvogels, maar ook voor hazelworm, kleine marters, vlinders, bijen en andere insectensoorten indien aan de randen wat ruigte in stand wordt gehouden. In combinatie met de aanwezige bomen zijn de flanken van de singels een gunstige vliegroute en foerageergebied voor vleermuizen. Sleedoorn, wilg en kamperfoelie zijn waardplanten voor respectievelijk sleedoornpage, grote weerschijnvlinder en kleine ijsvogelvlinder.
Ontwikkeling en beheer grondwoelen per plantrij tot minimaal 50 cm diep (ploegzool breken) bij voorkeur planten in najaar; plantrijen en boomspiegels 2 groeiseizoenen zwart houden afkomende materiaal mulchen rond plantgaten bij langdurige droogte (3 weken) water geven, zodra manchet wordt verwijderd maaipaaltjes plaatsen aannemer geeft garantie van 2 jaar na aanplant; bij inboet in overleg eventueel vervangende soorten meidoornhaag 2x per jaar knippen tussen 100 en 120 hoog, tussen 50 en 100 breed per 3-5 jaar struweelhaag terugzetten afhankelijk beschikbare ruimte. jaar 3 uitmaaien hoge ruigte rond aanplant, maaisel afvoeren bestrijden ongewenste opslag/kruiden (am. vogelkers, rode kornoelje, reuzenberenklauw en agressieve akkeronkruiden) jaar 3-5 jaarlijkse controle op inboet, zo nodig herplanten; framboos en braam jaarlijks oude hout terugzetten jaar 6 start snoeibeheer (agressieve soorten, zodra takken elkaar raken), gefaseerd en in cycli van 6 jaar jaar 10 jaar bosplantsoensoorten zo nodig terugzetten tot 20 cm boven de grond eerste 5 jaar logboek bijhouden en evt. maatregelen bijstellen in overleg directie
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 11
Overige richtlijnen voorkom verdichten, houd zuurstof in de grond (achteruit werken bij grondwerk, gebruik lichte machines (met rupsbanden) bij aanplant en beheer, werk niet bij natte bodem) voorkom omwoelen wat verkorte omloop voedingstoffen tot gevolg heeft en daarmee distel en brandnetel in de hand werkt terugzethoogte bij snoeien is afhankelijk van de soort en plek snoeihout niet versnipperen (geeft te veel ruigte) maar verwerken in rillen langs het hek takkenrillen zijn los opgebouwd (grote takken onder), hooguit 1 m breed en 1 m hoog
Freq. A. 3
SINGELS aanplant inboet garantie nazorg (inboet) uitmaaien rond aanplant bestrijden ongewenste opslag snoei struiklaag (gefaseerd) afzetten struiklaag/hakhout
J
F
M
1 1 1 1
A
X
1/3
1/6
X
X
1/10
X
X
M
X
J
X
J
X
A
S
O
N
X X
X X
X X
X X
X
X
X
X
X
X
X
D
X X
A.4 Berm en bloemrijk grasland buitenrand De doelstelling is hier duidelijk. Natuurbeleving voor de bezoeker en voedsel voor insecten en vlinders. Om binnen enkele jaren effect te bereiken zal ook hier na inzaaien moeten worden verschraald om concurrerende grassen en ruigte kruiden terug te dringen. Dit betekend maaien en afvoeren, maar zeer gedoceerd om insecten te sparen en zaad gelegenheid te geven te kiemen, waarbij ook met bodembroeders rekening wordt gehouden. Uitgangspunt is inzaai met een bloemrijk grasmengsel (G3/01 of op maat samengesteld); met name een verschillend mengsel voor de hoge grond en de beekdalbodem is noodzakelijk. Streefbeeld Het beeld dat na ongeveer 5 jaar kan ontstaan is bloemrijk grasland met een hoogte 40- 60 cm. De soortenrijkdom is hoog. Kenmerkend zijn duizendblad, knoopkruid, reukgras, wilde peen, margriet, groot streepzaad, pinksterbloem. Door de variatie aan grassen en bloemrijke kruiden zijn voor veel soorten vlinders de geschikte waard- en nectarplanten aanwezig. In combinatie met evt. hogere, aangrenzende ruigte levert dit een hoge insectenrijkdom. Daarmee zijn deze stroken samen met de besrijke singels en vruchtdragende bomen ook favoriet als foerageergebied voor vogels en kleine zoogdieren.
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 12
Motivatie inzaaien voorkeur (gezien voormalig gebruik wordt geen rijke zaadbank verwacht) keuze van soortenrijk mengsel om kansen te vergroten, door standplaats natuurlijke filtering biomassa uit systeem halen, waardoor verschraling en meer biodiversiteit na verloop van tijd is de biomassa zodanig teruggebracht dat 1 x maal maaien per jaar volstaat beheer gericht op voorjaarsbloei omdat de meer ruige planten vooral in (na)zomer bloeit, zo wordt de nectarperiode verlengd van april tot in de herfst Ontwikkeling en beheer inzaaien met G3/O1 (bij slechte kieming bijzaaien in tweede jaar) 1-2 maal/jaar - afvoeren na < 10 dagen Overige richtlijnen maaisel laten liggen alvorens af te voeren < 10 dagen maaibalk beste methode, maaier op 5-7 cm afstellen faseren moment is maatwerk (na zaadval gewenst. vlak voor bloei ongewenst) zomerbloeiers: half mei - half juni, voorjaarbloeiers: half juni half juli maaien (voorkeur) tweede maaironde vanaf half september - oktober na voldoende verschraling kan de frequentie teruggebracht worden naar 1x per jaar eerste 5 jaar logboek bijhouden en eventueel maatregelen bijstellen in overleg directie
2.2. B. Binnengebied B.1 Begraasd grasland Afhankelijk van de doelstelling moet voor een bepaalde ontwikkeling worden gekozen. De twee uitersten zijn gras zaaien voor puur agrarisch weidebeheer, waarvoor gezien de obstakels alleen schapen in aanmerking komen en puur natuurbeheer, wat zou inhouden niets inzaaien maar spontane ontwikkeling afwachten. Gezien huidige bemestingstoestand zal niet inzaaien een explosie van ruigtekruiden opleveren en eerst na enkele jaren maaien/ afvoeren en/of begrazing tot stabiel kruidenrijk grasland leiden. Een tussenvorm is direct inzaaien met een mengsel voor bloemrijk grasland (G3/O1 of mengel op maat voor beekdal en donk); ook dan is weidebeheer met schapen een goede oplossing ervan uitgaande dat de bezetting na de eerste jaren wordt afgebouwd naar 1 GVE per ha, vergelijkbaar met 5 schapen. Wellicht dat de eerste jaren nog hoge ruigtekruiden met de bosmaaier moeten worden geslecht en afgevoerd. Alleen ecologisch beheer met drukbegrazing door een schaapskudde zal tot optimale biodiversiteit leiden zonder dat ontwormingsmiddelen behoeven te worden toegepast. FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 13
Streefbeeld Startsituatie is een zwaar bemeste open akker. Het eindbeeld bestaat uit kort gras met lokaal wat hoger, kruidenrijk gras, vooral onder de laagste delen van de panelen. Referentiebeeld is de kamgrasweide, de vegetatie die hoorde bij begrazing van matig voedselrijk bodem. Dat beeld wordt bereikt door een vrij intensieve begrazing die op termijn extensiveert. Mogelijk is er op den duur op de donk zelfs ruimte voor heischrale soorten en in het beekdal voor vochtminnende. Er vindt voorafgaand aan de begrazing geen wijziging van de bodemopbouw plaats en evenmin grondverzet (wel lokaal i.v.m. kabelstroken); wel wordt in het beekdal de drainage opgeheven Onzeker is de invloed van de zonnepanelen: het effect op de bodem, op de groei van gras en ruigtekruiden, de verdeling van de graasdruk en bijbehorende vegetatiepatronen en looproutes. Het begraasde terrein wordt begrensd met schapengaas van 100 cm hoog. Aangezien de bodem in het beekdal van ’t Loopje afwijkt van de bodem op de vroeger hoge akkers en de drainage wordt opgeheven zal voor een optimaal resultaat ook het beheer moeten verschillen. Ecologische begrazing met compartimentering verdient de voorkeur, omdat dan meer sturend in ruimte en tijd kan worden opgetreden, met name wat betreft de begrazingsdruk.
Motivatie voedselrijkdom in beginfase hoog en neemt af in de tijd (denitrificatie, afvoer biomassa) bij kort gras als eindbeeld hoort dichtheid van 1-2 GVE/ha (1 GVE = 1 rund = 5 schapen) de voedselrijkdom neemt gestaag af waarmee al snel maximaal 1 GVE per ha biomassa in winter slechts 10% van zomerperiode; onvoldoende (tenzij bijvoeren) schapen eten alle soorten gras, opslag, bramen, brandnetels, distels en giftige planten biomassa wordt langzaam afgevoerd of anders verdeeld over terrein Ontwikkeling en beheer seizoenbegrazing met schapen (april - september) jaarrond begrazing is wel mogelijk, maar dan met minder dieren en bijvoeren in de winter inscharen kleine kudde schapen, verdeeld over diverse compartimenten ecologisch beheer met kudde meest optimaal gedurende eerste jaren monitoren voedselaanbod en effecten op vegetatie en bodem zo nodig begrazingsdichtheid bijstellen bijmesten met organische mest om mineralentekort te voorkomen (sporenelementen, magnesium, kalium, calcium) 1-2 x (april/mei en eventueel tweede gift in augustus) bij langdurige droogte bijvoeren (vanaf juni) schapenraster nalopen en zo nodig repareren (2 x per jaar) controle/bestrijden invasieve en ongewenste soorten (2 x per jaar) eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie maatregelen bijstellen
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 14
Overige richtlijnen aanleg van een poel is gunstig, ook te gebruiken als drinkpoel (raster door midden poel), onderzoek het effect van vertrappen, vacht (kan soms juist positief zijn), zorg voor (extra) drinkplaatsen zorg voor veekraal (1 per begrazingseenheid) compartimentering is middel om overbegraasd terreindeel te laten herstellen en voldoende voedsel beschikbaar te houden Freq. B.1
Begraasd grasland Voorbereiding begrazing Begrazing met schapen Controle vegetatieontwikkeling Controle exoten/ongewenst Bijmesten Bijvoeren bij jaarrond begrazing Bijvoeren bij voedselschaarste Controle raster
J
F
1
M
A
M
J
J
A
S
X
X
X
X
X
X
X
X
N
D
X
X
X
X
1 2
X
X
2
X
X
1-2
X X
X
X
X X
2
O
X
X
X
B.2 Bloemrijk grasland De doelstelling is hier duidelijk. Deze strook van vrijwel overal circa 5m zal door een schapenraster van 1m hoog worden afgescheiden van het begraasde terrein en worden ontwikkeld tot bloem- en kruidenrijk grasland. Hier gelden dezelfde richtlijnen als onder A.4. Bij een consequent ecologisch beheer met selectieve drukbegrazing door een kudde kan het schapenraster vervallen en worden deze zones meegenomen in de compartimentering.
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 15
3.
Tekening profielen beplanting en paden
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Landschapsplanning Coöperatie U.A. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl • info@landschapsplanning.nl • KvK 62860682
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 17
4.
Beplantingslijst buitenranden
Profiel
rij
lengte
WEST
voorste
375m
Rib nigr Ti Rib rubr T
Rib iva Inv Rub frut T Rub ida Ti Rosa rub
Vib opul Prun Mira Prun Opal
%
100
20
20
20
10
10
5
5
5
5
aantal
250
50
50
50
25
25
13
13
12
12
Crat mon
Prun spin
Evon eur
per 20 planten mengen midd/ ach
750m
Coryl avel
Amel laev
Ma Elstar*
Misp ger
Pyr Conf*
%
100
30
20
20
10
5
5
5
5
aantal
500
150
100
100
50
25
25
25
25
per 20 planten mengen, * alleen in middelste rij bomen 37 Prunus Prunus avium
Lonicera caprifolium 35 stuks tegen gaaswerk Profiel
rij
lengte
ZUID
voorste
475m
Rib nigrTi
Rib rubr T
Ribes Inv
Rub frut T Rub ida Ti Rosa rub
Vib opul Prun Mira Prun Opal
%
100
20
20
20
10
10
5
5
5
5
aantal
317
63
63
63
32
32
16
16
16
16
Crat mon
Prun spin
Evon eur
Elstar *
Pyr Conf *
per 25 planten mengen midd/ach
950m
Coryl avel
Amel laev
Misp ger
%
100
30
20
20
10
5
5
5
5
aantal
634
190
126
126
64
32
32
32
32
per 30 planten mengen; * alleen in middelste rij Lonicera caprifolium 45 stuks tegen gaaswerk
bomen 47 Juglans Juglans regia
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
17-02-2021 LP201923 inrichtings- en natuurbeheerplan voor zonnepark te wouw, gemeente roosendaal 18
regia Profiel
rij
lengte
NOORD
voorste
675m
Rib nigr Ti Rib rubr T
Ribes Inv
Rub frut T Rub ida Ti Rosa rub
Vib opul Prun Mira Prun Opal
%
100
20
20
20
10
10
5
5
5
5
aantal
450
90
90
90
45
45
23
23
22
22
per 20 planten mengen midd/ach
1350m
Coryl avel
Amel laev
Crat mon
Salix cin
Prun pad
Pyr Conf *
Elstar *
%
100
30
20
10
20
10
5
5
aantal
900
270
180
90
180
90
45
45
Rham fra
Evon eur
Rosa can
per 30 planten mengen, *alleen in middelste rij bomen 67 Morus Nigra
Humulus lupus 65 stuks tegen gaaswerk Profiel
rij
lengte
MIDDEN
aantal 3
2100m
Crat mon
Ptun spin
Vib opul
Cor san
%
100
50
10
10
10
5
5
10
aantal
2100
1050
210
210
210
105
105
210
per 30 planten mengen Hedera helix 50 stuks, Humulus lupus 50, Lonicera pericl. 50, Convolvulus arvensis 50 gaaswerk beide zijden verdelen
10Castanea 10 Morus
Profiel
rij
lengte
HAAG west
aantal 1
365m
Crat mon
%
100
100
aantal
1460
1460
Algemeen maat 80/100; haag 60/80
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Landschapsplanning Coöperatie U.A. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl • info@landschapsplanning.nl • KvK 62860682
FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Inpassing zonneweide aan de Spellestraat te Wouw, gemeente Roosendaal
Ligging projectgebied noordelijk van Wouw, westelijk van Roosendaal.
1
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Inhoudsopgave - Aanleiding - Wouw, het landschap - Het landschap in historisch perspectief - De opgave, het landschap, de komst van een zonneakker - Layout geplande zonneakkers - Gemeentelijke en provinciale randvoorwaarden ter inpassing - Planconcept, analyse met inpassingsvoorstellen - Het plan - Profielen - Inrichtings- en beheerplan - Planbeschrijving ruimtelijk - Afscheiding en hekwerken, kenmerkende doorsnede rand zonnepark
3 4 9 12 18 23 24 25 33 35 36 52
2
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Aanleiding Kronos Solar NL27 B.V., gespecialiseerd in de ontwikkeling en plaatsing van grootschalige grondgebonden zonneparken op weide- en akkergebieden ontwikkelt een zonnepark in Wouw, gemeente Roosendaal. Het beoogde terrein, noordelijk van Wouw, ligt ten westen van de Spellestraat en ten oosten van de Herelstraat. Korte omschrijving landschap en kwaliteiten De gemeente Roosendaal, c.q. de provincie Noord Brabant is willens medewerking te verlenen onder voorwaarde van een zorgvuldige inpassing. Het plangebied, opgedeeld in twee deelgebieden (ca. 16,5 ha.) ligt in een grootschalig open landbouwgebied, licht glooiend met een boeiende compositie van grote divers verkavelde velden en akkers met enige (groene) restanten van het coulisse- en dekzandlandschap typerend voor dit deel van Noord‐Brabant.
Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw is gevraagd op basis van de eerste layout van Kronos Solar en naar aanleiding van het gevoerde overleg, een landschappelijke vertaalslag te maken, benodigd voor de aanvraag. Ter aanvulling is een Inrichtings- en beheerplan opgesteld door Coöperatie Landschapsplanning. Door het bureau Econatura is een natuurverkenning- en onderzoek uitgevoerd en geactualiseerd door de Coöperatie Landschapsplanning. Voor KRONOS Solar Projectsis door de Coöperatie Landschapsplanning een Inrichtings- en natuurbeheerplan voor Zonnepark te Wouw, gemeente Roosendaal opgesteld, Projectnummer LP201923 16 december 2019
3
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Wouw, het landschap Het initiatief vindt plaats in het voor Wouw en omgeving kenmerkende overgangsgebied van zanden grindgronden, naar het klei- en beekbezinklandschap. De zeekleigebieden liggen niet ver ten noorden en westen. De wisselende ondergrond en het voorkomen van organisch verlopende waterlopen levert een boeiende lappendeken van percelen en grondgebruik, omlijst door een eveneens bochtig verlopend wegenpatroon. Het betreffende terrein ligt markant hoger, naast een westelijk liggende oud bekenstelsel (de Smalle Beek genaamd, onderdeel van de ''groenblauwe ader''), maar lager dan het omringende wegenstelsel. Ten zuiden heeft men zicht op de rand van het dorp Wouw met een markante kerktoren. Het glooiende terrein en bochtige wegen, geven telkens een andere kijk op het landschap, ook zijn vlakken in het terrein soms niet meer te zien, als gevolg van deze hoogteverschillen.
Zicht vanaf de oostpunt van beoogde zonneakker op de Spellestraat. Opvallend is het glooiende vlak en hoogteverschil
Afgaande op de kwaliteiten van bodem, water en ligging, is het van oudsher tot op de dag van vandaag een ''rijk'' agrarisch land. Dat weerspiegelt zich in het huidige intensieve landbouwkundig gebruik, weinig ruimte latende voor landschappelijke stoffering en natuur. Deze stoffering en ruimte voor natuur, vanouds geïntegreerd met het landbouwkundig gebruik, is nagenoeg verdwenen. Het gebied is onderhevig geweest aan ruilverkaveling en doorgaande landbouwkundige modernisering. Ondanks deze landschappelijk en ecologisch nivellerende werking, is de optelsom van fysieke ondergrond en occupatiepatroon karakteristiek en afwisselend te noemen. De ruimtelijke kwaliteiten betreffen openheid, vergezichten, erf en inrichting- en afwisseling in landgebruik. 4
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Een blik vanaf de noordrand beoogde zonneakker op de westrand, zijde Smalle Beek. De grote solitair staande lichtgroene wilg ter linkerzijde, staat op de westoever Smalle Beek.
Dekzandlandschap ten noorden van Wouw. Zicht op de kerk, met op de voorgrond een restant van Het Loopje ingesneden in het dekzandplateau.
5
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Het vroeger met hagen en houtsingels en broekbossen verdichte kleinschalige landschap, met name in de overgangen naar de beekdalen, heeft onder invloed van landbouwkundige vernieuwingen drastische wijzigingen ondergaan in ruimtelijke opzicht. Het is sterk open geworden en de natuurlijke omstandigheden voor plant en dier staan door intensieve bemesting onder druk, ook zijn erfafscheidingen niet meer vanzelfsprekend. De zogenaamde ´´landschappelijke stoffering´´ kenmerkend voor het (vroegere) cultuurland, is weggesleten. Naast de positieve impact qua energietransitie, ligt er voor het landschap en ecologie een kans om met de komst van de zonneakker, de ruimtelijkheid en natuurlijke randvoorwaarden, o.a. middels beplantingen een stimulans te geven.
6
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Historische weergave:ligging van het plangebied op de overgang van zand- en grind naar de klei- en beekbezinkingsgebieden..
Ten oosten van Wouw loopt de vanuit België komende Rozendaalse Vliet. Westelijk liggen de stuifduinen rondom Bergen op Zoom. Westelijk en noordelijk liggen de zeekleigebieden. Wouw ligt op een relatief hoger liggende flank afzakkend naar een beekbezinkvlakte. In dit hoger liggende dekzandplateau komen ook beekdalen voor om water af te voeren, zoals de Smalle Beek, deze wateren allen af op de Rozendaalse Vliet. De Smalle Beek heeft een markante aftakking, genoemd 'T Loopje. De beekdalen, ingesleten in de hogere dekzanden, vormen mede met het bochtige wegparcourt de hoofdlijnen van het landschap.
7
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Ligging in regionaal verband.
Het landschap rondom Wouw bestaat grotendeels uit dekzanden met daarin uitgesleten de beekdalen. Op de hoger gelegen delen concentreerde zich bewoning, werden wegen aangelegd of kon akkerbouw of tuinbouw worden bedreven. De vroeger natte, slecht toegankelijke en niet bewoonde lagere en drassige gronden werden in het verleden vooral als hooi-, weiland of bos ingezet. Tegenwoordig zijn ze veelal in gebruik als weiland voor de veeteelt en in het projectgebied als natuurontwikkeling langs de Smalle Beek. In kort bestek is het beoogde projectgebied een uitsnede uit het zogenaamd 'dekzandlandschap', een afwisselende compositie, een 'patchwork' of lappendeken, van divers landgebruik. In een overzicht, een terugblik in kaartbeelden zien we de kenmerkende schakering, een afwisselend 8
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
verkavelingspatroon, vroeger klein in formaat, tegenwoordig grootschaliger. De kavelgrenzen werden aangezet met essen en elzen en afgezet als knotboom. Overige lijnen werden aangezet met mei- en sleedoorn indien vee gehouden werd. De kleinere voor landbouw ongunstige arealen nabij beeklopen, werden bezet door boscomplexjes, maar ook op en bij erven kwamen boscomplexen voor. Rond het weiland of om de boomgaard werd van oudsher meidoorn of een gemengde doornhaag geplant. In het geval van houtsingels bestaan deze voornamelijk uit zwarte els, zomereik, zachte berk of gewone es, met als struiken meidoorn, sleedoorn, hondsroos, hazelaar, lijsterbes, vuilboom, inheemse vogelkers.
Het landschap in historisch perspectief In een aantal tijdstappen gerelateerd aan kaartbeelden, komt een grote dynamiek aan het licht, in relatief korte tijd verandert een fijn verkaveld mozaiëk in een wijds, open akkerland. Grosso modo is het betreffende landschapsdeel verarmd qua landschapselementen en natuur. Cultuurhistorisch gezien is het gebied ook ontdaan van het weefsel van oude boerenpaden. Deze paden hingen samen en ondersteunden deels de oude opgaande beplantingen langs kavellijnen. Inzoomend op het plangebied sec, noordelijk van Wouw, is het landschap een eender lot ondergaan. De wandelende en fietsende mens begeeft zich via de hoofdwegen en minder via het landelijk gebied.
9
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Kaartbeeld omtrent 1800, een extensief landschap met een wijdmazige ontsluiting.
10
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Kaartbeeld omstreeks 1850, een patchwork met afwisseling in grootte, vorm en ontsluiting van kavels. Organisch gegroeid cultuurland, afgestemd op de gradaties zoals nat en droog / hoog en laag , bodemsamenstelling, als beperkende factoren.
Kaartbeeld omstreeks 1900. De parcellering middels beplantingen is nog intact, werkzaam en kleinschalig van karakter.
11
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
Tijdsbeeld omstreeks 1950. Het landschap wordt opener van karakter, veel kavelgrenzen zijn nog aanwezig.
Plangebied omstreeks 2017. Een nieuwe tijd in landbouwkundig opzicht. De parcelleringen middels beplantingen zijn grotendeels opgeruimd, restanten van beplanting bevinden zich parallel aan de Smalle Beek.
12
INPASSING ZONNEPARK AAN DE SPELLESTRAAT TE WOUW, GEMEENTE ROOSENDAAL, FEBRUARI 2021 Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw
De opgave, het landschap, de komst van een zonneakker De ambitie om op deze plek, in dit landschap, een zonneakker te plaatsen, heeft enerzijds te maken met logistiek-technische gronden, de interesse van de ondernemer in kwestie. Het presenteren van een energieconcept in het landschap speelt een rol, wat willen we zien- en niet zien van een zonneakker? Tevens heeft het te maken met schaalniveau, patroon en korrel. Wat is de ruimtelijke en cultuurhistorische draagkracht van het landschap om zo'n nieuwe beeld en functie in zich op te nemen? Het vroeger fijner verkavelde akker- en weidelandschap, aangezet met hagen en singels, bestaat niet meer. Nu treffen we een grootschalig akkerlandschap aan, opgaand groen is alléén nog maar gekoppeld aan woonerven en natuurontwikkelingsprojecten.
Kaartbeeld 2017, beoogd plangebied voor plaatsing zonneakker.
Gebruikmaken van de karakteristieken van het landschap Bij de plaatsing en inpassing van de zonneakker wordt gebruik gemaakt van de specifieke en sterke eigenschappen van dit landschap. Wat zijn deze eigenschappen en wat is de vertaalslag? Aangrijpingspunten voor plaatsing in trefwoorden op basis van het organisch gegroeide cultuurlandschap, afhankelijk van de abiotische ondergrond (nat-droog versus hoog-laag): - het bochtige wegenverloop, altijd het hoogste niveau volgende;
13