1704382-A-INWONER-De stille democratische instorting van Roosendaal (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Goedemorgen, bijgaand stuk heb ik gemaakt in de volle overtuiging dat het ondoenlijk is dat de raad de bestuurlijke taken nog aan kan en het College niet meer kan controleren. Ik stuur dit stuk ter beoordeling in eerste instantie naar U met verzoek om een reactie. Met U goedkeuring wil ik het dan aan de raad en college versturen ( U mag dat ook als het inhoudelijk akkoord is ). Ik weet niet of u een oordeel mag geven, maar het is overduidelijk dat er iets ernstigs aan de hand is. Ik volg de dagelijkse mails al een paar jaar en ook bij beantwoording van normale vragen door de raadsleden zijn de antwoorden van het College (de ambtenaren) vaak ondoorgrondelijk en doorspekt met jargon — begrijpelijk voor wie het schreef, een raadsel voor de rest. Groeten (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) De | stille | democratische | instorting | van | Roosendaal Parttime | raadsleden | worden | bedolven | onder | papierwerk In Roosendaal | gebeurt | iets | fundamenteel | verontrustends. Op | 16 | september | verstuurt | de | griffie | de | dagelijkse | mail | met | agenda | en | ingekomen | stukken. Bij één | raadsmededeling | zitten | 92 | afzonderlijke | documenten. | Niet | 92 | pagina's. | Tweeënnegentig | stukken | , elk | met | hun eigen | bijlagen | , hun | eigen | kruisverwijzingen | , hun | eigen | jargon. En | dit is niet | het | hoofddossier. | Dit | is een | mededeling.
De | gemeenteraad | van | 35 | leden | moet | zich | door | een | lawine | van | beleidsnota's | , rapporten | en | regionale | akkoorden worstelen | – | in wat | officieel | een | parttimefunctie | heet. | Dit | is geen | besturen. Dit is het | verwerken | van | een | fulltime | informatieberg | in de | vrije | uren | , met | besluiten | die | juridische | en | financiële gevolgen | hebben | voor | bijna | 78. 000 | inwoners. De | onmogelijke | combinatie | van | parttime | en | volwaardig Het | Nederlandse | raadslid | is bedoeld | als | " gewone | burger | die | erbij | doet. | " | Dat | ideaal | is allang | achterhaald. Landelijk | besteden | raadsleden | gemiddeld | meer | dan | 20 | uur | per | week | aan | hun | werk. | In steden | als Enschede | loopt | dat op | tot | 24 | uur. | Roosendaal | is geen | dorp: | het | beslaat | zes | kernen | , kent | grote | ruimtelijke | vraagstukken | , bevolkingsgroei | en complexe | regiodeals. | Een | raadslid | dat | een | dossier | over | een | nationaal | project | of | spoorzone | echt | wil | doorgronden | , heeft daar | tientallen | uren | voor | nodig. Die | uren | bestaan | niet | in | een | parttimecontract. De | vergoeding | van | ongeveer | 1.
987 | euro | per | maand | klinkt | redelijk | – tot | je | beseft | dat | dit | neerkomt | op | een | habbekrats per | gewerkt | uur | , nog | los | van | de | morele | druk | om | elke | vergadering | voorbereid | te | verschijnen. Het | gaat | over | 325 | miljoen | euro Dat | is de | orde | van | grootte | waarover | deze | raad | verantwoordelijkheid | draagt. Vijf grote | opgaven | – • | RSD40 | , • | Het | Nationaal | Programma | Roosendaal | , • | De | Spoorzone • | De | Westrand • | Volkshuisvestingsprogramma | 2026-2030 vormen | de | kern | van | deze | bestuursperiode. | Elk van | die | dossiers | is op | zichzelf | al complex | genoeg | om | een | fulltime professional | bezig | te | houden. En | dan | komt | de | griffie | op | 16 | september | met | 92 | documenten | bij één | raadsmededeling. De | structurele | achterstand | van | kleine | fracties In de | grote | fracties | is het | al zwaar | , maar | daar | kan | werk | worden | verdeeld: | de | één | doet | ruimte | , de | ander | financiën | , een derde | sociaal | domein. | Bij de | kleine | fracties | is er | niemand | om | te | verdelen. 1 Kijk naar de Roosendaalse verhoudingen: Vitaal Liberaal 2 zetels , Lijst De Regt 2 zetels , D66 2 zetels. Dat betekent dat één persoon al die dossiers moet beheersen – van ruimtelijke ordening tot jeugdzorg , van begroting tot regionale samenwerking.
Zonder professionele staf , zonder onderzoeksbudget , zonder fractiegenoten om op terug te vallen. Het gevolg laat zich raden. Ofwel het kleine-fractieraadslid leunt op de signalen van de grote partijen en stemt mee zonder de details te kennen. Ofwel er wordt gestemd op basis van onvolledige informatie. Een stem zonder weloverwogen oordeel is democratisch gezien nauwelijks meer waard dan een onthouding. De signalen staan op rood Dit is geen Roosendaals incident , het is een landelijke trend. Abdullah Uysal , voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden , zegt het onomwonden: " Het raadslidmaatschap staat onder druk. " Hij noemt het " het mooiste rotwerk " – enorme verantwoordelijkheid , weinig waardering , beloning die niet in verhouding staat tot de inzet. Steeds meer raadsleden vertrekken na één termijn. Hoogleraar lokaal bestuur Gert-Jan Boogaard van de Universiteit Leiden is daar glashelder over: " Eén termijn is geen termijn. Je bent net begonnen het allemaal te begrijpen. " Het probleem is niet een gebrek aan toewijding. Het probleem is dat juist de toegewijde mensen worden verpletterd door het systeem. Wie naast een fulltime baan wekelijks 20+ uur in de raad stopt en toch het gevoel houdt de stukken niet écht te hebben gelezen , haakt af. Niet uit onwil , maar uit zelfbehoud.
De rekensom die niemand durft te maken Als de raad verantwoordelijkheid draagt over 325 miljoen euro , dan is de vraag niet of raadsleden professionele ondersteuning verdienen. De vraag is waarom we blijven doen alsof een parttimevergoeding toereikend is voor een taak die fulltime analytisch vermogen vereist. De griffie doet wat ze kan. Maar de griffie is geen onderzoeksbureau dat 92 documenten kan samenvatten tot de kern per fractie. De griffie ondersteunt het proces , niet de inhoudelijke positiebepaling van elke fractie afzonderlijk. Dat is aan de fracties zelf. En de fracties met één of twee mensen hebben die capaciteit niet. De Raad voor het Openbaar Bestuur waarschuwt dat regionale samenwerking democratisch kwetsbaar is omdat raden informatieachterstanden ervaren. Precies dat. Niet omdat raadsleden niet intelligent zijn. Niet omdat ze niet toegewijd zijn. Maar omdat 92 documenten bij één mededeling de grenzen van menselijke verwerkingscapaciteit overschrijden. Twee uitwegen , één keuze Uitweg één: echte ondersteuning Niet meer stukken , niet langere vergaderingen , maar professionele , van het college onafhankelijke ondersteuning. Kleine fracties hebben behoefte aan onderzoekscapaciteit – de mogelijkheid om voorstellen onafhankelijk te laten analyseren , alternatieven te laten doorrekenen en in beperkte tijd de kern van een dossier te doorgronden.
2 Maar hier zit een politiek pijnpunt: meer griffiecapaciteit betekent meer publieke uitgaven , en de tegenwerping " waarom meer geld voor politici? " is democratisch legitiem. Toch klopt de rekensom niet: een slecht voorbereid besluit kost de samenleving uiteindelijk meer dan een goede voorbereiding. Uitweg twee: een kleinere raad met fulltime raadsleden Als 35 parttimers het werk niet aankunnen , doe dan niet alsof ze het wel kunnen. Breng de raad terug naar 15 tot 20 leden en maak van het raadslidmaatschap een fatsoenlijk betaalde fulltime functie. Dan heeft elke raadslid de tijd om de dossiers te doorgronden waarover hij of zij moet beslissen. Maar de tegenargumenten zijn even sterk. De Raad voor het Openbaar Bestuur waarschuwde in een kernrapport dat fulltime raadsleden kunnen leiden tot een " beroepspoliticus " die vervreemdt van de gewone inwoner. Erger nog: fulltime raadsleden kunnen " op de stoel van het college gaan zitten " en uitgroeien tot een verlengstuk van het bestuur in plaats van een controleur ervan. Uysals zorg is concreet: " Als het fulltime wordt , krijg je in de raad het beeld dat je in de Tweede Kamer ziet. " Hij doelt op de beroepspolitiek met haar theater , haar profilering en haar afstand tot de burger.
De echte vraag is niet parttime of fulltime Roosendaal moet niet kiezen tussen twee modellen , maar eerlijk zijn over wat lokale democratie nodig heeft. Blijven we vasthouden aan het ideaal van de parttime volksvertegenwoordiger – een raad van " gewone mensen " – dan moeten we die gewone mensen de middelen geven om hun taak uit te voeren. Dat betekent forse investering in ondersteuning , met specifieke budgetten voor kleine fracties. Erkennen we dat de complexiteit van modern lokaal bestuur de parttime vorm heeft ingehaald , dan moeten we eerlijk de fulltime kant op – maar dan met een kleinere raad , zodat het aantal fulltimers betaalbaar blijft en de afstand tot de inwoner niet groeit. De slechtste optie is de huidige: doen alsof parttime volstaat , doen alsof 35 mensen die elkaar niet kunnen ondersteunen goede besluiten nemen , doen alsof een raadslid van een tweemansfractie dezelfde kwaliteit kan leveren als een raadslid met fulltime fractieondersteuning. De mail van 16 september is het bewijs De griffie stuurt de documenten omdat de wet dat voorschrijft. De raad moet ze ontvangen. Maar ontvangen is niet hetzelfde als verwerken. Verwerken is niet hetzelfde als begrijpen. En begrijpen is de absolute voorwaarde voor een democratisch besluit dat 78. 000 inwoners raakt. Wie 92 documenten ontvangt en ze niet kan lezen , heeft geen informatie. Die heeft een papierberg.
En een democratie die haar besluiten baseert op papierbergen in plaats van op kennis , is een democratie die op drift is. De mail van 16 september is geen administratieve mededeling. Het is een noodsignaal. Dit stuk is geen kritiek op individuele Roosendaalse raadsleden – integendeel , wie onder deze omstandigheden blijft doorwerken , verdient respect. Het probleem is het verouderde ontwerp van een parttime raad uit de jaren zeventig , losgelaten op de bestuurlijke realiteit van 2026. De stukken zijn niet minder geworden , het beleid niet eenvoudiger , maar de tijd en energie van raadsleden niet meer. 3 De | Roosendaalse | democratie | wordt | niet | aangevallen | door | een | vijand | – ze bezwijkt | onder | haar | eigen | gewicht. | Elk stuk dat | niet | volledig | kan | worden | gelezen | , elke | stem | die | zonder | volledig | begrip | wordt | uitgebracht | , is een | stap | in dat instortingsproces. | De | vraag | is niet | óf het | gebeurt | , maar | of | iemand | durft | in te grijpen | voordat | het | te | laat | is. Bronvermelding Hieronder | de | bronnen | die | in het | stuk | zijn | gebruikt | , per | onderwerp. 1. Inwoneraantal | Roosendaal 78. 165 | inwoners Bron: | Gemeente | Roosendaal | , organisatiegegevens | op | Overheid. | nl. 2. Samenstelling | gemeenteraad 35 zetels Bron: | Gemeente | Roosendaal | , raadsinformatie.
Kleine | fracties | met | 2 zetels: | Vitaal | Liberaal | , Lijst | De | Regt | , D66 Bron: | Uitslag | gemeenteraadsverkiezingen | Roosendaal | 2022 | en | 2026 | , zoals | gepubliceerd | door | de | Kiesraad | en | de gemeente | Roosendaal. 3. Begroting | en | financiën Positief | saldo | van | 97. 000 | euro | in de | begroting | 2026 Bron: | Gemeente | Roosendaal | , Begroting | 2026. Uitgavenpatroon | van | circa | 3206 , | miljoen | euro Bron: | Gemeente | Roosendaal | , Begroting | 2026. 325 | miljoen | euro | verantwoordelijkheid Dit is een | afgeronde | weergave | van | de | totale | omvang | van | de | begroting | 2026 | (circa | 3206 , | miljoen | euro). | In het | stuk wordt | gesproken | over | " 325 | miljoen | euro | " als orde | van | grootte. Vier | grote | opgaven: | RSD40 | , Nationaal | Programma | Roosendaal | , Spoorzone | , Westrand Bron: | Gemeente | Roosendaal | , collegeprogramma | en | begroting | 2026. BDO-reflectienota: | waarschuwing | over | schuldpositie | , reserves | en | structureel | tekort | in 2028 Bron: | BDO | Accountants | & Adviseurs | , reflectienota | bij | de | begroting | 2026 | van | de | gemeente | Roosendaal. 4.
Werkdruk | en | tijdsbesteding | van | raadsleden Gemiddeld | meer | dan | 20 | uur | per | week Bron: | Basismonitor | Politieke | Ambtsdragers | 2024 | , uitgevoerd | in opdracht | van | het | ministerie | van | Binnenlandse | Zaken | en Koninkrijksrelaties. In Enschede | oplopend | tot | 24 | uur | per | week Bron: | Basismonitor | Politieke | Ambtsdragers | 2024. Meer | dan | een | derde | van | de | raadsleden | noemt | werkdruk | en | tijdsbelasting | als reden | om | te stoppen Bron: | Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden | , enquête | 2025. 5. Vergoeding | van | raadsleden Circa | 1. 987 | euro | per | maand 4 Bron: | Rechtspositiebesluit | decentrale | politieke | ambtsdragers. | Dit bedrag | geldt | voor | gemeenten | met | 50. | 001 | tot 100. | 000 inwoners. | Roosendaal | valt | in deze | categorie. 6. Uitspraken | van | betrokkenen Abdullah | Uysal | , voorzitter | Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden: • | " Het | raadslidmaatschap | staat | onder | druk. | " • | " Het | mooiste | rotwerk. | " • | " Als het | fulltime | wordt | , krijg | je in | de | raad | het | beeld | dat | je in de | Tweede | Kamer | ziet. " Bron: | interviews | en | publieke | uitspraken | van | Abdullah | Uysal | , onder | meer | in Binnenlands | Bestuur | en | bij de | Nederlandse Vereniging | voor | Raadsleden.
Gert-Jan | Boogaard | , hoogleraar | lokaal | bestuur | , Universiteit | Leiden: • | " Eén | termijn | is geen | termijn. | Je bent | net | begonnen | het | allemaal | te begrijpen. | " Bron: | uitspraken | van | Gert-Jan | Boogaard | in vakpublicaties | over | lokaal | bestuur. 7. Raad | voor | het | Openbaar | Bestuur Waarschuwing | dat | regionale | samenwerking | democratisch | kwetsbaar | is door | informatieachterstanden | bij raden Bron: | Raad | voor | het | Openbaar | Bestuur | , advies | over | regionale | samenwerking | en | democratische | legitimatie. Waarschuwing | dat | fulltime | raadsleden | kunnen | leiden | tot een | " beroepspoliticus | " en | het | risico | dat | zij " op | de | stoel | van het | college | gaan | zitten | " Bron: | Raad | voor | het | Openbaar | Bestuur | , kernrapport | over | het | raadslidmaatschap | en | lokale | democratie. 8. Griffie | en | documentenstroom 92 documenten | bij één | raadsmededeling | op | 16 | september | 2026 Bron: | dagelijkse | griffiemail | van | de gemeente | Roosendaal | , 16 | september | 2026. | Dit is een | directe | eigen | waarneming | van de | auteur. 100 | raadsmededelingen | in 2024 Bron: | Overzicht | raadsmededelingen | op | de | website | van | de | gemeente | Roosendaal.
Bestandsgroottes | tot | bijna | 40MB | (mededeling | 80) | en | 37MB | (mededeling | 77) Bron: | Raadsmededelingen | 77 en | 80 , gemeente | Roosendaal. 9. Moties | bij de | begroting | 2026 Aantal | moties | per | fractie: | VLP | 2 , GroenLinks | 2 , PvdA | 1 , D66 | 1 , Burger | Belangen | Roosendaal | 4 , Forum | voor Democratie | 2 , Lijst de | Regt | 3 Bron: | Motielijst | begroting | 2026 | , gemeente | Roosendaal. 10. Burgerraadsleden Vergoeding | van | 11231 , | euro | per | commissievergadering | (2023 | , verhoogd | van | 50 | euro) Bron: | Gemeente | Roosendaal | , verordening | burgerraadsleden. 11. Overige | bronnen Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden | , enquête | 2025 | over | werkdruk | en | vertrek Bron: | Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden. 5 Basismonitor | Politieke | Ambtsdragers | 2024 Bron: | ministerie | van | Binnenlandse | Zaken | en Koninkrijksrelaties. Opmerking De | in het | stuk | genoemde | 92 | documenten | bij één | raadsmededeling | op | 16 september | 2026 | betreft | een | eigen waarneming | van | de | auteur. | Alle overige | cijfers | en | uitspraken | zijn afkomstig | uit openbare | bronnen | zoals | hierboven vermeld. Eindnoten 1. | Gemeente | Roosendaal | , organisatiegegevens | Overheid.nl | ; inwoneraantal | 78. 165. 2.
| Basismonitor | Politieke | Ambtsdragers | 2024 | , ministerie | van | Binnenlandse | Zaken | en | Koninkrijksrelaties. 3. | Rechtspositiebesluit | decentrale | politieke | ambtsdragers | , vergoeding | voor | gemeenten | met | 50. 001–100. | 000 inwoners. 4. | Gemeente | Roosendaal | , collegeprogramma | en | begroting | 2026 | ; vier | grote | opgaven: | RSD40 | , Nationaal Programma | Roosendaal | , Spoorzone | , Westrand. 5. | Dagelijkse | griffiemail | gemeente | Roosendaal | , 16 september | 2026 | ; eigen | waarneming | auteur. 6. | Uitslag | gemeenteraadsverkiezingen | Roosendaal | ; zetelverdeling | kleine | fracties: | Vitaal | Liberaal | 2 , Lijst De | Regt | 2 , D66 | 2. 7. | Abdullah | Uysal | , voorzitter | Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden | ; publieke | uitspraken | in Binnenlands Bestuur | en | NVvR-publicaties. 8. | Gert-Jan | Boogaard | , hoogleraar | lokaal | bestuur | , Universiteit | Leiden | ; uitspraken | in vakpublicaties | over | lokaal bestuur. 9. | Raad | voor | het | Openbaar | Bestuur | , advies | over | regionale | samenwerking | en | democratische | legitimatie. 10. | Raad | voor | het | Openbaar | Bestuur | , kernrapport | over | het | raadslidmaatschap | en | lokale | democratie. 11.
| BDO | Accountants | & Adviseurs | , reflectienota | bij de begroting | 2026 | gemeente | Roosendaal | ; waarschuwing schuldpositie | , reserves | en | structureel | tekort | 2028. 12. | Gemeente | Roosendaal | , Begroting | 2026 | ; positief | saldo | 97. 000 | euro | , totale | omvang | circa | 3206 , miljoen | euro. 13. | Gemeente | Roosendaal | , overzicht | raadsmededelingen | 2024 | ; 100 | mededelingen | , bestandsgroottes | tot bijna 40MB | (mededeling | 80) en | 37MB | (mededeling | 77). 14. | Gemeente | Roosendaal | , motielijst | begroting | 2026 | ; moties | per | fractie: | VLP | 2 , GroenLinks | 2 , PvdA | 1 , D66 | 1 , Burger | Belangen | Roosendaal | 4 , Forum | voor | Democratie | 2 , Lijst de | Regt | 3. 15. | Gemeente | Roosendaal | , verordening | burgerraadsleden | ; vergoeding | 11231 , | euro | per | commissievergadering (2023). 16. | Nederlandse | Vereniging | voor | Raadsleden | , enquête | 2025 | ; meer | dan | een | derde | noemt | werkdruk | en tijdsbelasting | als reden | om | te stoppen. 6