34 - 02. GGD begroting 2023 en jaarstukken 2021.pdf
Tekst van het document
bepaald en financiële impact bepaald. Het bestuur wordt daarover geïnformeerd via de reguliere
negatief oordeel over het weerstandsvermogen kunnen ontstaan. Het is namelijk vrijwel zeker dat niet
planning en verantwoordingsproducten. Indien zich een risico voordoet dat niet binnen de reguliere
alle risico’s zich tegelijkertijd of in de maximale omvang zullen voordoen.
begrotingsuitvoering kan worden opgevangen, wordt de beschikbare weerstandscapaciteit aangesproken. Uitgedrukt in een percentage is de dekkingsratio 90%.
KENGETALLEN De hieronder vermelde kengetallen geven een eenvoudiger inzicht in de financiële positie van de GGD West-Brabant. Kengetallen
Begroot 2023 Begroot 2022 Begroot 2021 Realisatie 2021
Netto schuldquote Netto schulquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Weerstandsvermogen
Hoofdstuk 8: Weerstandsvermogen
10% 10%
15% 15%
15% 15%
2% 2%
25% 90%
30% 73%
30% 78%
24% 80%
41
BELEI DSBEGROTI NG 2023
Hoofdstuk 8: Weerstandsvermogen
42
9. EXPLOITATIERESULTAAT
BELEI DSBEGROTI NG 2023
Hoofdstuk 9: Exploitatieresultaat
44
10. INCIDENTELE BATEN EN LASTEN
De incidentele baten zijn de onttrekkingen uit de incidentele reserves. Het deel van de (egalisatie-) reserve huisvesting is een structurele reserve en niet in dit overzicht meegenomen. De lasten zijn de dotaties aan de reserves. We zijn in gesprek met de provincie (a.g.v. gewijzigde wet-en regelgeving) over het eerder afscheid nemen van een deel van de reserve huisvesting ter dekking van de hogere afschrijvingskosten. De structurele dekking gaat vanaf 2025 vanuit de exploitatie. Concrete uitwerking vindt plaats uiterlijk binnen de beleidsbegroting 2025.
11. BIJLAGEN
BELEI DSBEGROTI NG 2023
RESERVES EN VOORZIENINGEN
Hoofdstuk 11: Bijlagen
47
BELEI DSBEGROTI NG 2023
BIJDRAGEN DEELNEMENDE GEMEENTEN
* aantal 0-4 jarigen in buitengebied (dorpen) Breda
Hoofdstuk 11: Bijlagen
48
BELEI DSBEGROTI NG 2023
PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN VOOR DE GEMEENTEBEGROTINGEN 2023 Naam: GGD West-Brabant Vestigingsplaats: Breda
Hoofdstuk 11: Bijlagen
49
BELEI DSBEGROTI NG 2023
TAAKVELDEN BBV Het staat gemeenten vrij om in hun begroting/jaarrekening te verantwoorden zoals zij zelf willen. Echter, in lijn met de notitie Verbonden Partijen van de Commissie BBV adviseren wij om de gemeentelijke bijdrage conform onderstaande verdeling per taakveld te verantwoorden. Hierbij geldt dat, gezien de toelichting van de taakvelden en de taken van de GGD behorend bij de gemeentelijke bijdrage, niet alles op het taakveld Volksgezondheid kan worden verantwoord: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 0,35% 1.2 Openbare orde en veiligheid 1,19% 7.1 Volksgezondheid 98,45%
1.1 CRISISBEHEERSING EN BRANDWEER Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen: • brandbestrijding; • preventieve maatregelen ten behoeve van de fysieke veiligheid; • rampenbestrijding.
1.2 OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid: • toezicht en handhaving openbare orde, BOA’s; • Wet Bibob en (bestuurlijke) aanpak georganiseerde criminaliteit; • bureau Halt; • preventie van criminaliteit; • opstellen en handhaven APV; • leges drank & horeca; • Wet wapen en munitie (voorheen vuurwapenwet); • beleid, toezicht en ruiming van conventionele explosieven; • veilige woon- en leefomgeving; • antidiscriminatiebeleid; • doodschouw (door de Officier van Justitie gelast onderzoek in verband met een mogelijk niet natuurlijke doodsoorzaak); • dierenbescherming.
Hoofdstuk 11: Bijlagen
50
BELEI DSBEGROTI NG 2023
DIT IS DE GGD In het overzicht hieronder zijn onze werkzaamheden gekoppeld aan: 1. Het basispakket: de wettelijke taken die de GGD uitvoert voor alle gemeenten en taken waartoe het Algemeen Bestuur heeft besloten (Binnen het basispakket kunnen gemeenten eigen keuzes maken, dat noemen we lokale accenten.). 2. Plustaken: wil een gemeente meer dan het basispakket, dan kan zij plustaken inkopen. 3. Overig: taken die anderen dan gemeenten afnemen en betalen. Werkzaamheden
basispakket
plustaken
Jeugdgezondheidszorg
x
x
Infectieziektebestrijding
x
Tuberculosebestrijding
x
Medische milieukunde
x
Technische hygiënezorg
x
Seksuele gezondheid
x
overig
Gemeentelijke bijdragen
€ 19 miljoen
Opbrengst uit tarieven
€ 2 miljoen
Overige opbrengsten
€ 15 miljoen
Toelichting overige opbrengsten
x
Deze bestaan onder andere uit:
Reizigersadvies
x
Forensische geneeskunde
x
x
Preventieprogramma’s
x
x
Inspecties kinderopvang
x
x
Toezicht WMO
OPBRENGSTEN
en West-Brabant voor de GHOR (€ 3 miljoen) • Opbrengsten uit subsidies • Opbrengsten plusproducten gemeenten
x
Gemeentelijke bijdrage per inwoner algemeen:
x
Beleid
x
Jaarlijkse stijging door indexatie
Geneeskundige hulpverlening bij rampen
x
Stijging 2020: impuls proactieve taak infectieziektebestrijding.
Openbare geestelijke gezondheidszorg
x
x
x
€27,00 (rekening gehouden met 0-4 en 4-18 tarieven)
Onderzoek en advies
Hoofdstuk 11: Bijlagen
x
• Opbrengsten vanuit Veiligheidsregio Midden-
51
BELEI DSBEGROTI NG 2023
REACTIE GGD WEST-BRABANT OP DE FINANCIËLE EN BELEIDSMATIGE RICHTLIJNEN VOOR DE BEGROTING 2023 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN GGD WEST-BRABANT Op deze en de volgende pagina’s zijn de richtlijnen van de 16 West-Brabantse gemeenten voor de kaderbrief en begroting 2022 opgenomen, die de gemeenten onderling hebben afgesproken voor alle gemeenschappelijke richtlijnen. In de derde kolom is aangegeven of en zo ja, hoe dit binnen de GGD West-Brabant is toegepast. FINANCIËLE RICHTLIJNEN BEGROTING 2022 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN
1
Onderwerp
Gemeente
Reactie GGD West-Brabant
We verwachten van het (Dagelijks) Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling
Alle 16 gemeenten
Dit punt is overgenomen. Meerjarenoverzicht per gemeente voor
(GR) dat zij een structureel sluitende meerjarenbegroting 2023- 2026 aanbiedt
de jaren 2022-2026 is beschikbaar. Hierbij merken we op dat de
aan de deelnemers. De GR vermeldt duidelijk de uitgangspunten die gebruikt zijn
toekomstige bijdragen gebaseerd zijn op de prognoses van het
voor de begroting 2023. In de begroting 2023 neemt de GR ook een overzicht
aantal inwoners en kinderen per gemeente.
op met de bijdrage (2023 t/m 2026) per deelnemer. 2
De begroting wordt opgesteld op basis van ongewijzigd beleid. Er worden dus
Alle 16 gemeenten
Hier voldoen we aan. Binnen de GGD maken we geen gebruik van
geen nieuwe taken of uitbreiding van bestaande taken in de primitieve begroting
een geprognosticeerde balans. Het begin- en eindvermogen van
opgenomen, behalve als dit eerder door het (Algemeen) Bestuur is besloten.
onze balans baseren wij op de realisatie en laten wij terugkomen in de jaarstukken van de GGD.
3
De begroting bevat een overzicht van het verloop van de (bestemmings)reserves.
Alle 16 gemeenten
Het overzicht is opgenomen onder de tabel reserves en voorzienin-
In dit overzicht is te zien wanneer de reserve wordt ingezet en voor welk bedrag
gen. De bijlage reserves en voorzieningen in de beleidsbegroting
per jaar. Hierin wordt ook het doel van de reserve omschreven. Wanneer een
2023 is een overzicht van de jaren 2022 en 2023. Er zit geen ver-
reserve twee jaar of langer niet wordt ingezet, legt de GR deze reserve in de be-
der toekomstige verloop in. Het doel van de reserves is onderdeel
sluitvorming bij de ontwerpbegroting voor. Het uitgangspunt is dat deze reserve
van de nota reserves en voorzieningen en wordt toegelicht in de
op dat moment vrijvalt. Wordt er niet besloten tot vrijval, dan geeft de GR in de
jaarrekening . Dit wordt niet apart in de begroting aangegeven.
ontwerpbegroting de planning en het doel van de uitgaven voor deze reserve opnieuw aan.
Hoofdstuk 11: Bijlagen
52
BELEI DSBEGROTI NG 2023
4
Onderwerp
Gemeente
Reactie GGD West-Brabant
De bijdrage van de gemeente/deelnemers in de begroting 2023 stijgt maximaal
Alle 16 gemeenten
Zie ook de reactie bij punt 1.
met de loonindexering en de prijsontwikkeling uit de septembercirculaire 2027
De begroting 2023 wordt opgesteld op basis van een gelijkblij-
(of een actuelere circulaire).
vende gemeentelijke bijdrage t.o.v. van voorgaand jaar (2022). Uitzondering hierop is de indexering. Dit is een structurele autonome ontwikkeling die jaarlijks in de begroting verwerkt wordt. Het Algemeen Bestuur heeft op 28 januari 2021 bij de vaststelling van de kadernota dit onderwerp expliciet besproken en ingestemd met de wijze waarop indexering toegepast wordt voor de begroting 2022. Voor de jaren 2023 e.v. is er rekening gehouden met de index van 2023. Voor 2024 e.v. wordt deze jaarlijks aangepast.
5
De GR beschrijft in de begroting 2023 in hoeverre de bijdrage van de gemeente/
Alle 16 gemeenten
Zie ook de reactie bij punt 1.
deelnemers gelijk kan blijven aan de bijdrage voor 2022. Dit kan door besparin-
De begroting 2023 wordt opgesteld op basis van een gelijkblij-
gen voor te stellen of beleidsinhoudelijke keuzes aan te geven..
vende gemeentelijke bijdrage t.o.v. van voorgaand jaar (2022). Uitzondering hierop zijn de autonome ontwikkelingen zoals indexering en cao-ontwikkelingen. Overige ontwikkelingen met een impact op de gemeentelijke bijdrage worden inzichtelijk gemaakt en voorgelegd aan het Algemeen Bestuur.
6
Een positief resultaat wordt uitgekeerd aan de deelnemers. De GR kan hier alleen
Alle 16 gemeenten
Indien 2023 een positief resultaat laat zien, zal het Dagelijks Be-
van afwijken door een duidelijk en gemotiveerd voorstel voor resultaatbestem-
stuur hiervoor mogelijk een expliciet en gemotiveerd voorstel tot
ming voor te leggen aan het Algemeen Bestuur.
resultaatbestemming voorleggen aan het Algemeen Bestuur..
Hoofdstuk 11: Bijlagen
53
BELEI DSBEGROTI NG 2023
7
Onderwerp
Gemeente
Reactie GGD West-Brabant
In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschrijft de GR de
Alle 16 gemeenten
Dit punt is overgenomen.
Oosterhout
Zie ook de reactie bij punt 1.
risico’s, de kwantificering hiervan en de beheersingsmaatregelen daarbij. Aanvullende richtlijn: De begroting 2023 dient te worden opgesteld op basis van een gelijkblijvende
De begroting 2023 wordt opgesteld op basis van een gelijkblijven-
gemeentelijke bijdrage t.o.v. het begrotingsjaar 2022. Als dit leidt tot beleidsma-
de gemeentelijke bijdrage t.o.v. voorgaand jaar (2022). Uitzon-
tige keuzes, dienen deze aangegeven te worden in de kaders voor de begroting
dering hierop is de indexering. Dit is een structurele autonome
2023. Voor de meerjarenbegroting 2023-2026 dient deze gelijkblijvende bijdrage
ontwikkeling die jaarlijks in de begroting verwerkt wordt. Het
voorlopig als uitgangspunt genomen te worden.
Algemeen Bestuur heeft op 28 januari 2021 bij de vaststelling van de kadernota dit onderwerp expliciet besproken en ingestemd met de wijze waarop indexering toegepast wordt voor de begroting 2022. Voor de jaren 2023 e.v. is er rekening gehouden met de index van 2023. Voor 2024 e.v. wordt deze jaarlijks aangepast.
Hoofdstuk 11: Bijlagen
54
BELEI DSBEGROTI NG 2023
BELEIDSMATIGE RICHTLIJNEN KADERBRIEF/BEGROTING 2022 GGD WEST-BRABANT
1
Onderwerp
Gemeente
Reactie GGD West-Brabant
De GGD voert in West-Brabant de in de Wet publieke gezondheid (Wpg) aan de
Alle 16 gemeenten
Bij al onze werkzaamheden wordt een zorgvuldige lokale en/of
gemeenten opgedragen taken uit. Op onderdelen betreft dit ook taken die vallen
regionale beleidskeuze gemaakt, in samenspraak met gemeenten
onder de Jeugdwet, Omgevingswet, wet op de Kinderopvang en Wet veiligheids-
en onze partners.
regio’s. Leidraad voor het handelen van de GGD is het bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid. 2
De COVID-19 pandemie heeft aangetoond dat snel reageren en inspelen op een grote crisis veel vraagt van de GGD. Ook is duidelijk (geworden) dat er in de governance en uitvoeringskracht van de publieke gezondheid en in de afstemming met de Veiligheidsregio nog verbetering mogelijk is. Graag zien wij dat de GGD: • Er naartoe werkt dat een grote publieke gezondheidscrisis minder invloed zal hebben op het reguliere werk dat de GGD op basis van de Wpg voor de gemeenten uitvoert. • In afstemming met de Veiligheidsregio Midden en West-Brabant en omringende GGD’en werkt aan een robuustere organisatie die het makkelijker maakt om in te spelen op crises. Daarbij is ons duidelijk dat u hierin mede afhankelijk bent van landelijke beleidskeuzes.
Hoofdstuk 11: Bijlagen
Alle 16 gemeenten
Dit punt is overgenomen en conform ons beleid.
55
BELEI DSBEGROTI NG 2023
3
Onderwerp
Gemeente
Reactie GGD West-Brabant
De in het vernieuwde Meerjarenbeleidsplan opgenomen (hoofd)ambities zijn
Alle 16 gemeenten
Dit punt is overgenomen.
Alle 16 gemeenten
Dit punt is overgenomen.
Alle 16 gemeenten
In een afzonderlijke verantwoording in de jaarstukken 2021 en
leidend voor de opstelling van de begroting 2023. De GGD zorgt ervoor dat in deze begroting: • De in overleg met gemeenten aangescherpte prestatie-indicatoren zijn opgenomen, met het doel beter zicht te verkrijgen op de te behalen resultaten binnen taken. • Rekening gehouden wordt met ontwikkelingen binnen basistaken die impact kunnen hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. Indien van toepassing, vermeldt u deze duidelijk in de begroting. Voorts kunnen wij ons voorstellen dat ook in 2023 nog sprake is van meer druk (inhoudelijk en financieel) op het basistakenpakket als gevolg van de toename van kwetsbare situaties door corona. 4
Een belangrijke ambitie van de GGD is het versterken en verbreden van de preventieve taken. Het Nationale Preventieakkoord vraagt om het regionaal en lokaal invulling geven aan de in dit akkoord gestelde doelen. Op lokaal niveau geeft u samen met gemeente en lokale partners vorm aan en/of levert een bijdrage aan maatregelen die inwoners stimuleren ‘de gezonde keuze te maken’. In Oosterhout gebeurt dit o.a. via de JOGG-aanpak en het Lokaal Preventieakkoord. (dit laatste is per gemeente afzonderlijk benoemd).
5
Voor de ambitie ‘Modernisering van de GGD-dienstverlening’ heeft u op basis van een AB-besluit een bestemmingsreserve van € 300.000,- gevormd. Wij
2022 wordt hierop verantwoord. In 2023 zijn de effecten binnen
vragen u in de begroting 2023 aan te geven wat de belangrijkste structurele
de begroting structureel geborgd.
effecten van de ingezette modernisering zijn op de manier van werken en de financiën.
Hoofdstuk 11: Bijlagen
56
PROFESSIONALS MET PASSIE
VERBINDEND
BETROKKEN
JAARSTUKKEN 2021 GGD WEST-BRABANT
1
VOORWOORD De Publieke Gezondheid staat in het teken van het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen mensen. De coronacrisis heeft echter vooral kwetsbare groepen in onze samenleving getroffen en heeft daarmee juist de gezondheidsverschillen vergroot. Zo is de fysieke gezondheid van kwetsbare ouderen en de mentale gezondheid van vooral jongeren en jongvolwassenen onder druk komen te staan. In 2021 heeft GGD WestBrabant alle zeilen bijgezet om de pandemie te bestrijden, de impact van COVID19 op de samenleving aangepakt en de reguliere organisatie draaiende gehouden. Alles bij elkaar geen sinecure waaraan alle GGDmedewerkers een bijdrage hebben geleverd. Wederom is een beroep gedaan op de flexibiliteit van de organisatie. In tegenstelling tot 2020 heeft de GGD in 2021 haar reguliere taken niet tot nauwelijks hoeven af te schalen omdat er een robuuste Corona organisatie stond die de pandemie aanpakt. Door de pandemie zijn de bestaande scheidslijnen scherper geworden. Dit betekent dat we in 2021 extra scherp aan de wind hebben gevaren door bijvoorbeeld proactief gezinnen met kinderen, waarvan we via een risicoscore hogere gezondheidsrisico’s zien bij hun ontwikkeling, te benaderen. Maar ook door het ontwikkelen van een toolkit voor MBO- en HBO- studenten om negatieve gedachte en gevoelens bespreekbaar te maken. Positieve gezondheid blijft hiervoor de basis.
De GGD neemt zeker op het gebied van preventie een sterkere regierol. We zijn partner in de vele lokale preventieakkoorden die in 2021 zijn gesloten. Hierbij is een accentverschuiving gewenst van focus op gezondheidsverschillen naar het vrijmaken van meer gezondheidspotentieel. Hoe kan zoveel mogelijk gezondheidswinst worden behaald en hoe kan gezondheidsverlies zoveel mogelijk worden voorkomen? Mede hieraan hebben we 2021 vorm en inhoud gegeven en zullen we hier de komende jaren fors op moeten blijven investeren. Ook op het gebied van onze expertises onderzoek, data en kennis hebben we in 2021 stappen gezet, zoals bijvoorbeeld in de doorontwikkeling van onze online dashboards en de extra gezondheidsmonitors. De schaarste op de arbeidsmarkt heeft ons echter wel parten gespeeld. Het tekort aan onder andere artsen en verpleegkundigen zorgen ervoor dat de druk op organisatie onverminderd hoog blijft. Dit vergt van de organisatie om onze uitdagingen op een innovatieve manier aan te vliegen. Denk hierbij aan functiedifferentiatie en het gebruik van nog meer digitale toepassingen in ons werk. Op het gebied van informatiebeveiliging en privacy is 2021 een spannend jaar geweest. Door de datadiefstal en het daaropvolgende onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens is nog duidelijker geworden dat de beveiliging van informatie steeds belangrijker is.
Zowel binnen als buiten de organisatie proberen kwaadwillenden zwakke plekken in de beveiliging te ontdekken en hier misbruik van te maken. Voor onze dienstverlening zijn we steeds afhankelijker van de beschikbaarheid van systemen en de betrouwbaarheid van informatie. In samenwerking met onze partners zullen we het komende tijd waar nodig extra beveiligingsmaatregelen treffen. We zijn er trots op dat we als GGD West-Brabant hebben laten zien dat we een ondernemende en flexibele organisatie zijn, die er staat als de samenleving haar nodig heeft. Hiervoor bedanken wij al onze medewerkers en (keten)partners. Hun inzet en flexibele opstelling hebben ervoor gezorgd dat we terug kunnen kijken op een jaar waar we naast het hoofd te bieden aan de coronacrisis ook de reguliere organisatie draaiende hebben gehouden met resultaten die er toedoen.
Miranda de Vries, bestuursvoorzitter GGD West Brabant Sebastiaan Baan, directeur Publieke Gezondheid
2
Inhoud Inhoud .......................................................................................................................................................3 1.JAARVERSLAG: DE ANALYSE ......................................................................................................................4 1.1Inhoudelijke analyse ...........................................................................................................................4 1.2Financiële analyse ...............................................................................................................................6 2.ACHTERGRONDINFORMATIE .....................................................................................................................9 2.1Resultaat per ambitie ..........................................................................................................................9 2.2Indicatoren ....................................................................................................................................... 20 2.3Beleidsindicatoren ............................................................................................................................ 33 3.PARAGRAFEN .........................................................................................................................................
34 3.1Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................... 35 3.2Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................. 38 3.3Paragraaf financiering ....................................................................................................................... 38 3.4Paragraaf bedrijfsvoering .................................................................................................................. 42 3.5Paragraaf verbonden partijen ............................................................................................................ 48 JAARREKENING 2021 ................................................................................................................................. 49 1.GRONDSLAGEN ...................................................................................................................................... 50 2.Balans per 31 december 2021 ................................................................................................................. 52 3.Toelichting op de balans per 31 december 2021 ......................................................................................
53 4.Niet in balans opgenomen verplichtingen en niet in balans opgenomen activa ......................................... 59 5.Overzicht baten en lasten……………………………………………………………………………………………………………………….. ....... 59 5.1Overzicht baten en lasten.................................................................................................................. 60 5.2Exploitatie overzicht 2021 ................................................................................................................. 61 6.Toelichting op het overzicht baten en lasten 2021 ................................................................................... 62 6.1Baten ............................................................................................................................................... 62 6.2Lasten .............................................................................................................................................. 63 6.3Incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 65 6.4Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .................................................................................. 65 7.Bijlage Taakvelden .................................................................................................................................
67 8.Bijlage Sisa…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….….68 Bijlagen .................................................................................................................................................... 69
3
1. JAARVERSLAG: DE ANALYSE Dit jaarverslag brengt inhoudelijk en financieel in beeld hoe de GGD West-Brabant ervoor staat in het najaar van 2021 en wat voor onze organisatie de gevolgen zijn van de coronacrisis in combinatie met de uitvoering van onze reguliere taken. In dit hoofdstuk vindt u een beknopte analyse en wordt stilgestaan bij de organisatieontwikkeling en het personeel. In hoofdstuk 2 ziet u in een oogopslag de stand van zaken voor wat betreft de indicatoren die we in de Beleidsbegroting 2021 hebben opgenomen. Tot slot gaan we in hoofdstuk 3 verder in op de financiën en de financiële impact die corona nog steeds heeft op onze organisatie. 1.1 Inhoudelijke analyse Naast onze reguliere activiteiten hebben in 2021 veel werkzaamheden plaats gevonden in de aanpak van corona en daaraan gerelateerde werkzaamheden. We komen er niet onderuit dat de werkzaamheden voor corona invloed hebben op onze organisatie. We starten de inhoudelijke analyse met de corona activiteiten en gaan vervolgens in op onze reguliere activiteiten. Aanpak corona Coronataken Vanuit VWS heeft de GGD de opdracht aangenomen om, het grootschalig vaccineren tegen corona uit te voeren. Daarnaast gaat het testen en bron- en contactonderzoek onverminderd door. Vanuit de landelijke vaccinatiestrategie zijn wij op 15 januari met vaccineren in de regio West-Brabant gestart.
In de eerste helft van 2021 heeft het uitvoeren van deze vaccinatietaak veel ruimte en tijd gevraagd van onze organisatie. Het Ministerie van VWS vergoedt ook in 2021 rechtstreeks de extra kosten die de GGD’en maken ten behoeve van de bestrijding van corona. Corona Next Step Voor de uitvoering van alle coronataken hebben we als onderdeel van de organisatie het programma Corona Next Step ingericht. De corona-organisatie is steeds verder geprofessionaliseerd en kan zowel personeelsmatig als organisatorisch flexibel inspelen op een toenemende of afnemende vraag. Om deze grote klus te kunnen klaren heeft de GGD het aantal artsen, prikkers en administratief medewerkers flink opgeschaald. Ook hebben we extra medewerkers aangenomen op de ondersteunende bedrijfsvoeringsfuncties, zoals HR, Financiën en Facilitair. In de drukste periode hadden we naast de ca. 350 vaste medewerkerkers van de GGD circa 1200 flexibele medewerkers extra in dienst. In 2021 hebben we op 6 locaties in West-Brabant 1.026.470 inwoners gevaccineerd. Vanaf juni 2021 zijn we ook gestart met fijnmazig vaccineren gericht op groepen waarbij de vaccinatiegraad achterblijft.
We spreken dan over de volgende doelgroepen: De jongere leeftijdsgroepen (<35 jaar), in het bijzonder 20-30 jaar; 45-60-jarigen met het risico om opgenomen te worden op de IC-afdeling; Arbeidsmigranten (internationale medewerkers); Inwoners met een niet-Westerse migratieachtergrond; Inwoners waarbij het geloof een belangrijke rol speelt in hun leven of in het leven van hun directe omgeving. We hebben dit in nauw contact met gemeenten en sleutelfiguren in de wijk opgepakt en met elkaar bepaald wat de beste aanpak was. We hebben uiteindelijk mobiele prikposten in de wijk ingezet en pop up locaties ingericht om deze doelgroepen te bereiken. Informatieveiligheid Begin 2021 worden we landelijk getroffen door een datadiefstal. De gestolen gegevens komen uit twee databases van de GGD: het systeem waarin medewerkers test- en vaccinatieafspraken registreren (CoronIT) en het dossier waarin ze informatie uit bron- en contactonderzoeken vastleggen (HPZone). Uit politieonderzoek is gebleken dat de gegevens van circa 1.250 personen (landelijk) onbevoegd zijn ingezien, gestolen en mogelijk verkocht tussen augustus 2020 en de eerste maanden van 2021. Bij deze fraude zijn geen medewerkers van GGD West-Brabant betrokken. Na het incident is het landelijk systeem aangepast en de controle verscherpt. Binnen de GGD West-Brabant is de monitoring van medewerkers in de uitvoering van 4
hun werk verscherpt om dit soort incidenten te voorkomen en om onze eigen medewerkers hiertegen te beschermen. Als gevolg van de maatregelen, voortvloeiend uit de corona datadiefstal/-lek (informatieveiligheid) heeft GGD West-Brabant opgeschaald en investeringen gedaan door o.a. het aantrekken van een CISO en Privacy Officer. Daarnaast heeft de Functionaris Gegevensbescherming een stevigere plek gekregen en zijn we extra IT-verplichtingen aangegaan ter bevordering van de informatieveiligheid. Deze investeringen zijn vooralsnog bekostigd vanuit Covid-19 gelden. Er is nog geen uitsluitsel over structurele financiering en de organisatorische inbedding van deze noodzakelijke functies CISO, PO en FG. Hierin wordt de samenwerking gezocht met collega GGD-en die voor een zelfde uitdaging staan. Wob-verzoeken corona Inmiddels hebben zowel de veiligheidsregio’s als de GGD’en een aantal Wob-verzoeken (Wet openbaarheid van bestuur) ontvangen van zowel de regionale als de landelijke media. Het betreft vragen over het aanbestedingsproces in het kader van het testen tijdens de coronapandemie. Waar mogelijk werd in gezamenlijkheid met de andere GGD’en in Nederland hieraan invulling gegeven, hoewel we als GGD-en wel ieder voor zich aan deze verzoeken moesten voldoen.
Gezien de grote hoeveelheid aan informatie is de beantwoording een arbeidsintensief proces en kost het de nodige (juridische) capaciteit. Uitvoering regulier werk Impact corona op ons regulier werk Ondanks de lockdown in het begin van 2021 is het reguliere werk zoveel mogelijk doorgegaan. We maken hierbij gebruik van de opbrengsten van de digitale contacten en de nieuwe aanpak die in 2020 is ontwikkeld. Een goed voorbeeld hiervan is het actief benaderen van scholen en kwetsbare gezinnen. We hebben ons gericht op effecten van corona in de samenleving, zoals de mentale weerbaarheid en het belang van een gezonde leefstijl. De directe gevolgen van de coronacrisis voor inwoners van West-Brabant en de GGD zijn merkbaar op alle vlakken. Doordat de aanpak van corona vanuit een programma wordt aangestuurd, kan het reguliere proces van de GGD ontlast worden zodat de activiteiten doorgang kunnen vinden. Onze strategische agenda blijft echter een goede basis, want na toetsing blijkt dat de doelen en ambities uit de Beleidsbegroting 2021 nog steeds passend zijn bij de daadwerkelijke maatschappelijke situatie in 2021. De GGD West Brabant heeft een grote meerjaren opdracht gekregen van VWS om de gevolgen van corona in West-Brabant te monitoren bij diverse leeftijdsgroepen. Dit wordt gefinancierd vanuit VWS middelen.
We vertalen daarbij de door onze GGD geleerde ‘corona lessen’ en nieuwe inzichten naar ons reguliere werk. De toepassing van dashboards blijft gehandhaafd en de versterking en uitbreiding van ons regionale en landelijke netwerk blijven we benutten. Digitaal werken en contact op afstand is inmiddels geborgd in onze manier van werken. We zetten in op het zo doelmatig mogelijk uitvoeren van ons reguliere werk, met oog voor de impact die corona op de inwoners van onze regio heeft. Vitaliteit en weerbaarheid GGD-medewerkers Het weerbarstige verloop van het virus, de behoefte aan duidelijkheid bij inwoners en de steeds grotere tweedeling in de maatschappij tussen gevaccineerde en ongevaccineerden veroorzaakt maatschappelijke onrust. Dit heeft zijn weerslag op de professionals die ’gewoon’ hun werk doen. Tot onze afschuw krijgen onze medewerkers dan ook steeds vaker te maken met verbale agressie en soms zelfs met fysiek geweld. Veiligheid op de werkvloer is voor de GGD een groot goed en we investeren hierin door beveiliging in te zetten op de test- en vaccinatielocaties. Daarnaast worden medewerkers die hier behoefte aan hebben begeleid en is er geïnvesteerd in weerbaarheidstrainingen voor collega’s die zich daar extra in willen bekwamen. De gevolgen van de coronacrisis op de werkdruk eist bij veel medewerkers zijn tol.
Door hier regelmatig aandacht aan te besteden in onze communicatie en door de inzet van verschillende interventies proberen wij in nauw contact te blijven met onze medewerkers en de vitaliteit op peil te houden. Hierbij helpt de krapte op de arbeidsmarkt voor met name artsen en verpleegkundigen niet. We hebben moeite om onze vacatures in te vullen. Het ziekteverzuim percentage van 5.5% is hoger dan begroot.
5
Wob-verzoek regulier werk Naast de Wob-verzoeken omtrent corona hebben we medio 2021 ook een Wob-verzoek ontvangen over het proces ten aanzien van GGD-inspecties in de kinderopvang. Hieraan is uitvoering gegeven en de gevraagde documenten zijn aangeleverd. Uw gezondheid, ons werk In 2021 is ons kwaliteitscertificaat via een externe audit weer verlengd en hebben we een eerste stap richting het eerder en beter managen van risico’s gezet. Vanuit onze reguliere taken hebben alle teams gewerkt aan onze GGD-ambities uit de beleidsbegroting 2021. Onze ambitie om de gezondste regio van Nederland te worden is urgenter dan ooit Onze ambitie vanuit ‘de Agenda van de Toekomst’ om de gezondste regio van Nederland te worden is nu urgenter dan ooit tevoren. Het leggen van verbindingen in het netwerk, zowel intern als extern, en het (door)ontwikkelen op de inhoud waren in 2020 nauwelijks mogelijk op andere onderwerpen dan die, welke corona gerelateerd waren. Deze samenwerking in de, deels nieuwe, netwerken nemen we mee in ons reguliere werk, dat in 2021 weer een doorstart kreeg. Onze strategische doelen willen we bovendien realiseren in het licht van de ambities uit de vier landelijke Position Papers, die door de 25 DPG’en medio 2021 zijn vastgesteld en door GGD GHOR Nederland zijn aangeboden aan de formateur.
Voor de komende raadsverkiezingen in maart 2022 hebben we aan de politieke partijen van alle gemeenten een kernboodschap ‘Gezondheid! In jullie partijprogramma’ gestuurd. We dagen ze hiermee uit om op het thema publieke gezondheid samen met ons aan de slag te gaan. Deze boodschap bevat informatie die direct opgenomen kon worden in het verkiezingsprogramma of als inbreng gebruikt kan worden bij interviews, presentaties en discussiebijeenkomsten. Analyses van de voortgang en de detailinformatie op de diverse GGD-ambities vindt u in hoofdstuk 2. 1.2 Financiële analyse Voor deze analyse wordt gekeken naar de financiële effecten van de GGD-taken in 2021. Er is een onderscheid gemaakt in voor de financiële impact op GGD taken, de rechtmatigheid en de financiële risico’s als gevold van de corona crisis. Financiële impact GGD-taken Voor 2021 is er een resultaat van 133k (positief) gerealiseerd. Het resultaat van 2021 is een verzameling van een aantal voordelige (V) als negatieve (N) ontwikkelingen uit onze exploitatiebegroting. Al deze ontwikkelingen zijn grotendeels het gevolg van corona. Een van de voordelige ontwikkelingen op het resultaat is het aantal niet ingevulde vacatures (V). Het lukt momenteel onvoldoende om vacatures, zoals die van artsen, ingevuld te krijgen.
Doordat we met een groot deel van het personeel inzet heeft gepleegd op corona, zijn verder een aantal geplande opleidingen (V) niet doorgegaan. Eenzelfde effect van onderbesteding zien we uiteraard op dienstreizen (V). De minder kosten van dienstreizen hebben we gecorrigeerd op de declaraties naar VWS voor de corona kosten conform de hiervoor geldende voorwaarden. Tot slot zien we doordat we een aantal investeringen (V) doorschuiven naar een volgend boekjaar, ook ‘tijdelijk’ voordeel op dit onderdeel. We realiseren dat dit uitstel is waardoor we voor een volgend jaar rekening houden met hogere kapitaalslasten. Naast positieve (financiële) effecten zijn er ook negatieve ontwikkelingen waarmee we in 2021 zijn geconfronteerd. Zo hebben we in 2021 via mobiliteit afscheid genomen van personeel en hebben we hogere uitgaven voor huisvesting als gevolg van gestegen energieprijzen en hogere huurkosten van een aantal locaties. Voor de verdere uiteenzetting van de financiën van het programma publieke gezondheid verwijzen wij graag naar de jaarrekening 2021. financiële impact corona In 2021 hebben we voor een totaal bedrag van 64 mln. voorschotten ingediend bij VWS ter compensatie van de meerkosten en minderopbrengsten.
Vanaf 2021 worden de laboratoriumkosten met betrekking tot de PCR-testen direct bij VWS in rekening gebracht en declareert de GGD de laboratoriumkosten van de door zorginstellingen afgenomen PCR-testen bij personeelsleden en de door huisartsen afgenomen PCR-testen bij 6
het RIVM. De financiële impact van Corona op de GGD West Brabant heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage. De financiële impact wordt door RIVM (laboratoriumkosten) en VWS (meerkosten en minder opbrengsten) gecompenseerd. In de declaratie van VWS (tabel hieronder) zijn de totale (specifieke en overige) meerkosten en minderopbrengsten opgenomen (exclusief de labkosten) voor het gehele jaar.
Kostensoort
Opgave kosten jaar 2021
Bron- en contactonderzoek (subtotaal)
14.398.998
Bemonstering (subtotaal)
21.498.487
COVID-19 vaccinatie
21.756.826
Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB)
1.818.556
Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig
1.461.176
Ondersteuning
3.284.283
Subtotaal
6.564.015
Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht
58.000
Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg
537.000
Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ)
238.000
Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie
31.000
Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For)
20.000
Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig
-336.017
Ondersteuning Subtotaal
547.983
Totale voorlopige uitgaven 2021
64.766.309
7
Rechtmatigheid Voor de bemensing van de deelprocessen Testen, Bron- en Contactonderzoek (BCO) en Vaccineren binnen ons programma Corona Next Step maken we gebruik van de diensten van verschillende uitzend- en detacheringsbureaus. Bovendien zijn andere contracten, o.a. de facilitaire kosten om de teststraten operationeel te houden, onder dwingende spoed tot stand gekomen. Om de continuïteit te waarborgen, hebben wij ons genoodzaakt gezien de contracten te verlengen in 2021. Het Dagelijks Bestuur heeft met inachtneming van de geschetste risico’s in maart 2021 besloten tot: Verlengen van de contracten die zijn afgesloten ten behoeve van de deelprocessen Testen en BCO tot en met 31 december 2021 zonder Europese aanbestedingsprocedure. Samen met GGD HvB heeft GGD WB voor de zomer van 2021 een aanbestedingstraject m.i.v. 2022 in gang gezet. Dit proces zal begin 2022 worden afgerond waardoor voor dit proces de uitgaven rechtmatig blijven. Daarnaast gaan we ervanuit dat er voor 2021 nog gebruik kan worden gemaakt van de dwingende spoed met overbruggingsperiode, waardoor er geen onrechtmatigheid optreed in 2021.
Financiële Risico’s voortvloeiend uit Covid De meerkosten voor Corona worden gedekt door de landelijke Compensatieregeling van VWS. Deze regeling is eindig. De compensatieregeling voor 2022 is nu gecommuniceerd met uitzondering compensatie op inkomstenderving in tegenstelling tot 2020 en 2021. Wel blijft de meerkostenregeling van VWS over 2022 nog intact waardoor de werkelijke kosten voor de GGD o.a. voor markttaken intact blijven. Daarnaast is er vanuit de GGD goed reeds in het verleden maatregelen getroffen. Zo kan er gebruik worden gemaakt van een bestemmingsreserve, te weten de bestemmingsreserve markttaken. Over de ontwikkelingen, impact en de gevolgen zullen we u uiteraard tijdig blijven informeren. Daarnaast zijn er aanvullende IT-kosten gemaakt in de afgelopen jaren door het aantrekken van functionarissen (CISO, PO en FG). Het betrof hier noodzakelijke kosten op gebied van informatievoorziening en informatiebeveiliging. Deze kwamen o.a. voort uit de risico aansprakelijkheid en datadiefstal. Naar de financiële dekking voor deze functionarissen na corona wordt op dit moment gekeken binnen de GGD WB.
8
1. ACHTERGRONDINFORMATIE In lijn met onze ambities uit de ‘Agenda van de Toekomst’ en de Bestuursagenda 2018-2022 is de beleidsbegroting van de GGD West-Brabant voor 2021 opgebouwd rondom 6 ambities, te weten: 1. Bijzondere aandacht voor onze sociaal-medische crisistaken. 2. Verdere stappen zetten voor een gezonde en veilige leefomgeving. 3. Preventie verbreden en verdiepen. 4. Gezondheidskansen voor iedereen: het kan nóg gelijker. 5. Naar moderne, eigentijdse dienstverlening met de klant als kompas. 6. We versterken de driehoek onderzoek-beleid-praktijk. Deze ambities zijn uitgewerkt in verschillende doelen. Alle teams van de GGD zijn in 2021 begonnen met bijzondere aandacht voor het waarmaken van deze ambities en doelen. Onderstaand geven we de voortgang en verwachting weer op de afzonderlijke doelen: √ We hebben het doel voor 2021 behaald; We hebben het doel voor 2021 niet behaald. X 2.1. Resultaat per ambitie 2.1.1. Bijzondere aandacht voor onze sociaal-medische crisistaken Door de corona uitbraak waren alle ogen gericht op één van onze crisistaken, namelijk die van de bestrijding van een A-infectieziekte, waarbij de GGD een grote rol speelde en nog steeds speelt. Ook nu zijn onze collega’s van team Infectieziektebestrijding nog steeds voor circa 90% belast met de uitvoering van de coronataken.
Zij zijn, onder meer, eindverantwoordelijk voor de kwaliteitszorg binnen het coronaprogramma en zijn daarnaast ook betrokken bij de landelijke beleidsontwikkelingen. Een andere, sociaal medische crisistaak die uitgevoerd wordt door onze forensisch artsen is de Medische Arrestantenzorg. De bedoeling was dat deze taak in 2021 opnieuw zou worden aanbesteed, maar dit is door het Ministerie van V&J tot nader orde opgeschort. Vooralsnog blijven we deze taak uitvoeren. In 2021 is gestart met een kwaliteitsslag op forensische geneeskunde. Door schaarste op de arbeidsmarkt is vanaf 2021 landelijk hierop ondersteuning georganiseerd. Naast het reguliere werk is het team GHOR nog altijd druk om in het kader van corona de continuïteit van zorg Brabant-breed te ondersteunen. Vooral ook weer in het laatste kwartaal van 2021. Hun rol in de informatievoorziening is nog altijd van cruciaal belang voor bestuurders van onze Veiligheidsregio MWB.
9
Wat wilden we bereiken in 2021? a.
b.
c.
Status
Eind 2021 hebben we het netcentrisch werken ingevoerd binnen al onze crisisprocessen. Op die manier delen we in crisissituaties op een effectieve manier de juiste informatie met alle betrokken partners. Die zijn daardoor in staat om hun acties te baseren op hetzelfde, complete beeld van de situatie.
√
Met het oog op de bedrijfscontinuïteit brengen we voor minimaal de helft van onze kritische processen in beeld wat de risico’s zijn die de continuïteit van die processen in gevaar brengen. We willen namelijk inzicht krijgen in wat er tijdens een crisis nodig is om naast de crisisprocessen (o.a. infectieziektebestrijding en medische milieukunde), ook de kritische processen (o.a. JGZ, TBC en seksuele gezondheid) te laten doorgaan. We vereenvoudigen, harmoniseren en uniformeren de processen in de evenementenadvisering aan onze gemeenten. Dat doen we samen met de andere Brabantse GGD’en, de Veiligheidsregio, de andere GHOR-regio in Brabant en de Politie. Zo komen we tot geïntegreerde advisering, met als doel veiligere en gezondere evenementen in onze regio
√
√
Toelichting Er worden momenteel (nieuwe) informatiecoördinatoren (ICO’s) getraind om tijdens crises of bij incidenten met een groot risico voor de volksgezondheid de actuele beeldvorming te ondersteunen. Dit doel is deels behaald. Er ligt een plan van aanpak met beschreven maatregelen. Er is gewerkt aan verfijning van de BCM methode waardoor de teams zelf meer kunnen invullen. Dit levert een versnelling op van de nog op te pakken kritische processen van de GGD. Wordt in 2022 verder opgepakt. Het proces evenementen advisering is vereenvoudigd en geüniformeerd. Er is een aanvragenmailbox in gebruik genomen en er zijn heldere afspraken met partners gemaakt. Dit wordt in 2022 nog verder doorontwikkeld.
2.1.2. Verdere stappen zetten voor een gezonde en veilige leefomgeving Alle gemeenten hebben zich voorbereid op de invoering van de nieuwe Omgevingswet. Vaak door het opstellen van een omgevingsvisie en omgevingsplannen, meestal via ‘Omgevingstafels’. Helaas is de invoering van deze wet weer uitgesteld en treedt hij naar verwachting pas 1 januari 2023 in werking. Dit weerhoudt ons er niet van om de ontwikkelingen in de regio verder mee vorm te geven. De GGD is betrokken bij deze ontwikkelingen, hoewel bij de ene gemeente meer dan bij de andere. Een ondersteunend instrument hierbij is de Brabantse Omgevings Scan (BROS), die in 2021 is doorontwikkeld door de drie Brabantse GGD-en en Telos. In 2021 zijn we, samen met de andere twee Brabantse GGD-en, ook gestart met een verkenning op de samenwerking met de Provincie op dit thema. We hebben meegewerkt aan het Provinciale beleidskader Gezondheid 2021-2030, waarbij de ambitie drie gezonde levensjaren erbij voor elke Brabander in 2030 is.
Het team Onderzoek heeft de monitor Integrale Veiligheid uitgevoerd en de resultaten gepresenteerd. Het team Technische Hygiëne Zorg (THZ) zet zich met haar inspecties in voor een veilige en gezonde omgeving voor kinderen in de kinderopvang. Deze inspecties zijn in het 2 e kwartaal van 2021 weer opgestart. De productieafspraken zijn door de lockdown niet geheel behaald. Met de betreffende gemeenten is besproken hoe en wanneer deze achterstand wordt ingehaald. Ook het aantal reisvaccinaties blijft door corona in 2021 achter ten opzichte van voorgaande jaren.
10
Wat wilden we bereiken in 2021? a.
b.
c.
Status
We geven uitvoering aan de business case ‘rol en positie van GGD West-Brabant in de Omgevingswet’, zoals vastgesteld wordt door ons Algemeen Bestuur in 2020. Op die manier onderzoeken we hoe we in het kader van de Omgevingswet kunnen bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving.
X
We zetten ons samen met gemeenten in voor een rookvrije regio. Zo willen we ervoor zorgen dat de volgende generatie opgroeit zonder de nadelige gezondheidseffecten van roken.
√
Samen met de andere Brabantse GGD ’en zorgen we voor borging van de BrOS, de Brabantse Omgevingsscan. We zorgen voor doorontwikkeling van het instrument, breiden het uit met data van de omgevingsdiensten en de Veiligheidsrisicoscan en sturen erop aan dat gemeenten de BrOS gebruiken als informatiebron voor hun beleid. Zo dragen wij bij aan het gezonder maken van wijken en buurten.
√
Toelichting De opdracht voor de ontwikkeling van een business case is opgestart maar nog niet afgerond. Intussen bereiden we productafspraken voor m.b.t de samenwerking tussen gemeenten, GGD en ketenpartners. We profileren ons actief als partner in lokale processen, sluiten aan bij regionale netwerk Midden-WestBrabant en hebben bijgedragen aan (de voorbereiding op) de Omgevingsvisies van verschillende gemeenten. We werken a.d.h.v. een regionaal plan van aanpak dat is toegespitst op de behoeften en stand van zaken in gemeenten. We hebben onder meer webinars, een live event en een camper-tour aangeboden en organiseerden een geslaagde kennis- en inspiratiemiddag voor o.a. bestuurders, ambtenaren en partners. Circa 1.225 inwoners hebben meegedaan aan Stoptober. We dagen gemeenten uit om deel te nemen aan de Rookvrije Generatie Award West-Brabant (uitreiking april 2022). De beleidsinspiraties en data van de BrOS zijn geactualiseerd en worden gebruikt in alle adviezen aan gemeenten omtrent gezonde en veilige leefomgeving, waaronder ook de Omgevingsvisies en de omgevingsplannen.
2.1.3. Preventie verbreden en verdiepen Ook in 2021 zijn de groepsvaccinaties uitgevoerd vanuit het Rijksvaccinatieprogramma, om kinderen te beschermen tegen ernstige ziekten, zoals HPV, BMR/DTP en Meningokokken. De vaccinatiegraad is licht gestegen, zie ook pagina 22. In een intensief traject willen de West-Brabantse gemeenten, zorgverzekeraar CZ, CZ Zorgkantoor, GGD West-Brabant en Zorgbelang komen tot een actiegerichte samenwerkingsagenda op het brede thema van preventie. De teams Beleid en Onderzoek hebben geadviseerd en meegeschreven bij het inhoudelijke kader voor deze
11
samenwerking. Eind 2021 is het kader voor deze samenwerkingsagenda vastgesteld in de stuurgroep. Begin 2022 wordt dit kader in een collegenotitie voorgelegd aan de colleges van de West-Brabantse gemeenten. In West-Brabant zijn daarnaast in 2021 in veel gemeenten lokale preventieakkoorden ondertekend. Het team beleid heeft een handreiking gemaakt en gemeenten gestimuleerd om met de lokale preventie akkoorden aan de slag te gaan. Onze GGD participeert in de netwerken rondom deze akkoorden. De GGD stimuleert gezond ouder worden en heeft met andere partners de campagne ‘Wij zijn zelf het medicijn’ gelanceerd. Ruim 100 regionale ‘vrienden’ sloten zich aan bij deze campagne. Ook geven we uitvoering aan het regionaal plan voor een rookvrije regio. We zijn er trots op dat twee van onze bestuurders ambassadeur zijn geworden van deze mooie initiatieven. Omdat het in corona-tijd niet mogelijk was om groepsvoorlichtingen te geven, heeft het team Preventie samen met Avans Hogeschool en KBO Brabant een serie online informatiebijeenkomsten (webinars) georganiseerd over gezond ouder worden. De webinars werden zeer goed bekeken en gewaardeerd. De coronacrisis heeft een grote impact op het mentaal welbevinden van de bevolking vooral onder jeugdigen en jongvolwassenen. In 2021 heeft de GGD een onderzoek uitgevoerd naar de mentale gezondheid van MBO- en HBO-studenten in West-Brabant.
Naar aanleiding van de resultaten is een toolkit ontwikkeld. De toolkit omvat onder meer een notitieboekje Hoe ist? Share after writing en drie campagnevideo’s gericht op het bespreekbaar maken en delen van negatieve gevoelens en gedachten met medestudenten en/of hulpverleners. Dit alles in samenwerking met studenten van St. Joost School of Art & Design met St. Joost en de opleiding Trend Research & Concept Creation in Lifestyle van Fontys. In 2022 vindt doorontwikkeling en implementatie van de toolbox plaats. Verder heeft de GGD verkennende gesprekken gevoerd met landelijke en regionale actoren over de opties voor een integrale aanpak van suïcidepreventie in de regio. Dit in aansluiting op de Landelijke agenda suïcidepreventie 2020-2025. Ook zijn er gemeentelijke infosheets met recente cijfers over mentale gezondheid en kernboodschappen voor beleid ontwikkeld. Beiden krijgen in 2022 een vervolg. In juli is groen licht ontvangen vanuit ons algemeen bestuur voor de regionale uitrol van het programma Nu Niet Zwanger, dat in Breda vanaf 2018 draait en al tot mooie resultaten heeft geleid. Ons team Seksuele Gezondheid heeft in 2021 voorlichtingen gegeven op scholen, onder meer samen met ervaringsdeskundigen. 16 scholen hebben in samenwerking met de GGD de stimuleringsregeling Relaties & Seksualiteit aangevraagd en toegekend gekregen.
Ook onze adviseurs preventie en gezondheid hebben voorlichting gegeven aan leerlingen en ouders in zowel het basis- als voortgezet onderwijs. Daarnaast gaven zij voorlichting aan vrijwilligers, professionals en inwoners, bijvoorbeeld over positieve gezondheid. Het team onderzoek heeft een rapportage rondom middelengebruik onder jongvolwassenen afgerond. Ook hebben zij de evaluatie van de pilot Jeugdconsulent in de huisartsenpraktijk en de pilot regelvrij integraal sociaal domein in opdracht van enkele van onze gemeenten afgerond.
12
Wat willen we bereiken in 2021? a.
b.
Status
We gaan vanuit het Rijksvaccinatieprogramma naast meisjes ook jongens inenten tegen HPV, het humaan papillomavirus. Dit vaccin beschermt hen tegen penis-, anus-, mond- en keelkanker. Daarnaast voeren we opnieuw een HPV-inhaalcampagne voor alle 14 tot 18-jarigen uit. Op die manier verminderen we het risico op (de verspreiding van) deze kankerverwekkende infectieziekte.
Toelichting
√
De GGD krijgt landelijk een grotere rol bij de uitvoering van het Nationaal Preventieakkoord. Dit komt terug in de Contourennota. In onze regio leggen we de focus op drie belangrijke thema’s: het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Onze adviseurs preventie treden hierbij in overleg met de betrokken gemeenten ondersteunend op in de richting van het onderwijs. Op die manier dragen we eraan bij dat kinderen op latere leeftijd geen nadelige gezondheidseffecten van roken, drinken en alcohol ondervinden.
13
√
We participeren actief in de landelijke besluitvorming over de start van de campagne HPV jongens per 1 januari 2022. Daarnaast hebben we alle spijtoptanten HPV 14-18 jaar de gelegenheid gegeven om zich alsnog te laten vaccineren tijdens onze groepsvaccinaties in het najaar 2021.
We ondersteunden verschillende gemeenten bij de totstandbrenging/uitvoering van een lokaal preventieakkoord en bij het vinden van (landelijke) financiering hiervoor in 2021. Alle 16 gemeenten hebben inmiddels een lokaal preventieakkoord of zijn, samen met partners, bezig met de opstelling hiervan. Daarnaast ondernamen we activiteiten op het gebied van onder meer gezond ouder worden, valpreventie, integrale suïcidepreventie en goedkope gezonde voeding. We promoten inzet op preventie bij zorgverzekeraars, ziekenhuizen, huisartsen, VVT (Verzorgings-, Verpleeghuizen, Thuiszorg) en welzijn. We hielden een inspiratiesessie voor de Rookvrije Generatie en brachten de rookvrije omgeving onder de aandacht gebracht bij sportverenigingen, scholen en kinderopvangen en de gemeenten. Ook brachten we alcoholpreventieprogramma’s en -campagnes onder de aandacht middels nieuwsbrieven en een inspiratiesessie. Verder hebben we de scholen proactief benaderd met de Gezonde School aanpak.
Wat willen we bereiken in 2021? c.
2.1.4.
Status
We zetten in onze regio een brede preventie-beweging in gang. Hiermee stimuleren we dat naast de gemeenten en de GGD, ook andere instellingen zoals ziekenhuizen zich meer gaan richten op preventie. Door op deze manier onze preventie-inzet te versterken, verbreden we die naar gebieden en situaties waar wij zelf minder directe invloed hebben.
Toelichting
√
We werken vooral samen met partners in het sociaal domein, in de eerste lijn en in de tweede lijn. Daarnaast participeren we in het netwerk met gemeenten, zorgverzekeraar en andere partners om te komen tot een regionale samenwerkingsagenda preventie.
Gezondheidskansen voor iedereen: het kan nóg gelijker
Vanuit de Jeugdgezondheidszorg zijn we hard aan het werk geweest om de opgelopen achterstanden door corona en de maatregelen hierop, waaronder de lockdown, om te buigen. Het is een kwetsbaar evenwicht. De extra aandacht en zorg voor kwetsbare kinderen, die door de coronaperiode nóg kwetsbaarder zijn geworden, de lange wachtlijsten en ook de druk op in de teams door schaarste aan personeel, vroegen veel van de JGZ-professionals. Uitgangspunt is en blijft: het landelijk Professioneel Kader, zorg op maat voor kwetsbare kinderen en gezinnen en een breed aanbod van digitale en collectieve preventie voor alle jeugdigen. We hadden actief contact met kwetsbare kinderen en gezinnen. Waar nodig leverden of regelden we overbruggingszorg. Welbevinden is een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen. Daar is het gehele netwerk rond een jeugdige voor nodig. In een pilot op de John F. Kennedyschool hebben we het belang gezien van een nog nauwere samenwerking en aanwezigheid op school. Deze pilot is afgerond en wordt verbreed naar andere scholen. Ook hebben we ons intensief ingezet voor goede informatievoorziening en mogelijkheden om de vaccinatiegraad onder (kwetsbare) burgers te verhogen, zowel voor wat betreft de coronavaccinaties als de reguliere vaccinaties vanuit het Rijksvaccinatieprogramma. De coronacrisis heeft ons meer dan ooit tevoren geleerd hoe belangrijk dit laatste ook is.
De collega’s van het team Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) startten in 2021 de gebruikelijke sociaal-medische zorg aan dak- en thuislozen weer op en ook onze inzet in diverse gemeenten als Wijk-GGD’er en in de campingaanpak is weer opgepakt. In Woensdrecht, Roosendaal en Steenbergen gaan Wijk-GGD’ers per 2022 aan de slag. Het aantal meldingen van onverzekerde zorg, met name onder arbeidsmigranten is in 2021 helaas gestegen. De integratie met ons voormalige meldpunt Zorg en Overlast in het regionale meldpunt Crisiszorg West-Brabant heeft steeds meer vorm gekregen. Ook hier zagen we een stijging van het aantal meldingen. Het team Onderzoek heeft de monitor medische zorg voor dak- en thuislozen afgerond. Uit de diverse (gezondheids)monitors is de behoefte aan extra focus op mentale gezondheid, met name onder jongeren, gebleken. Dit hebben we in 2021 in onze beleidsadvisering aan gemeenten meegenomen. Ook hebben we samen met enkele gemeenten en het onderwijs in deze moeilijke coronatijd naar oplossingen gezocht om de vitaliteit van de jeugd te versterken.
14
Wat willen we bereiken in 2021? a.
b.
c.
Status
We hebben een sterke samenwerkingsrelatie met het onderwijs, leerplicht, gemeenten en samenwerkingsverband met onze preventieve aanpak van de verzuimproblematiek op het voortgezet onderwijs. Op verzoek van en met extra middelen en inzet van genoemde partners, zetten we in 2021 in op preventie van ziekteverzuim in het primair onderwijs (PO). Hiervoor gebruiken we het resultaat van ons wetenschappelijk onderzoek dat in 2020 wordt afgerond.
We verkennen de inzet van digitale hulpmiddelen voor automatische signalering van kindermishandeling, bijvoorbeeld op basis van informatie in ons elektronisch dossier. Hiermee helpen we onze professionals om mogelijk gemiste signalen van kindermishandeling alsnog op te pikken.
De kennis en ervaring die we hebben opgedaan in onze aanpak van de problematiek op vakantieparken en campings, breiden we verder uit en delen we zowel in ons werkgebied als landelijk. We willen kwetsbare personen die het hier betreft, namelijk nog sneller en beter in beeld krijgen om hen de juiste hulp te kunnen bieden. We gaan op zoek naar nog meer partners die kunnen helpen met de signalering van en zorgverlening aan deze groep kwetsbare inwoners. Te denken valt onder andere aan waterbedrijven en woningcorporaties.
15
Toelichting
x
x
√
M@ZL VO en MBO lopen en worden geëvalueerd en doorontwikkeld. In het kader van de (tijdelijke) NPOmiddelen die gemeenten hebben ontvangen, zijn we in gesprek geweest met gemeenten die overwegen om M@ZL PO in te zetten. In Halderberge en Moerdijk gaan we starten met M@ZL PO. Een knelpunt voor regionale uitrol is de huidige schaarste aan artsen.
Dit betrof een programma dat in het kinddossier o.b.v. formuleringen in de tekstvakken vraagt of er sprake is van kindermishandeling. We hebben het niet aangekocht en geïmplementeerd vanwege de drukke werkzaamheden in corona.
Op verschillende campings en vakantieparken hebben we kwetsbare West-Brabanders in beeld gebracht en toegeleid naar passende zorg. Voor gemeenten hebben we een toolkit ontwikkeld die handvatten geeft om maatwerk te leveren voor mensen met een lage SES van NL-afkomst, laaggeletterden, mensen met een migratieachtergrond en nieuwkomers. In zes gemeenten hebben we met onze vaccinatiebus deze doelgroep in de wijken gevaccineerd tegen corona.
Wat willen we bereiken in 2021? d.
2.1.5.
Status
In het kader van het programma Kansrijke Start verwachten we uitbreiding van het wettelijk en financieel kader voor de jeugdgezondheidszorg met het prenataal huisbezoek. We zorgen voor samenwerking met de juiste partijen en het onderling delen van de juiste informatie die nodig is om in beeld te hebben welke (toekomstige) gezinnen baat hebben bij een prenataal huisbezoek. Op die manier komen we al vroeg in contact met kwetsbare (toekomstige) ouders en kunnen we hen de juiste hulp bieden.
√
Toelichting Met de wet ‘Prenataal huisbezoek door de Jeugdgezondheidszorg’ (PHB JGZ) krijgen alle gemeenten de taak om een prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg (JGZ) aan de zwangere en/of het gezin in een kwetsbare situatie te bieden. Het wetsvoorstel hiertoe ligt momenteel voor behandeling in de Eerste Kamer. Samenwerking tussen onder andere de JGZ, verloskundige zorg, kraamzorg en gemeenten wordt voorbereid in West-Brabant voor een goede uitvoering hiervan per (hopelijk) 1 juli 2022.
Naar moderne, eigentijdse dienstverlening met de klant als kompas
In 2021 hebben we onze nieuwe adviseur en lid van het dagelijks bestuur Egge van der Poel verwelkomd. Met zijn kennis en ervaring op het gebied van (big) data in de zorg ondersteunt en adviseert hij ons bij het verbeteren en eigentijdser maken van onze dienstverlening. We leveren ook na de crisis ‘Zorg op afstand’; digitaal waar kan, fysiek waar moet. Het nut en de noodzaak van het datagedreven werken heeft zich ook in 2021 bewezen. We hebben inmiddels meerdere dashboards en rapportages ten behoeve van stuurinformatie ontwikkeld vanuit ons Datawarehouse. Ook hebben we in 2021 onze website vernieuwd en aangepast aan de behoeften van onze klanten. De professionalisering van onze dienstverlening heeft verder gestalte gekregen met zowel een nieuwe visie op bedrijfsvoering als een nieuwe huisvestingsvisie binnen de Jeugdgezondheidszorg. Bovendien is in augustus het strategisch facilitair plan 2021-2025 door het MT vastgesteld.
16
Wat willen we bereiken in 2021? a.
b.
Status
We ontwikkelen een sterk digitaal platform waar mensen onder meer kunnen chatten met experts, een online consult kunnen krijgen en afspraken kunnen maken en verzetten. We leggen hierbij in 2021 vooral de focus op de jeugdgezondheidszorg, omdat hier het meest intensieve klantcontact is (met jonge inwoners) en de moderniseringsopgave het grootst is. Maar ook voor de inwoners voor wie een digitaal platform niet de beste oplossing is, zoals laaggeletterden, blijft de dienstverlening van de GGD bereikbaar. Op die manier maken we het ouders en kinderen zo gemakkelijk mogelijk om van onze kennis en diensten gebruik te maken en creëren we tijd voor ouders en kinderen voor wie persoonlijk contact belangrijk is.