Visie dagelijkse voorzieningenstructuur Roermond 20240208 (nieuw)
Tekst van het document
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur De toekomst van boodschappen doen
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
1
colofon
projectnaam Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur datum 2 april 2024 projectnummer P05664 opdrachtgever Gemeente Roermond BRO projectleider RvL projectteam RKo bron kaft BRO
Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
2
Inhoudsopgave 1
2
3
Inleiding
4
1.1 1.2 1.3
5 5 5
Aanleiding Belang en doel Participatie
Analyse
6
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
7 9 10 15 16 18 18
Trends in boodschappen doen Economisch draagvlak Analyse dagelijkse voorzieningenstructuur Koopstromen Kwantitatieve behoefte Kwalitatieve behoefte Kwalitatieve beoordeling
Visie op de dagelijkse voorzieningenstructuur 23 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
3.6
Continueren bestaand beleid Provinciale kaders Regionale kaders Uitgangspunten van de visie Beleidsdoelen nader uitgewerkt
24 24 25 25 26
3.5.1 3.5.2 3.5.3 3.5.4 3.5.5
26 27 27 28 28
Concentratie is uitgangspunt Geen nieuw dagelijks aanbod op perifere concentraties Terughoudend omgaan met solitair dagelijks aanbod Innovatie en vernieuwing faciliteren Saneren overtollige en ongewenste plancapaciteit
Visie op de dagelijkse voorzieningenstructuur
Bijlage 1 - Overzichtskaart buurten Roermond Bijlage 2 - Kwantitatieve behoefte dagelijkse voorzieningen (DPO) Bijlage 3 - Kwalitatieve behoefte dagelijkse voorzieningen Bijlage 4 - Toelichting kwalitatieve beoordeling winkelgebieden Bijlage 5 - Resultaat bilaterale gesprekken supermarkten
29
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
3
1
Inleiding
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
4
1.1
Aanleiding
1.2
Belang en doel
uitgevoerd, met daarbinnen een steekproef onder de Roermondse in-
Het gemeentelijk detailhandelsbeleid dateert uit 2015 en is vastgelegd in het “Ruimtelijk Detailhandelsbeleid gemeente Roermond 2015 – 2020”.
Het ruimtelijk detailhandelsbeleid is het belangrijkste toetsingskader voor
woners. Inwoners gaven niet alleen waar, waarom en hoe ze aanko-
initiatieven uit de markt. In dit geval initiatieven die betrekking hebben op
pen doen, maar ook wat ze van de verschillende winkelgebieden vin-
Gekozen is dit detailhandelsbeleid in stappen te actualiseren, te beginnen
winkels in de dagelijkse sector, zoals supermarkten, levensmiddelenwin-
den. Dit is meegenomen in de analyse en dit rapport.
met de visie en het beleid op de dagelijkse voorzieningenstructuur. Onder
kels en drogisterijen.
de dagelijkse voorzieningenstructuur wordt verstaan zowel het supermarktaanbod als het overige dagelijkse aanbod en persoonlijke verzor-
Aangezien supermarkten de belangrijkste dragers zijn van de buurt-, wijk-
ging.
en dorpscentra in de gemeente Roermond, is ook een visie gegeven op
Status van de visie
het functioneren van deze centra. Kortom, waar relevant wordt ook een vi-
Na vaststelling van de Visie dagelijkse voorzieningenstructuur door de
De supermarktsector is volop in ontwikkeling. Bestaande supermarkten
sie gegeven op functies die in het verlengde van het boodschappen doen
Raad van de gemeente Roermond, treedt dit document in plaats van
willen uitbreiden en moderniseren. Nieuwe (online) supermarkten treden
functioneren.
het vigerend detailhandelsbeleid van de gemeente Roermond (Ruim-
toe, evenals nieuwe online boodschappenconcepten, zoals Picnic, Crisp
telijk Detailhandelsbeleid 2015-2020) voor het onderdeel ‘Dagelijkse
en Getir. Deze ontwikkelingen hangen samen met het veranderde consu-
1.3
mentengedrag, zoals enerzijds meer online, gemak en efficiëntie en an-
Deze visie is tot stand gekomen via intensieve samenwerking tussen de
derzijds meer service en beleving. Ook de gemeente Roermond is volop in
adviseurs van BRO en diverse ambtelijke disciplines binnen de gemeente
ontwikkeling. Roermond is en blijft een aantrekkelijke woongemeente. Om aan deze toenemende behoefte te voorzien worden er de komende jaren
Roermond. Specifiek zijn de volgende vormen van participatie toegepast. Brancheadviescommissie Roermond (BAC): met het BAC zijn in to-
veel extra woningen gebouwd. Het aantal inwoners, en daarmee de be-
taal twee sessies geweest, één naar aanleiding van de analyse en
hoefte aan dagelijkse voorzieningen, zal de komende jaren alleen maar
één naar aanleiding van de visie. Dit heeft geresulteerd in enkele re-
verder toenemen. Dit vraagt om nieuw en toekomstbestendig beleid.
acties die ook schriftelijk door BRO zijn beantwoord. Waar relevant
Participatie
boodschappen’ en ‘Supermarkten’ uit deze nota (Hoofdstuk 6).
zijn detailopmerkingen verwerkt in de rapportage. Gesprekken supermarkten: BRO heeft begin 2024 contact opgenomen met alle supermarkten binnen de gemeente Roermond. Inzet was een bilateraal gesprek per supermarkt, om de hoofdlijn van de visie te bespreken en eventuele op- en aanmerkingen te benoemen zodat in het politieke besluitvormingsproces deze punten kunnen worden mee-
genomen. Bijlage 5 bevat een samenvatting van deze gesprekken. Raadsbijeenkomst: op 12 september 2023 is een raadsbijeenkomst geweest waarin BRO de tussentijdse conclusies van de analyse en eerste lijnen van de visie heeft toegelicht. De input van de aanwezige
raadsleden is meegenomen in dit rapport. Bewoners via enquêtes: indirect zijn bewoners van de gemeente Roermond betrokken. In 2019 is het Koopstromenonderzoek Limburg
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
5
2
Analyse
In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de dagelijkse voorzieningensector opgenomen. Deze trends zijn toegepast op de situatie en het koopgedrag in de gemeente Roermond. Daarmee samenhangend is inzicht gegeven in het huidig en toekomstig draagvlak, het huidig winkelaanbod, de kwaliteit en spreiding van het winkelaanbod, de verschillende doelgroepen en de toekomstige kwantitatieve en kwalitatieve behoefte.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
6
2.1
Trends in boodschappen doen
Online toenemende factor van betekenis
Steeds meer mensen doen online de boodschappen. Dit uitte zich met name sterk tijdens de coronajaren (2020 en 2021), waar het aandeel steeg tot circa 6% a 7% van de totale omzet in de dagelijkse sec-
tor. Inmiddels neemt de online oriëntatie weer iets af. Inwoners in de gemeente Roermond zijn wat minder sterk online georiënteerd dan het landelijk gemiddelde, met name voor de dagelijkse boodschappen. Het aandeel online bestedingen in de dagelijkse sector lag in Roermond op circa 2% in 2019, terwijl dit in 2019 landelijk rond de 4% lag. Dit kan waarschijnlijk verklaard worden door het ruime (fysieke) boodschappenaanbod in Roermond en de goed bereikbare locaties met vaak gratis parkeren.
De verwachting is dat in 2030 meer mensen online boodschappen doen. Met name drukke koopkrachtige huishoudens kopen steeds meer online vanwege gemak en efficiëntie. Flitsbezorgers, maaltijdaanbieders en online supermarkten spelen hierop in. Ook bestaande
supermarktformules bieden online bezorging als ‘dienst’ aan. Het verdienmodel van online boodschappen doen is anno 2022 veelal onrendabel, maar dit kan mogelijk veranderen als één of enkele partijen een dominante marktpositie verweven of de bezorgkosten worden doorberekend aan de klant. Er is sprake van een transitie, waardoor bestaande en nieuwe bedrijven komen en gaan.
Wij verwachten niet dat meer online oriëntatie zal leiden tot minder behoefte aan winkelruimte, maar wel tot nieuwe concepten en andere ruimtebehoeften. We zien de trend dat bestaande supermarkten zullen blijven moderniseren om relevant te blijven. Bovendien zullen ook online supermarkten, hybride concepten (online en offline) of andere specifieke concepten fysiek ruimte nodig hebben. Boodschappen doen blijft bestaan en de fysieke impact hiervan groeit mee met de groei van het draagvlak (aantal inwoners en samenstelling demografie).
Figuur 1: Een overzicht van de belangrijkste supermarkttrends.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
7
Naast schaalvergroting ook schaalverkleining
Megasupermarkten worden minder relevant
Supermarkten werden de laatste jaren steeds groter, waardoor meer service, gemak en keuzemogelijkheden voor de consument werden
De XL supermarkten of foodmarkten (vanaf circa 2.500 m² wvo) zijn de laatste jaren in Nederland wel gegroeid, maar de verwachting is dat
ken doet. Speciaalzaken kenmerken zich bovendien door lokaal ondernemer-
de rek er momenteel wel uit is. Met name Albert Heijn en Jumbo heb-
schap. Dit is enerzijds een kwaliteit, maar anderzijds een risico. Veel
een groot verzorgingsgebied, goed bereikbaar en gratis parkeren, om-
ben hier de laatste jaren nog in geïnvesteerd. Hoewel het principe nog
winkels met ondernemers op leeftijd hebben geen bedrijfsopvolging.
ringd met andere winkels en voorzieningen. De schaalvergroting van de laatste jaren is duidelijk zichtbaar in
steeds actueel is, namelijk veel vers, foodeilanden, menging met ho-
Ook nemen de lasten fors toe (energie, personeel, grondstoffen, etc.).
reca en veel beleving nog steeds actueel is, wordt vooral ingezet op
Hierdoor komen veel ondernemers in zwaar weer, met mogelijk slui-
Roermond. De gemiddelde omvang van een supermarkt is in Roer-
modernisering van bestaande reguliere supermarkten. Hier zal ook in
mond circa 1.400 m² wvo, terwijl dit landelijk rond de 1.000 m² wvo
Roermond de komende jaren de focus liggen.
ting en leegstand als gevolg. De behoefte van de consument aan kwalitatief hoogwaardig en
duurzaam voedsel neemt wel toe. Hierdoor blijft er altijd markt voor
ten, zoals de Albert Heijn XL op het Retailpark (ruim 3.000 m² wvo).
Rol van supermarkt in winkelgebieden blijft groot
Hoewel het bovenstaande voor veel consumenten en supermarkten ook in 2030 nog relevant blijft, neemt het belang van diversificatie en
zo blijven. Andere voorzieningen profiteren van de aantrekkingskracht
redelijk verzadigd, ook in Roermond. Nieuwe concepten hebben al-
via combinatiebezoek. Dit onderstreept het belang van behoud van
leen kans van slagen als ze voldoende onderscheidend zijn, een spe-
concentratie van supermarkten in centrumgebieden.
speciaalzaken.
De supermarkten zijn momenteel de belangrijkste publiekstrekkers van buurt-, wijk-, dorps- en stadsdeelcentra. Dit zal in de toekomst
schaalverkleining toe. Het supermarktlandschap is in algemene zin
cifiek verzorgingsgebied bedienen en/of specifieke doelgroepen weten
geboden. Het ideaalbeeld was een reguliere supermarkt, centraal in
ligt. Roermond kent bovendien enkele zeer grootschalige supermark
dichtbij de supermarkt, omdat de consument graag combinatiebezoe-
De grotere supermarkten trekken bovendien steeds meer services
aan te trekken. Denk aan kleinschalige supermarkten gericht op ver-
naar zich toe. Denk aan het afhaalpunt voor pakketjes, een uitleen-
antwoord, duurzaam en biologische producten, minisupers gericht op
punt of het faciliteren van ontmoetingen. Ook trekken supermarkten
specifieke groepen zoals de Poolse of Turkse supermarkt of de campus supermarkt of een kleinere gemakswinkel in de buurt of het dorp.
steeds meer non-food activiteiten naar zich toe. Reguliere supermarkten worden steeds meer warenhuizen. Dit hangt ook samen met de
Ook de reguliere supermarktformules realiseren zich dat steeds groter
schaalvergroting. De sociaal-maatschappelijke waarde van de super-
niet altijd het antwoord is om de toekomst aan te kunnen. Inzet op meer kwaliteit en diversiteit is belangrijker dan puur meer kwantiteit.
markt wordt daardoor alleen maar belangrijker, evenals de rol en aan-
In sommige gevallen is echter een stukje schaalvergroting nodig om
uiteindelijk ook de leefbaarheid van een dorp, buurt of wijk.
trekkingskracht van de supermarkt in een centrumgebied. Dit bepaalt
de kwaliteit te kunnen bieden.
Gemiddeld doet circa 60% van de inwoners in de gemeente Roermond de boodschappen met de auto. Dit aandeel is relatief hoog, om-
Kwaliteit en toekomst van levensmiddelenspeciaalzaken
Het toekomstperspectief van de levensmiddelenspeciaalzaken wis-
dat het autogebruik in Roermond (en Limburg) hoog is maar ook om-
selt. Met name tijdens de coronajaren (2020, 2021) werd de bakker,
dat veel supermarkten aan de rand van de kern zijn gevestigd (zoals
groenteboer, slager en poelier goed bezocht. Al jaren moeten deze
het Retailpark en Huis- en tuinboulevard). Met name door de vergrij-
zaken echter concurreren tegen de grotere supermarkten.
zing, behoefte om dicht bij huis de boodschappen te doen, schaalverkleining en het belang van leefbare buurten- en wijken, neemt ook het
Kwaliteit en keuzemogelijkheden van een specifieke productgroep, dat is waar de speciaalzaken zich in onderscheiden. Ze zitten idealiter
belang van een goede spreiding van dagelijkse voorzieningen toe.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
8
2.2
Economisch draagvlak
Forse bevolkingsgroei betekent meer draagvlak
In de gemeente Roermond wonen in 2023 ca. 59.981 inwoners1. Dit aantal stijgt de komende jaren, namelijk tot ruim 61.540 inwoners in 2030 en ruim 62.450 in 2035. Ook na 2035 is de verwachting dat het aantal inwoners gestaag doorgroeit2. De meest recente prognoses verwachten dat Roermond in 2043 ca. 62.930 inwoners telt.
In figuur 2 is de bevolkingsgroei per buurt in beeld gebracht. Deze kaart geeft daardoor tevens een goede indicatie waar de meeste nieuwe inwoners terecht komen en waar dus lokaal het meeste extra draagvlak ontstaat voor boodschappenaanbod. De grootte van de bol geeft aan hoeveel extra inwoners de wijk in 2030 erbij krijgt. Het gekleurde vlak geeft de procentuele groei aan ten opzichte van het huidige aantal inwoners.
De absolute bevolkingsgroei is het grootste in de buurten Oolderveste (+1.160), Binnenstad Roermond (+675), Voorstad (+280), Vrijveld (+480) & Kitskensdal (+380). In bijlage 1 is een overzicht opgenomen met een overzicht van de verschillende buurten in Roermond. Vanwege de leesbaarheid zijn de namen van de buurten niet in deze kaart opgenomen. De bevolkingsontwikkeling is in beeld gebracht aan de hand van het Etil prognosemodel Progneff 2021, afkomstig uit de Roermondatlas.
Tot aan 2035 stijgt het aantal inwoners in de gemeente Roermond met circa 4.620 inwoners. Wanneer de totale bevolkingsgroei vermenigvuldigd wordt met de gemiddelde winkelomzet per hoofd kom neer op circa € 10,4 mln. Uitgedrukt in supermarktmeters betekent dit circa 1.200 m² wvo, oftewel circa één reguliere supermarkt.
In de rapportage zijn de bevolkingsaantallen gebaseerd op basis van de RoermondAtlas. Hiervoor is gekozen omdat de RoermondAtlas beschikt over bevolkingsprognoses op wijkniveau. De huidige bevolkingsaantallen uit de RoermondAtlas verschillen in beperkte mate met
1 2
Aantal inwoners op 1 januari, bron CBS. De RoermondAtlas 2023.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
Figuur 2: Ontwikkeling bevolkingsaantallen 2035 per buurt.
9
de bevolkingsaantallen van het CBS. De verschillen die dit zou opleveren
Ontwikkeling dagelijkse voorzieningen gemeente Roermond Op indexniveau (2008 = 100)
maken geen significant verschil ten aanzien van de conclusies.
2.3
140
Analyse dagelijkse voorzieningenstructuur
Uitgangspunten
130
In de analyse is gekozen voor de volgende uitgangspunten De aanbod- en leegstandscijfers zijn gebaseerd op Locatus gegevens
120
met als downloaddatum oktober 2022.
110
Voor de bestaande dagelijkse voorzieningenstructuur is gekeken naar de structuur zoals deze is vastgesteld in het Detailhandelsbeleid
100
Roermond 2015.
90
Als uitgangspunt voor de contouren is de winkelgebiedsafbakening
80
van Locatus gehanteerd.
70 2008
Feiten en cijfers algemeen
2011
2014
Dagelijkse sector Nederland
In figuur 3 zijn de belangrijkste feiten en cijfers wat betreft het dagelijkse
Dagelijkse sector Roermond
2017
2020
Supermarkt omvang Nederland
2022
Supermarkt omvang Roermond
voorzieningenaanbod in de gemeente Roermond weergegeven. Hieruit blijken de volgende conclusies. Roermond kent een bovengemiddeld ruim dagelijks voorzienin-
Dagelijkse voorzieningen gemeente Roermond naar branche
genaanbod, met name supermarktaanbod. Dit kan deels worden ver-
40
klaard door het feit dat het supermarktaanbod in Roermond ook een uit Duitsland trekt. Circa een kwart van de omzet in de dagelijkse sec
tor in de gemeente Roermond komt van buiten de gemeente. Het gemiddeld inkomen in de gemeente Roermond ligt 10% lager dan het landelijk gemiddelde. De relatief krappere beurs van inwoners heeft invloed op de bestedingen en het economisch draagvlak, maar
ook op de kwalitatieve behoefte (meer discount). De omvang van het dagelijkse voorzieningenaanbod in Roermond is vanaf 2008 gestegen, in de jaren daarna bleef de omvang redelijk stabiel. Inmiddels bestaat circa 75% van de dagelijkse sector in Roer-
35
m² wvo per 1.000 inwoners
functie heeft voor omliggende gemeenten en relatief veel bezoekers
30 25 20
15 10 5 0 Groente en fruit
Bakker
Minisuper
Slagerij
Slijter
Drogist
Parfumerie
mond uit supermarktmeters. Toch heeft Roermond in verhouding tot Roermond
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
Nederland
Limburg
10
Figuur 3: Factsheet aanbodgegevens dagelijkse sector gemeente Roermond.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
11
het landelijk en provinciaal gemiddelde relatief veel speciaalzaken, zoals bakkers, slijters en groente en fruitwinkels. Wel nam het aantal levensmiddelenspeciaalzaken sinds 2011 fors af, namelijk van 75 in 2011 tot 55 in 2022. Veel slagers zijn verdwenen. Spreiding van dagelijkse voorzieningen Op de kaart (figuur 4) zijn alle dagelijkse voorzieningen in de gemeente Roermond weergegeven. Hierin maken we onderscheid tussen supermarkten (naar grootte), overige levensmiddelenzaken (zoals bakkers en slagers) en persoonlijke verzorging (zoals drogisterijen en parfumeriezaken). Het volgende valt op. Roermond heeft momenteel een behoorlijk evenwichtige spreiding van dagelijkse voorzieningen over de gemeente. Wel zijn er relatief
Supermarkt, grootte minder dan 800 m² wvo Supermarkt, grootte tussen de 800 en 1.600 m² wvo c
tigd, zoals op het Retailpark en de Huis- & Tuinboulevard.
Supermarkt, groter dan 1.600 m² wvo
In de buurt-, wijk- en dorpscentra zijn naast één of twee supermarkten
Levensmiddelen
veel grootschalige supermarkten aan de randen van de kern geves
Legenda
vaak ook enkele speciaalzaken gevestigd. Deze worden sterk als aanvulling op de supermarkt bezocht.
Persoonlijke verzorging
De binnenstad heeft ook nog veel dagelijkse voorzieningen. Dit betreft vooral zaken die in het verlengde liggen van recreatief winkelen, zoals parfumerie en chocolaterie. Ook heeft de binnenstad een boodschappenfunctie voor met name inwoners in en rondom de binnenstad. De aanwezige supermarkten, versspeciaalzaken en drogisterijen (Etos en Kruidvat) voorzien hierin.
Het grootste deel van de inwoners in de gemeente Roermond heeft binnen aanvaardbare reistijd (met de auto) toegang tot een supermarkt. Wel zijn er gebieden waar de reistijd langer is dan gemiddeld en de keuzemogelijkheden in aantal en typen supermarkten beperkter is. Dit geldt met name voor inwoners in de buurten Roer-Zuid en Hoogvonderen.
3
De reeds gevestigde Jan Linders vestigingen in de gemeente Roermond worden, voor zover bekend, overgenomen door Albert Heijn.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
Figuur 4: Spreiding dagelijks voorzieningenaanbod in Roermond3.
12
In de toekomst, op basis van bevolkingsgroei, zijn er wat betreft de keuzemogelijkheden en reistijd voor (nieuwe) inwoners in de zuidelijke buurten rondom Herten en Kitskensdal uitdagingen. Het dagelijkse voorzieningenaanbod is hier momenteel beperkt en bovendien op
enige afstand bereikbaar. Ingezoomd op de reistijd voor fietsers of voetgangers, neemt de reistijd voor veel inwoners aanzienlijk toe, zie figuur 5.
Ontwikkeling dagelijks voorzieningenaanbod per winkelgebied Hoewel het dagelijkse voorzieningenaanbod op gemeenteniveau per saldo redelijk stabiel is gebleven zijn er per winkelgebied wel verschillen.
Met name in het centrum van Herten is het dagelijkse voorzieningenaanbod toegenomen. Deze toename onder andere te verklaren door de uitbreiding van Jan Linders.
Ook in Donderberg en de Nassaustraat is een stijging te zien in het dagelijks aanbod. In de Nassaustraat is dit te verklaren door de komst van de STAR Market. De toename voor Donderberg is te verklaren door de uitbreiding van Jan Linders, komst van Lidl, uitbreiding van Kruidvat en de komst van Dost Market en Echte Bakker.
Opvallend is de afname van het dagelijkse aanbod in de binnenstad van Roermond. Deze afname wordt voornamelijk veroorzaakt door het verdwijnen van kleinere winkels. In de periode tussen 2011 en 2022 nam het aantal winkels in de dagelijkse sector af met acht.
Figuur 5: Reisafstanden in relatie tot de supermarktvoorzieningen.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
13
Ontwikkeling winkelruimte dagelijkse Ontwikkeling winkelruimte dagelijkse voorzieningen voorzieningen winkelgebieden perper winkelgebied Verspreide bewinkeling Verspreide bewinkeling Roermond Roermond Designer Designer Outletcenter ² Outletcenter ²
Retail Park Roermond
Retail Park Roermond
Nassaustraat
Nassaustraat
Maasniel Maasniel
Kempweg Kempwg
Kapellerlaan Kapellerlaan
Huis & Tuin Boulevard Huis & Tuin Boulevard
Godsweerdersingel Godsweerdersngl
Donderberg Donderberg
Centrum Swalmen Centrum Swalmen
Centrum Roermond Centrum Roermond
Centrum Herten
Centrum Herten
0 0
2.000
2.000
2022
2022
4.000 m² wvo
4.000 m² wvo 6.000
6.000
8.000
8.000
2011
2011
² Het dagelijks aanbod op de Designer Outlet bestaat uit aanbod in de categorie persoonlijke verzorging (parfumerieën).
Figuur 6: Totaal aanbod aan dagelijkse voorzieningen per wijk in m² wvo.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
14
2.4
Koopstromen
Figuur 7 geeft inzicht in de koopstromen op wijkniveau. De resultaten zijn afkomstig van het Koopstromenonderzoek Limburg 2019 4. Koopstromen van beperkte waarde zijn omwille van de leesbaarheid niet weergegeven (minder dan € 1 mln.). Verder zijn alleen de bestedingen tussen de wijken gevisualiseerd. Het volgende blijkt:
Met name het centrum van Roermond en Maasniel kennen een hoge toevloeiing. Dit zijn beide de wijken met het meeste dagelijkse aan-
bod. In de wijk Maasniel zijn zowel het Retail Park als de Huis & Tuin Boulevard gelegen. Vanuit verschillende delen van Roermond komen bezoekers naar deze aankooplocaties om boodschappen te doen. Een groot deel van de omzet is afkomstig uit Swalmen (ca. € 10,5 miljoen). De goede bereikbaarheid en de trekkracht van de supermarkten (Albert Heijn XL, Aldi en Lidl) zijn hierin bepalend. Het diverse en complete aanbod aan dagelijkse voorzieningen resulteert ook in een hoge binding (72%). Het merendeel van de dagelijkse bestedingen blijft in de eigen wijk. Maasniel heeft de hoogste binding van de verschillende wijken in Roermond. De goede bereikbaarheid van het Retail Park en de Huis & Tuin Boulevard is terug te zien in de omzet (ca. € 13 miljoen) die vanuit de omliggende gemeenten en uit Duitsland afkomstig is. Ook hebben inwoners in Maasniel een moderne Plus-supermarkt in
het hart van het dorp, wat bijdraagt aan de hoge binding. In het centrum van Roermond zijn twee grote moderne supermarkten gevestigd (Albert Heijn ca. 1.840 m² wvo en Jumbo ca. 1.850 m² wvo) die beide een grote aantrekkingskracht hebben op de inwoners van Roermond. Met name vanuit Roermond-Oost komt een groot deel van de omzet (ca. € 7,5 miljoen).
Figuur 7: Overzichtskaart binding, toevloeiing en afvloeiing per wijk. 4
Bij het opstellen van de visie is gebruik gemaakt van koopstromen uit 2019. In een ideale situatie zouden we actuelere gegevens hebben gebruikt. De beschikbaarheid ervan is echter afhankelijk van de provincie Limburg, die verantwoordelijk is voor de coördinatie en uitvoering van dergelijk grootschalig onderzoek. Er staat geen grootschalig koopstromenonderzoek gepland op korte termijn. Ondanks deze uitdagingen beschouwen we de huidige cijfers nog steeds als bruikbaar. Koopstromen veranderen doorgaans niet snel. Het effect van COVID-19, met name het verlies van toevloeiing uit Duitsland en de sterke toename van online boodschappen doen, is inmiddels weer gedempt. Het koopgedrag ligt anno 2023 op een redelijk vergelijkbaar niveau als in 2019. Duitsers tonen weer interesse in winkelen in Nederland, en de mate waarin consumenten online aankopen doen, is sinds de coronajaren weer iets gedaald. Deze ontwikkelingen dragen bij aan een stabiel koopgedrag, wat de relevantie van de huidige cijfers onderstreept.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
15
Figuur 7B: Toevloeiing en afvloeiing op gemeente niveau.
De afvloeiing in Roermond-Oost is hoog (88%). Het dagelijks aanbod in de eigen wijk is beperkt. Op slechts een beperkte afstand is de Albert Heijn aan de Godsweerdersingel en ook winkelcentrum Donderberg ligt nabij. Het functioneren van Aldi aan de Nassaustraat staat mede hierdoor onder druk.
In de gemeente Roermond is 10% van de omzet aan dagelijks artikelen is afkomstig uit Duitsland (ca. € 21,3 miljoen). Met name het Retailpark en de Huis- en Tuinboulevard functioneren op een groot aandeel toevloeiing vanuit Duitsland. 12% van de omzet is afkomstig uit overig Nederland, 2% uit België en 1% is afkomstig van toerisme.
2.5
Kwantitatieve behoefte
Functioneren en uitbreidingsruimte In figuur 8 is per wijk de beschikbare marktruimte in 2035 aangegeven. Input hiervoor zijn de eerder toegelichte koopstromen, bevolkingsprognoses en het huidige aanbod. In bijlage 2 zijn de DPO-berekening voor zowel de
Figuur 8: Uitbreidingsruimte dagelijkse sector per buurt in 2035.
huidige als de toekomstige situatie (2035) weergegeven.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
16
inwoners licht toe (+200 inwoners in 2035). Hierdoor staat enige (ca.
Op gemeenteniveau is momenteel sprake van een evenwichtssituatie.
290 m² wvo) uitbreidingsruimte.
Kwaliteit boven kwantiteit
Roermond (kern): Het dagelijkse voorzieningenaanbod in de kern
De modelmatige berekeningen zijn gebaseerd op meerdere aanna-
in Roermond waarschijnlijk ook iets lager dan het landelijk gemid-
Roermond functioneert momenteel circa 11% beneden het landelijke
mes. Het gaat immers om toekomstige ontwikkelingen en op voor-
delde, zoals de huurprijzen.
5-jaarsgemiddelde. Tot 2035 is sprake van bevolkingsgroei, wat leidt
hand kunnen die nooit exact voorspeld worden. De uitkomsten
tot extra draagvlak voor dagelijkse voorzieningen. Ondanks de bevol-
moeten als indicatie worden gezien. Bij winkelontwikkelingen wordt
kingsgroei blijft het dagelijkse voorzieningenaanbod beneden het landelijk gemiddelde functioneren tot 4%. Er is daardoor geen kwantita-
steeds meer waarde gehecht aan kwalitatieve aspecten. In de ruim-
tieve uitbreidingsruimte. Een nuance hierop is dat door bevolkingsgroei wel sprake is van een omzetgroei van € 7,2 mln. Dit staat gelijk
beoordeeld te worden of het consumentenbelang op de langere ter-
aan circa 920 m² wvo aan dagelijkse voorzieningen. Herten: In Herten functioneert het dagelijks voorzieningenaanbod mo-
een verslechterde concurrentiepositie voor individuele bedrijven.
menteel bovengemiddeld. Er is sprake van relatief veel bevolkings-
standseffecten, niet om de aanvaardbaarheid van omzeteffecten.
groei tot 2035 en het gemiddeld inkomen ligt hoger dan elders in Roermond. Per saldo ontstaat tot 2035 ruim 830 m² wvo uitbrei-
Inzicht in het omzeteffect is echter noodzakelijk om inzicht te krijgen
Het aanbod functioneert iets beneden het landelijk gemiddelde, maar dat betekent niet dat het aanbod slecht functioneert. De lasten liggen
Ingezoomd op de verschillende kernen/wijken zijn de volgende conclusies te trekken. Centrum: Het dagelijks voorzieningenaanbod functioneert in de huidige situatie circa 11% beneden het landelijke 5-jaarsgemiddelde. In de toekomst neemt het aantal inwoners fors toe. Hierdoor komt de gemiddelde vloerproductiviteit 2% onder het landelijk 5-jaarsgemiddelde
te liggen. Vraag en aanbod komen hierdoor meer in balans. Kwantitatief is er weinig noodzaak voor uitbreiding van het dagelijkse voor
zieningenaanbod. Roermond-Oost: Zowel in de huidige als de toekomstige situatie staat het functioneren onder druk. De afvloeiing is hoog en de toe-
mijn wordt gediend (geen duurzame ontwrichting); het gaat niet om Bovendien gaat het om de aanvaardbaarheid van eventuele leeg-
in de kans op leegstand.
dingsruimte.
Swalmen: In Swalmen stijgt het aantal inwoners met circa 410 inwo-
vloeiing beperkt. Het gemiddeld inkomen per inwoner is er net als in
ners tot 2035. Het gemiddeld inkomen per persoon in Swalmen is ech-
Donderberg een stuk lager dan in andere wijken. De centrale ligging
ter aanzienlijk lager dan gemiddeld. Het dagelijkse voorzieningenaan-
van de wijk ten opzichte van het Centrum en Donderberg maken dat
bod is in relatie tot het draagvlak momenteel en tot 2035 in evenwicht met het draagvlak. Er is geen kwantitatieve uitbreidingsruimte.
er veel alternatieven zijn om boodschappen te doen. Kwantitatief is er geen uitbreidingsruimte.
telijke ordening dient op basis van ruimtelijk relevante argumenten
Maasplassen, Asenray & Hoogvonderen: Kijkend naar de bevol-
Roermond-Zuid: Ondanks de stijging van het aantal inwoners in 2035
kingsprognoses en nieuwbouwplannen van de gemeente Roermond is
blijft het dagelijks aanbod onder het landelijk gemiddelde functioneren (ca. 46%). Kwantitatief is er geen uitbreidingsruimte.
er geen directe aanleiding voor toevoeging van dagelijks aanbod in deze wijken.
Maasniel: Maasniel kent een hoge binding en toevloeiing door de diversiteit en goede bereikbaarheid van de verschillende supermarkten.
Op basis van het bovenstaande bestaat in de gemeente Roermond on-
Het aantal inwoners blijft in 2035 nagenoeg gelijk aan het aantal inwoners in 2022. Vraag en aanbod zijn in balans, er is geen kwantita-
danks de bevolkingsgroei en woningbouwplannen nauwelijks kwantitatieve
tieve uitbreidingsruimte.
dering hierop is Herten. Hier is wel sprake van een kwantitatieve aanlei-
Donderberg: De gemiddelde omzet per m² wvo ligt in de huidige situ-
ding om het dagelijkse voorzieningenaanbod te versterken.
aanleiding om het dagelijkse voorzieningenaanbod uit te breiden. Uitzon-
atie circa 6% boven het landelijk 5-jaarsgemiddelde. Vraag en aanbod zijn hiermee goed in balans. Naar de toekomst toe neemt het aantal
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
17
2.6
Kwalitatieve behoefte
Type consument per wijk Om inzicht te krijgen in het type consument is een Whize-doelgroepenanalyse gemaakt. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen met een uitgebreidere beschrijving van Whize en de verschillende doelgroepen. Figuur 9 toont per wijk de meest voorkomende doelgroepen. De kwalitatieve behoefte wordt geanalyseerd door de kwalitatieve behoefte van de inwoners op wijkniveau af te zetten tegen het bestaande aanbod. Conclusies
Het bestaande aanbod is in balans met de aanwezige doelgroepen in
de verschillende wijken van Roermond. De doelgroep B – Jong en hoopvol is dominant in de binnenstad van Roermond. Deze groep heeft specifieke eigen behoeftes als het gaat om supermarktvoorkeuren. Duurzaamheid is voor deze groep een belangrijk aspect. De Ekoplaza en de verschillende speciaalzaken bedie-
nen deze specifieke doelgroep. A – Dromen en rondkomen en C – Volks en uitgesproken zijn beide doelgroepen die sterk vertegenwoordigd zijn. Prijs is voor beide groepen een belangrijke factor als het gaat om de voorkeur voor een supermarkt. Met name in de wijken Donderberg en Roermond-Oost ligt het gemiddelde inkomen lager dan elders in Roermond. Super-
markten als Aldi en Lidl sluiten hierdoor goed aan bij de behoefte. Daarnaast is F – Gewoon gemiddeld een belangrijke doelgroep voor Roermond. Deze doelgroep heeft een minder uitgesproken supermarktvoorkeur en heeft met name behoefte aan bekende full-service supermarkten als Jumbo en Albert Heijn. Deze zijn in de gemeente goed vertegenwoordigd.
2.7
Kwalitatieve beoordeling
Per winkelgebied zijn verschillende aspecten beoordeeld. In bijlage 4 wordt nader ingegaan op deze verschillende aspecten. Figuur 9: Meest voorkomende en de op-1-na meest voorkomende doelgroepen per wijk.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
18
Figuur 10: Beoordeling centrum Roermond.
Figuur 11: Beoordeling Retailpark.
Centrum Roermond
Retailpark
Huis- en Tuinboulevard
Zowel Jumbo als Albert Heijn zijn gelegen aan de rand van het centrum en zijn hierdoor goed bereikbaar. Beide hebben bovendien een
aan de N271. Hierdoor is voor veel inwoners uit Roermond het Retail-
moderne maatvoering. Beide supermarkten hebben een omvang van
ca. 1.850 m² wvo. Het aanbod sluit goed aan met de behoefte van de bevolking. Met
park een aantrekkelijke locatie om boodschappen te doen. Het dagelijks aanbod is beperkt. Er is één moderne full-service super-
omvang maakt de supermarkt een belangrijke trekker. Er is ruim voldoende parkeerplek door de aanwezigheid van enkele
zigheid van Ekoplaza voorziet in die behoefte.
andere grote ketens als Xenos, Pronto Wonen en MediaMarkt. Het
De grotere supermarkten (Jumbo en Albert Heijn) beschikken beide over een eigen ruime parkeerplaats. De parkeermogelijkheden bij de
Retailpark heeft daardoor een sterke aantrekkingskracht met een
kleinere doelgroep supermarkten zijn beperkt. Het dagelijks aanbod is niet geclusterd. Hierdoor is het aspect com-
groot verzorgingsgebied, ook met veel Duitse bezoekers. Het overige dagelijkse aanbod is beperkt. Verderop op de boulevard
pactheid met matig beoordeeld.
is nog een Bakker Bart gevestigd. Op het retailpark zijn geen andere verblijfs- en maatschappelijke functies gevestigd, maar het algehele perspectief is goed.
Het winkelgebied kent twee moderne supermarkten. Zowel Aldi (omvang ca. 1.224 m² wvo) als Lidl (omvang ca. 1.155 m² wvo) beschikken over een moderne maatvoering. Lidl wordt momenteel verbouwd en krijgt een omvang van ca. 1.400 m² wvo. Daarmee heeft Lidl een
markt gevestigd: Albert Heijn XL (omvang ca. 3.000 m² wvo). De grote
name het centrum kent een specifieke doelgroep die naast full-service supermarkten meer waarde hechten aan duurzaamheid. De aanwe-
Het Retailpark heeft een goede auto bereikbaarheid door de ligging
Figuur 12: Beoordeling Huis- en Tuinboulevard.
moderne maat.
Net als het Retailpark is de Huis- en Tuinboulevard gelegen aan de N271. De auto bereikbaarheid is hierdoor goed. Ook zijn er voldoende parkeergelegenheden. Dit trekt niet alleen veel mensen uit de
gemeente aan, maar ook uit Duitsland. Het overige aanbod op de Huis- en Tuinboulevard is met name gericht op doe-het-zelf (o.a. Gamma, Leen Bakker en Praxis). Er is geen
aanbod gevestigd gerelateerd aan de dagelijkse sector. Beide supermarkten liggen uit elkaar en niet geconcentreerd bij elkaar. Hoewel de supermarkt goed functioneren, is het algehele perspectief van winkelgebied matig.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
19
Figuur 13: Beoordeling centrum Swalmen.
Figuur 14: Beoordeling Winkelcentrum Donderberg.
Centrum Swalmen
Winkelcentrum Donderberg
Centrum Herten
De concurrentiepositie van het centrum is matig. Er is slechts één supermarkt gevestigd: Jumbo (voormalige Jan Linders). Op basis van
en beschikt over twee grotere supermarkten (Jan Linders omvang ca.
In het centrum van Herten is één supermarkt gevestigd (Albert Heijn Jan Linders, omvang ca. 1.650 m² wvo). Daarnaast is er beperkt ove-
de koopstromen is zichtbaar dat veel inwoners van Swalmen ook de
1.420 m² wvo en Lidl omvang ca. 970 m² wvo) en een kleinere doel-
rig dagelijks aanbod zoals een bakkerij en drogisterij gevestigd.
dagelijkse boodschappen in Maasniel doen (perifere concentraties). De supermarkt heeft een beperkte omvang (ca. 1.065 m² wvo) en is
groepsupermarkt (Dost Market, ca. 200 m² wvo). Met name de Lidl is hiermee aan de kleine kant.
Naast de supermarkt ontbreekt in het gebied een duidelijke trekker. De Albert Heijn (Jan Linders) heeft een goede uitgangspositie. De
hiermee aan de kleine kant. Er zijn plannen voor uitbreiding van de su-
permarkt. Na de uitbreiding krijgt Swalmen de beschikking over een
In het winkelcentrum is naast de aanwezigheid van de supermarkt ook ander dagelijks aanbod gevestigd zoals een drogisterij en bakkerij.
moderne supermarkt (omvang ca. 1.370 m² wvo).
Rondom het winkelcentrum zijn ruim voldoende parkeerplekken be-
Jan Linders is overgenomen door Jumbo. Deze supermarkt past goed bij de doelgroepen die wonen in Swalmen (Gewoon gemiddeld en
Landelijke vrijheid). De supermarkt is belangrijk voor de leefbaarheid.
Winkelcentrum Donderberg is centraal gelegen in de gelijknamige wijk
Figuur 15: Beoordeling centrum Herten.
schikbaar. De uitstraling van het winkelcentrum is beperkt. Er staan verschillende units leeg en de uitstraling oogt ouderwets.
Naast de supermarkt is er in het centrum een slager, bakker en drogist
gevestigd. In het centrum ontbreekt het aan echte belangrijke overige trekkers. Dit onderstreept het belang van de supermarkt in het dorp.
Het aanbod supermarkten discount en full-service sluit goed aan bij de doelgroep aanwezig in de wijk.
Nabij het winkelcentrum is wijkaccommodatie De Donderie geves-
supermarkt is de enige supermarkt in de wijk. Met name voor de discounters moeten inwoners van Herten verder reizen. Op basis van de koopstromen blijkt dat veel van de bestedingen afvloeien naar de wijk Maasniel (perifere concentraties).
Naast de winkels is er in de directe omgeving ook een school, dierenkliniek en horecagelegenheid gelegen. De druk op het parkeren is hierdoor hoog.
tigd. Bovendien vervult het centrum een belangrijke rol voor inwoners.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
20
Figuur 16: Beoordeling Maasniel.
Figuur 17: Beoordeling Kempweg.
Maasniel
Kempweg
Nassaustraat
Het centrum van Maasniel beschikt over één supermarkt (Plus, omvang ca. 1.030). De omvang van de supermarkt is naar moderne
De Nassaustraat beschikt slechts over één reguliere discountsuper-
maatstaven beperkt. Voor supermarkt bestaan uitbreidingsplannen
en een kleinere doelgroep supermarkt). Het buurtcentrum heeft een moderne uitstraling en goede ligging vanwege de centrale ligging in
markt (Aldi, omvang ca. 864 m² wvo). En een doelgroep supermarkt. De discountsupermarkt is aan de kleine kant en is al enige tijd op-
(+200 m²). De Plus krijgt hiermee voornamelijk een kwalitatieve im-
de wijk.
zoek naar een oplossing om toekomstbestendig te kunnen blijven in
puls. De concurrentiepositie staat onderdruk door de nabijheid van zowel
Lidl heeft een beperkte omvang (ca. 800 m² wvo) en is hiermee aan
het Retailpark als de Huis- en Tuinboulevard.
de kleine kant. De Lidl functioneert vanwege de beperkte omvang en ligging matig. Naast een Lidl is er ook een kleinere doelgroep super-
Naast de supermarkt is in het centrum een slagerij, bakkerij en Pri-
markt gevestigd: Alfa Market (ca. 179 m² wvo).
mera gevestigd. Ook is er overig niet-dagelijks aanbod gevestigd zoals een boekhandel, Welkoop, bloemenwinkel en verschillende restaurants. Het ontbreekt het centrum aan krachtige trekkers die bepalend
De Kempweg is een klein buurtcentrum met twee supermarkten (Lidl
Figuur 18: Beoordeling Nassaustraat.
het verzorgingsgebied. Het aantal parkeerplaatsen rondom de Aldi is beperkt.
De aanwezige doelgroep in de wijk matcht met het supermarktaanbod. Uit gesprekken blijkt dat schoon, heel, veilig een aandachtspunt
Naast de supermarkten is er geen overig dagelijks aanbod gevestigd. Daardoor kan ook gesproken worden van een min of meer solitair
buurtsteunpunt.
is in deze wijk. Sociaal-maatschappelijk ligt hier een opgave. De algehele uitstraling van het winkelgebied is matig. Er is weinig groen, het oogt rommelig en de Aldi is in relatie tot de overige winkels
zijn voor het centrum. Rondom de supermarkt is voldoende parkeergelegenheid aanwezig.
erg gesloten. Combinatiebezoek zal hierdoor beperkt zijn, mede ook
doordat Aldi sterk doelgericht bezocht wordt. Het ontbreekt het centrum aan andere grote trekkers die bezoekers naar het centrum trekken.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
21
Belangrijkste conclusies
In Herten ligt naast een kwantitatieve ook een kwalitatieve opgave. De supermarkt in het centrum van Herten heeft een essentiële functie voor de leefbaarheid in de kern en is de belangrijkste trekker voor het centrum. De keuzemogelijkheden met één fullservicesupermarkt en enkele speciaalzaken zijn echter in relatie tot het draagvlak beperkt. Het discountsegment ontbreekt. Dit is met name voor doelgroepen met een lager inkomen van belang. Toevoeging van een discountsupermarkt is een wenselijk scenario conform de kwantitatieve en kwali-
tatieve behoefte. Swalmen kent min of meer dezelfde situatie als Herten. De enige fullservice supermarkt is essentieel voor de kern en het centrum. De supermarkt is hier echter iets kleiner. Voor de supermarkt in Swalmen zijn plannen voor een uitbreiding. Met de plannen beschikt Swalmen over een moderne maat supermarkt (omvang ca. 1.370 m² wvo). Hoewel meer diversiteit in het aanbod op het gebied van discountaanbod vanuit kwalitatief oogpunt wenselijk zou zijn, met name gezien het relatief lage inkomen van huishoudens in Swalmen, is het draagvlak te
beperkt voor een tweede supermarkt. De Nassaustraat functioneert matig. Bovendien zijn er ook problemen in relatie tot overlast en veiligheid. Met name het toekomstperspectief van de aanwezige discountsupermarkt is beperkt. Er ligt een opgave om het toekomstperspectief te versterken.
Vergelijkbaar met de Nassaustraat heeft ook de discounter aan de Kempweg een matig perspectief. Wel is in de wijk in principe meer economisch draagvlak te vinden dan voor de discountsupermarkt aan de Nassaustraat. Aan de Kempweg ligt mogelijk een opgave om de supermarkt te moderniseren en met name de kwalitatieve randvoorwaarden te versterken.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
22
3
Visie op de dagelijkse voorzieningenstructuur
Dit hoofdstuk schetst op basis van trends, analyses, consumentengedrag en marktontwikkelingen een visie op het boodschappen doen in de toekomst (2030-2035). Dit heeft betrekking op supermarkten, levensmiddelenspeciaalzaken, drogisterijen en parfumeriezaken. Ook wel de dagelijkse sector genoemd. De visie geeft het spanningsveld weer tussen een goede detailhandelsstructuur, goede consumentenverzorging en goed economisch functioneren. Uitgangspunt is een goede balans tussen deze doelen, met als resultaat kwalitatief versterken van bestaande perspectiefrijke voorzieningencluster en anderzijds ruimte bieden voor vernieuwing en innovatie op de juiste plekken.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
23
3.1
Continueren bestaand beleid
toekomstige behoefte van de eigen inwoners (verschillende doelgroepen)
consumentengedrag en de dagelijkse voorzieningenstructuur, zoals de di-
Roermond is een unieke en vooruitstrevende winkelstad
en de leefbaarheid. De pijlers van het bestaande beleid blijven overeind,
gitalisering en vergrijzing. Dit vraagt om scherpere keuzes, maar ook om
Roermond is vooruitstrevend op detailhandelsgebied en dat heeft de stad
maar worden op sommige onderdelen verder uitgewerkt en toegelicht.
meer toelichting op de keuzes. Waarom maken we de keuze? Welke ge-
internationaal op de kaart gezet, met een bruisende historische binnen-
volgen heeft dit voor verschillende belangen?
stad, een internationaal Designer Outlet, een modern Retailpark, de Huis-
Compact, compleet en comfortabel blijven belangrijke speerpunten
en Tuinboulevard en een Woonboulevard. De gemeente zet al jaren in op
Het huidige beleid richt zich wat betreft de dagelijkse voorzieningenstruc-
3.2
kwaliteit en vernieuwing, door in te zetten op versterking van perspectief-
tuur sterk op concentratie van voorzieningen in winkelgebieden. Dit blijft
Voor ruimtelijk beleid en plannen heeft de provincie Limburg in de Provin-
rijke winkelclusters en het maken van keuzes om zo te komen tot een toe-
een belangrijk uitgangspunt, aangezien door concentratie synergiewerking
ciale Omgevingsvisie enkele uitgangspunten voor gemeenten benoemd.
komstbestendige detailhandelsstructuur. De Roermondse beleidsambitie
kan worden bereikt. Dit is goed voor de ondernemers, omdat ze van el-
Specifiek ten aanzien van detailhandel in de dagelijkse sector zijn de vol-
voor detailhandel luidt daardoor al jaren als volgt.
kaars aantrekkingskracht kunnen profiteren. Het is ook goed voor de con-
gende provinciale uitgangspunten relevant.
sument, omdat ze efficiënt kunnen winkelen en meer keuzemogelijkheden Centrale beleidsambitie Roermond is toonaangevend op het gebied van detailhandel dankzij een sterke en evenwichtige detailhandelsstructuur die zorgt voor aantrekkingskracht en versterking van Roermond als bovenregionale koopstad. Nu en in de toekomst blijft Roermond zich richten op een specifiek, onderscheidend en compleet aanbod voor een brede doelgroep, waarbij kwaliteit en vernieuwing voorop staat.
Provinciale kaders
Limburg heeft te veel winkels. De verwachting is dat het aantal winkels de komende jaren flink reduceert. De centrale opgave is dan ook een
hebben op één plek (kijken en vergelijken).
groei in kwaliteit bij een afnemende kwantiteit. Complete winkelgebieden zorgen ervoor dat de kwaliteit en keuzemoge-
Voor vestiging van zelfstandige detailhandel is op bedrijventerreinen
lijkheden op peil zijn. Dit betekent, afhankelijk van het verzorgingsgebied,
geen plaats. Deze functies horen bij uitstek thuis in steden, kernen of
bijvoorbeeld twee complementaire supermarkten (fullservice en discount)
specifieke winkelgebieden. In zeer uitzonderlijke gevallen kan hiervan
met aanvullende speciaalzaken die logischerwijs bezocht worden als je
afgeweken worden als dit leidt tot meer kwaliteit en het schrappen van
boodschappen doet.
areaal elders.
De provincie steunt en stimuleert gemeenten bij het compacter maken
Comfortabele winkelgebieden zorgen ervoor dat de consument weinig
en kwalitatief versterken van de bestaande winkelgebieden in de ste-
Nadruk op eigen inwoners en leefbaarheid
‘drempels’ ervaart om de boodschappen te doen. Het moet makkelijk en
den en landelijke kernen. Dit vraagt om nieuwe creatieve ideeën, inno-
Gekoppeld aan vernieuwing en het blijvend op de kaart zetten van boven-
efficiënt zijn. Dit perspectief verschilt ook per doelgroep. Jonge gezinnen
regionale winkelgebieden, streeft de gemeente Roermond ook naar leef-
met weinig tijd en veel te besteden vinden het misschien comfortabel om
bare buurten, wijken en dorpen. Het dagelijkse voorzieningenaanbod staat
de boodschappen online te bestellen en aan huis te laten bezorgen. Ou-
wil de provincie behouden en waar mogelijk versterken. Die kwaliteit
aan de basis van deze leefbaarheid. Supermarkten zijn en blijven de be-
deren vinden het comfortabel om de supermarkt op loopafstand te heb-
wordt niet alleen bepaald door winkels, maar door de mix met horeca,
langrijkste trekkers voor buurt-, wijk- en dorpscentra waar ook het andere
ben, zodat je meerdere kleine boodschappen kan doen en een praatje kan
dienstverlening, cultuurhistorische objecten, kantoren, (ambachtelijke)
lokale winkel- en voorzieningenaanbod op functioneert via combinatiebe-
maken met buurt- of dorpsgenoten. Gezinnen met een lager besteedbaar
bedrijven en binnenstedelijk wonen en zorg.
zoek.
inkomen doen misschien liever doelgericht boodschappen bij discounters die goed met de auto bereikbaar zijn en gratis parkeren hebben.
vatie en een gezamenlijk aanpak van alle betrokkenen.
De kwaliteit van de stedelijke centra als belangrijke ontmoetingsplaats
Er dient een balans gevonden te worden tussen de winkelvoorraad in de grootschalige winkelgebieden zoals meubel-, huis- en tuinboulevards en outletcentra aan de rand van de steden, in de binnensteden
Ten opzichte van de visie uit 2015, waarin de visie en het beleid is geschetst voor de gehele detailhandel in de gemeente Roermond, gaat deze
Conflicterende beleidsdoelen nader toegelicht
en in de dorpskernen en wijken. Nieuwe grootschalige winkelgebieden
visie uitsluitend in op de dagelijkse voorzieningenstructuur. Daarmee ligt
Het detailhandelsbeleid uit 2015 stelt duidelijke ambities en doelen. In de
zijn niet aan de orde, gezien de overmaat aan winkels in Limburg. In
het accent van de ambitie in deze visie veel meer op het voorzien in de
praktijk is echter gebleken dat er vaak ook sprake is van conflicterende
bestaande grootschalige winkelgebieden aan de rand van de steden is
belangen of beleidsambities. Bovendien zijn nieuwe trends van invloed op
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
24
er geen ruimte voor winkels uit branches die bij uitstek thuishoren in
de stadscentra.
3.3
Regionale kaders
Het regionale beleid is verankerd in de het Regionaal beleidskader werklo-
Er wordt ingezet op compactere kernwinkelgebieden, door de ge-
3. Economisch functioneren: ondernemers moeten economisch goed
biedsafbakening te heroverwegen. Concentratie vindt plaats in het
kunnen functioneren om te kunnen overleven. Het economisch functi-
kernwinkelgebied, in de randen van de kernen is ruimte voor functie-
oneren wordt bepaald door de omzet per m² wvo en hangt sterk sa-
transformatie.
men met specifieke locatievoorkeuren.
Gemeenten maken werk van het verminderen van overbodig aanbod
caties Midden-Limburg (BRO, 2018). De belangrijkste uitgangspunten ten
en ongebruikte bestemmingsplancapaciteit buiten de kernwinkelgebie-
Naast de uitgangspunten zijn er nog drie andere dimensies waar rekening
aanzien van detailhandel in de dagelijkse sector zijn als volgt.
den, waarvoor gemeenten jaarlijks aan de hand van de regionale mo-
mee gehouden dient te worden in het beleid. Deze dimensies leiden soms
nitor prioriteiten vaststellen.
tot een spanningsveld. Ook hier ligt de opgave in een optimale balans. Grofmazig versus fijnmazig: te veel versnippering (fijnmazigheid)
De bestaande winkelvoorraad en leegstand bieden in beginsel voldoende ruimte om nieuwe vestigers op te vangen. Er wordt terughou-
Perifere concentraties zijn nadrukkelijk complementair aan de regu-
dend met nieuwe planinitiatieven omgegaan. De bestaande locaties
liere centrumgebieden. Om de complementariteit van perifere locaties
kan leiden tot slecht functionerend aanbod, omdat het agglomeratie
en plannen zijn het vertrekpunt van waaruit naar een verbeterd even-
te bewaken, kunnen in bestemmingsplannen beperkende regelingen
effect ontbreekt. Ook kan het negatieve effecten (leegstand) veroorza-
wicht tussen vraag en aanbod (het dynamisch voorraadbeheer) wordt
worden opgenomen. Dit kan gaan om een minimale omvang van win-
ken in concentratiegebieden. Te veel concentratie (grofmazigheid) kan
toegewerkt.
kels (bijv. 1.000 of 1.500 m² wvo) of branchering
leiden tot het feit dat consumenten te ver moeten reizen (met de auto)
Nieuwe initiatieven die leiden tot brancheverruiming op perifere detail-
of de leefbaarheid in buurten onder druk komt te staan. Een goede ba-
handelsconcentraties dienen zo veel mogelijk voorkomen te worden.
lans is wenselijk. Algemeen versus individueel belang: het detailhandelsbeleid stuurt
Gezien de hoog dynamische ontwikkeling van de retailmarkt blijft er
wel ruimte voor nieuwe planinitiatieven. Er is enkel ruimte voor concrete initiatieven die de bestaande structuur aantoonbaar niet negatief
3.4
van het winkelaanbod te verantwoorden zijn, bijvoorbeeld door toe-
Het detailhandelsbeleid stuurt in het kader van dagelijkse voorzieningen in
voorzieningenstructuur. Dit is ook de taak van de overheid. Echter
name van het bevolkingsdraagvlak. Hier speelt de Ladder voor Duur-
de basis op drie hoofddoelen. Deze hoofddoelen hangen sterk met elkaar
dient ook rekening gehouden te worden met de economische haal-
zame Verstedelijking een belangrijke rol.
samen. Te veel nadruk op het ene doel, kan leiden tot een conflict met
baarheid vanuit het perspectief van ondernemers (individueel belang).
Nieuwe ontwikkelingen zijn in principe (bijzondere initiatieven daarge-
een ander doel. Uitgangspunt van deze visie is daardoor het streven naar
De visie wordt immers voor een belangrijk deel ingevuld door markt-
laten) alleen toegestaan op locaties binnen de (toekomstige) winkel-
een goede balans tussen de hoofddoelen. 1. Consumentenverzorging: de behoefte van inwoners in de gemeente
structuur, zoals beleidsmatig is vastgelegd. Ook de lokaal verzor-
Uitgangspunten van de visie
beïnvloeden. Uit oogpunt van de consumentverzorging kan uitbreiding
primair op het algemeen belang van de consumentenverzorging en de
partijen, zoals ondernemers. Huidige versus toekomstige situatie: de visie schetst de wensen en
gende centrumgebieden hebben in die structuur een belangrijke ver-
Roermond staat centraal. Een goede spreiding en nabijheid van dage-
ambities voor de toekomst (2030-2035). Dit matcht niet altijd met de
zorgingspositie. Kwaliteitsimpulsen staan voorop, kwantitatieve uitbrei-
lijkse voorzieningen leidt tot een goede leefbaarheid. De bezoeker van
huidige situatie. Dit betekent transformatie- en herontwikkelingsopga-
ding van winkelaanbod is volgend. Nieuwe ontwikkelingen buiten de
buiten de gemeente Roermond is ook voor het dagelijkse voorzienin-
ven, maar soms ook het programmeren van nieuwe ontwikkelingen. Er
structuurbepalende winkelgebieden worden altijd regionaal afgestemd.
genaanbod relevant. Deze worden momenteel al goed bediend met di-
is echter geen sprake van een blanco canvas, waardoor mede in het
Er is specifieke aandacht voor het behoud van trekkers (met name supermarkten) in de bestaande structuur. Schaalvergroting van super-
verse grote supermarkten in de perifere concentraties. 2. Voorzieningenstructuur: de voorzieningenstructuur bepaalt de keu-
markten dient te voorzien in een behoefte van de consument en de
zemogelijkheden, diversiteit, kwaliteit en compleetheid van het aan-
continuïteit van de supermarktondernemer. Met verplaatsing naar ran-
bod. Dit is idealiter geconcentreerd in concentratiegebieden, zodat
den van de kernen wordt in beginsel terughoudend omgegaan. De
voorzieningen van elkaars aantrekkingskracht kunnen profiteren en
Ladder voor Duurzame Verstedelijking is hier nadrukkelijk van toepas-
leegstand wordt voorkomen.
licht van de haalbaarheid van de uitvoering altijd rekening gehouden moet worden met de feitelijke huidige situatie.
sing.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
25
3.5
Beleidsdoelen nader uitgewerkt
Navolgend zijn op basis van de analyse en de visie de beleidsdoelen voor het dagelijkse voorzieningenaanbod in de gemeente Roermond geschetst. 3.5.1
Concentratie is uitgangspunt
Beleidsdoel: concentratie dagelijks aanbod is uitgangspunt De gemeente Roermond blijft streven naar concentratie van supermarkten en ander dagelijks voorzieningenaanbod in de buurt-, wijken dorpscentra. Ook de binnenstad blijft een functie vervullen voor boodschappen doen, met mogelijkheden voor nieuwe initiatieven.
Schaalvergroting is een wenselijke ontwikkeling die inspeelt op trends. Schaalvergroting mag plaatsvinden binnen concentratiegebieden, mits onderbouwd met goede kwalitatieve argumenten. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld de verbreding van non-foodactiviteiten binnen supermarkten. De ruimtelijke effecten moeten aanvaardbaar zijn.
Reguliere supermarkten buiten concentratiegebieden op solitaire plekken zijn niet wenselijk. Dit geldt in principe ook voor andere meer grootschalige dagelijkse voorzieningen. Ze hebben geen meerwaarde voor de detailhandelsstructuur en kunnen leiden tot onwenselijke effecten. Schaalvergroting van (bestaande) supermarkten buiten concentratiegebieden is evenmin wenselijk. Buiten de concentratiegebieden is in de vorm van maatwerk wel ruimte voor ontwikkelingen, zoals opgenomen in het afwegingskader op de volgende pagina of bij gebied specifieke beleidsambities (zie paragraaf 3.6).
Figuur 19: Balans tussen doelen en dimensies.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
26
3.5.2
Geen nieuw dagelijks aanbod op perifere concentraties
3.5.3
Terughoudend omgaan met solitair dagelijks aanbod onderstaande, gewogen criteria zou een vestiging wenselijk kunnen
Beleidsdoel: geen nieuw dagelijks aanbod op perifere concentra-
Beleidsdoel: terughoudend omgaan met solitair dagelijks aanbod
zijn, mits:
ties
De gemeente Roermond kiest voor concentratie in winkelgebieden.
1. De ontwikkeling niet inpasbaar is in centra in hetzelfde verzor-
De gemeente Roermond staat nieuwe supermarkten of andere
Dit betekent dat terughoudend wordt omgegaan met solitaire super-
nieuwe vormen van dagelijkse voorzieningen op perifere concentra-
markten. In het kader van figuur 19 worden niet alle initiatieven per
ties, zoals het Retailpark en de Huis- en Tuinboulevard niet langer
definitie uitgesloten buiten de bestaande centra.
toe. Ook uitbreiding van bestaande supermarkten is niet gewenst.
De meerwaarde van solitaire supermarkten of ander dagelijks voorzie-
Roermond heeft momenteel veel grote supermarkten op perifere win-
ningenaanbod voor de detailhandelsstructuur is beperkt. Hoewel be-
kelconcentraties, zoals het Retailpark en de Huis- en tuinboulevard.
paalde supermarktformules goed solitair kunnen functioneren, verlies
Hoewel deze supermarkten op dit moment een functie hebben voor
je de positieve agglomeratie effecten zoals combinatiebezoek en syn-
zowel inwoners als bezoekers, hebben ze beperkte meerwaarde voor
ergiewerking. De consument kan boodschappen niet combineren en
de winkelstructuur. Synergiewerking met bijvoorbeeld een tuincentrum
verliest daarmee gemak en efficiëntie. Ondernemers, met name speci-
of een woonwinkel is zeer beperkt.
aalzaken, kunnen niet profiteren van de aantrekkingskracht van de su-
Bovendien zijn mensen sterk afhankelijk van de auto om boodschap-
permarkt. Daar komt bij dat ongewenste en/of onaanvaardbare effec-
pen te doen, aangezien de perifere concentraties aan de rand van de
ten kunnen ontstaan op concentratiegebieden.
kern liggen. In het kader van duurzaamheid, minder autogebruik en
aanvaardbaar moeten zijn; en 3. De beleidsmatige toekomstige structuur intact blijft.
gingsgebied; 2. De effecten op bestaande dagelijkse voorzieningenstructuur
De gewogen criteria voor maatwerk luiden als volgt:
Het betreft een kleinschalig initiatief: 10%
Er is substantiële woningbouw in de directe omgeving voorzien: 30%
Er is voldoende (toekomstig) draagvlak (behoefte): 20%
Het voorziet in de leefbaarheid/nabijheid in een buurt/wijk: 30%
Het initiatief heeft een uniek of vernieuwend karakter: 10%
Solitaire ontwikkelingen zijn daardoor in principe niet toegestaan. Wel
Het afwegingskader is geen (juridische) basis voor initiatiefnemers om
vergrijzing is het belangrijk supermarktontwikkelingen en andere dage-
kan maatwerk geleverd worden voor kleinschalige gemakswinkels bij
een ontwikkeling af te dwingen/mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door te
lijkse voorzieningen zoveel mogelijk dicht bij de inwoners te faciliteren.
trafficlocaties of maatwerk in nieuwe gebiedsontwikkelingen met sub-
beroepen op het feit dat voldaan wordt aan één of meerdere voorwaarden.
Idealiter op loop- en fietsafstand. Dit is goed voor de leefbaarheid, de
stantiële woningbouw en werken. Het onderstaande afwegingskader
Het afwegingskader is bedoeld als handvat voor de gemeente om maat-
gezondheid van mensen en zorgt voor meer ontmoeting in de eigen
kan, naast de algemene beleidsdoelen, bij maatwerk worden ingezet.
werk eventueel te faciliteren.
woonomgeving. Het dagelijkse voorzieningenaanbod is ook het type
Benadrukt wordt dat het afwegingskader niet juridisch afdwingbaar is.
aanbod waarop andere ondernemers in deze lokale centra op functio-
Het is aan de gemeente om een zorgvuldig en weloverwogen besluit
neren vanuit het bezoekmotief ‘boodschappen doen’.
te nemen en alle voors en tegens af te wegen.
Deze visie legt de prioriteit bij de inwoners van de gemeente en het versterken van de buurt-, wijk- en dorpscentra met dagelijks voorzieningenaanbod. Hier ligt een duidelijke opgave. Het dagelijkse voorzieningenaanbod op de perifere concentraties functioneert momenteel al zeer goed en heeft ook een verzorgingsfunctie voor inwoners buiten de gemeente. Hier ligt geen opgave in het kader van het algemeen belang. Bestaande rechten blijven gehandhaafd.
Roermond, Visie dagelijkse voorzieningenstructuur
Afwegingskader maatwerk Zoals hiervoor aangegeven is Roermond zeer terughoudend met het faciliteren van solitaire ontwikkelingen. Alleen onder specifieke voorwaarden is het faciliteren van solitaire ontwikkelingen mogelijk buiten centrumgebieden. Indien een locatie voldoet aan ≥ 50% van
27
3.5.4
Innovatie en vernieuwing faciliteren
seren van de plancapaciteit, het creëren van (lokale) voorzienbaar-