presentatie Gele avond preventie- en gezondheidsbeleid

RAADSINFORMATIEBIJEENKOMST Dinsdag 19 augustus 2025 Highlights van de gezondheidsmonitors (2024) jongvolwassenen en volwassenen & ouderen Preventie- en gezondheidsbeleid 2026-2029

Inhoud Inleiding en aanleiding voor nieuw beleid 'Raad van de raad’ Gezondheidscijfers, ambitie en speerpunten van het nieuwe beleid In gesprek over het beleid

VRAGEN? STEL ZE TUSSENDOOR!​

Wet publieke gezondheid (Wpg)

We investeren in de gezondheid van onze inwoners.

Kaders/context/visie

Landelijke/regionale kaders Landelijke nota gezondheidsbeleid Integraal Zorg Akkoord (IZA) Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

Volksgezondheid beschermen en bevorderen. Gezondheidsbeleid vaststellen.

Samenhangende preventiestrategie

Lokale kaders

Inzet op preventie

Sociale agenda provincie Limburg

Beleidskader sociaal domein Programma ‘Kiezen voor Kansen’ Coalitie akkoord

Voorkomen van gezondheidsproblemen. Beleid lang ‘volhouden’. Voortzetten en voortborduren.

Brede blik op gezondheid

Domein overstijgende inzet

Positieve Gezondheid Complexe oorzaken van gezondheidsproblemen De omstandigheden waarin inwoners opgroeien, wonen en werken

Health in All Policies Samenwerken met zorg- en welzijnsorganisaties en andere betrokken partijen.

Leidende principes Het perspectief van de inwoner staat centraal. Er eerder bij zijn: voorkomen is beter dan genezen! Samenwerken, ook over domeinen heen. Gedachtegoed van Positieve Gezondheid blijven gebruiken. Duidelijke keuzes maken en gericht investeren. Iedereen levert een bijdrage.

‘Raad van de raad’ Eens

Oneens

Stelling 1

Gezondheidsbeleid moet zich vooral richten op de jeugd.

Eens

Oneens

Stelling 2

De gemeente moet ongezond gedrag ontmoedigen.

Eens

Oneens

Stelling 3

De gemeente moet actief investeren in groene en beweegvriendelijke wijken.

Eens

Oneens

AMBITIE “De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Elke inwoner van Roermond kan kansrijk, gezond en veerkrachtig opgroeien, leven en ouder worden. De leefomgeving nodigt uit tot gezonde keuzes, er is een sterke sociale basis en er zijn gelijke kansen voor iedereen. De fysieke en mentale gezondheid wordt vanaf het prille begin, de eerste 1.000 dagen, bevorderd en behouden en er is speciale aandacht voor inwoners in kwetsbare situaties.”

GEZONDE, VEILIGE EN KANSRIJKE JEUGD

FITTE EN VEERKRACHTIGE VOLWASSENEN

GOED OUDER WORDEN

SPEERPUNTEN

MENTALE GEZONDHEID

GEZONDE LEEFOMGEVING

Gezonde, veilige en kansrijke jeugd

Wat vinden ouders hiervan?

5 Alcoholgebruik

1Kansrijke Start

40 30 20 10 0

Van de 13-16 jarigendrinkt 26% alcohol. Bij de 13-14 jarigen is dit 15% en bij 15-16 jarigen is dit 38%. De vraagstelling daarvoor was als volgt: Heb je de laatste vier weken alcohol gedronken?

• 7,6% vande kinderen wordt geboren in een gezin in een zeer kwetsbare situatie. Bron: RIVM, regiobeeld 2020 en 2022.

• Van de geboorten zijn jaarlijks 15% vroeggeboortes en/of kinderen met een te laag geboortegewicht. Bron: Perined, 2021.

• In Roermond wordt bij 75% van de zwangere vrouwen de zwangerschapsbegeleiding gestart voor 10 weken zwangerschap (per 100 geboortes). Bron: Perined, 2021.

Gezonde, veilige en kansrijke jeugd

80%

8Vaccinatiegraad bij kinderen

90%

De vaccinatiegraad bij kinderen toont een daling. De vaccinatiegraad ligt voor de meeste vaccinaties uit het rijksvaccinatieprogramma net op of onder de vaccinatienorm (90%). Bron: JGZ, 2024

9 Rondkomen

€

Van de jongeren ervaart 5% thuis enige of grote moeite met rondkomen (gezin), 28% ervaart thuis geen moeite met rondkomen maar moet wel opletten (gezin) en 66% ervaart thuis geen enkele moeite met rondkomen (gezin).

54%

0-4 jr

Bron:CBS Jeugd,CBSIndicatoren jeugdzorg in natura

83, 8%

13-14 jr

Volgens de beweegrichtlijnen moeten kinderen tussen 0-4 dagelijks minstens 3 uur bewegen. Voor kinderen tussen 5-18 jaar is dit minstens 1 uur per dag.

Van de jongeren tot 18 jaar maakte 16,2% gebruik van jeugdhulp.

16, 2%

10%

60 50 40 30 20 10 0

8%

7 Jeugdhulp

18%

4Voldoende bewegen

geen mening

rookt dagelijks dagelijks

12%

10-11 jr

raadt het af

vapet

3%

1 op de 6 kinderen heeft overgewicht of obesitas in Roermond. Bron: JGZ, 2024.

5-6 jr

vindt het goed

10 0

20%

19%

17%

Vande 13-16 jarigen heeft 33% ooit gerookt en/of gevapet. 12% van de 13-16 jarigen rookt en/of vapet dagelijks.

Van de 13-16 jarigen geeft 80% aan zich (bijna) altijd fit en gezond te voelen.

30 25 20 15 10 5 0

25%

6Roken en vapen

2 Ervaren gezondheid door jongeren

3 Overgewicht of obesitas

37%

12%

15%

5-12 jr

13-16 jr

5%

28%

66%

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

Gezonde, veilige en kansrijke jeugd WAAROM De eerste 1000 dagen zijn cruciaal voor de gezondheid, ontwikkeling en welzijn van een kind op de lange termijn. Sommige ouders kiezen ervoor hun kinderen niet te vaccineren, waardoor ze niet beschermd zijn tegen ernstige infectieziekten. De huidige omgeving maakt het moeilijk om gezonde keuzes te maken. Multi-problematiek vraagt om een gezinsgerichte en intensieve aanpak die ruimte biedt voor kleine stappen richting een gezondere leefstijl. De focus op beschermende en risicofactoren in gezin, school, peergroup en vrije tijd om middelengebruik te voorkomen werkt.

WAT GAAN WE DOEN/ DOEN WE AL/BLIJVEN WE DOEN Kansrijke Start wordt geïntensiveerd aan de hand van uitvoeringsplan lokale aanpak. Samen met de GGD Limburg-Noord werken we aan een passende lokale aanpak t.a.v. vaccinatiegraad bij kinderen. Meer gezonde kindomgevingen realiseren met de JOGG aanpak. Continueren en doorontwikkelen van Keigezond, de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas. OKO wordt geïntensiveerd op basis van het uitvoeringsplan lokale aanpak. Implementeren van de aanbevelingen vanuit de scanner stoppen met roken met focus op de Rookvrije Generatie. Inzetten op informatieverstrekking aan jonge mantelzorgers.

VERBINDING IN DE GEMEENTE Aanpak Kansrijk onderwijs (Programma Kiezen voor Kansen) Beleidsnotitie Kansrijke Peuter- en Kleutertijd 2024-2027 Beleidsplan Armoede en Schulden: ‘Bestaanszekerheid als Kompas’ 20252028 Jeugdfonds sport en cultuur Plan ‘Investeer in Jeugd’ 2024-2028 Sport- en beweegbeleid 2024-2028 ‘Roermond Sportief bezig’

Fitte en veerkrachtige volwassenen

4Roken en alcohol Van de volwassenen rookt 21% en drinkt 5% (bij overmatig drinken). Van de volwassenen is 10% een zware drinker.

1 Ervaren gezondheid door volwassenen

Van de volwassenen ervaart 74% een (zeer) goede gezondheid. 26% 74%

2Overgewicht of obesitas Dehelft van devolwassenen heeft overgewicht of obesitas. 40 35 30 25 20 15 10 5 0

37%

14%

Fitte en veerkrachtige volwassenen

5 Ondersteuning en (mantel)zorg

Van de volwassenen is 14% mantelzorger. Zo'n 28% van de mantelzorgers voelt zich overbelast.

ove r ge w icht obesitas

6 Rondkomen

€ 3Voldoende bewegen Van de volwassenenvoldoet 50% aan de beweegrichtlijnen en 61% sport wekelijks.

10% 90%

Van devolwassenen heeft 10% moeite met rondkomen.

Fitte en veerkrachtige volwassenen WAAROM Een gezonde leefstijl, waaronder gezond eten en drinken, voldoende bewegen, ontspanning, goed slapen en sociale contacten, voorkomt veel gezondheidsproblemen. Volwassenen zijn rolmodellen voor jongere generaties. Een sterke sociale basis vermindert eenzaamheid en bevordert veerkracht van inwoners. Overbelasting en uitval van mantelzorgers heeft gevolgen voor de zorgontvanger en de mantelzorger zelf.

WAT GAAN WE DOEN/ DOEN WE AL/BLIJVEN WE DOEN Diverse acties/interventies met betrekking op leefstijl: inzet van GLI volwassenen en Welzijn op Recept, samenwerking Meditta en Hagro, vormgeven van een (regionaal) leefstijlzorgloket samen met Laurentius, implementeren van de aanbevelingen vanuit de scanner stoppen met roken met focus op meer rokers stoppen met roken. Lokale implementatie van het basispakket verslavingspreventie (regionaal). Versterken van de sociale basis: door middel van samenlevingsopbouw en doorontwikkelen van de huidige sociale kaart en de bekendheid/vindbaarheid. Informeren, waarderen en ondersteunen van mantelzorgers vanuit de bestaande lokale netwerksamenwerking mantelzorg.

VERBINDING IN DE GEMEENTE Actie agenda Nieuwkomers Beleidsplan armoede en schulden: ‘Bestaanszekerheid als Kompas’ 20252028 Participatiewet Sport- en beweegbeleid 2024-2028 ‘Roermond Sportief bezig’ Vitaliteitsbeleid gemeente Roermond Volwassenfonds sport en cultuur

Goed ouder worden.

4Verhoogd valrisico 31%

Ongeveer31%van de65-plussers is één of meerdere keren gevallen in een jaar.

69%

1 Ervaren gezondheid door 65-plussers Van de 65-plussers ervaart 59% een (zeer) goede gezondheid.

5 Eenzaamheid Van de 65-plussers voelt 50% zich wel eens eenzaam en zo'n 16% voelt zich zeer eenzaam.

41% 59%

2 Chronische aandoeningen

Van de 65-plussers heeft 53% een chronische aandoening. 33% wordt (ernstig) beperkt in het dagelijks leven vanwege problemen met de gezondheid.

Goed ouder worden

6 Ondersteuning en (mantel)zorg Van de 65-plussers is 14% mantelzorger. Zo'n 28% van de mantelzorgers voelt zich overbelast.

3Voldoende bewegen Van de ouderenvoldoet 39% aan de beweegrichtlijnen en 44% sport wekelijks.

7Passende woning 12% 88%

Van de 65-plussers is 88% (zeer) tevreden met de woning.

Goed ouder worden WAAROM Het aantal jaren dat inwoners in goede gezondheid leven daalt, terwijl het aantal jaren met (chronische) ziekte of beperking stijgt. Ouderen lopen meer risico op valincidenten, wat hun zelfredzaamheid en kwaliteit van leven aantast. Het aantal mantelzorgers daalt, terwijl de druk op bestaande mantelzorgers toeneemt. Het netwerk Seniorvriendelijk Roermond biedt een stevige basis voor: kennisdeling, inspiratie en samenwerking tussen organisaties

WAT GAAN WE DOEN/DOEN WE AL/BLIJVEN WE DOEN

VERBINDING IN DE GEMEENTE

Voorzetten van Seniorvriendelijk Roermond, de sociale benadering dementie en continueren van de inzet van een netwerkcoördinator. Voortzetten van gebiedsgericht aanbod van effectieve valpreventie programma’s en continueren van de inzet van de beweegmakelaar. Onderzoeken in welke vorm het Meer Bewegen voor Ouderen georganiseerd kan worden, zodat het voor de toekomst geborgd is. Blijven inzetten op het versterken van de sociale basis door middel van samenlevingsopbouw. Uitvoering geven aan het Mantelzorg Akkoord Roermond samen met betrokken samenwerkingspartners

Cultuurvisie 2023-2026 ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ Sport- en beweegbeleid 2024-2028 ‘Roermond Sportief bezig’ Visie wonen, welzijn zorg ‘Thuis in Roermond’

Mentale gezondheid.

2 Denken aan zelfdoding Ongeveer 1 opde 10 inwonersgeeft aan wel eens gedachten aan zelfdoding te hebben gehad. 15 10 5 0

1Mentale problemen Ongeveer 1 opde 4 inwoners ondervindt matige tot ernstige mentale problemen. 30 25 20 15 10 5 0

29%

8%

8%

jongeren volwassenen 65-plussers met met hoog met hoog psychische risico op risico op angstklachten angststoornis/ stoornis/ depressie depressie

9%

jongeren

11%

11%

volwassenen 65-plussers

Mentale gezondheid

3 Prestatiedruk en stress Jongerengeven aande meeste prestatiedruk te ervaren vanuit ouders, leraren en vrienden. Zorgen over werk, gezondheid, familie of vrienden en geld zijn de grootste bronnen van stress voor volwassenen en 65-plussers.

Mentale gezondheid WAAROM Mentale gezondheid is essentieel voor een gezond leven. Samenwerking in de (GGZ)zorg is nodig om de toegankelijkheid van zorg te verbeteren, wachtlijsten te verminderen en het aanpakken van personele krapte. Het doorbreken van het taboe op mentale problemen maakt het makkelijker om hulp te zoeken. De nieuwe Wet integrale suïcidepreventie (vanaf 2026) geeft gemeenten een belangrijke rol in preventie

WAT GAAN WE DOEN/DOEN WE AL/BLIJVEN WE DOEN We investeren in locaties en mensen om mee te praten, in praktische tools waarmee jongeren voor zichzelf en voor anderen kunnen zorgen, in ontmoeting. Integrale suïcidepreventie door deelname aan het Actienetwerk zelfmoordpreventie MiddenLimburg, lokale acties gericht op bewustwording, onderzoeken van buddysteem voor nabestaanden. Basispakket aan (OGGZ)-preventieactiviteiten regionaal verder doorontwikkelen en verbeterde cliëntparticipatie.door inzet ervaringsdeskundigen. Continueren van de facilitering en ondersteuning van zelfregiegroepen. Deelnemen aan het Mentale gezondheidsnetwerk IZA in de regio Noord- en Midden-Limburg.

VERBINDING IN DE GEMEENTE Beleidsplan armoede en schulden: ‘Bestaanszekerheid als Kompas’ 20252028 Beleidsplan Regenboogstad Roermond 2023-2026 Cultuurvisie 2023-2026 ‘Cultuur Werkplaats Roermond’ Lokale Inclusie Agenda. Participatiewet (Preventief) antidiscriminatie beleid. Regiovisie Meedoen en Wonen 20222026 inwoners met complexe problematiek

Gezonde leefomgeving.

4Gezonde sportomgeving 1Gezonde leefomgeving

Sportverenigingenmeteen kantine zeggen zelf het volgende over roken, gezonde voeding en alcohol.

Uit landelijk onderzoek blijkt dat 8 op de 10 ouders vindt dat de leefomgeving van kinderen gezonder moet. Ouders vinden onder meer winkelgebieden, de omgeving rondom scholen en sociale media niet gezond genoeg.

Bron:EnquêteSportservice Roermond(2024)onder sportverenigingen met een kantine.

80 60 40 20 0 72%

Bron:https://jogg.nl/nieuws/8-op-de-10-ouders-vindtdat-de-leefomgeving-kinderen-gezonder-moet

rookvrij

2Groene leefomgeving Van devolwassenen is 81% (zeer) tevreden met groen in de buurt.

19% 81%

69%

59%

gezonde opties in kantine

alcoholbeleid

5 Reanimatie oproep netwerk

Gezonde leefomgeving

Er zijn 669 actieve burgerhulpverleners. 20

74 actieve AED’s 54

27% 73%

beschikbaar

6Uitspraken over de omgeving 3Beweegvriendelijke omgeving GemeenteRoermondscoort 63/100 voor de beweegvriendelijke omgeving. Bron:https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten

Inwonerswaarderenhun leefomgeving voor ontmoeten, bewegen en ontspanning als volgt. 80 60 40 20 0 67%

73%

75%

buurt heeft voldoende plekken voor ontmoeten

buurt is aantrekkelijk om te bewegen

buurt heeft voldoende rustige plekken

Gezonde leefomgeving WAAROM Een gezonde leefomgeving stimuleert gezond gedrag, beschermt tegen negatieve invloeden en bevordert sociale interactie. De gemeente speelt een cruciale rol in de inrichting van de fysieke leefomgeving. Een integrale aanpak is nodig, omdat het thema meerdere beleidsterreinen raakt (zoals gezondheid, duurzaamheid, mobiliteit, ruimtelijke ordening). Een goed functionerend Reanimatie Oproep Netwerk (RON) verhoogt de overlevingskansen bij een hartstilstand.

WAT GAAN WE DOEN/DOEN WE AL/BLIJVEN WE DOEN Streven naar health in all policies, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij intaketafel Omgevingswet. Onderzoeken van de mogelijkheid dat gesubsidieerde activiteiten plaatsvinden in een gezonde omgeving waar aandacht is voor preventie van middelengebruik en de gezonde keuze aanwezig en makkelijk is . Faciliteren van organisaties, verenigingen, instellingen en inwoners om hun locaties rookvrij te maken. Onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een gezonde(re) voedselomgeving, bijvoorbeeld binnen en rond onze gemeentelijke locaties. We stimuleren een beweegvriendelijke (school)omgeving met aandacht voor de Schijf van 10. Ondersteunen, versterken en borgen van het reanimatie oproep netwerk: promotie en bewustwording onder inwoners, faciliteren van reanimatietrainingen, beschikbaarheid van AED's, monitoring. We versterken de sociale basis door middel van samenlevingsopbouw.

VERBINDING IN DE GEMEENTE Actualisatie Verkeersveiligheidsplan Roermond 2025 Integrale Groenvisie gemeente Roermond 2025-2035 JOGG-uitvoeringsprogramma Keuzenotitie Spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte OKO-plan van aanpak Omgevingsvisie Roermond Prestatieafspraken 2025-2026 woningcorporaties, huurdersorganisaties en gemeente Roermond Programma Duurzaamheid 2025-2028 ‘Samen aan het roer voor duurzaamheid’ Sport- en beweegbeleid 2024-2028 ‘Roermond Sportief bezig’ Visie wonen, welzijn, zorg ‘Thuis in Roermond’ Vitaliteitsbeleid gemeente Roermond

Financiën

Monitoring DRIE NIVEAUS VAN MONITORING 1. KPI's programma Kiezen voor Kansen 2. Gezondheidsmonitors van de GGD 3. Projectniveau metingen

Dankjewel! Vervolg van het besluitvormingsproces: DI 7 OKTOBER DO 23 OKTOBER

COMMISSIE BS RAADSVERGADERING