Raadsvoorstel Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024

• ~ •

»

gem eente Roerm o nd

VOORSTEL AAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE ROERMOND

Onderwerp: Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024 Zaaknummer: 84851-2023 Datum: 9 januari 2024

Inleiding In het Coalitieakkoord 2022-2026 is aangegeven dat de gemeente samen met de inwoners wil werken aan de toekomst van Roermond. Dit willen we onder andere doen door de inwoners nog meer te betrekken bij de ontwikkeling van beleid en de uitvoering daarvan. We willen gebruik maken van de kracht en kennis dien in onze samenleving aanwezig is. Gezamenlijk en als gelijkwaardige partners optrekken verstevigt de maatschappelijke discussie en vergroot draagvlak voor het handelen van de gemeente Roermond en brengt partijen ook dichter bij elkaar. We realiseren ons gelijktijdig dat, in een stad die in beweging is, maatwerk noodzakelijk zal zijn. Met de huidige maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de energietransitie, duurzaamheidsvraagstukken en de Omgevingswet verandert er veel in het dagelijks leven van inwoners. Dit leidt tot een grote behoefte bij inwoners om invloed uit te oefenen op de democratische besluitvorming. Daarnaast is er bij gemeenten tegelijkertijd het besef dat een sterke lokale democratie voortdurend aandacht en onderhoud vraagt. Er is de laatste jaren een toenemende onvrede op de overheid dat er onvoldoende geluisterd wordt naar hetgeen er in de samenleving leeft. Het is juist nu van belang dat we de inwoners blijven betrekken bij de ontwikkelingen in de samenleving én dat we daarbij ruimte blijven bieden voor nieuwe verbindingen tussen inwoners en bestuur.

Dit gaat verder dan alleen "inspraak" bij de voorbereiding van beleid en dat nagedacht wordt over een stevige inrichting van participatie. Momenteel is het wetsvoorstel Wet versterking participatie op decentraal niveau bij het parlement ingediend. In dit wetsvoorstel wordt artikel 150 Gemeentewet uitgebreid van "inspraak" naar "participatie" en mogelijk "uitdaagrecht". In dit wetsvoorstel wordt geregeld dat de gemeente inwoners in staat stelt te participeren bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. De huidige inspraakverordening moet verbreed worden naar een participatieverordening. Voorstel We stellen uw raad voor om: 1. 2.

De inspraakverordening 2007 in te trekken. De inspraak- en participatieverordening 2024 vast te stellen.

Pagina 1 van 4

Pagina 2

Onderwerp: Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024

Argumenten 1.1 Een gemeente met inwoner- en overheidsparticipatie op maat. Met deze participatie- en inspraakverordening anticiperen we op een wettelijke taak. Wij willen hierin echter als gemeente nog iets verder gaan en een helder proces hierover afspreken. We zullen als gemeente niet alleen iets moeten vinden van het participeren met en door inwoners, maar ook van wat voor overheid we willen zijn en wat voor samenleving we willen. Dat is niet los te zien van elkaar. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat gemeenschappen zelf richting kunnen geven aan hun eigen leefomgeving? Na vaststelling van de Participatie- en inspraakverordening zal de operationele uitwerking hiervan worden vastgelegd in een nog op te stellen "Participatieleidraad". Hierin zullen de spelregels worden opgenomen hoe praktisch invulling gegeven wordt aan participatie. Het is noodzakelijk vooraf na te denken over wie, wanneer en hoe bereikt wordt en wat met de inbreng wordt gedaan. Dit schept duidelijkheid over het proces én over de verwachtingen. 1.2 Een heldere verordening en leidraad zorgen voor een betere borging van inwonersinitiatieven binnen onze organisatie. Het is momenteel nog onduidelijk wat we verstaan onder inwonersinitiatieven en hoe we als gemeente daarmee omgaan. Hierdoor ontbreekt een totaalbeeld.

Door een standaardwerkwijze af te spreken en deze initiatieven af te handelen middels de voorgestelde participatie- en inspraakverordening en álle initiatieven middels registratie vast te leggen wordt zorggedragen voor een betere borging en voortgangsbewaking. 1.3 Betrokkenheid van inwoners wordt versterkt. De wet versterking participatie op decentraal niveau wil de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid versterken. Met deze Participatie- en inspraakverordening anticiperen we op landelijke wetgeving en stimuleren we de betrokkenheid van de inwoners. Ook worden er duidelijke regels geformuleerd voor inwonersintiatieven en de wijze waarop we als gemeente hiermee omgaan. Deze duidelijkheid voorkomt onnodige teleurstellingen tijdens of na het proces. Hiermee geven we invulling aan het Coalitieakkoord 2022-2026 om inwoners nog meer te betrekken bij de ontwikkeling van beleid en de uitvoering daarvan. 1.4 Dit voorstel is integraal afgestemd en sluit naadloos aan op het wijken- en kernenbeleid en de omgevingsdialoog. De Participatie- en inspraakverordening heeft een directe relatie en samenhang met het nieuwe wijken kernenbeleid. Beiden versterken elkaar wederzijds. Er is ook gekozen om deze stukken tegelijkertijd door uw raad te laten behandelen.

Dit ook om de samenhang te laten zien, gezien het feit dat inwonersinitiatieven ook een belangrijke plek hebben binnen het wijken- en kernenbeleid. Als gemeente willen we werken aan prettige wijken en dorpen waar het goed leven, recreëren en ondernemen is. Meer ruimte bieden aan inwonersinitiatieven en samen met inwoners en maatschappelijke partners werken aan wijkagenda's vormen de uitgangspunten binnen het wijken- en kernenbeleid. Daarnaast is deze verordening in overeenstemming met het document dat participatie binnen de omgevingswet regelt: de omgevingsdialoog. Kanttekeningen en risico's 1.1 Een netwerkende en responsieve(re) overheid worden vergt een cultuuromslag. Het (deels) bepalen wat goed is voor de inwoner vanachter een bureau is voorbij. Dit vergt een cultuuromslag. We willen collega's actief benaderen en vragen aan welke ondersteuning ze hierbij nodig hebben. Denk hierbij aan een scholingstraject, maar bijvoorbeeld ook aan het aanstellen van participatiecoaches die samen met medewerkers kijken welke aanpak nodig is bij hun voorstel of plan. Dit alles zal na vaststelling van de verordening, uitgewerkt worden in een leidraad en implementatieplan. Enkel het vaststellen van de verordening en is niet voldoende om een

Pagina 3

Onderwerp: Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024

cultuuromslag te maken. Als we een netwerkende en responsieve(re) overheid willen worden is het nodig dat de kennis over participatie en het daarbij horende proces groeit.

Historisch overzicht Inspraakverordening (2007) (komt te vervallen) De gemeenteraad heeft op grond van artikel 150 lid 1 van de Gemeentewet de Inspraakverordening vastgesteld. In de Inspraakverordening zijn regels vastgesteld hoe ingezetenen en belanghebbenden betrokken kunnen worden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid. Onder inspraak wordt in dit kader verstaan het "het proces, waarbij individuele burgers of groepen uit de bevolking hun mening kenbaar maken omtrent voorgenomen of voorgesteld beleid, langs de weg van door de overheid geregelde procedures" (Kamerstukken II 1985/86, 19403, 3, p. 34). Deze inspraak vindt overeenkomstig het tweede lid plaats via de uniforme openbare voorbereidingsprocedure (afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht (Awb)), tenzij de verordening anders bepaalt. Doordat de Inspraakverordening integraal is opgenomen in deze Participatie- en inspraakverordening kan deze komen te vervallen. AIie regels met betrekking tot inspraak en participatie zijn hiermee vastgelegd in één verordening. Nota Actief Burgerschap (2015) In 2015 heeft de gemeenteraad de Nota Actief Burgerschap vastgesteld. Deze nota heeft tot doel een antwoord te geven op de vraag op welke wijze en onder welke voorwaarden de gemeente Roermond vorm en inhoud kan geven aan participatie en de voorwaarden waaronder dit kan worden bewerkstelligd.

Omgevingsdialoog (2022) Hierin wordt participatie binnen de Omgevingswet geregeld. Financiële gevolgen Niet van toepassing. Communicatie en participatie Deze participatie- en inspraakverordening is participatief tot stand gekomen. Middels een informatiesessie is bij uw raad aan de hand van casuïstiek informatie over hoe zij naar participatie kijken opgehaald. Zeer waardevol om de rol te bepalen die wij als Roermond willen hebben als het gaat om participatie. Tevens werd het college middels een presentatie bevraagd op hun kijk en visie op participatie. Ook deze inbreng is meegenomen in de opgestelde stukken.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

b4

+

Pagina 4

Onderwerp: Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024

Ter inzage: Bijlage(n):

Bijlage 1: Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024 Bijlage 2: "Was-wordt" overzicht Bijlage 3: Raadsbesluit Participatie- en inspraakverordening gemeente Roermond 2024