Bijlage 8 - Schetsontwerp beoogde onderwijshuisvesting ROER College Schöndeln door MR. STIR in opdracht van SOML

CAMPUS SCHÖNDELN

HUISVESTING ROER COLLEGE SCHÖNDELN ROERMOND

INHOUDSOPGAVE INLEIDING 3 ONDERWIJSKUNDIGE VISIE 4 LOCATIE SCHÖNDELN 5 VOORKEURSSCENARIO 8 RUIMTELIJK CONCEPT 9 BREDERE CONTEXT 11 FASERING VARIANTEN 12 VERBEELDING LOCATIE SCHÖNDELN

15

UITSTRALING LOCATIE SCHÖNDELN

18

SCHÖNDELN & KUNST 22 BRONNEN 23

INLEIDING De (ver)nieuwbouwplannen van de onderwijshuisvesting op het terrein van voormalig landgoed Schöndeln kennen inmiddels een lange geschiedenis. Reeds in 2006 werd gesproken over eventuele renovatie / nieuwbouw. Het huidige hoofdgebouw is in drie fasen gebouwd tussen 1962 en 1966. In de loop der jaren zijn er door de school een aantal malen verbouwwerkzaamheden uitgevoerd om het gebouw aan te passen aan de minimale wensen en eisen van het huidige onderwijs. In 2017 heeft de gemeenteraad besloten budget te reserveren om de huisvesting van destijds Lyceum Schöndeln, nu ROER College Schöndeln, aan te pakken. SOML (Stichting Onderwijs Midden-Limburg) heeft in 2018 besloten tot een volledige samenvoeging van Mavo Roermond en Lyceum Schöndeln per 01-08-2020, hetgeen leidde tot een dringende behoefte aan huisvesting op het terrein van het voormalig Lyceum Schöndeln. In 2020 heeft SOML ongeveer 2,5 mln geïnvesteerd om een hoogwaardig semi-permanent (15 jaar) gebouw te realiseren. Dit semi-permanente gebouw is vanaf de start van schooljaar 2020-2021 in gebruik. De huisvesting van het onderwijs in het hoofdgebouw voldoet echter al lange tijd niet meer aan hetgeen we van een moderne onderwijsfaciliteit voor de kinderen van Roermond mogen verwachten. De eerder genoemde lange periode van besluitvorming is hier mede debet aan.

Internaat Schöndeln Roermond

Dit document hoopt bij te dragen aan een zorgvuldige en daadkrachtige besluitvorming in het belang van de huidige en toekomstige leerlingen van ROER College Schöndeln. De ruimtelijke opzet zoals voorgesteld in document is gebaseerd op een conceptmatige vertaling van de onderwijskundige visie naar de locatie. Voor de daadwerkelijke ruimtelijke inpassing dient nog een gedegen ontwerpend onderzoek te worden gedaan. Met vriendelijke groet, J. Hendriks adjunct-directeur M.E.J. van de Mortel, MEM directeur

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 3

ONDERWIJSKUNDIGE VISIE Huisvesting dient ondersteunend te zijn aan de gebruikersfunctie. Om dit te definiëren is het belangrijk te kijken naar de onderwijskundige koers van SOML en ROER College Schöndeln. Hiermee voorkomen we het stapelen van stenen en dragen we bij aan het leren van de leerling en de aanvullende doelstellingen (zoals duurzaamheid en verbinding met de omgeving). Het meerjarenbeleidsplan van SOML en het schoolplan van ROER College Schöndeln omschrijven het fundament voor succesvol leren als het creëren van een uitnodigende leeromgeving waarbij veiligheid en verbinding centraal staan. Deze twee elementen zijn voor ROER College Schöndeln cruciaal in het formuleren van wensen en voorkeuren voor nieuwe huisvesting. Deze elementen vragen, naast hoogwaardige leermiddelen, om een flexibele inrichting van onze schoolgebouw en –omgeving. De school wil een actieve positie in de samenleving innemen. Het samenwerken met partners in de hele onderwijskolom, met maatschappelijke organisaties, bedrijven en overheden in de unieke omgeving van de school vormt dan ook het hart van onderwijs. Zo kunnen we de allerbeste ontwikkelmogelijkheden bieden voor elke leerling. De ligging van het terrein waarop wij onderwijs mogen verzorgen is uniek. Deze ligging past naadloos in onze visie om de wereld als onze school te zien. Onze leeromgeving is de wereld.

Wil je dat kinderen leren, dan moet je ze prikkelen. We trekken erop uit én halen in ons onderwijs de buitenwereld naar binnen. Maximaal gebruikmaken van het terrein, het aanpalende bos en de sportterreinen met fantastisch uitzicht over het Roerdal zijn hierbij belangrijk. Dit brengt ons bij de rol die school dient te vervullen in de maatschappij. Onze huisvesting wordt in ons ideaal gebruikt als multifunctionele maatschappelijke voorziening. Ruimte voor ontmoeting en samenwerking. Leerlingen, medewerkers en externe partners vinden er hun plek. We zien dit als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van onszelf en van de gemeente. We investeren in samenwerking om gebouwen en activiteiten flexibeler te maken. Deze gezamenlijke verantwoordelijkheid geldt ook voor doelstellingen zoals duurzaamheid en energietransitie.

ROER College Schöndeln heeft in 2019 samen met leerlingen, ouders/verzorgers, medewerkers en externe partners kernwaarden geformuleerd: Veilig, Eerlijk, Positief en Groei. Deze kernwaarden zijn essentieel om te integreren in de eisen voor nieuwe huisvesting. Vanuit onderwijskundige visie redeneren naar de praktijk is een proces dat zorgvuldig doorlopen kan worden indien de kernwaarden in ogenschouw genomen worden. Wij wensen een leer- en ontwikkelomgeving waarin de leerling zich gezien en erkend voelt voor wie hij is. Een plek waar leerlingen zijn wie ze zijn en willen zijn. Een kleinschalige, veilige en transparante locatie. Een locatie waarin we maximaal gebruik willen maken van het buitenterrein. Het leren van zowel de leraar als de leerling vindt immers binnen en buiten het klaslokaal plaats. Soms individueel, soms in kleine en soms in grote groepen. Onze nieuwe huisvesting moet dit proces ondersteunen en faciliteren. We onderscheiden daarbij vier soorten plekken waar we leren. Plekken waar de leerlingen als groep bij elkaar komen om naar elkaar en de leraar te luisteren, in gesprek te gaan en zo samen te leren. Het tweede type fysieke plek faciliteert leerlingen om in kleine groepen met en van elkaar te leren. De derde noodzakelijke ruimte is een plek waar leerlingen individueel kunnen werken en reflecteren zonder gestoord te worden. De vierde plek is een virtuele plek.

Online, waar leerlingen en medewerkers elkaar ontmoeten, inspiratie vandaan halen en samenwerken. Een niet weg te denken ruimte die een vaste en belangrijke plek in ons onderwijs heeft. Diverse studies geven aan dat een leerling bovenstaande diversiteit aan ruimtes nodig heeft om tot maximale prestatie, maar vooral ook om tot maximale mentale groei te komen. Kleinschaligheid achten wij de basis van deze veilige ontwikkeling van het kind. We gebruiken daarbij uitgangspunten die horen bij het sociaal-constructivisme, waarbij we inzetten op de zone van naaste ontwikkeling. Door samen te werken en in gesprek te zijn, zijn kinderen (en volwassenen) in staat tot dingen te komen die nieuw zijn. Het leerproces is een actief proces van kennisverwerving, waarbij de kennis ontstaat en gedeeld wordt met anderen. Het is van belang om te leren in een context en hierbij is een rijke leeromgeving met diversiteit in kleinschalige fysieke plekken onmisbaar.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 4

LOCATIE SCHÖNDELN De ligging van ROER College Schöndeln is uniek in Nederland. De locatie is gelegen aan de rand van de stad in een bosrijke omgeving nabij de meanderende Roer. Deze landschappelijke setting is zowel inspirerend als rustgevend en biedt kansen om de onderwijskundige visie ook daadwerkelijk ruimtelijk te vertalen in een unieke leeromgeving. De huidige ruimtelijke opzet van het terrein sluit hier echter niet bij aan. De bebouwing komt voort uit een ander programma met een andere ruimtevraag op de plek. Hierbij was het programma voornamelijk intern gericht waarbij nadrukkelijk minder relatie werd gezocht met de omgeving. De ontwikkeling van het terrein biedt kansen voor een nieuwe aanpak, een aanpak die beter past bij de plek., maar nog belangrijker, beter bij de leerling. Een aanpak die meer aansluiting zoekt bij de omgeving en een aanpak die van locatie Schöndeln daadwerkelijk een unieke leeromgeving maakt.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 5

LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 6

LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 7

VOORKEURSSCENARIO Voortkomend uit onze onderwijskundige visie gaat onze sterke voorkeur uit naar meerdere kleinschalige gebouwen waarin aanverwante vakken samenwerken. We noemen dit domeinen. Elk domein kent een vast team met medewerkers. Zo heeft ieder gebouw een vast team vakleraren, onderwijsassistenten, facilitaire medewerkers en teamleider. Hiermee creëren we een veilige, herkenbare basis voor iedere leerling en medewerker. Vanuit die thuisbasis wordt gewerkt aan vakoverstijgende opdrachten met aanverwante vakken waardoor het leren in de bredere maatschappelijke context gestimuleerd en gefaciliteerd wordt. Aanvullend op deze domeinen is er een plek waar alles samenkomt. Een plek waar medewerkers uit elk domein elkaar kunnen ontmoeten, maar ook een plek die herkenbaar voor leerlingen en externe partners is als centrale community. We positioneren de diverse domeinhubs op een dusdanige manier dat we maximaal gebruik maken van het terrein. Leerlingen en medewerkers gebruiken het terrein om tot leren en lesgeven te komen. Dit is een bewuste keuze. Beweging, leren en vertoeven in de buitenruimte is een cruciaal onderdeel van ons onderwijs. Een semi-overdekte presentatieruimte in de buitenlucht hoort daar ook bij.

Onderwijs op ROER College Schöndeln is onderwijs op diverse fysieke plekken op diverse wijzen en in diverse vormen, echter altijd in de beslotenheid van de veilige groene omgeving. De verbinding met maatschappelijke organisaties kan bij meerdere domeinhubs goed tot stand komen aangezien er heel specifiek gekozen en gebruikgemaakt kan worden van een bepaalde domeinhub als plek om bibliotheek, sportvereniging, buurtvereniging of andere maatschappelijk initiatief ruimte te bieden. Door de keuze voor volledige nieuwbouw in meerdere satellieten maken wij een driedimensionaal leerboek. Dit past bij de nieuwe een nieuwe gezamenlijke school en hiermee bieden we leerlingen en hun ouders/verzorgers de langverwachte hoogwaardige onderwijsvoorziening die zowel bouwkundig als onderwijskundig klaar is voor de toekomst!

Deze verbeelding is gebaseerd op een conceptmatige vertaling van de onderwijskundige visie. Voor de daadwerkelijke ruimtelijke inpassing dient nog een gedegen ontwerpend onderzoek te worden gedaan.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 8

RUIMTELIJK CONCEPT

1. LANDSCHAP ALS BASIS

2. OPTIMALE TOEGANKELIJKHEID

3. DOMEINEN GEKOPPELD

Voor de ruimtelijke opzet van locatie Schöndeln is het van belang om uit te gaan uit van de kwaliteiten van het landschap. Dit is enerzijds het natuurgebied Roerdal en anderzijds de bosrijke ligging met prachtige oude loofbomen. Dit landschap maakt de locatie uniek en dient bij herontwikkeling de basis te vormen zodat overal op het terrein de landschappelijke setting kan worden ervaren.

Toegankelijkheid, veiligheid en bereikbaarheid zijn ontzettend belangrijk in een onderwijsomgeving. Daarom wordt ingezet op de verbetering van de fietsbereikbaarheid vanaf alle kanten. De auto wordt losgekoppeld van de fiets en krijgt een plek aan de voorkant van het terrein zodat het hele terrein auto-vrij is.

Op het terrein krijgen de verschillende domeinen een plek in de vorm van een eigen gebouw. Een duidelijke vaste plek per domein. Deze domeinen liggen aan een doorgaande route die alles aanelkaar rijgt.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 9

RUIMTELIJK CONCEPT

4. LANDSCHAP OPTIMAAL BENUTTEN

5. INVESTEER IN VERBLIJFSKWALITEIT

6. SCHÖNDELN CENTRAAL IN DE OMGEVING

Aanvullend op de domeinen worden leerplekken gecreëerd die nog eens extra interactie aangaan met de omgeving. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van bijzondere plekken voor muziekles, theater of tekenen. Maar het kunnen ook stilteplekken zijn of plekken voor leerkrachten om rustig te werken.

Het landschap en de bebouwing samen vormen de verblijfsruimte. Deze ruimte is het cement van het plan en essentieel voor het slagen van de ontwikkeling. Het is daarom belangrijk om te investeren in de kwaliteit van de buitenruimte.

Door de paden over het terrein van ROER College Schöndeln niet te laten stoppen aan de rand van het terrein maar aan te sluiten op de omliggende padenstructuur krijgt het gebied een centrale plek in Roermond en extra betekenis in de omgeving.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 10

BREDERE CONTEXT Onderzoekers en ontwerpers van leeromgevingen discussiëren regelmatig over de vraag of de leerling zich moet aanpassen aan de leeromgeving of dat de leeromgeving zich daaraan moet aanpassen. Een betere vraag is: hoe vormt de omgeving de leerling en, op zijn beurt, hoe beïnvloedt de leerling de leeromgeving? In de bronnenlijst treft u publicaties aan die ons leren en het denken over leerruimtes beïnvloed hebben. De leeromgeving is samengesteld uit de leerling, andere leerlingen, de onderwijsmedewerkers en de fysieke omgeving. Leeromgevingen worden gezien als plaatsen waar de leerling zelfgestuurde en coöperatieve leeractiviteiten kan ontplooien. Er is aangetoond dat fysieke elementen in de leeromgeving waarneembare effecten heeft op leraren en leerlingen. Met name de temperatuurregeling, verlichting, luchtkwaliteit en akoestiek hebben effect op concentratie, gemoedstoestand, welzijn, aanwezigheid en, uiteindelijk, bekwaamheid. De fysieke omgeving van een klas beïnvloedt de motivatie en het leren van leerlingen. De omgeving moet dan ook passen bij de onderwijskundige visie, zowel wat betreft mogelijkheid tot menselijke interactie als onderwijskundige benadering. De leeromgeving biedt relevante inhoud, duidelijke leerdoelen en feedback, kansen om sociale vaardigheden op te bouwen en strategieën om leerlingen te helpen slagen.

Voordat we kunnen verwachten dat leerlingen succesvol zijn, moeten ze zich mentaal en fysiek veilig voelen. Om een veilige leeromgeving te behouden, moeten leerlingen zich ondersteund, verwelkomd en gerespecteerd voelen.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 11

FASERING VARIANTEN HYBRIDE HYBRIDE In de variant waarbij wordt gekozen om de monumentale delen van het gebouw te renoveren en aan te vullen met nieuwbouw dient in de tijdelijke fase een volledige nieuwe (tijdelijke) school gebouwd te worden. Nadat de renovatie en de nieuwbouw klaar zijn kan deze weer worden afgebroken. Dit betekent enerzijds dat er geen flexibiliteit is om bij de nieuwbouw optimaal gebruik te maken van de kwaliteiten van de omgeving en anderzijds dat er extra kosten gemaakt dienen te worden voor de tijdelijke huisvesting. Daarnaast voldoet de variant niet aan de onderwijskundige visie van ROER College Schöndeln

1. huidige situatie

2. nieuwbouw tijdelijke school

3. sloop delen bestaande school

4. nieuwbouw hybride

5. verwijderen tijdelijke school

6. eindsituatie

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 12

FASERING VARIANTEN NIEUWBOUW

1. huidige situatie

2. nieuwbouw school

3. sloop bestaande school

4. eindsituatie

NIEUWBOUW Bij de variant waarbij wordt gekozen voor volledige nieuwbouw in één gebouw dient gekeken te worden waar nog plek is op het terrein om het volledige programma van de school te laten landen. In dit geval wordt niet gekeken naar de beste ruimtelijke invulling maar naar de aanwezige ruimte in de huidige setting. Na realisatie kunnen de bestaande gebouwen gesloopt worden en staat er een nieuwe school. Gezien de onzekerheden ten aanzien van het leerlingen aantal, de ontwikkeling van het onderwijsprogramma en de maatschappelijke ontwikkelingen, biedt deze variant weinig flexibiliteit. Er staat 1 gebouw dat voldoet aan de eisen van het moment van bouwen maar we weten nu niet of die eisen hetzelfde blijven. Dit betekent dat het gebouw niet ingaat op de kwaliteiten van de omgeving, niet voldoet aan de onderwijskundige visie van ROER College Schöndeln en weinig flexibel is richting de toekomst. ROER COLLEGE SCHÖNDELN 13

FASERING VARIANTEN CAMPUS CAMPUS De campusvariant gaat uit van verschillende gebouwen in een landschappelijke setting. De gebouwen zijn gericht op de kwaliteiten van de omgeving en worden gefaseerd gebouwd op basis van het programma van eisen van ROER College Schöndeln. Gebouwen met een permanent gebruik krijgen een permanente status, terwijl gebouwen met een meer variabel programma ook tijdelijk kunnen staan. Daarnaast wordt uitgegaan van een hoge mate van flexibiliteit in uitbreidbaarheid van gebouwen bij een grotere vraag en demonteren wanneer niet meer nodig. Deze variant speelt in op het landschap, sluit aan bij de visie van ROER College Schöndeln en heeft een hoge mate flexibiliteit.

1. huidige situatie

2. nieuwbouw enkele domeinen

3. sloop delen bestaande school

4. nieuwbouw overige domeinen

5. sloop overige delen bestaande school

6. eindsituatie

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 14

VERBEELDING CAMPUS SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 15

VERBEELDING LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 16

VERBEELDING LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 17

UITSTRALING LOCATIE SCHÖNDELN Voor de uitstraling van het nieuwe ROER College Schöndeln willen we inzetten op een eigentijdse no-nonse sfeer die in materiaalgebruik is geïnspireerd op het landschap. Duidelijke eenduidige volumes met oog voor detail, eerlijk materiaalgebruik en aandacht voor subtiele verbijzonderingen. Duurzaamheid, circulariteit, klimaatadaptiviteit, ecologie en natuurinclusiviteit staan hierbij hoog in het vaandel. De locatie, met alle gebouwen erbij, wordt onderdeel van de biotoop van het Roerdal en laat onderwijs en natuurontwikkeling hand in hand gaan.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 18

UITSTRALING LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 19

UITSTRALING LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 20

UITSTRALING LOCATIE SCHÖNDELN

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 21

SCHÖNDELN & KUNST Het huidige schoolgebouw van ROER College Schöndeln heeft een status als gemeentelijk monument. Deze status is gebaseerd op de architectonische kwaliteit en uitstraling van het gebouw, dit is een schoolvoorbeeld van wederopbouwarchitectuur. Om recht te doen aan de betekenis van het gebouw wordt gekeken hoe elementen van de huidige bebouwing een plek kunnen krijgen binnen de nieuwe context. Onderdeel hiervan is de aanwezige kunst. Bij de ontwikkeling van het ruimtelijk plan voor de locatie van het ROER College Schöndeln zal met zorg gekeken worden naar de nieuwe plaatsing van de aanwezige kunstwerken.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 22

BRONNEN Lev Vygotsky en de zone van naaste ontwikkeling. Geraadpleegd van: https://nivoz.nl/nl/lev-vygotsky-en-de-zone-van-naaste-ontwikkelingdoor-samen-te-werken-en-in-gesprek-te-zijn-zijn-mensen-in-staat-tot-dingen-te-komendie-nieuw-zijn Lave, J., & Wenger, E. (1991). Learning in doing: Social, cognitive, and computational perspectives.Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355 How can innovative learning environments promote the diffusion of innovation? Geraadpleegd van: https://www.researchgate.net/profile/Mark-Osborne-2/ publication/313447988_How_can_innovative_learning_environments_promote_ the_diffusion_of_innovation/links/5d9a977392851c2f70f21489/How-can-innovativelearning-environments-promote-the-diffusion-of-innovation.pdf Dent-Read, C., & Zukow-Goldring, P. (Eds.). (1997). Evolving explanations of development: Ecological approaches to organism–environment systems. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10265-000 Lippman, P. C. (2010). Can the physical environment have an impact on the learning environment? Woolner, P., McCarter, S., Wall, K., & Higgins, S. (2012). Changed learning through changed space: When can a participatory approach to the learning environment challenge preconceptions and alter practice?. Improving schools, 15(1), 45-60. Taylor, A. (2009).

Linking architecture and education: Sustainable design for learning environments. UNM Press. Gislason, N. (2010). Architectural design and the learning environment: A framework for school design research. Learning Environments Research, 13(2), 127-145.

Samen werken aan de School van Morgen Inspiratieboek 2015-2020. ISBN: 978 907 786 6597 Patrix, M., & Benade, L. (2018). Beyond the Building. Reconceptualising Learning Environments: A Literature Review. New Zealand Journal of Teachers' Work, 15(1), 10-19. Higgins, S., Hall, E., Wall, K., Woolner, P., & McCaughey, C. (2005). The impact of school environments: A literature review. London: Design Council. Moravec, J., Noriega, F. M., Heppell, S., Bonet, N. S., & Heppell, J. (2013). Building better learning and learning better building, with learners rather than for learners. On the Horizon. Fixing Education. Geraadpleegd van: status/1356343070573404161?s=21

https://twitter.com/fixingeducation/

Thornburg, David, 1943-. (2014). From the campfire to the holodeck : creating engaging and powerful 21st century learning environments. San Francisco, CA :Jossey-Bass Ewan McIntosh ‘Creating the Space for Learning’. Geraadpleegd van: https://www.thisishcd.com/episode/ ewan-mcintosh-creating-the-space-for-learning Why the One-Room Schoolhouse is a vision for the future, not just a relic of the past. Geraadpleegd van: https://www.forbes.com/sites/brandonbusteed/2020/11/07/ why-the-one-room-schoolhouse-is-a-vision-for-the-future-not-just-a-relic-of-thepast/?sh=8d8754829fac Bouma, J. & Meester, E.B.J. (2019) Een kind heeft rust nodig op school, net als wij op kantoor. NRC. Geraadpleegd van: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/06/11/een-kind-heeft-rust-nodig-net-als-wij-opkantoor-a3963252 Learning by teaching others is extremely effective – a new study tested a key reason why. Geraadpleegd van: https://digest.bps.org.uk/2018/05/04/learning-by-teaching-others-isextremely-effective-a-new-study-tested-a-key-reason-why/#:~:text=May%204%2C%20 2018-,Learning%20by%20teaching%20others%20is%20extremely%20effective%20 %E2%80%93%20a%20new,tested%20a%20key%20reason%20why&text=Students%20 who%20spend%20time%20teaching,the%20same%20time%20re%2Dstudying.

ROER COLLEGE SCHÖNDELN 23

CONTACTGEGEVENS

ROER College Schöndeln Heinsbergerweg 184 6045 CK Roermond

Stichting Onderwijs Midden-Limburg Heinsbergerweg 180 6045 CK Roermond

MR. STIR architect + planner B.V. Torenallee 45 5617 BA Eindhoven

Tel: 0475 345 700

Tel: 0475 322 324

Tel: 06 14 659 637