JOGG VOORGANGSRAPPORTAGE MAART 2025

JOGG ROERMOND VOORTGANGSRAPPORTAGE MAART 2025

Inhoudspagina VOORTGANG PER KINDOMGEVING

BELANG VAN DE JOGG AANPAK

03

DE JOGG AANPAK IN ROERMOND

04

THUIS SCHOOL BUURT SPORT VRIJE TIJD WERK MEDIA

05 07 12 15 17 18 19

LINK MET BELEIDSTERREINEN/ BELEIDSKADERS

20

2

Een gezonde toekomst begint bij een gezonde jeugd, met kinderen en jongeren die opgroeien in een gezonde omgeving. Onze leefomgeving is de afgelopen decennia aanzienlijk veranderd. Overal om ons heen worden we voortdurend verleid tot veel en ongezonde voeding, bewegen we steeds minder, ervaren we veel stress en slapen we onvoldoende. Dit wordt nog eens versterkt door het intensieve gebruik van smartphones en tablets. Voor kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers is het in deze omgeving moeilijk om gezonde keuzes te maken. Bovendien zorgen sociaaleconomische factoren in het gezin, zoals armoede, werkloosheid of scheiding, ervoor dat een gezonde leefstijl geen prioriteit krijgt. Dit leidt tot een enorme toename van welvaartziekten. Mensen met overgewicht lopen meer fysieke gezondheidsrisico’s. Ziekten gerelateerd aan overgewicht zijn onder andere diabetes type 2, hoge bloeddruk, galstenen, hart- en vaatziekten, rug- en gewrichtsklachten en bepaalde soorten kanker. Overgewicht en obesitas hebben daarnaast vaak ook een negatief effect op het mentale

HET BELANG VAN DE JOGG AANPAK

welzijn. Voorbeelden hiervan zijn eetstoornissen, een laag zelfvertrouwen en stigmatisering. De gevolgen van overgewicht en obesitas zijn niet alleen belastend voor het individu, maar ook voor de samenleving. Denk aan stijgende zorgkosten door bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid, ziekteverzuim en kosten in de gezondheidszorg. Overgewicht en obesitas bij kinderen en jongeren is een optelsom van factoren die elkaar negatief versterken; het is niet alleen een belangrijk gevolg van fysieke aandoeningen, maar ook van ongezonde eet-, beweeg- of slaapgewoonten veroorzaakt door ongezonde omgevingsfactoren. Op deze psychologische, biologische en ongezonde omgevingsfactoren hebben kind en gezin echter beperkt invloed. Om preventief te werken aan een gezond gewicht bij kinderen en jongeren, moeten we daarom de wereld waarin zij leven gezonder maken. JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) streeft naar een maatschappij waarin ‘gezond leven’ de norm is. Een samenleving die niet alleen de verantwoordelijkheid bij het individu legt, maar collectief een gezonde manier van leven mogelijk maakt. Om dit te bereiken, maakt JOGG de fysieke en sociale omgeving waarin de jeugd opgroeit gezonder door middel van een integrale aanpak, de JOGG-aanpak. Daardoor groeit onze jeugd op tot een gezonde generatie. Een gezonde toekomst begint bij een gezonde jeugd.

3

De JOGG-aanpak is een onderbouwde, integrale methodiek waarmee het werknet de fysieke en sociale leefomgeving van alle Nederlandse kinderen en jongeren gezond maakt. Hierbij ligt de focus op de volgende kindomgevingen; thuis, school, buurt, sport, vrije tijd, werk en media. Door de JOGG-aanpak uit te voeren, realiseren we een leefstijltransitie van ongezond naar gezond. De focus ligt hierbij op gezond eten en drinken, goed slapen en voldoende rusten, meer bewegen, lekker in je vel zitten + kunnen meedoen. Onderzoek van het Mulier Instituut (2024) laat zien dat de JOGG-aanpak bijdraagt aan de beweging richting een gezonde leefomgeving voor kinderen en jongeren. Op lange termijn ervaren stakeholders in JOGG-gemeenten eigenaarschap voor het realiseren van een gezonde leefomgeving en werken zij hiervoor beter integraal samen met andere organisaties. Roermond is sinds 2013 een JOGG-gemeente waar iedere vier jaar een uitvoeringsplan wordt opgesteld. Het huidige uitvoeringsplan beslaat de periode van 2023 tot en met 2026 en bevat verschillende doelstellingen per kindomgeving (thuis, school, buurt, sport, vrije tijd, werk en media) en de daarbij horende interventies. Om de voortgang van deze initiatieven te monitoren en te evalueren, is er nu een voortgangsrapportage opgesteld.

Op basis van de doelen in interventies uit het uitvoeringsplan 2023 - 2026, is er per kindomgeving weergegeven wat goed gaat, wat beter kan, en waar in 2025 de focus op ligt.

De JOGG aanpak in Roermond 4

Bij je gezin, familie en vriendjes. Thuis is de plek waar je alles leert wat je later in je leven gaat toepassen. Hier krijg je de allerbeste start. In elk thuis is aandacht voor een gezonde leefstijl waar kinderen worden gestimuleerd om te bewegen, gezond te eten en goed te slapen.

De beweeg- en speelkaart is in doorontwikkeling en wordt in het eerste kwartaal van 2025 voor kinderen van 0-4 jaar. Het doel van deze kaart is om beweging te stimuleren en te

WAT GAAT GOED

Thuis

gelanceerd. Op deze kaart staan alle speeltuintjes in de gemeente en het beweegaanbod bevorderen. De doorlopende preventielijn van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is uitgebreid met het Trommel Zonder Rommel (TZR) boekje en de beweeg- en speelkaart, naast de bestaande beweegbundel, difrax beker en de groentenhapjes in tien stapjes. Het TZR boekje helpt ouders om een gezond gevuld lunchtrommeltje mee naar school te geven. Er is een sociale kaart voor erkende interventies om te stoppen met roken samengesteld en gelanceerd naar aanleiding van de Stoppen met Roken scanner. In de analyse van de resultaten van deze scanner kwam naar voren dat zorgverleners behoefte hebben aan een overzicht van de mogelijkheden van stoppen met roken zorg om patiënten te helpen om te stoppen met roken. Het eerste traject van Project Shape is afgerond en het tweede traject start in 2025. Project Shape werkt aan het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid van middelbare scholieren door middel van beweeglessen en het stimuleren van ouderbetrokkenheid.

5

Keigezond is is een gratis (gezins)programma voor kinderen en jongeren met overgewicht & obesitas die lekker in hun vel willen zitten.

Het lanceren en verspreiden van de vernieuwde beweeg- en speelkaart. Het verkennen en intensiveren van de samenwerking met Kansrijke Start. Het opstellen en uitvoeren van een plan van aanpak om de instroom van deelnemers in het Keigezond-programma te vergroten. Kinderopvang Roermond (SKR) gaat ouderavonden over verschillende onderwerpen met betrekking tot gezonde leefstijl houden voor hun kinderdagverblijven. Het Laurentius Ziekenhuis gaat ouderavonden organiseren over gezonde voeding.

"Mijn complimenten! Goed programma die ik adverteer bij andere ouders, leerkrachten en leerlingen. Veel meer leerlingen en ouders zouden bij Shape baat hebben." OUDER VAN DEELNEMER PROJECT SHAPE

afbeelding Shape

Thuis

FOCUS 2025

De samenwerking met Kansrijke Start.

WAT KAN BETER

De instroom van deelnemers in het Keigezond-programma.

6

Op het basis- en voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, mbo-opleidingen en bij de kinderopvang. Op school en in de kinderopvang leer je alles over een gezonde leefstijl en het belang ervan voor het opgroeien tot een gelukkig en gezond persoon. Dat doe je niet alleen tijdens de les, maar ook door gezond te eten en drinken in de pauzes en door lekker je benen te strekken tussen de lessen door.

School School

afbeelding Nationale Kraanwaterdag 2024

7

School School

WAT GAAT GOED

Primair onderwijs Op scholen wordt water drinken gestimuleerd. Zeven scholen maken gebruik van de JOGG bidons en de overige scholen gebruiken eigen bidons. Alle scholen hebben een 'geen traktaties’ beleid. Er worden geen traktaties meer toegestaan op scholen. Bij uitzondering wordt er bij speciale momenten op sommige scholen wel wat getrakteerd vanuit de school. De Trommel Zonder Rommel-campagne wordt aan het begin van het schooljaar geïntroduceerd op de basisscholen om te helpen met de gezonde lunch op school. Tijdens de Nationale Kraanwaterdag 2024 deden zes scholen mee en vond de regionale opening plaats in Roermond. Dertien scholen namen deel aan het EU-schoolfruitprogramma in schooljaar 2024/25. Daarnaast ontvangen twee scholen op eigen initiatief fruit van een lokale fruitboer. Tien scholen deden mee aan het nationaal schoolontbijt (2024 editie). Dertien scholen namen deel aan de Kleuter4Daagse in 2024. Hiermee bereikte we 1030 kinderen, dat zijn 611 meer kinderen dan in 2023. De kindmonitor is uitgevoerd als pilot in Roermond om gegevens over de gezondheid van de doelgroep 0-4 jaar en 4-12 jaar te verzamelen. De resultaten zijn door de GGD geduid en besproken op schoolniveau. De Skillsbox is geïntroduceerd op zeven scholen. Met deze box wordt bewegen spelenderwijs bevorderd tijdens de pauzes. Vijf scholen zijn aangesloten bij de GroenBlauwe revolutie schoolpleinen.

Hiervan zijn al drie GroenBlauwe schoolpleinen gerealiseerd en zijn twee schoolpleinen bezig met het ontwerpen en realiseren van hun nieuw schoolplein. GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen is een initiatief van de vijftien gemeenten van Noord- en Midden-Limburg, Waterschap Limburg en de Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) dat zich inzet om schoolpleinen groener en beweegvriendelijker te maken.

8

WAT GAAT GOED

School School

Voortgezet onderwijs Op het voortgezet onderwijs is de werkgroep, bestaande uit de GGD, Wel.kom, Vincent van Gogh en het CJG, bezig met een traject omtrent roken. Dit traject richt zich op het preventief aanpakken van rookgedrag onder jongeren. Door vroegtijdig in te grijpen en bewustwording te creëren, willen we voorkomen dat jongeren beginnen met roken. In totaal werken elf scholen met de gezonde school aanpak. Het doel van de Gezonde Schoolaanpak is een gezonde leefstijl vanzelfsprekend te maken voor leerlingen en studenten. Dit lukt door met een stappenplan te werken aan een gezondheidsthema dat de school zelf kiest.

Kinderopvang Het Groenteboxjes-programma werd enthousiast ontvangen door de kinderopvanglocaties in Roermond en is gestart bij Leefkind en ‘t Treintje (vijf locaties in totaal). Dit programma stimuleert dat het eten van groente als tussendoortje een gewoonte wordt. De locaties van LeefKind namen deel aan de Kraanwaterdag, wat bijdroeg aan het stimuleren van het drinken van kraanwater. Alle locaties van SKR, LeefKind, 't Treintje en Bly! Kinderopvang deden mee aan de Peuter4Daagse in 2024, Dit zijn zes extra locaties vergeleken met 2023, hiermee bereikte we 774 peuters. In Roermond zijn negen coaches gezonde kinderopvang werkzaam. Deze coach is het aanspreekpunt voor gezonde leefstijl binnen de organisatie, zorgt dat aandacht voor een gezonde leefstijl geborgd is in het dagelijks werk en beleid en schoolt de collega’s.

9

op de kinderopvang. Door deze focus te verbreden naar de buitenschoolse opvang en het voortgezet onderwijs werken wij aan het creëren van een doorlopende lijn gericht op gezondheid van jongs af aan.

School School

WAT KAN BETER

Tot nu toe lag de focus vooral op het primair onderwijs en soms

afbeelding Nationale Kraanwaterdag 2024

10

Het implementeren van het Groenteboxjes programma bij alle LeefKind- en 't Treintjelocaties. Hiermee bereiken we 271 kinderen.

School

FOCUS 2025

Het introduceren en doorzetten van De Rijke Schooldag op zes scholen (po) om leerlingen een gevarieerd en verrijkend programma aanvullend op de reguliere schooldag te bieden. Om ook de buitenschoolse opvang (BSO) een initiatief te bieden dat gezonde voeding stimuleert, wordt deelname aan de Smikkelweken aangemoedigd en deels gesubsidieerd door JOGG Roermond. Het preventief traject omtrent roken op het voortgezet onderwijs wordt verder uitgewerkt en geïmplementeerd. SKR gaat sportprofessionals inzetten op de buitenschoolse opvang locaties en blijft gezonde voeding stimuleren op al haar locaties. Sportservice Roermond blijft actief beweging op de kinderopvang en scholen stimuleren.

Leuke lessen over water als duurzame en gezonde dorstlesser! Wij weten nu waar ons drinkwater vandaag komt, wat je er allemaal mee kan doen en dat je er zuinig mee om moet gaan! RIANNE POELL-MERTENS, DIRECTIE OBS AAN DE ROER OVER DE NATIONALE KRAANWATERDAG:

11

In parken, speeltuinen en speelpleinen, op straat en bij dienstverleners. In de buurt van je huis kun je overal lekker spelen. Er zijn brede stoepen, genoeg groene speeltuinen en veel speelmateriaal zodat je zorgeloos en veilig de buurt kan ontdekken. En natuurlijk is het makkelijk om iets lekkers te kopen dat ook gezond is.

De Trommel Zonder Rommel campagne is uitgebreid naar bibliotheek Bibliorura, het Theehuisje en vrouwencentrum Maximina.

WAT GAAT GOED

Buurt Buurt

Het Gezondschap was aanwezig in twee supermarkten tijdens de ‘back to school’ periode (2024). Gezondschap zorgt voor een gezond schap in de supermarkt om mensen bij hun boodschappen op ideeën te brengen en te laten zien hoe lekker, gemakkelijk en betaalbaar gezond eten kan zijn. Ook hier was de Trommel Zonder Rommel campagne aan gelinkt om zo mensen te helpen gezonde lunchtrommeltjes en tussendoortjes samen te stellen. Het Laurentius ziekenhuis heeft, mede dankzij JOGG Roermond, een Gamewall in de wachtkamer van de kinderpoli geplaatst om de wachtruimte beweegvriendelijker te maken. De cursus Goedkoop Gezonde Voeding is nieuw leven ingeblazen. Samen met de projectgroep bestaande uit Maximina, het Laurentius ziekenhuis en het CJG is de nieuwe cursus vormgegeven die deelnemers theorie leert maar ook praktische tips geeft om met weinig geld gezonde maaltijden op tafel te zetten. Deze cursus start in april 2025. JOGG Roermond heeft gezonde snacks verzorgd bij de Peuter in Zicht bijeenkomsten van het CJG en Wel.kom. Een samenwerking met het Mama café is gestart. Er werd, in samenwerking met diëtistepraktijk Stella Dings, een lezing gegeven over smaakontwikkeling bij kinderen.

12

het al snel duidelijk dat het Trommel Zonder Rommel boekje te talig is voor de meeste bezoekers. Voor hen is een minder talige versie nodig om hen te kunnen meenemen in de campagne en te helpen bij het maken van gezonde lunchtrommeltjes.

Buurt Buurt

Meer aandacht voor de rookvrije omgeving in de buurt.

WAT KAN BETER

Bij buurt initiatieven als het Theehuisje en Maximina werd

13 afbeelding MAMA CAFÉ Roermond

Aangezien het standaard Trommel Zonder Rommel boekje te talig is voor veel inwoners van Roermond worden de mogelijkheden voor een anderstalige versie onderzocht om het initiatief toegankelijker te maken. Om meer aandacht aan de rookvrije omgeving te geven zal de rookvrije omgeving Het uitvoeren van de cursus Goedkoop Gezonde Voeding. In deze cursus leren de deelnemers om met een klein budget toch gezonde en lekkere maaltijden op tafel te zetten. De theorie lessen worden aangevuld met een supermarkt safari en kookles voor ervaring in de praktijk.

Buurt

Het verkennen van de mogelijkheid om een link met gezondheid te maken in subsidies, vergunningen en evenementen middels een interne werksessie met verschillende

FOCUS 2025

opgenomen worden in het nieuwe Preventie en Gezondheidsbeleid.

beleidsterreinen binnen de Gemeente Roermond. Het voortzetten van de samenwerking met het Mama café en deze structureel maken. In samenwerking met Sportservice Roermond betrokken blijven bij de uitvoering van de motie ‘Spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte’ om hier de aspecten van de gezonde omgeving in op te nemen. Sportservice Roermond blijft werken aan de beweegvriendelijke omgeving in de openbare ruimte.

De tijd tijdens de lezing ging te snel, vooral het praktisch gedeelte maakte mij enthousiast om thuis erin door te gaan! GERTRUD VROOMEN, MAMA CAFÉ ROERMOND

14

Verenigingen, accommodaties en evenementen. Sporten is leuk en iedereen mag meedoen. Van zwemmen en voetbal tot dansen en polsstokspringen. Tijdens de pauze staat er altijd water voor je klaar en na een wedstrijd zet je je tanden in een gezonde hap. Net als je

Sport

WAT GAAT GOED

trainers, supporters en sporthelden.

Er zijn korte lijntjes met Sportservice Roermond, waardoor er nauw wordt samengewerkt aan het JOGG-thema 'Meer bewegen'. De meeste sport locaties zijn rookvrij. Uit een recente enquête is gebleken dat 28 commerciële aanbieders volledig rookvrij zijn en een commerciële aanbieder is gedeeltelijk rookvrij (hebben een rokersplaats). Zeven verenigingen zijn gedeeltelijk rookvrij (hebben een rokersplaats), en 36 verenigingen zijn volledig rookvrij*. Drie commerciële aanbieders en 20 verenigingen hebben een alcoholbeleid*. Vijf commerciële aanbieders (van de vijf) en 17 verenigingen (van de 31) geven aan gezonde opties in hun kantine te hebben, terwijl nog 11 verenigingen aangeven dit ‘niet te weten**. De JOGG aanpak is onderdeel van het Sport- en Beweegbeleid. Hier word gefocust op de gezonde sportomgeving en ‘sporten is leuk en iedereen mag meedoen’. * deze cijfers komen uit de enquête om het sportaanbod in Roermond in kaart te brengen, er zijn nog meer aanbieders waarvan deze cijfers nog onbekend zijn.

15

gezonde sportomgeving. Het totaalbeeld mist nog. Uit de recente enquête is er al veel informatie naar voren gekomen maar deze is nog niet helemaal volledig. Daarnaast zijn er recentelijk geen acties ondernomen om de gezonde

Sport

FOCUS 2025

sportomgeving aan te pakken.

WAT KAN BETER

Veel sportverenigingen en aanbieders zijn al goed bezig met de

De JOGG-regisseur werkt samen met de JOGG TeamFit Coach en de verenigingsondersteuner van Sportservice Roermond naar de gezonde sportomgeving bij de sportverenigingen in Roermond. Het verkennen van de mogelijkheid om een link met gezondheid te maken in subsidies, vergunningen en evenementen omtrent sport middels een interne werksessie binnen de Gemeente Roermond.

16

Tijdens uitjes, attractieparken, vakanties en uit eten. Op stap, leuk! Ook onderweg kan je lekker gezond eten en drinken. En je hoeft nooit meer urenlang stil te staan of te zitten, want in je vrije tijd kan je genoeg bewegen.

Voor de omgeving vrije tijd zijn er nog geen specifieke acties ondernomen om

FOCUS 2025

initiatieven te ontwikkelen of te ondersteunen.

WAT KAN BETER

Vrije tijd

Het is belangrijk om te kijken naar mogelijkheden en samenwerkingen die kunnen bijdragen aan een gezondere en actievere levensstijl voor de gemeenschap. Daarom ligt in 2025 de focus op het inventariseren en contact leggen met de juiste personen.

17

Stages, bijbanen en leer-werkomgevingen. Ook op de werkvloer kun je gezonde keuzes maken. Om ervoor te zorgen dat iedereen lekker in z’n vel zit, nemen bedrijven gezondheid structureel op in het beleid. Al tijdens hun opleiding leren jongeren op een gezonde manier te werken. Door op de fiets

Werk

WAT GAAT GOED

naar je werk te gaan bijvoorbeeld. Of gezond te lunchen en tijdens de pauze een blokje om te gaan.

De ambitie ‘Gezonder voedingsaanbod in gemeente- en provinciehuizen’ is tijdens de Week van de Vitaliteit (september 2024) getekend. Hiermee zet Gemeente Roermond zich actief in om zelf het goede voorbeeld te geven aan netwerkpartners en de rest van de gemeente.

deze ambitie. Hierbij wordt ook gedefinieerd wat we verstaan onder een gezond gemeentehuis en welke stappen wij gaan zetten om dit te realiseren.

afbeelding aftrap ambitie ‘Gezonder voedingsaanbod in gemeente- en provinciehuizen’

FOCUS 2025

In 2025 gaan wij, als Gemeente Roermond, invulling geven aan

18

Telefoon, tablets en online. We dromen van online content en games die verleiden tot gezonde voeding, beweging en voldoende slaap. Een mediaomgeving waarmee gezond gedrag gestimuleerd wordt. Maar ook van een omgeving waarin kinderen én hun ouders bewust zijn van de invloed van media op kinderen en samen het gesprek aangaan over verantwoord mediagebruik. Een

Media

WAT GAAT GOED

mediaomgeving die het beste voor heeft voor het kind.

Tijdens de Week van de Mediawijsheid 2024 hebben JOGG Roermond, WijsMediaGebruik en Bibliotheek Bibliorura de handen ineen geslagen en samen een activiteit georganiseerd: Mediajungle. Mediajungle is een bordspel gecombineerd met een app, ontworpen voor ouders en kinderen om op een leuke manier het gesprek aan te gaan over media en mediagebruik.

19 afbeelding activiteit Mediajungle 2024

start van de samenwerking tussen WijsMediaGebruik en Bibliotheek Bibliorura. Deze samenwerking wordt in 2025 uitgebreid naar bijvoorbeeld de Media Ukkie Dagen.

FOCUS 2025

Het organiseren van de activiteit tijdens de Week van de Mediawijsheid was een goede

Media De digitale speeltuin zit vol avontuur, maar zonder de begeleiding van ouders kan het een doolhof worden. Samen spelen, ontdekken en grenzen stellen is de sleutel tot een veilige en leuke online wereld. ROB VAN DAEL, MEDIACOACH WIJSMEDIAGEBRUIK

20

Link met andere beleidsterreinen/beleidskaders In het coalitieakkoord wordt de nadruk gelegd op het verbinden van kansengelijkheid en positieve gezondheid, met speciale aandacht voor kinderen en jongeren en de doorontwikkeling van de JOGG-aanpak. Het preventie- en gezondheidsbeleid richt zich op het creëren van een omgeving in Roermond waarin de gezonde keuze weer de normaalste zaak van de wereld is. Dit betekent een gezonde omgeving waarin structureel aandacht is voor een gezonde leefstijl in het algemeen, en het continueren en uitbreiden van de JOGG-aanpak. Het programma "Kiezen voor Kansen" zet in op het investeren in bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid, met extra aandacht voor jeugdigen, jongvolwassenen en hun opvoeders. Er wordt gezorgd voor meer gezonde kind-omgevingen, waarbij voortgebouwd wordt op het werknet van JOGG en dit verder wordt uitgebreid. Het "Gezond & Actief Leven Akkoord" (GALA) streeft naar een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een sociaal en fysiek gezonde leefomgeving. Dit akkoord stimuleert interventies die bijdragen aan een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren, waarbij de JOGG-aanpak een belangrijke rol speelt.

Het "Integraal Zorgakkoord" (IZA) richt zich op het goed, toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg voor de toekomst, waarbij gemeenten investeren in preventie-infrastructuur, mede door de principes van de JOGG-aanpak te integreren.

21