32-2021 Roosendaal Natuurstad Toetsingskader.pdf
Tekst van het document
12234563636789 25 229556 29 !"##$%&'()*$+*', ")-*+./"*0)## ")-*1 ")-*2&&3&4*+ 529 -*&&-%&'-$'2""+'-&&# 66776 '$78797:"+'$& ;<=86229 >936?6= 2""+'-&&#@&))*+&-"+'$+4&-* 7CD+'+*&$2""+'-&&#@&))*+&- EFCGHHIJKLMMNOPMQRRSIQMLOTHJQIUKVIWMLJSOXPUJRYJOKHSZJKO[HHSOHKQYUWWJNUKVJKOUKOLJO A8B726 H\JK]MSJOSRUZQJ^C ;6998496569_29 `D+'a*&$' b"+'$+4&-*2""+'-&&#@&))*+&-7 c9768389 d2""+'-&&#@&))*+&-e ',3'"$'&-*)44#34*"'e&(+)'"/ $(-%&' %*$*"''$'4#&&&-&/&.&#+(#&'$*34+-"#f *&#+*'%&''4#&&(+'-$' '--&&*-""*'"$&&'$'&*'&&'*44#34*2""+'-& c9g<5286h69i<<34jk2= D&'&0,"*-'$''$&! 4#&&&-&/0 &'-#'''"2""+'-&&# 4#&&&-&/0e3'7`!"('*',*%*$*"''$e"-&2""+'-&&#'&&'*44#34. $*"'$'+,&&*'+'$*&&$,##',"''.,*4''%*(#3%'72""+'-&&#&#+$*"'/&*# )++'l',*/'.`m),+`#&'-2&'-+&-7 14e'2""+'-&&#@&))*+&-%""*''$*&#&&'/&47`&(4'-&"/'&'-*&'* $44'e&#,"*-''&&*-'*! '$%&'+*&''$(-'7n*+$'+&'-&&*-"/#"++'$-"%*&# /&+o&&,*4(#30$("-'.,&&*(3-(#&'$*34+&&'-&! +/)''/*$(-4)'''%*+! ##'7
p<946q69864 rsstuvwxytz{t|u}~|ututttw~st|twut|u~sstuttut|utwx|{ts|t|uxwt|u}~|~u|u|twz{u }xst|utu~twu}~|uxxt|~~su~{w{~u p<5598j286 n*,"*-'!")'!&/#&'"/$+#-7,"'*+'(-*3%',"*-'$'0"**-"%*- "$#34 -''$%"#$'%&'2""+'-&&#@&))*+&-7' 4&-*%&'()*$*/&*!/&,"*-'%* *&#+&%&'/*"3!''-"/'(&**) &##+&4 "#-*+(*"44'"%*-'*! '$%&' )'+*&&. ,347`&&##+('''-)$&'$+/)''%&'2""+'-&&#@&))*+&-7 6_<7=<j636 @%&'"/&++'$7 A8B7269 7CD+'+*&$2""+'-&&#@&))*+&- 7CGHHIJKLMMNOPMQRRSIQMLOTHJQIUKVIWMLJSOXPUJRYJOKHSZJKO[HHSOHKQYUWWJNUKVJKOUKOLJOH\JK]MSJO SRUZQJ^
23456787999 8979 ! ""#$% & '#() * +# , ,(-,((!* .,)(,* ."# ,*
Visie en strategie Roosendaal Natuurstad Roosendaal Natuurstad moet Roosendaal op de kaart zetten als aangename groene gemeente waar burgers willen gaan en willen blijven wonen. Roosendaal als groene duurzame parel tussen Antwerpen, De Zeeuwse Delta en de Randstad. Een gemeente waarin het gemeentebestuur, bedrijfsleven en bewoners het groene leefklimaat omarmen en beleven. Roosendaal natuurstad voel je. Het zit in je genen.
Visie1 Roosendaal is in de toekomst een stad van mensen, van wonen, van (net)werken. Een vitale, sterke en gezonde stad. Het is een gemeente die sociaal én economisch krachtig is. Inwoners nemen duurzaam deel aan de samenleving, de jeugd heeft perspectief op een goede toekomst en mensen zijn én voelen zich veilig. Inwoners leven gezond en onze zorg is op orde. Er is structurele en gevarieerde werkgelegenheid voor hoger en lager opgeleiden. De gemeente weet sterke bedrijven aan te trekken en zich aan Roosendaal te binden. In de toekomst heeft Roosendaal: • Een sociale en inclusieve gemeenschap. • Een klimaatadaptieve leefomgeving. • Een aangenaam woon- en leefklimaat. • Schoner, stiller, zuiniger en slimmer vervoer. • Een veilige en gezonde omgeving.
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Roosendaal: Roosendaal Natuurstad Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Het Deltaplan versnelt en intensiveert de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen. Gemeenten, waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat werken samen in regio’s en voeren risicodialogen met alle relevante gebiedspartners. Deze dialoog heeft twee doelen: vergroting van het bewustzijn over hoe kwetsbaar het gebied is voor klimaatextremen en bespreking van hoe deze kwetsbaarheid met concrete maatregelen te verkleinen. Zodoende kan ook worden bepaald welke maatregelen bovenregionaal, regionaal en lokaal moeten zijn.
1
De visie is gebaseerd op het “Omgevingskader Roosendaal”, juni 2020 en de nog uit te werken omgevingsvisie
1
De gemeente Roosendaal werkt in dit kader nauw samen met waterschappen en overige partners in de DPRA-werkregio West-Brabant2 en maakt deel uit van het samenwerkingsverband Waterkring West3. Roosendaal Natuurstad is de lokale vertaling van en koppeling met de landelijke en regionale klimaatadaptatieopgave.
Roosendaal Natuurstad: een klimaatadaptieve en aantrekkelijke leefomgeving In 2050 is Roosendaal een klimaatadaptieve stad. De openbare ruimte kan pieken regenwater opvangen, negatieve effecten van hitte beperken en langere perioden van droogte opvangen. Ook op particuliere percelen wordt meer regenwater vastgehouden zodat het de kans krijgt om in de bodem te zakken. Op deze manier zijn de gevolgen van piekbuien beperkt en ontlasten we de riolering en afvalwaterwaterzuivering. Regenwater op verharde perceeloppervlakken wordt niet meer afgevoerd naar het riool maar wordt vastgehouden op eigen terrein. Dit voorkomt wateroverlast. Er is meer ruimte om water te behouden, de leefomgeving is groen, robuust en klimaatbestendig ingericht en kwetsbare locaties hebben een betere bescherming gekregen. In 2050 is Roosendaal een groene stad. Er zijn schaduwrijke plaatsen gecreëerd, onder andere door meer bomen te planten en verhardingen zijn vervangen door groen. Leefbaarheid van de stad staat voorop en biodiversiteit voert de boventoon. Het openbaar gebied is zo ingericht dat deze overtollig regenwater prima kan opvangen. De toegepaste boom- en plantsoorten horen bij het veranderende klimaat. Groen krijgt de overhand in alle wijken en dorpen van de gemeente Roosendaal. Dat draagt bij aan een prettiger leefklimaat, ook doordat het ontmoetingen faciliteert.
Natuurgebieden zijn onderling verbonden door de ecologische verbindingszones en een groenblauwe dooradering van het buitengebied en de bebouwde kom, maakt dat Roosendaal een echte natuurstad is. Samen vormen ze het Natuurwetwerk Brabant4. Door een slimmere inrichting van gebieden5, realisatie van voldoende berging en open water en waterconservering in de zandgronden, vormen lange perioden van droogte of neerslag geen grote bedreiging meer. Er is een goede balans tussen het bebouwde gebied, de landbouw, de natuur en de recreatie. De zoetwatervoorziening is robuust, kwelstromen zijn hersteld, trekvissen zijn weer terug en (afval)water wordt nuttig gebruikt. De natuurlijke variatie aan leefgebieden voor planten en waterinsecten is hersteld en het waterbeheer is een succes doordat gemeente, bewoners en bedrijven waterbewust handelen. Door bodembewust handelen neemt het organische stofgehalte van het landbouwareaal weer toe (CO2-binding) en is het bodemleven aanmerkelijk verbeterd. 2
De regio bestaat uit de gemeenten Aalburg, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tholen, Werkendam, Woudrichem, Woensdrecht, Zundert. Bron: Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Zuid-Nederland 1.0, augustus 2018. 3 Dit bestaat uit de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht & waterbedrijven Waterschap Brabantse Delta, Brabant Water en Evides. 4 Het Natuurnetwerk Brabant is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Het is een netwerk van deels bestaande en deels nieuwe natuurgebieden die door ecologische verbindingszones met elkaar verbonden zijn. 5 Bijvoorbeeld meer peilgestuurd (omgekeerde drainage).
2
Roosendaal is CO2-neutraal in 2050 en ligt in een afvalloze regio waar afval wordt gewaardeerd als grondstof en waar de economie circulair is ingericht. Roosendaal heeft een schone leefomgeving en er is voldoende energie.
Klimaatadaptatiestrategie6 Doel van de gemeente Roosendaal is om in 2020 klimaatadaptief te handelen en in 2050 klimaatadaptief te zijn. De klimaatadaptatiestrategie beoogt een route te bieden naar een mooiere, veiligere en duurzamere gemeente Roosendaal, voorbereid op extremere weersomstandigheden. Klimaatadaptatiemaatregelen zijn te beschouwen als een investering. Ze leveren een duurzaam veiligere, gezondere en bovenal een aangenamere en gelukkigere gemeente op. De gemeente kan het echter niet alleen. Klimaatadaptatie vraagt om systeemmaatregelen die verder gaan dan het openbare gebied. Ook de ruimtelijke inrichting en het grondgebruik door bewoners, bedrijven, agrariërs en terreinbeherende organisaties moet veranderen. Daarmee is klimaatadaptatie een sociaal-maatschappelijke opgave die ons allen aangaat. Roosendaal Natuurstad is de Roosendaalse vertaling van de klimaatadaptatieopgave. Roosendaal beschouwt klimaatadaptatie niet alleen als noodzaak maar benut deze uitdaging nadrukkelijk om van Roosendaal een prettigere gemeente te maken om te wonen, werken, verblijven en recreëren. Roosendaal Natuurstad zet Roosendaal op de kaart als aangename groene gemeente waar het goed toeven is. Roosendaal als groene duurzame parel tussen Antwerpen-De Zeeuwse Delta en de Randstad.
Roosendaal Natuurstad richt zich op de thema’s conform het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie: droogte, hittestress, wateroverlast en waterveiligheid7. Deze investeringen benutten wij tegelijk om de biodiversiteit (in woonwijken, buitengebied en op bedrijventerreinen) te versterken en de luchtkwaliteit te verbeteren8. Als we inzoomen op de lokale situatie dan zien we dat Roosendaal geconfronteerd wordt met de volgende opgaven c.q. uitdagingen9. Figuur 1 illustreert dit. 1. Verdroging vormt ook voor de gemeente Roosendaal een grote uitdaging. Zowel op de hogere zandgronden als in het stedelijk gebied. Ook in het agrarische gebied komt 6
De genoemde onderdelen zijn ontleend aan “Bouwstenen Klimaatadaptatiestrategie gemeente Roosendaal”, Waardenmakers 20-08-20 7 Gebaseerd op de bestuurlijk afgesproken condities hoeven er in Roosendaal geen maatregelen te worden genomen met betrekking tot waterveiligheid (overstromingsgevaar). 8 Bestuursakkoord 2018 -2022 Roosendaal 9 Bouwstenen Klimaatadaptatiestrategie gemeente Roosendaal, Waardenmakers 20-08-20
3
droogte voor. Op de hogere zandgronden en in de binnenstad is het behouden van de biodiversiteit een van de uitdagingen. Die is in het geding vanwege toenemende verdroging en dat vormt een risico voor de natuur. 2. Door de verstening heeft de stad Roosendaal een verhittende werking. Het kan in warme perioden tot zo’n 1,5 graden warmer worden dan in niet-stedelijke gebieden. Hierdoor neemt de kans op hittestress en de intensiteit hiervan aanzienlijk toe. De stad kent bovendien een relatief hoog aandeel oudere inwoners juist in die gebieden die een sterk verhittende werking kennen. Het hoge aandeel ouderen in gebieden met een hoog stedelijk hitte-eiland-effect is zorgelijk. Verhitting is ook aan de orde op de bedrijventerreinen. Daar waar mensen wonen en werken is er een toenemende overlast van hittestress. 3. De grondwateroverlast tezamen met de overlast van langdurige neerslag vormen een aanzienlijk risico voor zowel wonen, werken als voor de landbouw in de matig doorlatende delen van de gemeente Roosendaal. Het overstromingsrisico is in de gemeente Roosendaal zeer beperkt. Structurele en bekende wateroverlastlocaties pakken we met voorrang op. Die bevinden zich in Kalsdonk, Westrand, Burgerhout, Centrum, Kroeven, Kortendijk en in Wouw.
Figuur 1: Onderlegger uitdagingen
4
Roosendaal Natuurstad sluit aan op deze uitdagingen en voorziet in oplossingen. Het vormt een toetsend kader: de uitvoeringsagenda geeft normen aan waar her- en nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte aan moeten voldoen ten aanzien van: 1. bestrijding van droogte, hittestress en wateroverlast, 2. borging van waterveiligheid voor zover nodig en 3. verbetering van biodiversiteit en luchtkwaliteit (laatste behoort niet alleen tot de scope van Roosendaal Natuurstad). Dit toetsingskader is integraal en pragmatisch van aard. Het is van toepassing op alle (her)ontwikkelingen in de openbare ruimte en houdt rekening met de verscheidenheid aan bestemmingen in de openbare ruimte. Alleen dan behoudt het de kracht die nodig is om de doelstelling van Roosendaal Natuurstad te realiseren. In de praktijk worden de doelstellingen van Roosendaal Natuurstad geborgd via de Beheerkalender. Het verwezenlijken van de Roosendaal Natuurstad-ambities zal ook extra en naar voren gehaalde investeringen vergen. Uitgewerkt wordt nog waar we nu staan vanuit het standpunt van Roosendaal Natuurstad, waar in 2030, waar we moeten versnellen en wat dat kost. Dat keert terug in de uitvoeringsagenda. Ter illustratie: als de Brugstraat in 2021 volledig zou worden ingericht volgens de principes van Roosendaal Natuurstad, leidt dat tot een extra investering van circa € 350.000,-.
Uitvoeringsagenda De uitvoeringsagenda wordt in belangrijke mate bepaald door de uitkomsten van de klimaatreis en het DPRA. Keuzen zijn onvermijdelijk als we de ambities van Roosendaal Natuurstad willen realiseren, ook lastige. Denk bijvoorbeeld aan: • meer groen ten opzichte van grijs (bebouwing), • inleveren van parkeerplaatsen voor bomen en ander groen, • meer ruimte voor voetgangers en fietsers in de stad en dus minder voor auto’s (autoluw), • meer biodiversiteit in de stad maar dus ook meer “last” van onkruiden en insecten (bestuivers), • klimaataptatiemaatregelen eisen van nieuw te vestigen bedrijven. We borduren voort op bestaande en lopende initiatieven in Roosendaal, zoals de aanleg van tiny forests, de realisatie van Stadoevers, waterdoorlatende verhardingen in woonwijken, de aandacht voor klimaat bij de realisatie van het Bravis-ziekenhuis en vrijkomend terrein, de verduurzaming van Majoppeveld, Waterberging Borchwerf, meer vergroening van de Binnenstad in de omgeving van de oude V&D en met de Ster van Roosendaal.
5
De uitvoeringsagenda zal nader ingaan op onder meer: 1. Speerpunten (vaak met meekoppelkansen in de regio) zoals Majoppeveld en het Centrum, 2. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsprojecten, 3. Reconstructies, 4. Regulier onderhoud, 5. Burgerinitiatieven.
Projectgroep Roosendaal Natuurstad
6