1609592-E-VNG-Nieuwe Model Winkeltijdenverordening 2025.pdf

Aan de leden

Datum

12 december 2025 Ons kenmerk

U202500801 Lbr. 25/064 Telefoon

070-373 83 93 Bijlage(n)

2

Onderwerp

Nieuwe Model Winkeltijdenverordening 2025

Geachte leden van college en gemeenteraad, Aanleiding en inleiding De VNG startte in 2021 het project Duidelijke Overheidscommunicatie. Het projectdoel is dat gemeenten duidelijkere taal gebruiken. Binnen dit project heeft de VNG al 47 modelbrieven herschreven. Een ander onderdeel is het herschrijven van Model Verordeningen in duidelijke taal zodat iedereen ze kan begrijpen. Bij de keuze voor welke Model Verordeningen we herschrijven, gebruikt de VNG de volgende criteria: ^ Het gaat om Model Verordeningen die direct invloed hebben op inwoners. ^ Het mag niet gaan om Model Verordeningen die politiek gevoelig zijn. ^ Het mag niet gaan om Model Verordeningen die al kortgeleden zijn aangepast door andere wetten, zoals de Algemene wet bestuursrecht of de Omgevingswet. Op basis hiervan hebben we ervoor gekozen om de Model Winkeltijdenverordening te herschrijven. Eerder herschreven we al de Model Verordening straatnamen en huisnummers, de Model Parkeerverordening en de Model Verordening rechtspositie raads- en commissieleden. Op basis van onze ervaringen hebben we tot slot een handreiking (pdf, 2 MB) gemaakt voor gemeenten. Hierin staan tips en voorbeelden voor het schrijven van verordeningen in duidelijke taal. Herschreven Model Winkeltijdenverordening 2025 Hierbij ontvangt u de nieuwe Model Winkeltijdenverordening 2025.

U krijgt daarbij een toelichting en een implementatiehandleiding. De inhoud van de Model Verordening is hetzelfde als in het eerdere model uit 2013. Alleen het taalgebruik is aangepast.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

g.

Evaluatie Winkeltijdenwet Het Ministerie van Economische Zaken heeft overigens een evaluatie van de Winkeltijdenwet aangekondigd. De verwachting is dat die evaluatie in 2026 plaats zal vinden en dat dan ook bij gemeenten navraag zal worden gedaan over de ervaringen met de Winkeltijdenwet. De evaluatie zou vervolgens ook tot een wetswijziging kunnen leiden. Als dat zo is, dan zal de VNG nagaan of het ook nodig is de Model Winkeltijdenverordening aan te passen. Bijlagen 1. Model Winkeltijdenverordening 2025 met toelichting 2. Implementatiehandleiding Model Winkeltijdenverordening 2025 Informatie De VNG-Model Verordeningen met toelichting staan in de Kennisbank Decentrale Regelgeving (www.decentraleregelgeving.nl). De Model Verordeningen zonder toelichting vindt u in Modellen Decentrale Regelgeving (https://puc.overheid.nl/mdr/). Heeft u vragen over de inhoud van deze brief of over deze Model Verordening? Neem dan contact op met het Klantcontactcentrum van de VNG via telefoon (070-373 8393) of e-mail (info@vng.nl). Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

dr. mr. L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/2

Model Winkeltijdenverordening 2025 (nieuw model, december 2025)

[Deze verordening regelt de afwijkingen in de gemeente [naam gemeente] van de openingstijden van de Winkeltijdenwet. Het gaat om de gemeentelijke uitzonderingen op de landelijke regels dat winkels niet op zon- en feestdagen open mogen zijn, en op werkdagen niet tussen 22:00 en 06:00. Deze uitzonderingen kunnen bijvoorbeeld gelden voor bepaalde gebieden, branches, winkels, evenementen en tijden. Het doel is om een balans te vinden tussen de behoeften van ondernemers en inwoners en de leefbaarheid binnen de gemeente.]

Leeswijzer modelbepalingen - […] of [iets] = door gemeente in te vullen, zie bijvoorbeeld artikel 2, eerste lid. - [iets OF iets] = door gemeente te kiezen, zie bijvoorbeeld de twee varianten voor artikel 2. - [iets] = facultatief, zie bijvoorbeeld artikel 5. - [(iets)] = een voorbeeld ter illustratie voor gemeente, zie bijvoorbeeld artikel 6, eerste lid. Combinaties zijn ook mogelijk. Nadere uitleg is opgenomen in de implementatiehandleiding. De raad van de gemeente [naam gemeente]; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van [datum en nummer]; gelet op artikel 3 van de Winkeltijdenwet; gezien het advies van de [naam commissie]; besluit vast te stellen de volgende:

Winkeltijdenverordening [naam gemeente [jaartal]] Artikel 1. Definities In deze verordening en de daarop gebaseerde besluiten wordt verstaan onder: - college: het college van burgemeester en wethouders van de [naam gemeente]; - feestdagen: dagen, bedoeld in artikel 2, eerste lid, onder b, van de Winkeltijdenwet; - werkdagen: maandag tot en met zaterdag; - winkel: winkel, bedoeld in artikel 1 van de Winkeltijdenwet. [Artikel 2. Algemene vrijstellingen Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, ook open zijn op [werkdagen tussen (tijd tussen 22.00 uur en 6.00 uur noemen) EN/OF zondagen op (tijden noemen) EN/OF feestdagen op (tijden noemen)].] [2. Bij deze vrijstelling [geldt de beperking dat OF gelden de beperkingen dat]: (a…..

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl

b…..).] [3. Bij deze vrijstelling [geldt het voorschrift dat OF gelden de voorschriften dat]: (a….. b…..).] OF [Artikel 2. Algemene vrijstelling werkdagen [1.] Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, ook open zijn op werkdagen tussen [(tijd tussen 22.00 uur en 6.00 uur noemen)].] [2. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende gebieden: (a….. b…..).] [3. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende branches of categorieën: (a….. b…..).] [4. Het eerste lid geldt alleen voor [de volgende perioden OF het volgende maximale aantal dagen OF de volgende evenementen]: (a….. b…..).] [5. Bij deze vrijstelling [geldt de beperking dat OF gelden de beperkingen dat]: (a….. b…..).] [6. Bij deze vrijstelling [geldt het voorschrift dat OF gelden de voorschriften dat]: (a….. b…..).] EN/OF [Artikel 3. Algemene vrijstelling zondagen [1.] Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, ook open zijn op zondagen tussen [(tijden noemen).] [2. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende gebieden: (a….. b…..).] [3. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende branches of categorieën: (a….. b…..).] [4. Het eerste lid geldt alleen voor [de volgende perioden OF het volgende maximale aantal dagen OF de volgende evenementen]: (a….. b…..).] [5.

Bij deze vrijstelling [geldt de beperking dat OF gelden de beperkingen dat ] (a….. b…..).] [6. Bij deze vrijstelling [geldt het voorschrift dat OF gelden de voorschriften dat ] (a….. b…..).] EN/OF

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 2 van 7

[Artikel 4. Algemene vrijstelling feestdagen [1.] Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet ook open zijn op feestdagen tussen (tijden noemen).] [2. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende gebieden: (a….. b…..).] [3. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende branches of categorieën: (a….. b…..).] [4. Het eerste lid geldt alleen voor [de volgende perioden OF het volgende maximale aantal dagen OF de volgende evenementen]: (a….. b…..).] [5. Bij deze vrijstelling [geldt de beperking dat OF gelden de beperkingen] dat: (a….. b…..).] [6. Bij deze vrijstelling [geldt het voorschrift dat OF gelden de voorschriften] dat: (a….. b…..).] Artikel 5. Individuele ontheffingen 1. Het college kan een eigenaar of beheerder van een winkel op aanvraag ontheffing verlenen van het verbod in de Winkeltijdenwet om op [werkdagen tussen (tijd tussen 22.00 uur en 6.00 uur noemen) EN/OF zondagen tussen (tijden noemen) EN/OF feestdagen tussen (tijden noemen)] open te zijn. [2. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende gebieden: (a….. b…..).] [3. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende branches of categorieën: (a….. b…..).] [4. Het eerste lid geldt alleen voor [de volgende perioden OF het volgende maximale aantal dagen OF de volgende evenementen]: (a…..

b…..).] [5.] Het college kan de ontheffing weigeren als de woon- en leefsituatie of de openbare orde in de omgeving van de winkel daardoor ontoelaatbaar nadelig wordt beïnvloed. Artikel 6. Maximum aantal [en beperkingen en voorschriften individuele ontheffingen] [1.] Het college kan voor het aantal ontheffingen een maximum vaststellen. Daarbij bepaalt het college wat de duur van een ontheffing is en hoe het de ontheffingen eerlijk en transparant verdeelt. [2. Aan de ontheffing wordt de beperking verbonden dat [(bijvoorbeeld beperking naar tijdsruimte of waren die een winkelier mag verkopen)].] [3. Het college kan aan de ontheffing beperkingen stellen of daar voorschriften aan verbinden om nadelige gevolgen voor de woon- en leefsituatie of de openbare orde in de omgeving van de winkel tegen te gaan.] Artikel 7. Toezicht en handhaving De door het college aangewezen toezichthouders zijn belast met het toezicht op de naleving van de regels, ontheffingen, beperkingen en voorschriften die bij of krachtens deze verordening gelden.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 3 van 7

Artikel 8. Overgang van oud naar nieuw 1. De [citeertitel oude verordening] wordt per datum van inwerkingtreding van deze verordening ingetrokken. 2. Besluiten die op grond van de [citeertitel oude verordening] zijn genomen, gelden als besluiten genomen op grond van deze verordening en blijven gelden tot zij worden veranderd of ingetrokken. Artikel 9. Ingangsdatum en de naam van deze verordening 1. Deze verordening treedt in werking op [datum]. 2. Deze verordening wordt genoemd: Winkeltijdenverordening [naam gemeente [jaartal].] Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van [datum vergadering]. De voorzitter, De griffier,

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 4 van 7

TOELICHTING Algemeen Inleiding De Winkeltijdenwet geeft landelijke openingstijden voor winkels en biedt gemeenten daarbij de mogelijkheid om in een winkeltijdenverordening ruimere openingstijden vast te stellen. Met deze winkeltijdenverordening maakt de gemeenteraad (hierna: raad) van die mogelijkheid gebruik. Doel verordening Het doel van deze verordening is om enerzijds flexibiliteit te bieden aan winkeliers om op bepaalde tijden open te zijn, afhankelijk van lokale omstandigheden. Anderzijds is ook het doel om recht te doen aan de leefbaarheid, door overlast in woonwijken te beperken en rekening te houden met rustdagen. Verder is voor deze verordening ook een optimale marktwerking van belang. Eerlijke concurrentie tussen winkels moet zo min mogelijk worden verstoord en de regels moeten het economische klimaat ook zo min mogelijk verstoren. Tot slot moeten de regels duidelijk zijn, zodat inwoners en ondernemers weten waar zij aan toe zijn. Wettelijk kader verordening In de Winkeltijdenwet staat dat winkels niet open mogen zijn op werkdagen tussen 22:00 uur en 06:00 uur en op zon- en feestdagen. Het Vrijstellingenbesluit Winkeltijdenwet bevat hierop echter een aantal uitzonderingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om winkels in ziekenhuizen of benzinestations, op stations en vliegvelden en in wegrestaurants. Gemeenten kunnen niet van de regels van dit besluit afwijken.

Gemeenten kunnen wel kiezen voor ruimere openingstijden dan die van de Winkeltijdenwet. Daarbij is het aan gemeenten om te bepalen welke ruimte zij willen bieden. Zo zijn er algemene en individuele uitzonderingen mogelijk. Verder kan een gemeente zowel voor een verruiming van de openingstijden op werkdagen als de opening op zon- en feestdagen kiezen. Tenslotte zijn er mogelijkheden om de gemeentelijke regels alleen voor bepaalde gebieden, branches, categorieën, perioden of evenementen te laten gelden. [In dit geval staat in de verordening dat voor alle winkels een algemene uitzondering (vrijstelling) op de Winkeltijdenwet geldt. Dit betekent dat alle winkels op [werkdagen tussen (tijd tussen 22.00 uur en 6.00 uur noemen) EN/OF zondagen (tijden noemen) EN/OF feestdagen (tijden noemen)] open mogen zijn. OF In dit geval staat in de verordening een algemene uitzondering (vrijstelling) op de in de Winkeltijdenwet genoemde openingstijden op werkdagen. Dit betekent dat er voor winkels mogelijkheden zijn om op [werkdagen tussen (tijd tussen 22.00 uur en 6.00 uur noemen)] open te zijn.] [Dit geldt alleen voor de winkels die (invullen voor welke gebieden EN/OF branches of categorieën EN/OF perioden, dagen of evenementen dit geldt.) EN/OF In de verordening is een algemene uitzondering (vrijstelling) opgenomen voor [zondagen EN/OF feestdagen].

Dit betekent dat er voor winkels mogelijkheden zijn om op [zondagen EN/OF feestdagen]

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 5 van 7

open te zijn. [Dit geldt alleen voor de winkels die (invullen voor welke gebieden EN/OF branches of categorieën EN/OF perioden, dagen of evenementen dit geldt.)] [Zo is het mogelijk een goede balans te vinden tussen de behoeften van inwoners, ondernemers en bezoekers, en tegelijk de leefbaarheid en rust te beschermen.] Artikelsgewijs Artikel 1. Definities In artikel 1 zijn de belangrijkste begrippen gedefinieerd. Artikel 1 van de Winkeltijdenwet geeft een definitie van het begrip ‘winkel’. Dat is een voor het publiek toegankelijke besloten ruimte, waarin goederen aan particulieren plegen te worden verkocht. Ook al bedraagt de verkoop in dergelijke winkels slechts 1% van de omzet, dan nog is er sprake van een winkel. Daarbij is van belang dat als in bedrijven zoals kappers en zonnebankstudio’s verkoop van aanverwante producten plaatsvindt, zoals shampoos, borstels of zonnebrandolie, deze bedrijven ook winkels zijn. Bij ‘plegen te worden verkocht’ gaat het om het feitelijk handelen. Bij het vaststellen of er sprake is van een winkel is het dus van belang wat de feitelijke activiteiten binnen het bedrijf zijn. Een kapperszaak of zonnebankstudio blijft dus onder de werking van de Winkeltijdenwet en de Winkeltijdenverordening vallen. Ook als zij de shampoos, borstels of zonnebrandolie ’s avonds niet meer aanbieden.

Voor deze definitie is van belang dat de Winkeltijdenwet niet alleen van toepassing is op winkels. Op grond van het tweede lid van artikel 2 van de Winkeltijdenwet is het op de genoemde dagen en tijden ook verboden om in de uitoefening van een bedrijf, anders dan in een winkel, goederen te koop aan te bieden of te verkopen aan en in rechtstreekse aanraking met particulieren. Daarmee vallen ook andere vormen van handel met particulieren onder het regime van de Winkeltijdenwet. Het gaat dan vooral om ambulante handel, dus markten, straathandel, standplaatsen en handel op het water. Door de zinsnede ‘in rechtstreekse aanraking met particulieren’, vallen verkoopmethoden zoals postorderverkoop, telefonische verkoop en telewinkelen, maar ook bijvoorbeeld darkstores of bezorgwinkels, niet onder de wet en de verordening. Bovendien heeft het verbod geen betrekking op het afleveren van goederen aan particulieren. [Artikel 2 tot en met 4: algemene vrijstellingen In de verordening is gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een vrijstelling te verlenen. Bij een vrijstelling gaat het om een algemene uitzondering.

Dat betekent dat het een uitzondering is die op voorhand is gegeven en geldt voor alle gevallen die er onder zullen vallen.] [De keuze voor de vrijstelling in artikel 2 is OF De keuzes voor de vrijstellingen in de artikelen 2 tot en met 4 zijn] gemaakt binnen het kader en de doelstellingen van de Winkeltijdenwet. Verder is rekening gehouden met de leefbaarheid, de omgeving, de veiligheid, de openbare orde en de rust. Overigens kan de raad op grond van de Winkeltijdenwet aan de vrijstellingen ook beperkingen en voorschriften verbinden om nadelige gevolgen van de vrijstelling tegen te gaan. Het gaat dan om gevolgen voor de woon- en leefsituatie of de openbare orde in de omgeving van de winkel. Artikelen 5 en 6: individuele ontheffingen

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 6 van 7

In de artikelen 5 en 6 zijn de ontheffingen geregeld. Dit zijn de uitzonderingen op de Winkeltijdenwet voor individuele gevallen. Het gaat dan om uitzonderingen voor specifieke [winkels EN/OF tijden EN/OF activiteiten EN/OF gelegenheden]. De raad bepaalt in welke gevallen het college de ontheffing kan verlenen. Het college beslist vervolgens of de ontheffing ook daadwerkelijk wordt verleend. Het college kan daarvoor beleidsregels maken. In het eerste lid van artikel 6 staat verder dat het college een maximum aan het aantal ontheffingen kan stellen. Omdat de ontheffing dan een schaars recht wordt, is ook geregeld dat het college daarbij de maximale duur van ontheffingen bepaalt en regelt hoe het college de ontheffingen eerlijk en transparant verdeelt. In het tweede en het derde lid wordt de mogelijkheid van het stellen van beperkingen en voorschriften uitgewerkt. Artikel 7. Toezicht en handhaving De naleving van deze verordening wordt gecontroleerd door toezichthouders, die het college aanwijst. Artikel 8. Overgang van oud naar nieuw Oude besluiten blijven geldig totdat het college deze besluiten aanpast of intrekt. Aanvragen die zijn ingediend voordat deze verordening in werking treedt, en waarop het college op het moment van het van kracht worden van de nieuwe regels nog niet heeft beslist, handelt het college af volgens de nieuwe regels (onmiddellijke werking).

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Pagina 7 van 7

Implementatiehandleiding model Winkeltijdenverordening 2025 (nieuw model, december 2025) Inleiding De VNG startte in 2021 het project Duidelijke Overheidscommunicatie. Het projectdoel is dat gemeenten duidelijkere taal gebruiken. Binnen dit project heeft de VNG al 47 modelbrieven herschreven. Een ander onderdeel is het herschrijven van modelverordeningen in duidelijke taal zodat iedereen het kan begrijpen. Bij de keuze voor welke verordeningen we herschrijven, gebruikt de VNG de volgende criteria:  Het gaat om verordeningen die direct invloed hebben op inwoners.  Het mag niet gaan om verordeningen die politiek gevoelig zijn.  Het mag niet gaan om verordeningen die al kortgeleden zijn aangepast door andere wetten, zoals de Algemene wet bestuursrecht of de Omgevingswet. Op basis hiervan hebben we gekozen om de Model Winkeltijdenverordening te herschrijven. Eerder herschreven we al de Model Verordening straatnamen en huisnummers en de Model Parkeerverordening. Daarbij wordt op dit moment de Model Verordening rechtspositie raads- en commissieleden herschreven. Op basis van onze ervaringen hebben we tot slot een handreiking gemaakt voor gemeenten. Hierin staan tips en voorbeelden voor het schrijven van verordeningen in duidelijke taal.

Inhoud implementatiehandleiding Deze handleiding licht het nieuwe model voor de Winkeltijdenverordening toe, op de onderdelen waarover gemeenten keuzes moeten maken. De handleiding richt zich dus specifiek op degenen die de gemeentelijke keuzes begeleiden en de verordening en de toelichting opstellen. Daarbij moet de handleiding uiteraard worden gelezen in nauwe samenhang met de modelverordening en de modeltoelichting. Vooraf: wettelijk kader en onderbouwing keuzes Voor de keuzes die in de Model Winkeltijdenverordening te maken zijn, is van belang dat in de Winkeltijdenwet een aantal verboden opgenomen is. Zo moeten winkels op werkdagen vóór 6.00 en na 22.00 uur, op zondagen en op bepaalde feestdagen gesloten zijn. Het Winkeltijdenbesluit geeft voor enkele categorieën van winkels een vrijstelling, maar gemeenten zijn vrij om in aanvulling hierop ook voor andere winkels ruimere openingstijden toe te staan. Het beperken van de openingstijden is niet toegestaan. Als een gemeente de openingstijden in de Winkeltijdenwet wil verruimen, dan moet de gemeenteraad daarvoor een verordening vaststellen. In die verordening kan de gemeenteraad zowel algemene als individuele uitzonderingen mogelijk maken. Bij de algemene uitzonderingen gaat het om vrijstellingen die voor alle winkels gelden die onder de regels voor de vrijstelling vallen.

Bij de individuele uitzonderingen, de ontheffingen, gaat het om uitzonderingen in specifieke gevallen. Bij het toestaan van ruimere openingstijden moet de gemeenteraad vanzelfsprekend wel rekening houden met de belangen van inwoners, ondernemers en bezoekers. Toelichting keuzes per artikel Inleidende tekst Bij het opstellen van de modelverordening is gebleken dat er behoefte is aan een korte tekst die duidelijk maakt waar de verordening over gaat en waarvoor deze dient. Dit vergroot de begrijpelijkheid en toegankelijkheid. Daarom is daarvoor een facultatieve tekst opgenomen onder de titel van de verordening. Artikel 1. Definities Vereniging van Nederlandse Gemeenten Pagina 1 van 5

Winkel Als gemeenten de mogelijkheden voor vrijstellingen of ontheffingen willen uitbreiden naar ambulante handel of bepaalde vormen daarvan, of de mogelijkheden voor vrijstellingen of ontheffingen juist tot ambulante handel willen beperken, moeten zij de artikelen in de verordening daarop aanpassen. Bij het besluiten over regels voor vrijstellingen en ontheffingen is het in elk geval belangrijk om goed het verschil tussen het eerste en het tweede lid van artikel 2 van de Winkeltijdenwet in de gaten te houden. De model Winkeltijdenverordening van de VNG bevat alleen regels over winkels in de zin van de Winkeltijdenwet. Het gaat dan om voor het publiek toegankelijke besloten ruimten, waarin goederen aan particulieren plegen te worden verkocht van het eerste lid, en de detailhandel zoals bedoeld in het tweede lid van artikel 2 Winkeltijdenwet. Regels voor overige detailhandel zijn te vinden in bijvoorbeeld de VNG modelAPV en model Marktverordening. Deze modellen zijn te raadplegen via de Kennisbank Decentrale Regelgeving. Zo is een (al dan niet op zondag gehouden) braderie een evenement, waarvoor een evenementenvergunning als bedoeld in de APV vereist is. Feestdagen In artikel 2, eerste lid van de Winkeltijdenwet is bepaald op welke dagen en tijden winkels gesloten moeten zijn.

Naast zondagen betreft dit Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag na 19.00 uur, tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, tweede Pinksterdag, 24 december na 19.00, eerste en tweede Kerstdag en 4 mei na 19.00 uur. Feestdagen zoals Koningsdag en 5 mei vallen niet onder de verplichte winkelsluiting. Mocht Koningsdag op een zondag vallen, dan wordt Koningsdag op de zaterdag daarvoor gevierd. Het is aan de winkeliers zelf om te bepalen of ze op deze feestdagen open willen zijn. Artikel 2 tot en met 4: algemene vrijstellingen Omdat gemeenten volledig vrij zijn in het vorm geven van de Winkeltijdenverordening is het denkbaar dat de gemeenteraad kiest voor een verordening met alleen een vrijstellingsregeling, alleen een ontheffingsregeling of een verordening met beide regelingen. Omdat de meeste gemeenten in elk geval in een ontheffingsregeling voorzien, is in het model alleen de vrijstellingsregeling als keuzemogelijkheid (facultatief) opgenomen. Bij het bepalen van de regels van de vrijstellingsregeling zijn er op hoofdlijnen twee varianten: 1. In de eerste plaats is een vrijstelling mogelijk die voor alle winkels geldt. In dat geval moet een gemeente bij artikel 2 voor de eerste variant kiezen en in dat artikel aangegeven of de vrijstelling voor werkdagen, zondagen of feestdagen geldt. En dan bovendien de tijden nog invullen en eventueel aangeven welke beperkingen of voorschriften er gelden.

Dus bijvoorbeeld: 1. Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, ook open zijn op werkdagen tussen 22.00 en 24.00 uur, op zon- en feestdagen tussen 12.00 en 18.00 uur en op Koningsdag van 10.00 tot 20.00 uur. 2. Bij deze vrijstelling gelden de beperkingen dat: a. winkels op 4 mei vanaf 19.00 uur gesloten moeten zijn; b. er na 23.00 uur geen alcoholhoudende drank mag worden verkocht. 3. Bij deze vrijstelling gelden de voorschriften dat: a. bevoorrading op werkdagen na 22.00 uur niet toegestaan is; b. buitenreclame op zon- en feestdagen niet toegestaan is.

2. In de tweede plaats is een vrijstelling per verbod uit de Winkeltijdenwet mogelijk. In dat geval moet een gemeente voor de tweede variant van artikel 2, artikel 3 of artikel 4 kiezen en per artikel aangeven voor welke gevallen de vrijstelling geldt. Daarbij kan een gemeente onderscheid maken naar winkels per

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Pagina 2 van 5

gebied, per branche of categorie, maar ook naar bepaalde perioden, dagen of evenementen. Ook dan moet de gemeente overigens nog wel de tijden invullen. Bij een onderscheid per gebied kan het bijvoorbeeld gaan om het noemen van bepaalde wijken of gebieden, maar ook om bijvoorbeeld winkelcentra of recreatieparken. Dus bijvoorbeeld: 2. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende gebieden: a. het centrumgebied zoals aangegeven op de kaart in de bijlage; b. de winkelcentra Koopmeent, Oostplein en Vaartwijk. Bij het onderscheid per branche of categorie valt bijvoorbeeld te denken aan avondwinkels, supermarkten, bakkerijen of winkels met bepaalde artikelen voor sport of hobby. Dus bijvoorbeeld: 3. Het eerste lid geldt alleen voor winkels in de volgende branches of categorieën: a. supermarkten; b. bouwmarkten; c. tuincentra. Bij de perioden, dagen of evenementen is het mogelijk de data rond kerst te noemen, maar ook bijvoorbeeld Bevrijdingsdag, koningsnacht of bepaalde lokale feestdagen en evenementen zoals braderieën en kermissen. Dus bijvoorbeeld: 4. Het eerste lid geldt alleen voor de volgende evenementen: a. koningsdag; b. jaarlijkse paardenmarkt; c. jaarlijks proeffestijn.

Ook kunnen gemeenten winkeliers hierin zelf een keuze laten maken en bijvoorbeeld regelen dat winkels gedurende maximaal tien zondagen per jaar open mogen zijn of dat zij gedurende maximaal drie weken per jaar ruimere openingstijden op werkdagen mogen hanteren. Dus bijvoorbeeld: 1. Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, op maximaal tien door de winkelier te bepalen zondagen per kalenderjaar open zijn tussen 12.00 en 18.00 uur. 2. Winkels mogen, in aanvulling op de openingstijden in de Winkeltijdenwet, tijdens maximaal drie door de winkelier te bepalen weken per kalenderjaar ook open zijn op werkdagen tussen 22.00 en 24.00 uur. Bij het vastleggen van een vrijstelling hoeft een gemeente alleen de beperkingen op te nemen. Als er bijvoorbeeld geen beperking naar gebied is (en de vrijstelling dus voor heel de gemeente geldt), hoeft de gemeente het werkingsgebied van de vrijstelling niet uit te schrijven. Overigens biedt de Winkeltijdenwet ook de mogelijkheid om een vrijstelling onder beperkingen te verlenen of en er voorschriften aan te verbinden. Deze beperkingen en voorschriften moeten vanzelfsprekend wel binnen het kader en de doelstellingen van de Winkeltijdenwet blijven. Te denken is bijvoorbeeld aan beperkingen en voorschriften die de omgeving, de veiligheid, de openbare orde en de rust beschermen.

Het gaat bij de beperkingen bijvoorbeeld om de openingstijden van de winkels of het aangeboden assortiment (zoals een verbod op de verkoop van alcohol). Bij de voorschriften kan het bijvoorbeeld gaan om regels over de bevoorrading, het opruimen van afval of het maken van reclame.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Pagina 3 van 5

Dus bijvoorbeeld: 2. Bij deze vrijstelling gelden de beperkingen dat: a. winkels op 4 mei vanaf 19.00 uur gesloten moeten zijn; b. er in het horecaconcentratiegebied na 23.00 uur geen alcoholhoudende drank mag worden verkocht; c. er geen gelegenheid tot het nuttigen van drank of etenswaren ter plaatse mag worden gegeven. 3. Bij deze vrijstelling gelden de voorschriften dat: a. bevoorrading op werkdagen na 22.00 uur niet toegestaan is; b. buitenreclame op zon- en feestdagen niet toegestaan is; c. er tijdens de verlengde openstelling geen bezorging vanuit de winkel mag plaatsvinden. NB: Als de keuzemogelijkheden zijn ingevuld, moet de artikelnummering nog wel kloppen. Delegatie Een eerdere versie van de Winkeltijdenwet bevatte een grondslag om de vrijstellingsbevoegdheid aan het college te delegeren. In 2013 is de wet gewijzigd en is deze grondslag uit de wet gehaald. Sindsdien is het advies om deze bevoegdheid niet aan het college toe te kennen. Dit ondanks de algemene delegatiegrondslag in artikel 156 van de Gemeentewet. Zie hierover ook de annotatie bij: CBb van 2 februari 2015, (ECLI:NL:CBB:2015:453), Gst. 2016/55 m.n. Adriaanse.

Artikel 5 en 6: individuele ontheffingen Voor het geval een wens van een ondernemer voor verruimde openingstijden buiten de regels van de Winkeltijdenwet én buiten de mogelijkheden van vastgestelde algemene uitzonderingen (vrijstellingen) valt, geven deze artikelen het college de mogelijkheid om ontheffingen te verlenen. Een ontheffing is bedoeld voor specifieke en meer individuele gevallen. Tegen die achtergrond moet een gemeente in artikel 5, eerste lid invullen waarvoor een winkelier de ontheffing kan aanvragen en of het dus om een ontheffing voor werkdagen, zondagen of feestdagen gaat. Bovendien moet een gemeente invullen wat de maximale tijdsblokken voor een ontheffing kunnen zijn. Dus bijvoorbeeld: 1. Het college kan een eigenaar of beheerder van een winkel op aanvraag ontheffing verlenen van het verbod in de Winkeltijdenwet om op werkdagen tussen 22.00 en 24.00 uur, op zondagen tussen 12.00 en 20.00 uur en op feestdagen tussen 12.00 en 18.00 uur open te zijn. Het facultatieve tweede lid van artikel 5 biedt de mogelijkheid om de ontheffingsbevoegdheid te beperken. Bijvoorbeeld door deze tot winkels in een bepaald gebied of in een bepaalde branche of categorie te beperken. Ook is een beperking tot bepaalde perioden, dagen of evenementen mogelijk.

In dit kader wordt verwezen naar de opmerkingen over gebieden, branches, categorieën, perioden, dagen en evenementen bij de bepalingen over vrijstellingen en ook naar de voorbeelden die daar zijn genoemd Tot slot kan een ontheffing ook tot hele specifieke gevallen worden beperkt. Dus bijvoorbeeld: 1. Het college kan een eigenaar of beheerder van een winkel die levensmiddelen verkoopt op aanvraag ontheffing verlenen van het verbod in de Winkeltijdenwet om tijdens de ramadan vanaf twee uur voor zonsopgang en twee uur voor zonsondergang open te zijn. In de toelichting op deze bepalingen is gemeld dat er bij een ontheffing eventueel sprake kan zijn van een schaars recht. Voor een schaars recht geldt dat een gemeente dat altijd alleen voor bepaalde tijd kan verlenen. Verder moet een gemeente schaarse rechten eerlijk verdelen en moet helder zijn hoe die verdeling plaatsvindt. In de Model Winkeltijdenverordening wordt het aan het college gelaten om hiervoor regels vast te stellen. Het college moet die regels wel goed kunnen onderbouwen. Vereniging van Nederlandse Gemeenten Pagina 4 van 5

Overigens kan het college ook aan een ontheffing beperkingen en voorschriften verbinden. In dit kader wordt verwezen naar de opmerkingen over beperkingen en voorschriften bij een vrijstelling. Artikel 7. Toezicht en handhaving Aanvullend op de modelverordening en modeltoelichting wordt opgemerkt dat er bij de implementatie aandacht moet zijn voor de handhaving en het toezicht. Wanneer winkels open mogen of dicht moeten zijn, is in beginsel geregeld in de Winkeltijdenwet. Als een winkel open is buiten de tijden van de Winkeltijdenwet én daarvoor geen gemeentelijke vrijstelling of ontheffing geldt, is dat een overtreding van de Winkeltijdenwet. Dan kan op basis daarvan handhavend worden opgetreden. Overtredingen van de landelijke Winkeltijdenwet, maar ook de daarop gebaseerde regels in de gemeentelijke Winkeltijdenverordening, zijn economische delicten op grond van de Wet op de Economische Delicten (hierna: WED). Deze economische delicten zijn in de WED aangemerkt als overtredingen (zie artikel 2, vierde lid, van de WED). Deze overtredingen worden bestraft met hechtenis van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de vierde categorie (€ 19.000). Toezicht wordt gehouden door de politie en door gemeentelijke toezichthouders. Voor de gemeentelijke toezichthouders geldt dat die dan wel over een aanwijzing moeten beschikken die ook geldt voor de Winkeltijdenwet.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Pagina 5 van 5