Onderzoek P&C cyclus_deel 1 Rekenkamer Roermond_DEF 10 juli 2025
Tekst van het document
Algemene conclusies • Er is een duidelijke relatie zichtbaar tussen de beleidsdoelen (Wat gaan we doen?) zoals geformuleerd in het coalitieakkoord en de kadernota 2024 en er is een duidelijke relatie zichtbaar tussen de beleidsvoornemens in de kadernota en de programmabegroting; • De tussenrapportages geven geen keuzes voor de raad om als sturingsinstrument te dienen; • De teksten en financiële toelichtingen in de meeste documenten zijn vaak moeilijk te begrijpen. Dat geldt zeker voor de niet-deskundige lezer. Specifieke conclusies a. Naar aanleiding van de analyse van de kadernota 2024 De in de kadernota benoemde extra inzet in 2024 is niet verder concreet financieel onderbouwd waardoor er geen richting wordt gegeven aan de nader uit te werken programmabegroting; b. Naar aanleiding van de analyse van de programmabegroting 2024 • De drie W vragen worden niet consequent genoemd en beantwoord; • Ook zijn deze niet smart geformuleerd waardoor dit de controle op de realisatie bemoeilijkt; • De verplichte BBV-indicatoren worden niet altijd gepresenteerd en vaak ook niet geduid; c. Naar aanleiding van de analyse van de 1e tussenrapportage 2024 • De 1e tussenrapportage is geen voortgangsrapportage die laat zien wat de planning was en waar de gemeente qua realisatie nu staat; d.
Naar aanleiding van de analyse van de 2e tussenrapportage 2024 • De 2e tussenrapportage is veel meer dan de 1e tussenrapportage een voortgangsrapportage die laat zien wat de planning was en waar de gemeente qua beleidsrealisatie nu staat; • Het is echter geen voortgangsrapportage die laat zien waar de gemeente financieel staat qua realisatie inclusief prognose voor de rest van het jaar; e. Naar aanleiding van de analyse van de 3e tussenrapportage 2024 • De 3e tussenrapportage is veel minder dan de 2e tussenrapportage een voortgangsrapportage die laat zien wat de planning was en waar de gemeente qua beleidsrealisatie nu staat; • Het is echter geen voortgangsrapportage die laat zien waar de gemeente financieel staat qua realisatie inclusief prognose voor de rest van het jaar; 24 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond 9. Voorstellen Uitgaande van de belangrijkste observaties komt de rekenkamer tot de volgende voorstellen. Voorstel aan de raad 1. Reserveer bij de behandeling van de tussenrapportages meer tijd in de commissie teneinde de kracht van deze instrumenten beter te benutten. Een belangrijk hulpmiddel daarbij is de Duisenbergmethode. Voorstellen via de raad aan het college 1.
Evalueer de in dit onderzoek onderzochte documenten op de gedane detailbevindingen en neem de aandachtspunten mee in de toekomstige P&C documenten; De kern is dat de gemaakte opmerkingen in de bijlagen 1 tot en met 5 welke hebben geleid tot aandachtspunten bij de P&C documenten in de toekomst worden vermeden. Daarmee neemt de inhoudelijke kwaliteit alsmede de leesbaarheid van de komende documenten toe. 2. Pas de P&C-gids zodanig aan dat de congruentie tussen de diverse P&C-producten wordt gewaarborgd zowel qua beleidsvoornemens als daarmee samenhangende financiële effecten; De verschillende P&C documenten moeten op elkaar aansluiten. Dat zal de bruikbaarheid enorm vergroten. En het biedt voor de gemeenteraad meer houvast in de kaderstellende en controlerende rol. Tevens dient de congruentie met de clusterplannen expliciet in de P&C gids te worden vermeld. 3. Formuleer de 3-W vragen in de programmabegroting ‘smarter’ waardoor de controle op uitvoering beter is uit te voeren; Dit aspect is een terugkerende opmerking van de rekenkamer in meerdere onderzoeken. De rekenkamer ervaart dat vaak beleidsdoelen globaal en soms zelfs multi-interpretabel zijn omschreven. Vaak ontbreekt de termijn waarbinnen een bepaald doel gerealiseerd dient te zijn. Door de 3-W vragen concreter te formuleren worden ze meetbaarder en kan de raad haar controlerende functie beter uitvoeren. 4.
Richt de tussenrapportages dusdanig in zodat deze documenten ook als voortgangsrapportages te gebruiken zijn waardoor deze als sturingsinstrument meerwaarde krijgen; Dit is lijn met het tweede voorstel. Naast de observatie dat de huidige onderzochte documenten niet op elkaar aansluiten kan ook worden vastgesteld dat deze tussenrapportages te weinig informatie bevatten om ook de voortgang goed te monitoren. 25 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond 5. Geef meer aandacht aan de kwaliteit van de toelichtingen in de rapportages welke meer concreet en meer financieel dienen te zijn; Het is van belang dat de toelichtingen in de rapportages begrijpelijk zijn en in directe relatie staan tot financiële ontwikkelingen. De analyse van financiële verschillen tussen cijferopstellingen hebben voornamelijk twee richtingen. Er is een prijsverschil en/of een hoeveelheidsverschil. Door de toelichtingen ook op deze wijze in te steken kunnen de rapportages begrijpelijker worden. 6. Breidt de tussenrapportages uit met een tabel met werkelijke lasten en baten op het rapportagemoment inclusief een prognose voor het hele jaar in vergelijking met de programmabegroting; Dit lijkt een open deur maar de essentie is dat de raad voor verschillende doelen taakstellende budgetten heeft bepaald in de begroting.
Bij een tussenrapportage is het niet alleen van belang om te weten wat er al uitgegeven is en welk deel van het doel gerealiseerd is. Essentieel is de vraag in hoeverre het restant budget toereikend is om het totale doel te realiseren. Bij afwijkingen is het noodzakelijk dat de raad in staat wordt gesteld aanvullende besluiten te nemen op basis van alternatieve keuze’s. 7. Formuleer keuzemogelijkheden voor de raad in de tussenrapportages in geval van onder- en/of overbesteding van middelen; In aansluiting op het vorige voorstel zal bij (significante) afwijkingen aan de raad moeten voorgelegd in hoeverre vastgehouden wordt aan de oorspronkelijke inhoudelijke doelen (met de bijbehorend begrotingsafwijkingen als gevolg) of dat de financiële kaders de randvoorwaarden zijn. 8. Voorzie de tussenrapportages van een managementsamenvatting op hoofdlijnen. De raad zit niet te wachten op uitgebreide documenten. De raad heeft baat bij doelgerichte en doeltreffende informatie. Een managementsamenvatting kan de raad duidelijk faciliteren. In die samenvatting wordt met name aandacht besteed aan voorstel 6 en 7: lopen wij inhoudelijk en financieel in de pas en welke aanvullende raadsbesluiten zijn nodig. 26 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bestuurlijke reactie & nawoord rekenkamer
27 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond
28 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Nawoord rekenkamer De rekenkamer heeft kennisgenomen van de bestuurlijke reactie op het rapport ‘onderzoek P&C cyclus’ en stelt vast dat het college op slechts een beperkt aantal onderdelen van het rapport een reactie geeft. Dit betreft met name een uiteenzetting over waar het college mee bezig is ten aanzien van het inrichten en verbeteren van het P&C proces. De rekenkamer stelt dan ook vast dat het college het eens is met de voorstellen ten aanzien van de verbetering van de kwaliteit van de huidige documenten in het P&C proces. De rekenkamer wenst het college veel sterkte met de procesverbeteringen in de P&C cyclus en wenst de raad veel succes met het beoordelen van de P&C documenten of deze de kaderstellende en controlerende taak van de raad goed blijven ondersteunen. Rekenkamer Roermond. 29 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 1 Observaties Kadernota 2024 De rekenkamer maakt de volgende observaties bij de 3 hoofdstukken uit de Kadernota 2024. Observaties bij ambities • In het eerste hoofdstuk wordt een relatie gelegd met de ambities zoals geformuleerd in het coalitieakkoord.
Het betreffen ambities op de volgende thema’s: - Een stad waar je wilt leven; - De stad waar iedereen meedoet; - De stad van ontwikkeling; - De stad van goud, groen en blauw; - Een stad die klaar staat voor haar inwoners. Er is dus een duidelijke samenhang tussen coalitieakkoord en kadernota op het gebied van de geformuleerde ambities. • De na ieder thema geformuleerde ambitie wordt afgesloten met een paragraaf ‘Contouren van onze extra inzet voor 2024 en verder’. Het is echter niet duidelijk wat bedoeld wordt met ‘extra’ inzet in relatie tot de ‘normale’ inzet. • Wat opvalt is dat er met betrekking tot het thema ‘Een stad waar je wilt leven’ geen contouren voor extra inzet voor 2024 (en verder) zijn benoemd met betrekking tot het brengen van meer evenwicht tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. • Wat opvalt is dat met betrekking tot het thema ‘De stad waar iedereen meedoet’ geen contouren voor extra inzet voor 2024 (en verder) zijn benoemd met betrekking tot het geformuleerde ambitieniveau dat niemand onder de armoedegrens mag leven. • Wat opvalt is dat met betrekking tot het thema ‘De stad van ontwikkeling’ geen contouren voor extra inzet voor 2024 (en verder) zijn benoemd met betrekking tot de ambitie om het aantal laaggeletterden en inwoners met een taalachterstand terug te dringen.
• Wat opvalt is dat met betrekking tot het thema ‘De stad van goud, groen en blauw’ geen contouren voor extra inzet zijn benoemd met betrekking tot de ambitie dat de gemeentelijke organisatie in 2030 duurzaam, energiezuinig en klimaatneutraal is waarvan het college zegt dat deze ambitie pas in 2050 gerealiseerd wordt. • De werkwijze om haar doelstellingen te realiseren is opgavengericht met een programmatische en projectmatige aanpak waarbij negen opgaven zijn geformuleerd: 1. Een bestaanszekerheid voor al onze inwoners; 2. Een passende woning voor iedereen; 3. | Een gezond leven mogelijk maken; 4. | Een veilige omgeving; 5. | Een kansrijke en inclusieve samenleving; 6. | Een nieuwe economie; 7. | Een duurzame samenleving; 8. | Transformatie van centrumgebieden; 9. | Een organisatie die klaar is voor de toekomst. Uitgaande van deze opgaven zijn de eerder gemaakte opmerkingen over het missen van extra inzet voor 2024 opvallend. • | De extra financiële inzet in 2024 om ambities te realiseren wordt geraamd op € 5.320.000. Het verdient aanbeveling om een totaaltelling in de tabel met financiële effecten van de extra inzet op te nemen. Observaties bij financieel perspectief • | Er wordt verwezen naar een brief van 11 april 2023 van de provincie Limburg. Nergens blijkt waar dit over gaat en waarom naar deze brief verwezen wordt.
• | De alinea over de Acress ontwikkelingen (na 2026) is niet te begrijpen voor een ondeskundige lezer. • | Met betrekking tot de autonome ontwikkelingen worden met betrekking tot de investeringsbudgetten bedragen aan afschrijvingen en rente benoemd en wordt verwezen naar bijlage 2 van de kadernota. In deze bijlage staan de bruto investeringen maar is geen berekening van de rente en afschrijvingen zoals benoemd in de tabel ‘autonome ontwikkelingen’. • | Met betrekking tot bijlage 3 van de kadernota zijn de toelichtingen niet geheel duidelijk. • | Met betrekking tot de structurele financiële positie 2024-2027 is het vertrekpunt het meerjarig begrotingssaldo primitieve begroting 2023 en de reeds genomen besluiten vanuit de 3e bestuursrapportage 2022 en 1e tussenrapportage 2023. Er is geen toelichting waarom dit zo is. Logischerwijs zou je ook vanuit de prognoses 2023 kunnen starten. • | Waarom vindt er geen toets plaats of de in het verleden gemaakte berekeningen van bijgestelde begrotingssaldi aansluiten bij de werkelijk gerealiseerde saldi. Dit ter toetsing of het systeem wel betrouwbare data levert. • | Het is niet duidelijk waarom het bijgestelde begrotingssaldo per 1 mei 2023 wordt weergegeven. • | Het verdient aanbeveling een verwijzing naar concrete documenten te maken om vast te stellen waar deze vandaan komen.
Met name het meerjarig saldo primitieve begroting 2023 en de moties en amendementen begroting 2023. • | De incidentele financiële positie wordt weergegeven in het verloop van de algemene reserves rekening houdend met een minimumniveau aan algemene reserves ten bedrage van € 12.4150.000. De berekeningen die leiden tot een prognose stand van de algemene reserve van € 48.889.000 in 2023 zijn niet nader toegelicht. 30 31 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Observaties bij projectopdrachten In dit hoofdstuk worden een aantal projectopdrachten uitgewerkt welke voortvloeien uit het coalitieakkoord. Het is niet duidelijk waarom voor deze projecten is gekozen. Wat opvalt is dat ze niet direct uit het coalitieakkoord af te leiden zijn. 32 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 2 Observaties Programmabegroting 2024 Voorwoord en inleidende beschouwing • In de inleidende beschouwing is geen relatie te leggen tussen de in de kadernota geformuleerde thema’s en speerpunten. Ook de in de kadernota genoemde extra inzet is niet af te stemmen met de speerpunten zoals genoemd in de inleidende beschouwing. • Het totaaloverzicht van ambities en beleidsvoornemens is niet af te stemmen met de kadernota. Het is niet duidelijk hoe de investeringsbedragen geïnterpreteerd moeten worden. Tevens is de toelichting onduidelijk.
Er wordt bijvoorbeeld verwezen naar dat bedragen reeds in de begroting 2023 zijn opgenomen zonder dit verder te duiden. De bedragen in de begroting 2024-2027 worden niet verder toegelicht. Verloop financiële positie 2024 • De tabel in 2.1 is niet duidelijk leesbaar. Ook ontbreekt een toelichting op de bedragen waardoor de lezer geen goede indruk krijgt van de cijfers. • De tabel in 2.2. is niet te begrijpen zonder enige toelichting. Ook ontbreekt een relatie met de kadernota. • De tabel in 2.3. is eveneens niet te begrijpen zonder nadere toelichting op de incidentele baten en lasten. Programmabegroting • Bij Programma 0 ‘Bestuur’ is de relatie tussen het strategisch doelprogramma en de kadernota niet vast te stellen. Tevens ontbreken de verplichte BBV-indicatoren bij dit programma. Ook het antwoord op 1 van de 3 W vragen namelijk ‘wat gaat het kosten’ ontbreekt bij 0.1 en 0.2. • De toelichting bij 0.3 tot en met 0.9 inclusief cijferopstelling is lastig te begrijpen. • Bij Programma 1 ‘Veiligheid’ is geen zichtbare relatie tussen het strategisch doelprogramma en de kadernota. De doelstellingen zijn weinig smart geformuleerd. De kosten van het programma worden in totalen weergegeven hetgeen weinig transparant is en de relatie met de activiteiten in dit programma zijn niet te leggen.
• Ook bij Programma 2 ‘Verkeer, vervoer en waterstaat’ is de relatie met de kadernota voor wat betreft het strategisch doelprogramma niet zichtbaar te maken. Verder valt op dat een tweetal beleidskaders uit 2017 komen en de vraag opwerpt of deze nog wel actueel zijn in het huidige tijdsbeeld. De doelstellingen zijn niet smart geformuleerd waardoor controle op 33 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond de uitvoering bemoeilijkt wordt. Ook de zaken die onder ‘wat levert het op’ worden genoemd zijn algemeen en weinig smart en meetbaar geformuleerd. Ook hier zijn de kosten in totaliteit weergegeven zonder onderverdeling naar taakveld hetgeen weinig transparant is en waardoor het de controle op de uitvoering bemoeilijkt. • Bij Programma 3 ‘Economie’ is het strategisch doel programma algemeen geformuleerd en is er geen zichtbare relatie met de kadernota. Ook hier zijn beleidskaders uit 2017 genoemd. De doelstellingen van dit programma zijn in het algemeen niet smart geformuleerd en dus lastig toetsbaar. Ook hier zijn de kosten in totaliteit weergegeven hetgeen weinig transparant en controleerbaar is. • Bij Programma 4 ‘Onderwijs’ zijn de volgende zaken die opvallen: - ook hier geen duidelijk zichtbare relatie met de kadernota; - doelstelling algemeen en niet smart geformuleerd waardoor deze niet controleerbaar zijn; - kosten niet transparant weergegeven.
• Bij programma 5 tot en met 8 gelden dezelfde opmerkingen als hiervoor. • De verplichte BBV- indicatoren staan samengevat aan het einde van de programma’s. Er ontbreekt ook hier een toelichting waarom deze staan opgenomen en hoe deze te interpreteren zijn. Ze staan niet per programma weergegeven waardoor het lastig is voor de lezer om ze te interpreteren in relatie tot de overige teksten van het programma. Paragrafen • Met betrekking tot de paragraaf lokale heffingen dient de gemeente conform het BBV extracomptabel een berekening te geven over de mate van kostendekkendheid. De berekening zelf hoeft niet in deze paragraaf te worden opgenomen wel dient worden toegelicht dat deze op consistente wijze heeft plaatsgevonden en welke beleidskeuzes hieraan ten grondslag liggen. Wat opvalt is dat wel wordt toegelicht wat volgens het BBV verplicht is om toe te lichten maar dat deze toelichting ontbreekt. • De basis voor de paragraaf weerstandsvermogen ligt opgesloten in de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen uit 2012. Een actualisatie van de nota is in voorbereiding en is in december 2023 door de raad vastgesteld. • Met betrekking tot de risico’s wordt de kans dat deze zich voordoen geclassificeerd in hoog, midden en laag. Uit het overzicht is niet af te leiden hoe de risico’s zijn ingeschat. Waarop de omrekenfactor 1,4 is gebaseerd blijkt ook nergens uit.
De toelichting op de risico’s is lastig te begrijpen. Zo is de financiële impact van een calamiteit op € 250.000 geraamd en wordt maar € 88.000 meegenomen in de tabel. • In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen worden in de financiële tabellen totaaltellingen weergegeven en geen opsomming van welke kosten bij welke genoemde objecten horen. Dit is weinig transparant. • De paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ is wel heel erg algemeen geformuleerd en geeft weinig tot geen inzicht wat nu precies wordt bedoeld en waar zich problemen voordoen die worden opgelost met welke concrete actiepunten. • Het is onduidelijk hoe de tekorten van Westrom in de paragraaf weerstandsvermogen zijn 34 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond verwerkt. • Het is onduidelijk hoe de relatie is tussen het risico van ad € 100.000 van ICT NML in het weerstandsvermogen en de toelichtende paragraaf verbonden partijen waar niets wordt vermeld over dit risico behalve dat het minimaal is. • De gemeente Roermond staat voor € 637.838 borg voor OML BV. Het is onduidelijk waarom dit niet is meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. • De risico’s samenhangend met Groen & Doen Roermond BV zijn niet meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. Financiële begroting • In tabel 5.2.1 staan de geraamde baten en lasten per programma. • In tabel 5.2.2.
staan de geraamde baten en lasten per taakveld. • Wat opvalt is dat de geraamde totaal lasten en baten van programma 0 niet aansluiten met de totaalsommen van de lasten en baten per taakveld en dat de reden waarom dit is niet wordt toegelicht. • Wat opvalt is dat positieve resultaten nu negatief gepresenteerd worden in tegenstelling tot pagina 15. • De tabel 5.2.2. staat nu los van de toelichtingen per taakveld in de programma’s. De cijfers in de tabel zijn nu niet meer direct aan te sluiten met de toelichtingen in de programma’s. • Waar tabel 5.2.1 een positief resultaat van € 1.042.000 laat zien laat de som van de taakvelden een resultaat van € 0 zien. • In tabel 5.2.3 is programma 0 niet aan te sluiten. Ook hier worden positieve resultaten negatief gepresenteerd en omgekeerd. • Tabel 5.2.4 is een specificatie van de bedragen gepresenteerd op pagina 18. Verwijzing ontbreekt. Er zit een fout in de telling baten 2025. • Tabel 5.3.1 zou met een korte toelichting begrijpelijker worden. • Tabel 5.3.2 eveneens. • De investeringsbedragen op pagina 7 sluiten niet aan met tabel 5.3.3. • Tabel 5.3.5. exploitatieregel Roerdelta Fase 2 klopt niet in telling. • In tabel 6.3.6 worden de mutaties van de algemene reserves en bestemmingsreserves gepresenteerd. Wat opvalt is dat de meeste bestemmingsreserves in de komende jaren nagenoeg niet muteren.
Dat werpt de vraag op of deze nog wel ‘bestemd’ moeten zijn. • Beginstand tabel 5.3.8 is onjuist. • De toelichting bij bovenstaande tabellen kan significant verbeterd worden zodat deze cijferopstellingen ook geduid kunnen worden. 35 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 3 Observaties 1e Tussenrapportage 2024 Inleiding • De 1e tussenrapportage 2024 bevat met name technische begrotingswijzigingen om eventuele onrechtmatigheden in de jaarverantwoording 2024 te voorkomen. Zo worden er met name budgettair neutrale wijzigingen voorgelegd voor lasten en baten binnen programma’s. De 1e tussenrapportage bevat dus nog geen vooruitblik van de te verwachten realisatie en afwijkingen over het gehele jaar 2024 met als argument dat het daar nog te vroeg voor is. Inherent aan een tussenrapportage is dat de stand van zaken op dat moment wordt weergegeven. Het argument dat het te vroeg zou zijn is eigenlijk geen argument dat geen recht doet aan de waarde van een tussenrapportage. Immers in deze tussenrapportage kan financieel zichtbaar gemaakt worden dat met de kennis van dat moment op basis van de werkelijke cijfers over de eerste 2 maanden en rekening houdend met verwachtingen van de komende 10 maanden de resultaten conform begroting zich zullen ontwikkelen. Dit kan zowel in tekst als in tabelvorm worden weergegeven.
Nu kan de raad niets controleren en wordt de raad beperkt in haar controlerende taken en verliest de 1e tussenrapportage haar waarde. • Er wordt in de 1e tussenrapportage tevens niets gezegd over de vorm waarin de tussentijdse resultaten worden gerapporteerd. Financiële positie • De tabellen in de aanbiedingsbrief bij de 1e tussenrapportage met betrekking tot het meerjarig begrotingssaldo na 1e tussenrapportage en de prognose stand van de algemene reserve na 1e tussenrapportage worden niet toegelicht en zijn daarom moeilijk te begrijpen voor een niet-deskundige lezer. • In de 1e tussenrapportage 2024 wordt een projectenrapportage cluster Projecten Omgeving (PO) opgenomen. Er wordt niet toegelicht hoe de relatie is van deze projectenrapportage met de kadernota en programmabegroting. • Er wordt melding gemaakt dat de projectenrapportage een momentopname is hetgeen juist is en de stand van zaken op dat moment weergeeft. Evenzo zou dit dus voor de financiële resultaten kunnen gelden. • De raad wordt voorgesteld om na de 1e tussenrapportage akkoord te gaan met een negatief begrotingssaldo terwijl eerder werd gemeld dat de begrotingsaanpassingen budgettair neutraal zouden zijn. Toelichting ontbreekt. 36 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijstellingen per programma • De 1e tussenrapportage 2024 gaat met name in op de bijstellingen per programma.
• De toelichting op de neutrale mutaties bij programma 0 is niet te volgen. • De toelichting op de wijziging van het investeringsbudget is eveneens niet te volgen. • Er is geen toelichting hoe het mogelijk is dat acute herstelwerkzaamheden voor de liften/ roltrappen aan de tunnelpassage N280 (programma 2) zijn vergeten in de begroting. • Het is niet duidelijk waarom neutrale mutaties die voor 2024 gelden bij programma 2 ook meegenomen worden in 2025-2027 terwijl dit bij programma 3 niet het geval is. • De toelichting bij de neutrale mutaties programma 3 is niet te volgen. • De mutaties bij 4.2 zijn naar 2024 verantwoord. In latere jaren is geen correctie opgenomen. • De toelichting bij programma 6 is niet te begrijpen en geeft geen analyse van de afwijking in de begroting. • De toelichting bij 6.1 – 6.7 gaat niet waar het over zou moeten gaan. Immers er is iets verkeerd gerubriceerd en dat wordt niet toegelicht anders dan een ‘budgetneutrale wijziging’. • Idem bij programma 8. Bijlagen • In bijlage 2 wordt naar aanleiding van de decembercirculaire 2023 een verschil van € 680.543 ten laste van de begroting gebracht. Iedere verdere toelichting ontbreekt. • In bijlage 3 vindt een voortgangsrapportage plaats van de projecten cluster projecten omgeving. Hoe deze rapportage zich verhoudt tot de kadernota en programmabegroting blijkt nergens uit.
De voortgang wordt middels kleur (groen is geen afwijkingen, oranje is behoeft aandacht, rood is project kent afwijkingen) weergegeven. De methode van voortgangsbewaking is op zich prima behalve dat de financiële stand van de projecten niet wordt meegenomen. 37 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 4 Observaties 2e Tussenrapportage 2024 Inleiding en leeswijzer • De 2e tussenrapportage omvat 139 pagina’s in tegenstelling tot de 1e tussenrapportage welke 39 pagina’s omvat; • In het eerste deel van de tussenrapportage wordt de financiële positie gepresenteerd met een analyse op hoofdlijnen; • In het tweede deel van de tussenrapportage worden per programma de volgende onderdelen toegelicht: - Speerpunten – inhoudelijke toelichting per programma - Toelichting op de budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024 - Financiële mutaties 2e tussenrapportage 2024 - Toelichting op de beleidsvoornemens en ambities uit de begroting 2024 • De inhoudelijke toelichting per programma wordt met de volgende kleurindicaties weergegeven; groen (speerpunt is of wordt volledig gerealiseerd), oranje (speerpunt wordt gedeeltelijk gerealiseerd of verloopt niet volgens planning), rood (speerpunt wordt niet gerealiseerd).
Financiële positie • De actuele financiële positie wordt in tabelvorm weergegeven en tevens wordt aangegeven wat het begrotingssaldo 2024 voor de 2e tussenrapportage is. Er wordt verwezen naar besluitvorming die leidt tot aanpassing van het begrotingssaldo van de primitieve begroting 2024. Inhoudelijk worden er geen toelichtingen gegeven. • In de paragraaf ‘bijstelling rekeningresultaat 2024’ worden de financiële afwijkingen op programmaniveau weergegeven. Het gepresenteerde saldo is een prognose voor het begrotingsjaar 2024 per 1 juli 2024. Het is niet mogelijk om te toetsen in hoeverre de werkelijke baten en lasten per programma in lijn liggen met de begroting. Dit in tegenstelling tot de beleidsvoornemens die wel op voortgang kunnen worden gemonitord. • De mutaties naar aanleiding van de meicirculaire 2024 zijn nagenoeg niet inhoudelijk toegelicht. Ontwikkelingen per programma • De inhoudelijke toelichtingen per programma worden qua status in kleur aangegeven zoals eerder vermeld. De speerpunten, die afgeleid zijn uit de programmabegroting, zijn vaak 38 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond weinig smart geformuleerd waardoor het moeilijk is de status te toetsen. Ook de toelichting biedt dan weinig houvast. • Wanneer een speerpunt de status oranje of rood heeft is het vaak niet duidelijk welke maatregelen worden genomen om naar groen te komen.
• De toelichting op de budgetoverhevelingen 3e tussenrapportage 2023 is kwalitatief. Het ontbreekt aan een financiële toelichting. • De toelichtingen op de mutaties 2e tussenrapportage 2024 zijn vaak niet te volgen. Zo zijn de bestuurskosten hoger vanwege de groei van het aantal inwoners. Ook is er vaak geen relatie te leggen tussen de financiële effecten groter dan € 50.000 en de toelichting dienaangaande. • De budgettair neutrale mutaties per programma zijn in de toelichting per programma niet budgettair neutraal. Wel over alle programma’s heen. Een toelichting dienaangaande ontbreekt. • De toelichting op de ambities en beleidsvoornemens begroting 2024 is wederom met een statuskleur aangegeven. Het ontbreekt aan een financiële status ten opzichte van de in de programmabegroting gepresenteerde investeringsbedragen. Bijlagen • In de 2e projectenrapportage 2024 wordt eveneens middels kleur de status aangegeven van de projecten. De kleur komt tot stand op basis van de GROTIK analyse. GROTIK staat voor Geld, Risicomanagement, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit. Indien een van deze indicatoren een afwijkende kleur heeft, heeft dit effect op de gepresenteerde totaal indicator en komt dat terug in de toelichting. • Bij de projecten wordt de status aangegeven maar niet een indicatie qua realisatie. Indien er een verwachte einddatum wordt toegelicht kan daarop gestuurd worden.
Vorenstaande kan ook in de projectplanning expliciet worden meegenomen. • In bijlage 2 is de rapportage Kiezen voor Kansen opgenomen. Het ontbreekt aan een toelichting hoe deze rapportage geduid moet worden. De financiële prognose laat zien of er meer lasten c.q. minder baten zijn. Waar is de oorspronkelijke begroting dienaangaande? • Waarom sluiten de in bijlage 3 opgenomen begrotingswijzigingen financiële afwijkingen op € 0. Impliceert dit budgetneutraal? • Waarom sluit in bijlage 4 ‘begrotingswijziging budgettair neutrale mutaties’ met een saldo van € 2.116.363 negatief? • Bijlage 5 ‘begrotingswijziging neutrale mutaties met betrekking tot loonkosten’ sluit met een saldo van € 0. • Bijlage 6 ‘begrotingswijziging investeringen is niet duidelijk vanwege het ontbreken van enige toelichting. • Bijlage 7 ‘begrotingswijziging meicirculaire 2024 ‘ is niet te begrijpen vanwege het ontbreken van een toelichting. • Bijlage 8 overzicht vrijval reserves is een cijferopstelling zonder toelichting. 39 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 5 Observaties 3e Tussenrapportage 2024 Inleiding en leeswijzer • De 3e tussenrapportage omvat 140 pagina’s. Evenveel als de 2e tussenrapportage; • De 3e tussenrapportage is de laatste rapportage over het begrotingsjaar 2024. Anders dan de 2e tussenrapportage is dit een financiële rapportage.
Deze rapportage geeft een vooruitblik van de te verwachten realisatie en afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024; Peildatum van deze rapportage is 16 september. • In het eerste deel van de tussenrapportage wordt de financiële positie gepresenteerd met een analyse op hoofdlijnen; • In het tweede deel van de tussenrapportage worden per programma de financiële bijstellingen toegelicht; • De inhoudelijke toelichting per programma wordt met de volgende kleurindicaties weergegeven; groen (speerpunt is of wordt volledig gerealiseerd), oranje (speerpunt wordt gedeeltelijk gerealiseerd of verloopt niet volgens planning), rood (speerpunt wordt niet gerealiseerd). Financiële positie • De actuele financiële positie wordt in tabelvorm weergegeven en tevens wordt aangegeven wat het begrotingssaldo 2024 voor de 3e tussenrapportage is. Er wordt verwezen naar besluitvorming die leidt tot aanpassing van het begrotingssaldo van de primitieve begroting 2024. Inhoudelijk worden er geen toelichtingen gegeven. • In de paragraaf ‘bijstelling rekeningresultaat 2024’ worden de financiële afwijkingen op programmaniveau weergegeven. Het gepresenteerde saldo is een prognose voor het begrotingsjaar 2024 per 16 september 2024. Het is niet mogelijk om te toetsen in hoeverre de werkelijke baten en lasten per programma in lijn liggen met de begroting.
Dit in tegenstelling tot de beleidsvoornemens die wel op voortgang kunnen worden gemonitord. • De mutaties naar aanleiding van de septembercirculaire 2024 zijn nagenoeg niet inhoudelijk toegelicht. • De tabel is voor een niet-deskundige lezer nauwelijks te begrijpen. Ook de tekstuele toelichting is lastig te begrijpen. • De vele verwijzingen in dit hoofdstuk maken deze paragraaf niet zelfstandig leesbaar. 40 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Ontwikkelingen per programma • De inhoudelijke toelichtingen per programma worden qua status in kleur aangegeven zoals eerder vermeld. De status van de speerpunten uit de 2e tussenrapportage worden nu niet in kleur weergegeven maar nu wordt de status van de ambities en beleidsvoornemens 2024 in kleur weergegeven. In hoeverre dit aansluit op de 2e tussenrapportage blijkt niet. Ook de toelichting biedt dan weinig houvast. • Wanneer een ambitie cq beleidsvoornemen de status oranje of rood heeft is het vaak niet duidelijk welke maatregelen worden genomen om naar groen te komen. • De toelichting op de budgetoverhevelingen 3e tussenrapportage 2023 is kwalitatief. Het ontbreekt aan een financiële toelichting. • De toelichtingen op de mutaties 3e tussenrapportage 2024 zijn vaak niet te volgen. Er is vaak geen relatie te leggen tussen de financiële effecten groter dan € 50.000 en de toelichting dienaangaande.
• De budgettair neutrale mutaties per programma zijn in de toelichting per programma niet budgettair neutraal. Wel over alle programma’s heen. Een toelichting dienaangaande ontbreekt. • De toelichting op de ambities en beleidsvoornemens begroting 2024 is wederom met een statuskleur aangegeven. Het ontbreekt aan een financiële status ten opzichte van de de programmabegroting gepresenteerde investeringsbedragen. Wat opvalt is dat er weinig ambities geheel niet zijn gerealiseerd. • De paragraaf resultaatbestemming jaarrekening 2023 is voor een niet deskundige lezer niet te begrijpen. Inleidend hoofdstuk met toelichting kan zeer helpen. Ook toelichtingen zijn vaak onbegrijpelijk. • De paragraaf budgetoverhevelingen jaarrekening 2023 is eveneens niet te begrijpen. Bijlagen • In de 3e projectenrapportage 2024 wordt eveneens middels kleur de status aangegeven van de projecten. De kleur komt tot stand op basis van de GROTIK analyse. GROTIK staat voor Geld, Risicomanagement, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit. Indien een van deze indicatoren een afwijkende kleur heeft, heeft dit effect op de gepresenteerde totaal indicator en komt dat terug in de toelichting. • Bij de projecten wordt de status aangegeven maar niet een indicatie qua realisatie. Indien er een verwachte einddatum wordt toegelicht kan daarop gestuurd worden.
Vorenstaande kan ook in de projectplanning expliciet worden meegenomen. • In bijlage 2 is de rapportage Kiezen voor Kansen opgenomen. Het ontbreekt aan een toelichting hoe deze rapportage geduid moet worden. De financiële prognose laat zien of er meer lasten c.q. minder baten zijn. Waar is de oorspronkelijke begroting dienaangaande van afgeleid in de programmabegroting? • Waarom sluiten de in bijlage 3 opgenomen begrotingswijzigingen financiële afwijkingen op € 0. Impliceert dit budget neutraal? • Tabellen zijn niet toegelicht en zeer lastig te duiden in relatie tot overige financiële tabellen. 41 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond • Bijlage 5 ‘begrotingswijziging septembercirculaire 2024‘ is niet te begrijpen vanwege het ontbreken van een toelichting. • Bijlage 6 is een cijferopstelling zonder toelichting. 42 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Bijlage 6 Enquête Het beeld dat de raadsleden zelf hebben van de verschillende P&C-documenten is van essentieel belang. Daarom is een digitale enquête uitgezet. Kern was een aantal stellingen. Per stelling kon men aangeven wat men van de stelling vond: Helemaal oneens, oneens, neutraal, mee eens, helemaal mee eens. Daarnaast was er per stelling de mogelijkheid om een nadere toelichting op de keuze toe te voegen. Algemene vragen Door middel van de raadsinformatiebrief d.d.
5 december 2023 zijn alle leden van de gemeenteraad geïnformeerd over de Planning & Control (P&C) gids en de jaarplanning 2024. In de P&C gids zijn het doel, de inhoud en de kaders per P&C document opgenomen. De jaarplanning geeft inzicht in de planning over het jaar 2024. Algemeen 1 Kaderstellen en controleren Twee belangrijke rollen van de gemeenteraad. Bij een goede kaderstelling is de controlerende rol makkelijker in te vullen. Ik vind dat de documenten in de P&C-cyclus mij goed ondersteunen om die twee rollen goed uit de verf te laten komen. Algemeen 2 Documenten sluiten goed op elkaar aan De P&C-cyclus begint met de Kadernota. Heel belangrijk is uiteraard de begroting en de terugblik is met de jaarrekening. Ik vind dat de documenten in de P&C-cyclus goed op elkaar aansluiten waardoor ik het beleid en de uitvoering daarvan goed kan volgen. Algemeen 3 De 3-W-vragen Essentieel is het stellen van de 3-W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten? Met als afronding natuurlijk: Wanneer willen wij het beoogde effect bereikt hebben/het resultaat zien? 43 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Ik vind dat de documenten in de P&C-cyclus voldoende inzicht geven in de 3-W-vragen. Algemeen 4 Helder en duidelijk Ik vind dat de teksten in de P&C-cyclus overzichtelijk, duidelijk en goed leesbaar zijn.
Algemeen 5 Financiële gegevens begrijpelijk Ik vind dat de financiële informatie in de P&C-cyclus overzichtelijk, duidelijk en goed leesbaar zijn. Vragen met betrekking tot de kadernota 2024 De kadernota is een belangrijk document in de gemeentelijke besluitvorming. Het biedt een overzicht van de beleidsplannen en financiële kaders voor de komende jaren. De volgende punten zijn onder meer van belang bij het opstellen of bespreken van een kadernota: Welke beleidsdoelen worden nagestreefd, hoe ziet de financiële ruimte eruit en hoe betrekken wij stakeholders bij de voorbereiding. Uiteraard moet er een doorkijk zijn naar de wijze waarop later de evaluatie en de verantwoording wordt opgesteld. Kadernota 2024 vraag 1 Ik vind dat de kadernota 2024 de beleidsdoelen duidelijk weergeeft. Kadernota 2024 vraag 2 Ik vind dat de kadernota 2024 de financiële kaders van de voorgenomen beleidsdoelen duidelijk weergeeft. Kadernota 2024 vraag 3 Ik vind dat de kadernota 2024 goed is opgebouwd en dat zowel de teksten als de financiële gegevens goed leesbaar zijn. Vragen met betrekking tot de programmabegroting 2024 De begroting wordt in programma’s ingedeeld. De gemeenteraad stelt de indeling vast. Het doel hiervan is dat de raad zo beter inzicht kan krijgen wat relevant is in de eigen gemeente.
Ieder programma kent de beantwoording van de 3-W-vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten? 44 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het sinds de begroting 2017 het verplicht landelijke indicatoren op te nemen. Het doel hiervan is dat het mogelijk wordt te vergelijken met andere gemeenten. De beleidsbegroting bevat behalve de programma’s ook ten minste de zeven verplichte paragrafen. Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting. Programmabegroting 2024 vraag 1 Ik vind dat de beleidsdoelen in de programmabegroting 2024 gemakkelijk te begrijpen zijn en helder tekstueel zijn geformuleerd. Programmabegroting 2024 vraag 2 Ik vind dat uit programmabegroting 2024 duidelijk blijkt dat de beleidsdoelen een bijdrage leveren aan het realiseren van beoogde maatschappelijke effecten. Programmabegroting 2024 vraag 3 Ik vind dat uit de programmabegroting 2024 duidelijk blijkt hoe de beleidsdoelen over een periode van 4 jaren worden gerealiseerd met jaarlijkse tussendoelen. Vragen met betrekking tot de 1e tussenrapportage 2024 De 1e tussenrapportage 2024 bevat met name technische begrotingswijzigingen om eventuele onrechtmatigheden in de jaarverantwoording 2024 te voorkomen.
Zo worden er met name budgettair neutrale wijzigingen voorgelegd voor lasten en baten binnen programma’s. De 1e tussenrapportage bevat dus nog geen vooruitblik van de te verwachten realisatie en afwijkingen over het gehele jaar 2024 met als argument dat het daar nog te vroeg voor is. 1e tussenrapportage 2024 vraag 1 Ik vind dat uit de 1e tussenrapportage duidelijk blijkt wat de planning was met betrekking tot de beleidsdoelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 1e tussenrapportage 2024 vraag 2 Ik vind dat uit de 1e tussenrapportage duidelijk blijkt wat de planning was met betrekking tot de financiële doelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 1e tussenrapportage 2024 vraag 3 Ik vind dat de 1e tussenrapportage een instrument van de raad is om bij te sturen in de uitvoering van het beleid. 45 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond Vragen met betrekking tot de 2e tussenrapportage 2024 In het eerste deel van de 2e tussenrapportage wordt de financiële positie gepresenteerd met een analyse op hoofdlijnen.
In het tweede deel van de 2e tussenrapportage worden per programma de volgende onderdelen toegelicht: • Speerpunten – inhoudelijke toelichting per programma • Toelichting op de budgetoverhevelingen van 2023 naar 2024 • Financiële mutaties 2e tussenrapportage 2024 • Toelichting op de beleidsvoornemens en ambities uit de begroting 2024 De inhoudelijke voortgang per programma/speerpunt wordt met een ‘stoplichtschema’ weergegeven: groen (is of wordt volledig gerealiseerd), oranje (wordt gedeeltelijk gerealiseerd of verloopt niet volgens planning), rood (wordt niet gerealiseerd). 2 e tussenrapportage 2024 vraag 1 Ik vind dat de 2e tussenrapportage duidelijk aangeeft wat de planning was met betrekking tot de beleidsdoelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 2 e tussenrapportage 2024 vraag 2 Ik vind dat uit de 2e tussenrapportage duidelijk blijkt wat de planning was met betrekking tot de financiële doelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 2 e tussenrapportage 2024 vraag 3 Ik vind dat de 2e tussenrapportage een instrument van de raad is om bij te sturen in de uitvoering van het beleid. Vragen met betrekking tot de 3e tussenrapportage 2024 De 3e tussenrapportage 2024 is de laatste tussenrapportage over het begrotingsjaar 2024. Anders dan in de 2e tussenrapportage is dit een financiële rapportage.
Deze rapportage geeft een vooruitblik van de te verwachten realisatie en afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024. De financiële verantwoording is gebaseerd op de stand van zaken met peildatum 16 september 2024. Op basis van de afwijkingen per deze peildatum wordt een inschatting gemaakt van het te verwachten resultaat van de jaarrekening 2024. 46 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond 3 e tussenrapportage 2024 vraag 1 Ik vind dat de 3e tussenrapportage duidelijk aangeeft wat de planning was met betrekking tot de beleidsdoelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 3 e tussenrapportage 2024 vraag 2 Ik vind dat uit de 3e tussenrapportage duidelijk blijkt wat de planning was met betrekking tot de financiële doelen en waar de gemeente qua realisatie nu staat. 3 e tussenrapportage 2024 vraag 3 Ik vind dat de 3e tussenrapportage een instrument van de raad is om bij te sturen in de uitvoering van het beleid. 47 Rekenkamer RoermondOnderzoek P&C Cyclus gemeente Roermond