52-2020 Actieplan Mantelzorg.pdf

-

.D

Gemeente

Roosendaal

Raadsmededeling Zaaknummer:248t65

Datum:

27-10-2020

Van:

het college van burgemeester en wethouders, portefeuillehouder Wethouder Koenraad

Aan:

de raad van de gemeente Roosendaal

Steller:

A, van Meer

Kopie aan:

Wethouder Koenraad, K. Duys, M. Vonk, K. van Zijp, W. de Jong, M. Kuipers, H. Hermans, M. Erkelens, T. Heeren, groepen beleidsontwikkeling en -implementatie Maatschappij.

Onderwerp:

Routeplan mantelzorg

Bijlage:

Routeplan mantelzorg: 'Nieuwe Wegen', Publieksversie routeplan mantelzorg.

Kennisnemen van De wijze waarop de mantelzorgondersteuning wordt vernieuwd, versterkt en verbreed.

lnleiding ln de raadsvergadering van 19 september 2019 is de motie 'middelen respijtzorg' aangenomen waarin het college is gevraagd te komen met een voorstel voor innovatieve mantelzorgondersteuning waar respijtzorg

onderdeel va n uitmaakt. Om te komen tot een breed gedragen voorstel/actieplan dat aansluit bij de daadwerkelijk behoefte vanuit de mantelzorger is een intensief, creatief en innovatief proces doorlopen waarbij op verschillende manieren in gesprek is gegaan met een diversiteit aan partners en mantelzorgers om diverse issues op het gebied van mantelzorgondersteuning te bediscussiëren en ervaringsverhalen op te halen.

Dit proces heeft geleid tot het'routeplan mantelzorg'; Nieuwe wegenl nform atie/kernboodschap Het college wilt met het (vernieuwde) mantelzorgbeleid veel meer inzetten op preventie en innovatie Hiervoor worden de volgende wegen bewandeld: De weg van de samenwerking De weg naar preventie Het participatiepad I

L. 2. 3. 4. De communicatietour 5. Het indiv¡duele pad

Ad 1) De weg van de samenwerking Voordat je de weg van preventie kan gaan bewandelen, is het een voorwaarde om mantelzorgers eerst vroegtijd¡g te vinden. Dit doen we door versterking en versteviging van de samenwerking met partijen dichtbij het leefpad van de mantelzorger (bijv. scholen, de wijk, sportvereniging, e.d.) en dichtbij het zorgpad van hun naaste (zoals huisarts, thuiszorg). De focus van de dienstverlening die tot op heden vanuit het mantelzorgsteunpunt is geleverd gaat verschuiven. Daar waar vanuit het steunpunt hoofdzakelijk is ingezet op het invulling geven aan de basisfuncties van de

mantelzorgondersteuning, krijgt zij steeds meer een coördinerende rol binnen een netwerkorganisatie rondom mantelzorgondersteuning toebedeeld en fungeert het steunpunt als expertisecentrum.

Concrete acties op deze route: Versterking en verbreding netwerksamenwerking en communitybuilding rondom mantelzorgondersteuning

o

a

lntroduceren van het 'Mantelzorg Aandachts Moment' Middels het MAM-moment wordt er aandacht gevraagd voor de mantelzorger binnen de hele zorg- en welzijnsketen.

a

Aansluiten bij welzijn op recept. Hierbij sluiten we aan bij een actie binnen het actieplan'Eenzaamheid'. Huisartsen kunnen mantelzorgers met psychosociale klachten doorverwijzen naar een welzijnsarrangement.

Ad 2) De weg naar preventie

Met preventie als ambitie verschuift het werk van partners nadrukkelijk. Niet alleen snel en adequaat reageren op ondersteuningsvragen, maarvooralvoorkomen en beperken dat mantelzorgers in de knel komen. De acties op de preventieroute zijn:

o ln gesprek met familie en vrienden. Onderdeel van de kennismaking met (nieuwe) mantelzorgers is zorgdragen voor'een familie- en netwerkgesprek'. Nu worden deze gesprekken gevoerd vanuit 'zorgvrager', maar nog niet expliciet vanuit de mantelzorger. a

lnformatie, educatie en handelingsperspectief Meer inzet op psycho-educatie. Dit is een vorm van ondersteuning aan mantelzorgers die zich niet alleen richt op het geven van informatie over een bepaalde ziekte, maar die zich ook richt op de psychische en sociale gevolgen van de ziekte en hoe daarmee om te gaan. Er wordt hierbij ingespeeld op de behoefte aan (extra) kennis rondom dementie en psychische problematiek.

a

Preventieve ondersteuning gericht op ontspanning, respijt en mentale weerbaarheid Verbreding van het aanbod aan act¡vite¡ten/ondersteuning gericht op het welzijn van de mantelzorger en het verbeteren van zijn/haar weerbaarheid en veerkracht. ln dit kader bieden we workshops 'Tijd voor jezell aan' .ln deze workshops wordt de mogelijkheid geboden

om met plezier én op een duurzame manier aan je welzijn te werken. De workshop is om te ontspannen en

te leren hoe je meer energie overhoudt. Er wordt een pool met 'respijtvrijwilligers' / buddiezorg opgezet, zodat de mantelzorger tijd voor zichzelf vrij kan maken.

Verder zal er meer lotgenotencontact worden georganiseerd. De uitdaging daarbij is om lotgenotencontact een vernieuwend 'welzijnsjasje' te geven en bij het organiseren van lotgenotencontact meer tegemoet te komen aan de diversiteit van de groep mantelzorgers. Aandachtgroepen zijn jonge mantelzorgers en ouders die voor kinderen zorgen met een beperking. Dit zijn de groepen die aangeven behoefte te hebben aan lotgenotencontact, maar tegel¡jkertijd aangeven moeite te hebben om met lotgenoten ¡n contact te komen. Ad 3) Het participatiepad Op het gebied van de consultatie en van mantelzorgers gaat het een andere kant op, namelijk de richting van tijdelijke contacten, in combinatie met ontspannende activiteiten.

Ervaringsdeskundigheid draagt bij aan een betere participatie van inwoners en heeft een belangrijke meerwaarde voor de ervaringsdeskundige zelf. Er werken steeds meer ervaringsdeskundigen in verschillende sectoren. En in Roosendaal gaan we meer gebruik maken van ervaringskennis en -deskundigheid binnen de mantelzorgondersteuning. Hierbij wordt breed gekeken naar de mogelijkheden. De acties op het participatiepad zijn:

o Continueren van het gebruik maken van ervaringsdeskundigen bij presentaties en voorlichting, met persoonlijke verhalen en tips; a

Opzet van 'een panel van ervaringsdeskundigen'. Dit is geen formele adviesgroep, maar een informeel gezelschap dat met regelmaat wordt geconsulteerd. Steeds in een wisselende vorm en een gevarieerde samenstelling. Het lidmaatschap is tijdelijk, het panelvarieert steeds in samenstelling. De kwesties waarover het panel spreek gaat alle kanten op, van nadenken over het ontspanningsaanbod en lotgenoten tot aan meedenken over praktische uitvoeringsvragen. De crux is om continu in gesprek te zijn met mantelzorgers, in diverse vormen en net zo diverse samenstellingen.

a

Het groepsgewijs consulteren van mantelzorgers is enerzijds een vorm van lotgenotencontact en anderzijds kan er voor de consultatie 'gebruik' worden gemaakt van bestaande lotgenotengroepen.

Ad 4) De communicatietour Hierbij gaat over het aanbieden en 'samen maken'van voor de mantelzorgers waardevolle informatie. Binnen de communicatie verschuift de inhoud van het geven van informatie naar het delen van ervaringsverhalen en komt er meer aandacht voor mentale en emotionele belasting van mantelzorg. Ook wordt binnen de communicatie verbinding gezocht met kunst en cultuur. Acties op deze tour zijn: Meer aandacht voor ervaringsverhalen binnen communicatie uitingen

o a

Meer afwisselende communicatie waarbij rekening wordt gehouden met de leeftijd en achtergrond van de mantelzorgers. De mogelijkheden zijn legio: artikelen in'kranten'als de Roosendaalse Bode, maar ook lnstagram. Ook het schijven van columns, het maken van persoonlijke rapportages, samen

met praktische tips en het opnemen van een TikTokfilmpje behoort tot de mogelijkheden. a

Het organiseren van nieuwe evenementen, met expliciete aandacht voor een artistieke inbreng. Op die manier brengen kan het onderwerp 'mantelzorg' ook op een andere manier voor het voetlicht

worden gebracht, met nog meer oog voor het emotionele aspect van mantelzorg Ad

5) lndividueel pad

Zo divers de groep mantelzorgers is en ieders situatie van elkaar verschilt, zo divers is ook de ondersteuningsbehoefte. En wie weet er nu beter waarmee de mantelzorger geholpen is, dan de mantelzorger zelf !

Mantelzorgondersteuning is altijd maatwerk. Vanuit de mantelzorgondersteun¡ng gaat men in gesprek met de mantelzorger en wordt er gekeken waar iemand tegenaan loopt en waar iemand ondersteuning bij nodig heeft. Vanaf 2021, is er de mogelijkheid om vanuit het mantelzorgsteunpunt een maatwerkarrangement te bieden bestaande uit diverse ondersteuningsmogelijkheden (respijtzorg, workshop, cursus, tuinonderhoud, hulp bij het huishouden, maatje, lotgenoten, etc.). Het arrangement dient te resulteren in het in balans krijgen en/of houden van draagkracht en draaglast, waarmee overbelasting bij de mantelzorger wordt voorkomen.

Consequenties Via de kadernota is € 80.000 gevraagd voor opvolging HHT regeling voor mantelzorgers. Via het individuele pad wordt een 'verbreed' alternatief geboden voor deze aflopende regeling. Het budget van € 80.000 zal worden ingezet ten behoeve van de uitvoering van het actieplan/ (door)ontwikkeling van de huidige mantelzorgondersteuning.

Communicatie De Adviesraad Sociaal Domein is betrokken geweest gedurende de gehele gelopen procedure, waarin met een grote diversiteit aan zorg-, welzijnspartners en mantelzorgers is gesproken. De Adviesraad Sociaal Domein onderschrijft de nieuwe koers.

Vervolg(procedure) Met het routeplan mantelzorg wordt uitvoering gegeven aan de motie 'middelen respijtzorg' waarin het college is gevraagd te komen tot een voorstel voor innovatieve mantelzorgondersteuning waar respijtzorg onderdeel van uitmaakt. We gaan er vanuit dat de motie hiermee is afgedaan. Bijlagen Routeplan mantelzorg;'Nieuwe Wegen' Publieksversie routepla n mantelzorg

Afsluiting en ondertekening Wij vertrouwen erop U hiermede voldoende te hebben geïnformeerd

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Roose al, De secretaris, De bu ester,

1

REISGIDS MANTELZORG

Nieuwe Wegen

Roosendaal

Contact met lotgenoten

Aandacht voor preventie

Ontspannende routes

2 3

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

Nieuwe Wegen

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal 4 5

REISGIDS MANTELZORG

Roosendaal

6

7

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

Alles is in beweging. Dat geldt zeker ook voor de mantelzorg en de mantelzorgondersteuning. Sinds januari 2020 kent Roosendaal twee nieuwe aanbieders voor mantelzorg. MEE en WijZijn Traverse. Een keuze waarmee een vernieuwend pact werd gesloten tussen ‘zorg’ ook ‘welzijn’, de behoefte aan ondersteuning is breed!

*Bekijk even onze ‘wandelfilm’ op: vimeo.com/429607134

Hun opdracht was breed, ga aan de slag voor alle leeftijden en diverse vormen van mantelzorg. In april 2020 deed wethouder Klaar Koenraad daar nog een schepje bovenop. Door aan te dringen op ook nog een gloednieuw ‘actieplan mantelzorg’, met ervaringsverhalen als belangrijke inspiratiebron.

Het resultaat heeft u in handen, een gloednieuwe gids ‘Nieuwe Wegen’, met een knipoog naar ‘wereldberoemde’ reisgidsen. In Roosendaal leggen we de lat hoog! De gids bevat vooral ‘nieuwe wegen’, platgetreden paden die te weinig boeien zijn geschrapt uit deze editie. Deze gids is voor een groot deel wandelend gemaakt.* Met mantelzorgers zelf, met professionals uit de hele mantelzorgketen. Het waren wandelingen in de zomerperiode van 2020 met elke keer het schitterende gebied van Landgoed Visdonk in Roosendaal als decor. De reisverhalen, inzichten en tips van deelnemers zijn verweven in deze gids.

Nieuwe Wegen

In beweging

9

Op bezoek bij zorg en welzijn (avontuur verzekerd!) Het samen optrekken van MEE en WijZijn Traverse betekent voor mantelzorgers sneller situaties in kaart brengen, ‘waar ligt de behoefte?’ Om vervolgens vanuit de eigen functie en expertise hulp te geven. Een specialist van WijZijn Traverse verwoordde tijdens de mantelzorgwandelingen het accentverschil tussen beide organisaties. ‘Een individuele mantelzorger die om hulp vraagt? Die helpen we natuurlijk. Maar wij kijken ook meteen, zo zijn we opgeleid, is het nodig voor zo’n vraag ook iets voor een hele groep te organiseren? Zo vullen we elkaar mooi aan!’

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

8

11

Vijf routes We bieden u de kans om vijf routes te bezoeken. Sommige daarvan zijn klassiekers, ze staan al jaren in onze catalogus. Denk bijvoorbeeld aan mantelzorgers die elkaar steunen, het lotgenotencontact. Dat is een echte blijver, een zeer gewilde trip. Maar zelfs bij de bekende routes hebben we nieuwe afslagen ingebouwd. We hebben ook bijna volledige nieuwe routes, gericht

bijvoorbeeld op online contacten samenwerking met zorgspecialisten zoals huisartsen, dat is voor de mantelzorg toch echt iets nieuws. We kregen daar opvallend veel vragen over van onze wandelaars. En dan aarzelen we niet, meteen opnemen in de reisgids. Wellicht vinden we voor deze wegen niet meteen de juiste lijn, maar uiteindelijk worden ook dit gewilde trips, dat weten we zeker.

Mantelzorglandschap Elke van de vijf routes verkent een deel van het mantelzorg-landschap. » De eerste route is de weg naar preventie. Het was en is de rode draad in bijna alle verhalen van mantelzorgers. ‘Wees voorbereid’. Reageer snel op signalen van overbelasting, als mantelzorger zelf en als professionals.

Mantelzorg kan een fuik worden, waar je in vastloopt. We beginnen deze gids niet voor niets met dit spoor. Voorkomen en beperken dat mantelzorgers in de knel komen verdient echt de hoogste prioriteit. Het is beslist geen vrijblijvende weg, het succesvol doorlopen vraagt echt om een andere attitude en heel praktisch, om een andere tijdsbesteding van onze partners bij de mantelzorgondersteuning. » De tweede reis is de participatie - expeditie. Onderweg nemen we volop tijd om naar elkaar te luisteren. Zodat iedereen zijn verhaal kwijt kan en we zowel als mantelzorgers als professionals leren van alle tips en ervaringen. De expeditie voert allereerst langs de mantelzorgers zelf, van ‘oud’, middelbare leeftijd tot aan zeer jong, onder de vlag van ‘het lotgenotencontact’. Een andere bestemming is ‘meedenken

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

10

12

13

» De derde trip is de weg naar samenwerking. Het is een tocht die voert langs onze wijken, met waar mogelijk onze wijk- en buurthuizen als plek voor mantelzorgers als rustpunten. De wijk is de route van de toekomst als het gaat om de praktische en emotionele ondersteuning van mantelzorgers. We gaan in de weg naar samenwerking ook langs bekende en minder bekende zorgpartners als huisartsen, de thuiszorg of de geestelijke gezondheidszorg. We betrekken hen onderweg uitdrukkelijk in de wereld van de mantelzorg. » De vierde reis is de communicatie tour. Het eindpunt voor deze route is dat we onze mantelzorgers veel meer aan het woord laten en in beeld brengen. Onderweg doen we ook (weer) onze ver-

trouwde, lokale media aan, die we wat uit het oog verloren hadden. Tijdens onze communicatie tour kijken we naar zakelijke informatie maar ook naar de persoonlijke ervaringen van mantelzorgers. Als het gaat om de toon en inhoud van onze communicatie over mantelzorg komen we daarmee dichter bij huis. » Echt nieuw, vers van de pers in deze reiscatalogus, is de vijfde tocht, het individuele pad. Deze route is nog kort maar wordt nog langer. Dit nieuwe pad gaat langs de vrije keuze voor mantelzorgers, met extra middelen voor een korte adempauze. Om even bij te tanken!

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

en meedoen’, mantelzorgers lopen samen op bij de ontwikkeling bij nieuwe initiatieven en maatregelen.

Een betrokken gids | Aandacht van instanties voor mantelzorg (‘zien ze mij ook wel?’)

14

15

Mantelzorg is zorgen voor kinderen, ouders of schoonouders, een broer of zus. Soms gaat het om meerdere personen tegelijk. De tijdsduur verschilt, van relatief kort tot aan tientallen jaren. Mantelzorg begint waar het ‘normaal’ voor elkaar zorgen als partner of familie ophoudt, mantelzorg is buitengewone zorg. Mantelzorgers gaven tijdens onze wandelingen bij herhaling aan hoe zwaar mantelzorg kan zijn, soms tot hun eigen verrassing, hoe liefdevol hun inspanning ook is. Vaak stonden zij bij de start te weinig stil bij wat allemaal op hen af kwam. Dat

kon ook moeilijk anders, voor velen is mantelzorg een nieuwe weg die zij in slaan.

Wereldreis Mantelzorg duurt soms lang, jaar na jaar

Bezint eer ge begint Het vertrekpunt van deze preventie-route is, ‘bezint eer ge begint’. Denk na over wat je als mantelzorger te wachten staat en bereid je daar zoveel als mogelijk op voor. En voor de professionals en vrijwilligers geldt, voorkom daarmee dat mantelzorgers in ‘een fuik’ terecht komen, waaruit het moeilijk ontsnappen is. Onderweg bieden we deelnemers kennis , bijvoorbeeld over hoe een ziekte zich ontwikkelt en wat dat betekent voor hun zorgtaak. Of staan stil bij regels en procedures, van de parkeerapp en de WMO tot aan de aanvraag voor huishoudelijke hulp, van alles komt voorbij. De preventie-route staat daarnaast stil bij ontspannen, ‘even niet hoeven zorgen’. Er is, kortom, tijdens deze reis genoeg te zien en beleven!

Nieuwe dingen leren Praktische kennis opdoen, bijvoorbeeld over ziekteverloop

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

1. MEEDOEN AAN DE PREVENTIEROUTE

16

17

Alles start natuurlijk met mantelzorgers vinden, dat is de grote uitdaging voor echt iedereen die bij de mantelzorgondersteuning betrokken is. Om preventief te werken, moet je de mantelzorgers wel op tijd vinden, voordat zij overbelast zijn. Waar zitten die mantelzorgers? Het antwoord is best eenvoudig. Mantelzorgers zijn te vinden op het ‘leefpad’ van de mantelzorger en het ‘zorgpad’ van de hulpvrager. Op dit moment staan circa 1000 mantelzorgers geregistreerd bij MEE. Dit zijn voor een groot deel oudere mantelzorgers, overgedragen

door de voormalige aanbieder Groenhuijzen. De schatting, gebaseerd op landelijke cijfers, is dat Roosendaal 20.000 mantelzorgers kent. Via de preventie-route hopen we nog veel meer mantelzorgers

Mantelzorgers vinden Voor jong en oud! Mantelzorgers vinden? Gewoon ‘vindplaats-gericht’ te werk gaan! Waar vind je de jonge mantelzorgers? Op school, bij de sportvereniging, in de wijk, in het jongerenhonk. Daar gaan we dus op af. Volwassen mantelzorgers? Op het werk, binnen het verenigingsleven, helemaal niet moeilijk. En wat mantelzorgers bijvoorbeeld allemaal gemeen hebben is dat zij een huisarts hebben, waar ze af en toe naar toe moeten (daar komen we dus ook langs, bekijk verderop in deze gids even de weg naar samenwerking, route drie). Alle kansen dus, met genoeg energie en aandacht, om meer mantelzorgers te bereiken.

uit Roosendaal te bereiken, gewoon door samen op te lopen en onze krachten te bundelen. Er snel bij te zijn | voordat mantelzorgers over de grens gaan

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING A MANTELZORGERS ZOEKEN EN VINDEN

18

19

We doen tijdens de preventie-route ook familie en vrienden aan. Onderdeel van de kennismaking met (nieuwe) mantelzorgers is zorgdragen voor ‘een familie- en netwerkgesprek’. Uiteraard alleen als dat met instemming van de mantelzorger gebeurt. In de beginfase afspraken maken met familie, vrienden en kennissen, het blijkt goud waard. Gelukkig bestaat in Roosendaal al de nodige ervaring met het voeren van deze familiegesprekken, een vak apart, zoals bij Sonestra.

Onestra en de kracht van het familie- en netwerk gesprek Niet te missen! Sonestra (www.sonestra.nl) is gespecialiseerd in het in kaart brengen van persoonlijke netwerken, en het mobiliseren daaruit van steun. Familie is een belangrijke steun voor veel mantelzorgers. Tegelijk blijken zij ook een bron van zorg. In onze contacten met mantelzorgers werd vaak gesproken over ‘broers of zussen die te weinig doen’. Het loont om daar van begin af aan op te letten.

Reisgenoten Buren en kennissen die helpen en meeleven zijn enorm belangrijk

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING B IN GESPREK MET FAMILIE EN VRIENDEN

20

21

De weg van preventie, voorkomen van overbelasting, bestaat uit een aantal afslagen. De eerste afslag gaat naar specifieke informatie, over bijvoorbeeld specifieke ziektebeelden. Een veel gestelde vraag is bijvoorbeeld, ‘wat is het verloop van het dementieproces?’. Ook over psychische problematiek bestaat behoefte aan extra, aanvullende kennis. Een onderschatte maar tegelijk voor mantelzorgers zeer gewilde weg naar preventie gaat naar emotionele ondersteuning. Wat kun je nog, wanneer dierbaren ‘wegvallen’, hoe ga je daar mee om? Mantelzorgers benadrukten hoe belangrijk het ook is om grenzen te stellen, en daarvoor over

de juiste gesprekstechniek te beschikken. Mantelzorgers moeten er af en toe ook op uit! Wie goed voor zichzelf zorgt, zorgt nu eenmaal beter voor een ander! Dat gaat om uitjes, van de bioscoop, het theater of de fietstocht. Maar ook om het bezoeken van workshops als ‘Tijd voor Jezelf’, een zeer gewaardeerde training van Top Life of investeren in ‘mindfulness’. En natuurlijk om het aansluiten bij een sportvereniging of een cursus volgen. WijZijn Traverse is bij uitstek in staat deze te organiseren of een schakel te zijn om dat voor elkaar te krijgen.

Persoonlijk uitnodigen helpt Intieme trip! Het is bekend, voor mantelzorgers bestaat een ruim aanbod aan leerzame en ontspannende activiteiten. Toch is altijd de vraag, doen mantelzorgers mee? Komen ze bijvoorbeeld af op die wandeling die voor hen georganiseerd wordt, een relatief nieuwe activiteit in Roosendaal. We kregen tijdens de wandelingen een gouden tip. Persoonlijk uitnodigen, gericht vragen om mee te doen, helpt enorm om het meedoen te versterken. Hoe eenvoudig kan het zijn, een telefoontje, kaartje of berichtje betekent veel voor mantelzorgers. Voorwaarde is daarbij wel dat je de mantelzorgers en hun behoefte ook kent. Het zijn de kleine dingen die het doen.

Hoofd leeg maken Emotionele belasting voor mantelzorgers (‘schuldgevoelens over falen’)

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING C PREVENTIEVE HULP BIEDEN

22

23

Dit is naast de veel geboekte preventie-route, een zeer gewilde groepsreis, de participatie-expeditie! De tocht voert allereerst langs mantelzorgers die in het zelfde schuitje zitten, de lotgenoten. Lastige situaties met elkaar delen, samen naar oplossingen zoeken of gewoon even een praatje als steun in de rug.

Nieuw gezicht Een nieuw onderdeel van deze participatie-reis is consultatie van mantelzorgers. Daarbij gaat het echt een andere kant op, richting tijdelijke contacten, in combinatie met ontspannende activiteiten. Zo krijgt participatie van mantelzorgers een nieuw gezicht, de mantelzorg-wandelingen in de zomer van 2020 waren daar al een voorproefje van! Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

2. DE PARTICIPATIE EXPEDITIE

De ontmoetingen de afgelopen zomer maakten duidelijk hoezeer dit type ontmoetingen wordt gewaardeerd. De gesprekken gingen over van alles, over regelingen en procedures, het belang van grenzen stellen, omgaan met verlies of verstoorde familierelaties. De lotgenoten tocht voert langs specifieke groepen mantelzorgers en kent zeer verschillende vormen, waarbij het online contact niet wordt vergeten.

Samen op pad Lotgenotengroepen zijn waardevol

24

25

Lotgenotencontact opzetten en onderhouden vraagt om maatwerk. De les daarbij is, ‘de mantelzorger bestaat niet’. Er zijn oude en jonge mantelzorgers. Sommige mantelzorgers beginnen net, waar anderen al jaren verzorgen. Er zijn ex-mantelzorgers die tijdelijk in een zwart gat vallen en kampen met verlies. Er zijn mantelzorgers die meer behoefte hebben aan ontspanning en geen ‘zware gesprekken’. Mantelzorgers verschillen ook in de tijd die zij hebben om mee te doen aan het ontmoeten van andere mantelzorgers. In Roosendaal bestaan al diverse vormen van lotgenoten

contact, denk aan de mantelzorgers voor mensen met dementie en de Alzheimercafés. De uitdaging wordt om daarmee door te gaan, maar ook om ze ‘een vernieuwend welzijnsjasje’ te geven, dat is waar mantelzorgers om vragen. Steeds is sprake van een route met aanpak op maat, qua vorm, wijze van begeleiding en tijdstip. Waarbij we rekening hielden met een aantal signalen die we deze zomer onderweg opvingen. Vooral jongere mantelzorgers, hebben moeite om jonge mantelzorgers te vinden. Ouderen die voor kinderen zorgen met een

beperking of ziekte hebben heel specifieke hulpvragen. Werkende mantelzorgers kunnen moeilijk meedoen op werkdagen in de ochtend georganiseerde activiteiten. Mantelzorgers met een migratie-achtergrond, zo leerden we, moeten nogal eens over een grotere drempel heen, de culturele norm ‘dat mantelzorg de normaalste zaak van de wereld is’ werkt remmend op het zoeken van hulp bij problemen. Steeds wordt geprobeerd ‘het gesprek’ op een inventieve wijze met ‘ontspanning’ te combineren. Gekozen wordt voor korte activiteiten, om de mantelzorger meer kans te bieden eventueel achtervang te organiseren.

Samen op pad Lotgenotengroepen zijn waardevol

Lotgenotencontact in actie Leerzame reis! Al of niet specifiek voor mantelzorgers zijn er nu al volop mogelijkheden voor contact. De Alzheimercafés, inloophuizen als Rose Linde en het Odensehuis, de Brussengroepen (broertjes en zusjes van kinderen/jongeren met autisme). De koffiemomenten (niet specifiek voor mantelzorgers) , Odensehuis: inloophuis voor beginnend dementerende en hun mantelzorger. De KoppKvO, kinderen van ouders met psychische problematiek/ verslaving.  

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING A LOTGENOTEN CONTACT NIEUWE STIJL

26

27

Niets zo is leerzaam voor de aard en opzet van de mantelzorgondersteuning als de inzet van ervaringsdeskundigen. De uitdrukkelijke wens tijdens de wandelingen was dan ook, ‘benut onze ervaring en zet ons in bij nieuwe plannen en maatregelen’.We slaan daarom de weg in van ‘een panel van ervaringsdeskundigen’. Dit is geen formele adviesgroep, maar een informeel gezelschap dat met regelmaat wordt geconsulteerd. Steeds in een wisselende vorm en een gevarieerde samenstelling. Het lidmaatschap is tijdelijk, het panel varieert steeds in samenstelling. De kwesties waarover het panel spreekt gaan alle kanten op, van na-

denken over het aanbod over ontspanning en lotgenoten tot aan meedenken over praktische uitvoeringsvragen. Een ‘pool’ De crux is om continu in gesprek te zijn met mantelzorgers, in diverse vormen en net zo diverse samenstellingen. Gerichte registratie van mantelzorgers (‘over welke onderwerpen mogen we u eens benaderen’) draagt hier aan bij, zo bouwen we aan een ‘pool’ van mantelzorgers die af en toe mee doen. De adviesraad-WMO in Roosendaal is en blijft een partner voor alle plannen rondom de mantelzorg. Hun ‘geluid’ mag en zal niet ontbreken!

Zijpad online contact

Goed geïnformeerd op reis Gebruik de mantelzorg-app

Het werd met regelmaat gezegd, tijdens de ontmoetingen. Waarom moet een mantelzorger steeds naar ‘buiten’ voor bijvoorbeeld een spreekuur of activiteit? Waar is het online-contact? Tijdens een lastig moment of een urgente praktische vraag even snel kunnen praten met een hulpverlener of lotgenoot. We gaan ook die kant op, het is relatief eenvoudig te organiseren!

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING B PANEL VAN ERVARINGSDESKUNDIGEN

Boeiende medereizigers Mantelzorgers als actieve adviseurs

28

29

Verstandig dat u overweegt langs deze relatief nieuwe wijkroute te gaan. De tocht zal u niet teleurstellen. De wijkaanpak groeit aan betekenis in Roosendaal. Diverse sleutelorganisaties in wijken, van politie, corporaties en zorgpartijen doen mee aan gebiedsteams, en richten zich vooral op inwoners met specifieke hulpvragen. De aandacht voor mantelzorg tijdens dit overleg wordt verder versterkt.

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

3. OP WEG NAAR SAMENWERKING

De tocht gaat ook langs buurthuizen, vrijwilligers en zorgpartners zoals huisartsen. Daarnaast worden banden aangehaald met scholen en (andere) welzijnsorganisaties.

Mooie zijweggetjes De buurt in voor mantelzorgers

30

31

Het is een veelbelovende tocht. In elke wijk en buurt van Roosendaal zijn vrijwilligers actief, gedeeltelijk professioneel ondersteund. Zo zijn er maandelijkse spreekuren voor hulp met formulieren of belastingen. Vrijwilligers gaan na melding op bezoek bij mensen die hulp nodig hebben, van een praatje maken tot aan actieve klussen zoals tuinonderhoud. Soms gaat het gewoon om een wandelingetje maken. Hoe meer mantelzorgers op het netvlies staan in de wijk, des te groter de kans dat zij ook een beroep doen op deze steun. In de ene wijk zit een relatief grote groep oudere mantelzorgers, de andere wijk kent

Zij-afslag op bezoek in het buurthuis Leerzame reis! De wijk- en buurthuizen van Roosendaal worden grotendeels beheerd door vrijwilligers. Met hen gaan we in gesprek. Over de voorwaarden voor het buurthuis als ‘woonkamer’, voor mantelzorgers. Een uitnodigende, warme plek in de buurt erbij, voor mantelzorgers, dat is het eindpunt van deze route!

juist veel meer gezinnen of jongeren. Weer een andere wijk kent een oververtegenwoordiging van migranten. We gaan op pad om bij nog meer organisaties en verenigingen in de verschillende wijken bekend en zichtbaar te zijn. Door goede contacten komen de verschillende groepen mantelzorgers in beeld. En wordt ook per wijk ‘een plan gemaakt’ hoe de ondersteuning van mantelzorgers via de vrijwilligers en organisatie te versterken.

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING A SAMENWERKING IN DE WIJK

Prachtig uitzicht! Hard werkende vrijwilligers, aan de slag met tuinonderhoud, belastingaangifte of zomaar een ommetje

32

33

We gaan ook langs huisartsen en andere specialisten uit de zorg, van de fysiotherapeut tot de geestelijke gezondheidszorg, van de wijkverpleegkundige tot aan de praktijkondersteuner. Het zijn professionals met veel oog voor hun client of patiënt. Die we vragen om uitdrukkelijk ook naar de mantelzorger te kijken. We kijken onder andere naar ‘welzijn op recept’, de kansrijke methode voor deze specialisten om door te verwijzen naar niet-medische zorg. Sport of een culturele activiteit, daar knap je van op. Voor deze zorgprofessionals brengen we, nog sterker dan

nu al gebeurt, per wijk in kaart wat er voor mantelzorgers te doen is. We doen onderweg ook de scholen aan. Uiteraard. Scholen zijn ‘de vindplaats’ van jonge mantelzorgers. Drukbezette leraren weten niet altijd dat de sommige leerlingen thuis mantelzorg geven, en daarom last van stress hebben of sneller uitvallen dan andere leerlingen. Signaleren, door verwijzen en een eigen aanpak, dat is het spoor van de scholen. We vragen ook de jeugdprofessionals, jongerenwerkers en de jeugdgezondheidzorg om nog meer te letten op ‘de jongere mantelzorger’.

Jonge tolken Voor de hele familie! Speciale aandacht vraagt de positie van jonge leerlingen uit migrantenfamilies. Zij worden nogal eens, zo werd duidelijk uit onze ontmoetingen met mantelzorgers, op een voor hen tijdrovende manier ingezet om te tolken, bij bezoek aan instanties of zorgspecialisten.

Reizen per spoor Aandacht voor mantelzorg in de gehele keten, van huisarts tot geestelijke gezondheidszorg

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

BESTEMMING B DE TREK NAAR DE ZORG

Prachtig uitzicht! Hard werkende vrijwilligers, aan de slag met tuinonderhoud, belastingaangifte of zomaar een ommetje

34

35

Op dit moment is op allerlei plaatsen informatie te vinden voor mantelzorgers. Over praktische zaken, maar ook over ‘emotionele kwesties’ waar mantelzorgers mee te maken krijgen. Dat kan via de site voor mantelzorgers in Roosendaal (en de Facebook-pagina). Daarnaast kunnen ook mantelzorgers contact zoeken met het centrale punt voor inwonersondersteuning.

Vijf sterren De voldoening die mantelzorg ook geeft

Inwonersondersteuning? Niet te missen! De inwonersondersteuning is de centrale (telefonische) plek waar inwoners naartoe kunnen voor al hun informatie-, advies- en ondersteuningsvragen. Vanuit dat punt wordt of de vraag gelijk beantwoord of verwezen naar de juiste ondersteuning. Veel ondersteuningsvragen komen dan het in het wijknetwerk terecht. Naast mantelzorg wordt contact gezocht over onderwerpen als eenzaamheid, gezondheid of armoede. Helaas wordt niet iedere mantelzorger daarmee op tijd bereikt. Daarom volgen we ook beproefde routes als de krant en televisie, terug van nooit weggeweest! Waarin we meer dan ooit stilstaan bij ervaringsverhalen.

Dubbele boeking voorkomen Mantelzorg en schulden kunnen samenvallen!

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

4. DE COMMUNICATIEREIS

37

BESTEMMING A AANDACHT VOOR ERVARINGSVERHALEN Hoe bereik je nog meer mantelzorgers in Roosendaal? Het advies dat we onderweg kregen was luid en duidelijk. Gebruik Instagram nog meer, maar vergeet de klassieke kanalen niet. Om zo mantelzorgers van zeer verschillende achtergrond te bereiken. De lokale nieuwsbladen, de regionale televisie, maar ook via ‘de eigen media’ van verenigingen of bijvoorbeeld een

dorpsraad. Geef niet alleen zakelijke informatie, maar vertel ervaringsverhalen. Geef mantelzorg op die manier ook een persoonlijk en lokaal gezicht, zo bereik je nog veel meer mantelzorgers dan nu.

Taal leren De term mantelzorg nog bekender maken

Leeftijdsgericht communiceren Afwisselend programma! Effectief communiceren betekent letten op de leeftijd en achtergrond van de mantelzorgers. Het was een heldere tip, doe veel meer met ‘kranten’ als de Roosendaalse Bode, maar ook met Instagram. Schrijf columns, maak persoonlijke rapportages, samen met praktische tips en het aankondigen van activiteiten. Werk aan een informatiepakket voor scholen. Maak zelf treffende filmpjes!

LOKAAL NIEUWS Via landelijke media is al een site gemaakt voor en door mantelzorgers. Verhalen uit de eigen gemeenschap van Roosendaal hebben een uitdrukkelijke meerwaarde, inwoners voelen zich daar beter mee verbonden.

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

36

39

BESTEMMING B OUDE EN NIEUWE EVENEMENTEN EN CULTUUR Ze zijn bekend en zeker gewaardeerd bij mantelzorgers. De jaarlijkse evenementen zoals ‘de dag van de mantelzorg’ en of ‘het uitdelen’ van de mantelzorgpluim. Die tradities blijven in stand, ze worden gewaardeerd.

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

38

brengen we het onderwerp ook op anders voor het voetlicht, met nog meer oog voor het emotionele aspect van mantelzorg. Lokale kunstenaars kunnen daar effectief bij helpen (binnenkort in première, ‘het toneelstuk over mantelzorg!?’).

Nieuwe evenementen zitten echter ook in deze route, met daarbij aandacht voor kunst en cultuur. Op deze wijze Plaatselijk nieuws volgen Plaatselijke ‘bladen’ als belangrijke bron van informatie

40

41

Naast bovengenoemde groepsreizen komt er ook de keuze van het individuele pad. Het is een lichte route, die kort duurt, maar zeer wordt gewaardeerd. We weten, de mantelzorger bestaat niet. Dat gaat ook op voor de behoefte aan ondersteuning. Mantelzorgers hebben verschillende wensen. Daarom bestaat ook de mogelijkheid om op het individuele pad te gaan. De inzet is voor ‘een adempauze’, even bijtanken en nieuwe energie opdoen. De route wordt op maat gemaakt, waarvoor het aanbod van lichte steun wordt uitge-

breid. Het gaat om net die specifieke cursus bezoeken, dat kleine beetje hulp in het huishouden of ontspanning via een leerzame of gezellige workshop. Het individuele pad helpt om balans te houden.

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

5. OP HET INDIVIDUELE PAD

Even weg, ontspannen Zonder angst weg kunnen (‘lukt de zorg dan wel?’)

42

43

Colofon Tekst Eelco Koolhaas (Ministerie van Verhalen) Illustraties en opmaak Machiel Pleijsier Tekstadvies Kim de Swart, Kitty Kiezenberg, Annemieke van Meer, Arthur van Oosterhout en Marianne Kwekel In opdracht van wethouder Klaar Koenraad, ambtelijke begeleiding Anniek

Veel dank aan alle mantelzorgers en professionals voor alle verhalen & ervaringen & tips! Het was een mooie zomer, vol leerzame wandelingen. Jullie doen fantastisch ‘werk’.

Een Ministerie van Verhalen productie

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

van Meer en Marjan Kuijper (Gemeente Roosendaal)

44 45

Reisgids Mantelzorg Roosendaal

Nieuwe Wegen

Reisgids Mantelzorg Roosendaal 46

ROUTEPLAN ‘MANTELZORG ’ Waar zijn we en waar gaan we naartoe? Inwoners die de eigen boontjes doppen, en de gemeente die hen daarbij ondersteunt. Dat is ruwweg de gedachte achter de participatiemaatschappij. De praktijk blijkt echter weerbarstiger. Steeds meer mantelzorgers raken overbelast, maar weten de ondersteuningsmogelijkheden onvoldoende te vinden of in een te laat stadium. Hoe komt dit? Hoe komt het toch dat mantelzorgers pas op zoek gaan naar hulp als het water al aan de lippen staat. Vanuit mantelzorgers wordt aangegeven dat je als mantelzorg als het ware in een ‘fuik’ terechtkomt. “in het begin is de zorg nog goed te doen. Maar als het gaandeweg steeds zwaarder wordt, groeit ook de druk. Net als de wederzijdse afhankelijkheid tussen zorgvrager en mantelzorger. Dan blijft er weinig tijd over voor jezelf. Het wordt steeds moeilijker om afstand te nemen en de zorg tijdelijk uit handen te geven. Je zit in de fuik en er is geen weg meer terug. Uit de gevoerde gesprekken met werkers in het veld en de mantelzorgers zelf komt naar voren dat de ondersteuning zich teveel richt op of de zorgvrager of de mantelzorger. Dit terwijl het juist zaak is dat het ondersteuningsaanbod het totale ‘systeem’ terzijde staat. Daarbij wordt er teveel gefocust op de overbelaste mantelzorger. Dat is een fase te laat, want we moeten die overbelasting juist voor zijn.

Hoe te doorbreken? Hoe kunnen we voorkomen dat mantelzorgers in die fuik terecht komen en pas ondersteuning zoek als het eigenlijk al te laat is? Als gemeente willen we dit patroon gaan doorbreken door veel meer in te zetten op preventie en innovatie. Tijd voor het bewandelen van nieuwe wegen!

Waar gaat de weg naartoe? Wat is onze bestemming? Het, in samenwerking met formele en informele partners, voorkomen van overbelasting bij mantelzorgers. “T.o.v. 2020 is in 2024 het percentage mantelzorgers dat is overbelast gedaald doordat zij (vroeg)tijdig de juiste ondersteuning hebben gehad.”

NIEUWE WEGEN We willen de bestaande aanpak met betrekking tot het ondersteunen van mantelzorgers versterken. Wat goed gaat, gaat goed! Wegen die goed zijn laten we dus liggen. Er zijn echter ook wegen die we beter willen benutten en versterken. Deze gaan we verbreden en verharden. En daar waar iets wordt gemist, leggen we een nieuwe weg aan. De mantelzorgondersteuning wordt versterkt via de volgende wegen: 1. De weg van de samenwerking 2. De weg naar preventie 3. Het participatiepad 4. De communicatietour 5. Het individuele pad 1. DE WEG VAN DE SAMENWERKING Voordat je de weg van preventie kan gaan bewandelen, is het een voorwaarde om mantelzorgers eerst vroegtijdig te vinden. Dus voordat ze in de ‘fuik’ zijn beland. De mantelzorgers worden gevonden door dichtbij het leefpad van de mantelzorger te zoeken en dichtbij het zorgpad van hun naaste. Leefpad van mantelzorger Mantelzorgers zijn te bereiken op de plekken ‘in hun dagelijks leven’ zoals, het werk, wijk- en dorpshuizen, bibliotheken, scholen, jongerenhonk, sportverenigingen, moskee en kinderdagverblijven. Hierbij hoort ook het eigen thuis: daar kijkt de mantelzorger tv, leest de lokale krant of kijkt op social media. Meer dan ooit versterken we de samenwerking in de wijk.

Via de wijken krijgen we nog meer mantelzorgers in het vizier, en maken we optimaal gebruik van het wijkaanbod voor praktische en emotionele ondersteuning van mantelzorgers. Zorgpad van de naaste Mantelzorg wordt daarnaast meer dan ooit een gemeente-brede opgave, die verder gaat dan de traditionele mantelzorgketen. We versterken de samenwerking met zorgpartners als huisartsen, de thuiszorg of de geestelijke gezondheidszorg. De focus van de dienstverlening die tot op heden vanuit het steunpunt is geleverd gaat verschuiven. Daar waar vanuit het steunpunt hoofdzakelijk is gevraagd invulling te gegeven aan de basisfuncties van de mantelzorgondersteuning, krijgt de mantelzorgondersteuning steeds meer een coördinerende rol binnen een netwerkorganisatie rondom mantelzorgondersteuning toebedeeld en fungeert het als expertisecentrum. Actie:  Vanuit het mantelzorgondersteuning wordt nadrukkelijk ingezet op netwerksamenwerking en communitybuilding rondom mantelzorgondersteuning. Met zowel formele als informele partijen, op wijk als stedelijk niveau en met zowel zorg- als welzijnspartners wordt actief de samenwerking gezocht en afspraken gemaakt rondom mantelzorgondersteuning. 

MAM-moment. Met het introduceren van het ‘Mantelzorg Aandachts Moment’ wordt er aandacht gevraagd voor de mantelzorger binnen de hele zorg- en welzijnsketen.



Welzijn op recept Hierbij sluiten we aan bij een actie binnen het actieplan ‘Eenzaamheid’. Huisartsen kunnen mantelzorgers met psychosociale klachten doorverwijzen naar een welzijnsarrangement.

2. DE WEG VAN PREVENTIE Het was en is de rode draad in bijna alle verhalen van mantelzorgers. ‘Wees voorbereid’. Reageer snel op signalen van overbelasting, als mantelzorger zelf en als professionals. Mantelzorg kan een fuik worden, waar je in vastloopt. Met preventie als ambitie verschuift het werk van partners uitdrukkelijk. Niet alleen snel en adequaat reageren op ondersteuningsvragen, maar vooral voorkomen en beperken dat mantelzorgers in de knel komen. Actie:  In gesprek met familie en vrienden. Onderdeel van de kennismaking met (nieuwe) mantelzorgers is zorgdragen voor ‘een familie- en netwerkgesprek’. In de beginfase afspraken maken met familie, vrienden en kennis blijkt goud waard. Vanuit de clientondersteuning in Roosendaal is al de nodige ervaring met het voeren van dergelijke gesprekken vanuit de methodiek Sonestra 1 (Sociale Netwerk Strategieën). Nu worden deze gesprekken gevoerd vanuit ‘zorgvrager’, maar nog niet expliciet vanuit de mantelzorger.  Informatie, educatie en handelingsperspectief Geconfronteerd worden met de zorg voor iemand die dicht bij je staat, gaat gepaard met veel vragen en onzekerheid. Op het moment heb je behoefte aan informatie en ondersteuning bij ‘hoe om te gaan met….’ Vanuit de mantelzorgondersteuning wordt informatie gegeven over: 1. mantelzorg inpassen in het leven; 2. ziekten en beperkingen; 3.

het aanbod van hulp, ondersteuning, zorg (voorzieningen en aanbieders); 4. diverse regelingen. Er gaat vooral worden ingezet op psycho-educatie. Dit is een vorm van ondersteuning aan mantelzorgers die zich niet alleen richt op het geven van informatie over een bepaalde ziekte, maar die zich ook richt op de psychische en sociale gevolgen van de ziekte en hoe daarmee om te gaan. Vanuit de mantelzorgers is er met name behoefte aan (extra) kennis rondom dementie en psychische problematiek. Naast het zelf kunnen geven van informatie, dient de mantelzorgondersteuning ervoor te zorgen dat deze informatie (zoveel mogelijk) ook verstrekt kan worden door alle partners die in contact zijn/komen met mantelzorgers.  Preventieve ondersteuning gericht op ontspanning, respijt en mentale weerbaarheid Je moet goed voor jezelf zorgen om goed voor een ander te kunnen zorgen. Met het organiseren/aanbieden van de volgende activiteiten/ondersteuning zetten we in op het welzijn van de mantelzorger en het verbeteren van zijn/haar weerbaarheid en veerkracht.

1

Sonestra (www.sonestra.nl) is het gespecialiseerd in het in kaart brengen van persoonlijke netwerken en van daaruit het mobiliseren van steun

-

Workshops Tijd voor jezelf. In deze workshops wordt de mogelijkheid geboden om met plezier én op een duurzame manier aan je welzijn te werken. De workshop is om te ontspannen en te leren hoe je meer energie overhoudt.

-

Opzetten van een pool met ‘respijtvrijwilligers’ / buddiezorg, zodat de mantelzorg tijd voor zichzelf vrij kan maken.

-

Lotgenotencontact op maat. In Roosendaal bestaan al diverse vormen van lotgenotencontact. De uitdaging wordt om daarmee door te gaan, maar ook om ze ‘een vernieuwend welzijnsjasje’ te geven, dat is waar mantelzorgers om vragen. Lotgenotencontact opzetten en onderhouden vraagt om maatwerk. De les daarbij is, ‘de mantelzorger bestaat niet’. Er zijn oude en jonge mantelzorgers. Sommige mantelzorgers beginnen net, waar anderen al jaren verzorgen. Er zijn ex-mantelzorgers die tijdelijk in een zwart gat vallen en kampen met verlies. Er zijn mantelzorgers die meer behoefte hebben aan ontspanning en geen ‘zware gesprekken’. Mantelzorgers verschillen ook in de tijd die zij hebben om mee te doen aan het ontmoeten van andere mantelzorgers. In samenwerking met welzijnspartners zal lotgenotencontact worden georganiseerd waarbij steeds wordt geprobeerd ‘het gesprek’ / ‘het contact’ op een inventieve wijze met ‘ontspanning’ te combineren. Altijd aansluitend bij de interesse, behoefte en mogelijkheden van een groep mantelzorgers waarbij steeds sprake is van een route met een aanpak op maat, qua vorm, wijze van begeleiding en tijdstip. Met betrekking tot lotgenotencontact liggen er met name vernieuwingsmogelijkheden op het gebied van de digitaal snelweg. Aandachtgroepen op de lotgenotenexpeditie zijn jonge mantelzorgers en ouders die voor kinderen zorgen met een beperking.

Dit zijn de groepen die aangeven behoefte te hebben aan lotgenotencontact, maar moeite te hebben om met lotgenoten in contact te komen.

3. HET PARTICIPATIEPAD Een vernieuwd onderdeel is de consultatie van mantelzorgers. Daarbij gaat het echt een andere kant op, namelijk de richting van tijdelijke contacten, in combinatie met ontspannende activiteiten. Zo krijgt participatie van mantelzorgers een nieuw gezicht. De mantelzorgwandelingen in de zomer van 2020 waren daar al een voorproefje van! Ervaringsdeskundigheid draagt bij aan een betere participatie van inwoners en heeft een belangrijke meerwaarde voor de ervaringsdeskundige zelf. Er werken steeds meer ervaringsdeskundigen in verschillende sectoren. En in Roosendaal willen we graag meer gebruik gaan maken van ervaringskennis en -deskundigheid binnen de mantelzorgondersteuning. Hierbij wordt breed gekeken naar de mogelijkheden. Want als er één beroepsgroep is die de kloof tussen systeem- en leefwereld kan overbruggen, is het wel die van de ervaringsdeskundigen. De toegangsweg staat wagenwijd voor hen open. Actie 



Continueren van het gebruik maken van ervaringsdeskundigen bij presentaties en voorlichting, met persoonlijke verhalen en tips; Opzet van ‘een panel van ervaringsdeskundigen’. Dit is geen formele adviesgroep, maar een informeel gezelschap dat met regelmaat wordt geconsulteerd. Steeds in een wisselende vorm en een gevarieerde samenstelling. Het lidmaatschap is tijdelijk, het panel varieert

steeds in samenstelling. De kwesties waarover het panel spreek gaat alle kanten op, van nadenken over het ontspanningsaanbod en lotgenoten tot aan meedenken over praktische uitvoeringsvragen. Een ‘pool’ De crux is om continu in gesprek te zijn met mantelzorgers, in diverse vormen en net zo diverse samenstellingen. Gerichtere registratie van mantelzorgers (‘over welke onderwerpen mogen we u eens benaderen’) draagt hier aan bij. Zo bouwen we aan een ‘pool’ van mantelzorgers die af en toe mee doen.



Bij het organiseren van lotgenotencontact/ ondersteuningsgroepen gaat het ook om de inzet van ervaringsdeskundigen die elkaar ondersteunen en emotionele steun bieden. Iedere mantelzorger is immers zelf ervaringsdeskundige.

4. DE COMMUNICATIETOUR Hierbij gaat over het aanbieden en ‘samen maken’ van voor de mantelzorgers waardevolle informatie. Waarbij gebruik gemaakt blijft worden van beproefde kanalen, zoals het gebruik van de Roosendaalse Bode, BN/De Stem en de lokale televisiezender. Binnen de communicatie verschuift de inhoud van het geven van informatie naar het delen van ervaringsverhalen en komt er meer aandacht voor mentale en emotionele belasting van mantelzorg. Ook wordt binnen de communicatie verbinding gezocht met kunst en cultuur. Actie  



In communicatie meer aandacht voor ervaringsverhalen Meer afwisselende communicatie waarbij rekening wordt gehouden met de leeftijd en achtergrond van de mantelzorgers. De mogelijkheden zijn legio: artikelen in ‘kranten’ als de Roosendaalse Bode, maar ook Instagram. Ook het schijven van columns, het maken van persoonlijke rapportages, samen met praktische tips en het aankondigen van activiteiten behoort tot de mogelijkheden. Net als werken aan een informatiepakket voor scholen en het opnemen van een TikTokfilmpje. Het organiseren van nieuwe evenementen, met expliciete aandacht voor een artistieke inbreng. Op die manier brengen kan het onderwerp ‘mantelzorg’ ook op een andere manier voor het voetlicht worden gebracht, met nog meer oog voor het emotionele aspect van mantelzorg

5. INDIVIDUEEL PAD Zo divers de groep mantelzorgers is en ieders situatie van elkaar verschilt, zo divers is ook de ondersteuningsbehoefte. En wie weet er nu beter waarmee de mantelzorger geholpen is, dan de mantelzorger zelf! Mantelzorgondersteuning is altijd maatwerk. Vanuit de mantelzorgondersteuning gaan we in gesprek met de mantelzorger en wordt er gekeken waar iemand tegenaan loopt en waar iemand ondersteuning bij nodig heeft. Maar er wordt ook nadrukkelijk gekeken naar waar iemand energie van krijgt. Door het voeren van het juiste gesprek komt de mantelzorger zelf tot een oplossing. Actie 

Het kunnen aanbieden van een maatwerkarrangement bestaande uit diverse ondersteuningsmogelijkheden (respijtzorg, workshop, cursus, tuinonderhoud, hulp bij het huishouden, maatje, lotgenoten, etc.). Met als doel:

Draagkracht en draaglast in balans te krijgen en/of te houden, waarmee overbelasting bij mantelzorgers wordt voorkomen.