05d - Beethovenlaan 7_vastgesteld_1_toelichting_Bijlage 9 Ecologische quickscan Flora en Fauna.pdf

QUICK SCAN BESCHERMDE PLANTEN- EN DIERSOORTEN UITBREIDING SUPERMARKT VAN BEETHOVENLAAN TE ROOSENDAAL

Eindrapport

QUICK SCAN BESCHERMDE PLANTEN- EN DIERSOORTEN UITBREIDING SUPERMARKT VAN BEETHOVENLAAN TE ROOSENDAAL

rapportnr. 2018.3104 september 2019 In opdracht van: Rho adviseurs voor leefruimte Postbus 150 3000 AD ROTTERDAM Adviesbureau Mertens B.V. Bureau voor natuur, ruimtelijke ordening en ecotoxicologie Bezoekadres: Dr. Willem Dreeslaan 1 te Bennekom Postadres: Postbus 367, 6700 AJ te Wageningen

T: 0317-428694 M: 06-29458456 E: info@adviesbureau-mertens.nl I: www.adviesbureau-mertens.nl

© Adviesbureau Mertens BV, Wageningen, 2018. Deze rapportage mag zonder schriftelijke toestemming vrij worden vermenigvuldigd. De verzamelde data zijn alleen te gebruiken voor het hier geschetste onderzoek en mogen niet voor andere doeleinden worden gebruikt.

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

INHOUDSOPGAVE

1. INLEIDING ....................................................................................................................................................... 2 1.1 INLEIDING................................................................................................................................................. 2 1.2 HET PLANGEBIED EN DE PLANNEN ............................................................................................................. 2 1.3 DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK ........................................................................................................ 6 1.4 OPBOUW RAPPORT................................................................................................................................... 6

2. BESCHERMDE PLANTEN- EN DIERSOORTEN ........................................................................................... 7 2.1 WET NATUURBESCHERMING ..................................................................................................................... 7 2.2 RODE LIJST .............................................................................................................................................. 7

3. METHODE ....................................................................................................................................................... 9

4. RESULTAAT INVENTARISATIE EN BEOORDELING ................................................................................. 10 4.1 FLORA ................................................................................................................................................... 10 4.2 VLEERMUIZEN ........................................................................................................................................ 10 4.3 OVERIGE ZOOGDIEREN ........................................................................................................................... 11 4.4 BROEDVOGELS....................................................................................................................................... 11 4.5 AMFIBIEËN ............................................................................................................................................. 11 4.6 VISSEN .................................................................................................................................................. 11 4.7 REPTIELEN............................................................................................................................................. 12 4.8 OVERIGE................................................................................................................................................ 12

5. SAMENVATTENDE CONCLUSIE ................................................................................................................. 13

GERAADPLEEGDE LITERATUUR................................................................................................................... 14

BIJLAGEN ......................................................................................................................................................... 15 1. PLANGEBIED ........................................................................................................................................ 16 2. BEGRIPPEN........................................................................................................................................... 17

Adviesbureau Mertens

1

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

1. INLEIDING

1.1 Inleiding Er is het voornemen voor de uitbreiding van een supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal dat zal samen gaan met de sloop van de bestaande supermakt. De aanwezigheid van beschermde planten- en diersoorten vormt een te onderzoeken aspect omdat met de plannen effecten kunnen ontstaan op soorten die beschermd zijn via de Wet natuurbescherming. Op grond hiervan is aan Adviesbureau Mertens B.V. uit Wageningen gevraagd om een verkennend veldonderzoek uit te voeren naar de aanwezigheid van wettelijk beschermde soorten en indien aanwezig, aan te geven hoe hiermee dient te worden omgegaan. In dit rapport worden de resultaten van deze verkenning gepresenteerd. 1.2 Het plangebied en de plannen Het plangebied is gelegen ten noorden van de Van Beethovenlaan te Roosendaal (zie figuur 1 en bijlage 1 voor de exacte ligging en begrenzing). Dit gebied bestaat uit een de huidige supermarkt, parkeerterrein, een voormalige school en (woon)bebouwing. Het voornemen is om de bestaande supermarkt te verniewen en uit te breiden dat zal samen gaan met extra parkeervoorzieningen op en rond de supermarkt. Als gevolg hiervan wordt de voormalige school en (woon)bebouwing gesloopt en groen gerooid. Met de realisatie van de plannen wordt geen oppervlaktewater beïnvloed.

In figuur 2 wordt een beeld gegeven van het plangebied op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 en in figuur 3 wordt een beeld gegeven van de plannen.

N▲

- 24

Figuur 1. Globale ligging van het plangebied van de supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal.

Adviesbureau Mertens

2

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

Figuur 2. Foto-impressie van het plangebied van de supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal.

Adviesbureau Mertens

3

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

Vervolg figuur 2. Foto-impressie van het plangebied van de supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal. Adviesbureau Mertens

4

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

Vervolg figuur 2. Foto-impressie van het plangebied van de supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal (onderste twee foto’s; bestaande supermarkt).

Adviesbureau Mertens

5

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

Figuur 3. Impressie van de plannen van de supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal.

1.3 Doelstelling van het onderzoek De doelstelling van het onderzoek is tweeledig. Enerzijds wordt inzichtelijk gemaakt welke wettelijk beschermde natuurwaarden in het kader van de soortbescherming van planten- en diersoorten te verwachten zijn. Anderzijds worden de consequenties van deze aanwezigheid voor de planontwikkeling weergegeven. Gelet op de opdracht genoemd in de inleiding en de doelstelling, is het van belang dat de volgende vragen worden beantwoord: 1. Welke wettelijk beschermde planten- en diersoorten komen mogelijk voor ter plaatse van en in de directe omgeving van het plangebied? 2. Welke verwachte wettelijk beschermde planten- en diersoorten ondervinden nadelen van de plansituatie? 3. Hoe dient te worden omgegaan met eventuele negatieve effecten van de plansituatie op wettelijk beschermde planten- en diersoorten?

1.4 Opbouw rapport Na een korte uitleg over de soortbescherming van de Wet natuurbescherming (hoofdstuk 2) komen achtereenvolgens aan de orde: - De onderzoeksmethode (hoofdstuk 3). - Een beschrijving van de aanwezigheid van beschermde soorten (hoofdstuk 4). - Een beoordeling van de effecten op beschermde soorten (hoofdstuk 5). In bijlage 2 wordt een overzicht gegeven van de gebruikte definities en afkortingen.

Adviesbureau Mertens

6

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

2. BESCHERMDE PLANTEN- EN DIERSOORTEN

2.1 Wet natuurbescherming Per 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming van kracht geworden. Deze wet implementeert de Vogelen Habitatrichtlijn en andere verdragen in het nationaal natuurbeschermingsrecht. Het bevoegd gezag is Gedeputeerde Staten van de Provincie(s) waar een project wordt gerealiseerd. Gedeputeerde Staten kunnen deze bevoegdheid ook overdragen conform lid 7 van deze wet. Doorgaans zijn dit Omgevingsdiensten. De soortbescherming richt zich dan ook primair op de bescherming van plant- en diersoorten die genoemd zijn in deze richtlijnen. Daarnaast is een deel van de soorten van de Rode Lijst (zie paragraaf 2.2) beschermd via de Wet natuurbescherming. Voor alle in Nederland in het wild voorkomende planten- en diersoorten is de algemene zorgplicht van toepassing; handelen of nalaten die gevolgen kunnen hebben dienen achterwege gelaten te worden of er dienen maatregelen getroffen te worden om effecten te voorkomen, of zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken. Indien een plan resulteert in negatieve beïnvloeding van een soort of soorten kan ontheffing worden verleend conform artikel 3.3 van de Wet natuurbescherming voor soorten van artikel 3.1 en 3.2 (Vogelrichtlijnsoorten). Ontheffing kan worden verleend conform artikel 3.8 van de Wet natuurbescherming voor soorten van artikel 3.4 en 3.6 (Habitatrichtlijnsoorten).

De criteria voor ontheffingsverlening voor deze soorten zijn identiek aan die Vogel- en Habitatrichtlijn omdat deze richtlijnen zijn geïmplementeerd in het nationaal recht. Het nationaal recht staat het niet toe om hiervan af te wijken. De criteria zijn:  in het belang van de volksgezondheid en openbare veiligheid;  in het belang van de veiligheid van het luchtverkeer;  ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij en wateren;  ter bescherming van flora en fauna. Om in aanmerking te komen voor een ontheffing dienen mitigerende en eventueel compenserende maatregelen genomen te worden die tot gevolg hebben dat soorten niet nadelig worden beïnvloed in het voorkomen en gedurende de uitvoering van een project. Provincies kunnen voor de nationaal beschermde soorten een algemene vrijstelling verlenen. In de Provincie Noord-Brabant wordt voor een aantal soorten generieke vrijstelling verleend in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden. Het betreft o.a. aardmuis, bastaardkikker, bosmuis, bruine kikker, dwergmuis, dwergspitsmuis, egel, gewone bosspitsmuis, gewone pad, haas, huisspitsmuis, kleine watersalamander, konijn, meerkikker, ree, rosse woelmuis, veldmuis, vos en woelrat. 2.2 Rode lijst De Rode lijst met bedreigde soorten is eind 2004 gepubliceerd in de Staatscourant en voor een deel in 2009 en 2017 herzien.

Aan de op deze lijst genoemde soorten komt bescherming toe voor zover zij vallen onder het beschermingsregime van de Wet natuurbescherming. Tussen de Wet natuurbescherming en de Rode lijsten bestaat geen formele relatie. Alleen op basis van “gunstige staat van instandhouding” kunnen bij beschermde Rode lijstsoorten "zwaardere" randvoorwaarden gelden ten aanzien van mitigerende en compenserende maatregelen dan voor algemene soorten. Zo zal het bij zeer algemeen voorkomende soorten die gering afnemen in aantal (Rode lijstsoort met het criterium gevoelig) relatief eenvoudig zijn om aan te tonen dat de "gunstige staat van instandhouding" niet in het geding komt. Voor soorten met een beperkt verspreidingsbeeld en die afnemen in aantal (soorten van de Rode lijst met het criterium bedreigd of ernstig bedreigd) is een uitgebreide Adviesbureau Mertens

7

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019 effectenstudie wenselijk. Voor deze soorten geldt namelijk de zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen voldoende zorg in acht moet nemen voor alle in het wild levende dieren, inclusief hun leefomgeving en voor alle planten en hun groeiplaats. Dit artikel is derhalve ook gericht op het voorkomen van doden en verwonden van algemene soorten. Op deze manier wordt nader invulling gegeven aan de bescherming van soorten die in aantal en/of verspreiding afnemen.

Adviesbureau Mertens

8

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

3. METHODE Op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 is een bezoek gebracht aan het plangebied en de directe omgeving. Gedurende dit bezoek is dit gebied en de directe omgeving beoordeeld op het mogelijk voorkomen van beschermde planten- en diersoorten. Dit vond plaats aan de hand van aanwezige ecotopen en sporen. Er is beperkt gebruik gemaakt van bestaande verspreidingsgegevens om het (potentieel) voorkomen van beschermde soorten te bepalen omdat deze via o.a. Waarneming.nl worden beheerd voor een veel groter gebied. Overige waarnemingen worden tevens bewaard voor een groot gebied, namelijk op kilometerniveau zoals weergegeven op www.telmee.nl. en op een nog groter schaalniveau in verspreidingsatlassen.

Adviesbureau Mertens

9

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

4. RESULTAAT INVENTARISATIE EN BEOORDELING

4.1 Flora Het plangebied is volledig in cultuur gebracht en is gedeeltelijk verhard. Plaatselijk is cultuurgroen gelegen. De aanwezigheid van beschermde planten wordt derhalve uitgesloten. Gedurende het verkennend veldonderzoek op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 zijn geen beschermde plantensoorten of resten van beschermde plantensoorten vastgesteld. Op grond hiervan wordt de aanwezigheid van beschermde plantensoorten uitgesloten.

4.2 Vleermuizen Getoetst is op de verschillende functies die het plangebied kan hebben voor vleermuizen. Dit betreft plaatsen waar vleermuizen kunnen verblijven (verblijfplaatsen zoals kolonie-, paar- en winterverblijfplaatsen), vaste routen tussen verblijfplaatsen in de zomer en winter; respectievelijk vlieg- en migratierouten en plaatsen en gebieden waar vleermuizen foerageren. De aanwezigheid van verblijfplaatsen zoals kolonie- en paarplaatsen van vleermuizen kan niet worden uitgesloten. In de bebouwing zijn geschikte openingen in het dak, bij daklijsten en muren vastgesteld waarin gewone dwergvleermuizen, ruige dwergvleermuizen en laatvliegers kunnen verblijven. Negatieve effecten op verblijfplaatsen van vleermuizen bij de sloop van de kunnen derhalve niet op voorhand worden uitgesloten. De huidige supermarkt is ongeschikt als verblijfplaats voor vleermuizen. In het gebied van de huidige supermarkt zijn geheel geen geschikte openingen aangetroffen waarin vleermuizen kunnen verblijven. Het ontbreekt aan geschikte daklijsten en geschikte beluchtingsgaten om achter of in te kruipen. Gedurende het verkennend veldonderzoek zijn ook geen sporen van vleermuizen vastgesteld in het gebied van de huidige supermarkt zoals keutels en afgebeten vleugels van vlinders. In de bomen zijn geen openingen vastgesteld zoals spechtengaten waarin vleermuizen kunnen verblijven.

De bebouwing en het opgaand groen zijn onderdelen in lijnvormige landschapselementen waarop vleermuizen zich kunnen oriënteren. Bebouwing wordt gesloopt en bomen worden gerooid waardoor vleermuizen zich mogelijk minder kunnen oriënteren. Negatieve effecten op vliegroutes van vleermuizen kunnen derhalve niet op voorhand worden uitgesloten. De aanwezigheid van migratieroutes wordt uitgesloten omdat grootschalige landschapselementen zoals dijken en rivieren niet voorkomen in het plangebied of aansluiten op het plangebied. Met de realisatie van de plannen zal het gebied niet van vorm veranderen, gelet op de foerageermogelijkheden van vleermuizen. Mogelijk foerageert er gewone dwergvleermuis als gevolg van de aanwezige ecotopen. Het plangebied is nu niet van waarde als essentieel foerageergebied en in de toekomst zal deze functie niet verminderen doordat er geen essentiële zaken veranderen. Effecten op de foerageermogelijkheden van vleermuizen worden derhalve uitgesloten.

Adviesbureau Mertens

10

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

4.3 Overige zoogdieren Gelet op de aanwezige ecotopen in het plangebied en de geografische ligging (zie Broekhuizen e.a., 2016) wordt het de aanwezigheid van internationaal beschermde overige zoogdieren uitgesloten. Het voorkomen van marters zoals bunzing, wezel en hermelijn kan worden uitgesloten omdat het gebied gelegen is in het centrum van de stad, een dekkende vegetatie met veel prooidieren ontbreekt en geschikte nestelmogelijkheden afwezig zijn. Gedurende het verkennend veldonderzoek zijn er geen aanwijzingen vastgesteld van het voorkomen van de steenmarter. In Roosendaal zijn de afgelopen vijf jaar ook geen waarnemingen verricht van steenmarters (Waarneming.nl). Mogelijk komen in het plangebied, bijvoorbeeld aan de randen, bosmuis en huisspitsmuis voor. Voor deze algemeen voorkomende zoogdieren bestaat een algemene provinciale vrijstelling in de Provincie NoordBrabant. 4.4 Broedvogels Gedurende het verkennend veldonderzoek op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 zijn geschikte (potentiële) nestlocaties aangetroffen voor vogels met vaste rust- en verblijfplaatsen. Voor huismus en gierzwaluw zijn de te slopen opstallen volledig geschikt. Op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 is tevens huismus vastgesteld in de directe omgeving van het plangebied. Op grotere hoogte is gierzwaluw vliegend waargenomen.

De huidige supermarkt is ongeschikt voor vogels met vaste rust- en verblijfplaatsen. Geschikte nestlocaties voor huismus en gierzwaluw ontbreken volledig in de huidige supermarkt. In de opstallen kunnen algemene broedvogels broeden zoals spreeuw en kauw. In de bomen en het opgaand groen kunnen onder andere huismus, gaai, merel en winterkoning broeden. Gedurende het veldonderzoek op maandag 9 juli 2018 en dinsdag 24 september 2019 zijn merel, houtduif, gaai en spreeuw vastgesteld. In verband met de aanwezigheid van algemene broedvogels is het noodzakelijk om de werkzaamheden buiten het broedseizoen te starten of op een manier te werken dat de vogels niet tot broeden komen (vogelverschrikkers gebruiken). Op deze manier kan worden voorkomen dat verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming worden overtreden. 4.5 Amfibieën Gelet op de aanwezige ecotopen van het plangebied en de geografische ligging (zie Ravon.nl, Creemers & Delft, 2009) wordt de aanwezigheid van internationaal beschermde amfibieën uitgesloten (zie Ravon.nl, Creemers & Delft, 2009). Mogelijk komen wel gewone pad en bruine kikker voor. Voor de algemene soorten amfibieën bestaat een algemene provinciale vrijstelling in de Provincie Noord-Brabant. 4.6 Vissen Door het ontbreken van oppervlaktewater in en direct rond het plangebied, wordt de aanwezigheid van vissen uitgesloten.

Adviesbureau Mertens

11

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

4.7 Reptielen Gezien de huidige aanwezige ecotopen van het plangebied ten opzichte van de verspreiding van reptielen (zie Ravon.nl, Creemers & Delft, 2009), kan de aanwezigheid van reptielen worden uitgesloten. 4.8 Overige Gezien de huidige aanwezige ecotopen kan de aanwezigheid van beschermde ongewervelden (o.a. diverse soorten dagvlinders en libellen) worden uitgesloten. Nationaal beschermde dagvlinders en libellen komen alleen voor in specifieke ecotopen.

Adviesbureau Mertens

12

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

5. SAMENVATTENDE CONCLUSIE

Er is het voornemen voor de uitbreiding van een supermarkt aan de Van Beethovenlaan te Roosendaal dat zal samen gaan met de sloop van opstallen en herinrichting van het gebied. Deze activiteit zou kunnen samen gaan met effecten op beschermde planten- en diersoorten. Op grond hiervan is een verkennend veldonderzoek uitgevoerd naar het voorkomen van beschermde soorten. In verband met de aanwezigheid van algemene broedvogels is het van belang om werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren of te werken op een manier dat vogels niet tot broeden komen (vogelverschrikkers gebruiken). Mogelijk vliegen en foerageren er vleermuizen. Gedurende en na realisatie van de plannen kunnen deze soorten er blijven foerageren. Er kunnen daarnaast algemene nationaal beschermde amfibieën en grondgebonden zoogdieren aanwezig zijn. Voor deze algemene soorten bestaat een algemene vrijstelling in provincie Noord-Brabant. Verder kan de aanwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen (verblijfplaatsen, vliegroutes) en vogels met vaste rust- en verblijfplaatsen (huismus, gierzwaluw) niet worden uitgesloten (uitgezonderd in de bestaande supermakt), effecten op deze soort(groep)en kunnen dan ook niet worden uitgesloten. Op grond hiervan is een gerichte veldinventarisatie van belang om eventuele effecten en maatregelen op een adequate manier in te kunnen schatten.

Pas na afronding van deze inventarisatie kan worden bepaald of verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming worden overtreden en of ontheffing van de Wet natuurbescherming is vereist.

Adviesbureau Mertens

13

Wageningen

Quick scan beschermde planten- en diersoorten uitbreiding supermarkt Van Beethovenlaan te Roosendaal. Eindrapport september 2019

GERAADPLEEGDE LITERATUUR

Literatuur  Broekhuizen, S., Spoelstra, K., Thissen, J.B.M., 2016. Atlas van de Nederlandse Zoogdieren. Nationaal Natuurhistorisch Museum Leiden, VZZ, Nijmegen, 1-348.  Creemers, C.M., Delft, J., 2009. De amfibieën en reptielen van Nederland. Nijmegen, 1-476.  EEG, 1979. Richtlijn 79/43/EEG inzake het behoud van de Vogelstand. Publicatieblad den Europese Gemeenschap, nummer L. 103.  EEG, 1992. Richtlijn 92/43/EEG inzake de instandhouding van wilde flora en fauna. Publicatieblad van den van de Europese Gemeenschap, nummer L. 206/7.  Gerstmeier, R., Romig, T., 1997. Zoetwatervissen van Europa, Tirion, Baarn, 1-368.  Hustings, F., Vergeer, J.W., Eekelder, P., 2002. Atlas van de Nederlandse broedvogels 1998-2000. Nationaal Natuurhistorisch Museum Leiden, SOVON, Beek-Upbergen, 1-584.  Limpens, H., Mostert, K., Bongers, W., 1997. Atlas van de Nederlandse vleermuizen. KNNV, Utrecht, 1260.  Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Dienst Regelingen, 2009a. Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten ontheffing Flora- en faunawet ruimtelijke ingreep. Ministerie van ELI (Dienst Regelingen), Den Haag.  Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Dienst Regelingen, 2009b. Uitleg aangepaste beoordeling ontheffing ruimtelijke ingrepen Flora- en faunawet. Ministerie van ELI (Dienst Regelingen), Den Haag.

 Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, 2004. Rode lijsten diverse soortgroepen.  Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, 2009. Rode lijsten diverse soortgroepen.  Ministerie van Economische Zaken, 2016. Wet van 16 december 2015, houdende regels ter bescherming van de natuur (Wet natuurbescherming). Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 34 (2016), 1-84.  SOVON, 1987. Atlas van de Nederlandse broedvogels.  Nie, H.W. de, 1996. Atlas van de Nederlandse Zoetwatervissen. Media Publishing, Doetinchem, 1-151.  Spikmans, F, Jong, T. de, 2006. Het waarnemen van zoetwatervissen, Nijmegen, 1-55.

Website  www.ravon.nl  www.waarneming.nl  www.sovon.nl  www.telmee.nl  www.zoogdiervereniging.nl

Adviesbureau Mertens

14

Wageningen

BIJLAGEN

1. PLANGEBIED = TE SLOPEN OPSTALLEN

N▲

2. BEGRIPPEN

Baltsplaats

Plaats waar een vleermuis al roepend rondvliegt in de herfst en die doorgaans wordt verdedigd tegen andere mannetjes.

Foerageergebied

Een gebied waar een vleermuis of een groep van vleermuizen foerageert. Dat gebied wordt regelmatig bezocht door vleermuizen om in te foerageren en dat doorgaans meerdere foerageerplaatsen kent die langere tijd worden gebruikt.

Foerageerplaats

Plek (jachtplek) waar wordt gejaagd door vleermuizen. De plek kan in de directe omgeving van de kolonieplaats liggen maar ook kilometers verderop.

Kolonie

Groep vleermuizen (kleine groep mannetjes of meestal grotere groep vrouwtjes, soms gemengd (soorten, geslacht)) die in het voorjaar tot de herfst bijeen blijven. De groep kan zich vestigen in gebouwen (in spouwmuren of onder daklijsten e.d.) of bomen (spechtengaten, scheuren). Een groep vrouwelijke vleermuizen wordt ook wel aangeduid als een kraamkolonie. In zo'n groep worden jongen geboren en grootgebracht. Een kolonie maakt vaak gebruik van meerdere verblijfplaatsen die soms gelijktijdig worden gebruikt.

Migratieroute

Een vaste route van zomerverblijfplaats naar winterverblijfplaats en visa versa (zie ook vliegroute) of een route in een andere tijd; bijvoorbeeld tussen foerageerplaatsen.

Paarplaats

Territorium van territoriale mannetjes. Voor de ruige dwergvleermuis en de rosse vleermuis is dit doorgaans te vinden in boomholten. Voor de laatvlieger en de dwergvleermuis is dit te vinden in gebouwen. Voor de watervleermuis is dit te vinden in bomen en later, tegen de winter, zijn ze te vinden in overwinteringverblijven. Het mannetje vormt een harem met meerdere vrouwtjes. De paartijd valt in de herfst (uitgezonderd de grootoorvleermuis waarbij het in april valt (vroege voorjaar). De hier geschetste situatie van de paring wordt in dit rapport omschreven als “herfst situatie”.

Verblijfplaats

Een object (huis, boom, bunker, grot, kast en dergelijke) waarin een of meerdere vleermuizen verblijven (overdag of ’s winters permanent).

Vliegroute

Route die door vleermuizen elke avond wordt gebruikt om van de kolonieplaats naar foerageergebied te vliegen en visa vers (zie ook migratieroute). Vrouwtjes met jongen keren soms midden in de nacht terug om de jongen te zogen en gebruiken dan de route. Vliegroutes liggen over het algemeen langs lijnvormige (landschaps)elementen als bomenlanen, huizenrijen e.d. De functies zijn beschutting bij winderig en koud weer, oriëntatie in verband met de echolokatie-geluiden en het vinden van voedsel.

Voorbijvliegend

Vleermuizen die voorbijvliegen, niet via een vaste route. Het betreft meestal zwervers of trekkers.

Zwermen

Direct na het uitvliegen, naar vooral voor het invliegen bij een kolonie zwermt een deel van de kolonie rond de kolonieplaats. Zwermgedrag is derhalve een indicatie voor een eventuele kolonieplaats.

Winterverblijfplaats Een verblijfplaats waar in de winter een of meerdere vleermuizen in winterslaap (hybernation) gaan. Deze ruimte is doorgaans donker, heeft een hoge luchtvochtigheid en

temperatuurwisselingen zijn nihil. Zomerverblijfplaats Een verblijfplaats die gebruikt wordt door vleermuizen die niet in winterslaap zijn waarvan niet aangetoond is dat het een kraamverblijfplaats dan wel een paarverblijfplaats is. In sommige gevallen vormen bijvoorbeeld mannetjes kleine groepjes.