Bijlage 2 Nota Spelen, Bewegen en Ontmoeten in de openbare ruimte

Jongerenraad -

Stimuleren bewegend naar scho0l/beweegvriendelijke schoolomgevingen Aandacht voor veiligheid rondom scholen / ontstaan van overlast

Streetculture -

Sessie Sport en gezondheid -

Functionaliteit overdag – sportparken los van beleid maar aanhaken Beachvelden bij de wijken Aansluiten bij gezondheidsbeleid Groene omgeving Veilige omgeving Jogg-aanpak Voor kinderen en jeugd, gezond gedrag en gezonde keuzes Meer omgeving voor bewegen, spelen en ontmoeten Bereikbaarheid Schoon Samen met inwoners Athletic Skills Model Alle vormen van bewegen Wandelen… maar niet alleen Informeel netwerk inzetten Beweegmakelaar Buurtsportcoach Platform ondernemende sportaanbieders

Sociale controle, zichtbaarheid Verschillende ondergronden, verschillend gebruik Aandacht voor jaarrond gebruik (materiaal en ligging) Zorg voor een nette en functionele plek (repareer wanneer nodig) Grote vraag naar Urban (groeiend) Meer ruimte voor ontmoeten (zien en gezien worden) Sportplekken niet combineren met parkeervoorzieningen (overlast/onveiligheid)

Groen en klimaatadaptatie -

Aandacht voor biodiversiteit Schoolomgeving > schoolplein, Groenblauwe revolutie schoolplein (tot 2026) Gezonde leefomgeving Versterken en verbeteren bestaand groen Koppeling woonzorgvisie Aanknopingspunten Renovatie wijken Woon – zorg visie Groenblauwe revolutie schoolpleinen Stimuleringsregeling

Op basis van verdiepende versie met verschillende betrokken partijen zijn maatregelen opgesteld. Een rode lijn uit de gevoerde gesprekken: - Veilig gebruik en breed inzetbaar - Goed beheer en onderhoud - Sociale veiligheid - Combineren van functies - Gebruik maken van de bestaande structuur - Maatwerk - Vergroten eigenaarschap - Goede en uniforme keuzes rondom kwaliteit en materialen - Aansluiten bij andere beleidsterreinen voor maximaal effect

43

4.4 TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

4.4.2 MEEBEWEGEN MET DE TREND

4.4.1 BEWEGEN - ONDERDEEL VAN EEN GEZONDE LEEFSTIJL In onze samenleving brengen mensen steeds meer tijd zittend door. Dit leidt tot beweegarmoede, met ingrijpende gevolgen voor de lichamelijke en mentale gezondheid. Vooral bij kinderen is deze ontwikkeling zichtbaar. De motorische vaardigheden van basisschoolleerlingen nemen al jaren af. Uit een rapport van de Onderwijsinspectie (2018) blijkt dat leerlingen in groep 8 op vijf van de acht gemeten onderdelen minder vaardig zijn dan tien jaar eerder. Deze trend heeft grote gevolgen voor het welzijn op de lange termijn en kan leiden tot hogere zorgkosten. [Bron: Alles over sport (2022). Basisschoolleerlingen minder bewegingsvaardig: vakleerkrachten gewenst] In 2022 onderstreepten de Nederlandse Sportraad, de Onderwijsraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving in een gezamenlijk advies het belang van meer aandacht voor bewegen en sporten op school – zowel binnen als buiten de gymles. Bewegen draagt niet alleen bij aan gezondheid, maar ondersteunt ook bredere onderwijsdoelen zoals kwalificatie, socialisatie, persoonsvorming en het stimuleren van cognitieve functies. [Bron: Nederlandse Sportraad] In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in hoe Roermond scoort op een aantal gezondheid gerelateerde indicatoren. Over het algemeen liggen de scores onder het landelijk gemiddelde.

Dit onderstreept de noodzaak om te investeren in een beweegvriendelijke leefomgeving die inwoners structureel stimuleert tot een actievere leefstijl.

Regioaanduiding

44

Ervaren Voldoet aan gezondheid beweegrichtlijn

Sportverenigingen vervullen een centrale en blijvend belangrijke rol in Roermond, vooral voor de jeugd. Ze bieden structuur, begeleiding en sociale verbinding. Tegelijkertijd verandert de manier waarop volwassenen en jongeren sporten en bewegen. Steeds vaker zoeken zij flexibiliteit: zelf bepalen wanneer, waar en met wie ze actief zijn. Landelijk zien we een duidelijke trend: het aantal mensen dat ongeorganiseerd of anders georganiseerd sport neemt toe, terwijl het aantal leden van traditionele sportverenigingen daalt. De Sport Toekomstverkenning (2018) voorspelt dat deze ontwikkeling zich verder zal doorzetten. [Bron: RIVM & SCP, 2023. Sport Toekomstverkenning – ‘Een sportiever Nederland’, Trendscenario vrijwilligerswerk] Ook aan de aanbodzijde verandert het landschap. Er zijn steeds meer sport- en beweegaanbieders actief in de openbare ruimte, zoals bootcampgroepen en urban sportinitiatieven. In Roermond is een vergelijkbare trend zichtbaar: de populariteit van ongeorganiseerd en flexibel sporten neemt toe. Deze ontwikkeling vraagt om een openbare ruimte die ruimte biedt aan zowel traditionele verenigingssport als nieuwe, informele vormen van bewegen. Het beleid speelt hierop in door te investeren in een beweegvriendelijke omgeving die aansluit bij de veranderende behoeften van inwoners.

Mate van overgewicht

Eén of meer langdurige aandoeningen

Veerkracht (zeer lage veerkracht)

Ernstig / zeer ernstig eenzaam

Wijken en buurten

Naam

%

%

%

%

%

%

Nederland

Nederland

69

46,8

16,5

33,4

17,3

14,4

Roermond

Roermond

64,1

42,8

18,3

38,2

19

16,8

4.4.3 MAATSCHAPPELIJKE OPBRENGSTEN SPORTEN EN BEWEGEN De maatschappelijke waarde van sport en bewegen is groot. Uit berekeningen blijkt dat de Social Return on Investment (SROI) van sport en bewegen in Nederland gemiddeld 1 op 2,7 bedraagt. Dit betekent dat elke euro die wordt geïnvesteerd, gemiddeld €2,70 aan maatschappelijke baten oplevert. [Bron: Rebel (2019). De Social Return On Investment (SROI) van sport en bewegen] De vijf grootste opbrengsten zijn: - Verbeterde kwaliteit van leven - Minder ziekteverzuim - Hogere arbeidsproductiviteit - Lagere zorgkosten - Verhoogde levensverwachting Ook voor specifieke vormen van bewegen zijn de baten inzichtelijk gemaakt. Zo blijkt uit Europees onderzoek dat elke extra gewandelde kilometer een maatschappelijke winst van circa €0,37 oplevert. Als iedere inwoner van Roermond dagelijks één kilometer extra zou lopen, levert dat de stad jaarlijks naar schatting €10,97 miljoen aan maatschappelijke baten op. Deze cijfers onderstrepen het belang van investeren in een beweegvriendelijke leefomgeving. Maatregelen die sport en bewegen stimuleren zijn niet alleen goed voor de gezondheid, maar ook voor de economische en sociale toekomst van Roermond.

4.5 UITVOERINGSPROGRAMMA - AANPAK 4.5.1. UITVOERINGSVOLGORDE De hoofdmaatregelen en projecten zoals beschreven in paragraaf 2.2.1 zijn omvangrijk. De uitvoering vraagt daarom tijd en een stapsgewijze aanpak. De gemeente Roermond kiest ervoor om het beleid actief en doelgericht uit te voeren via twee sporen: A. Implementatie bij renovatie B. Aanvullend aanbod op wijkniveau op basis van rangorde Implementatie beleid bij renovatie De wijkgerichte aanpak uit het beleid geldt voor de gehele gemeente Roermond. Bij renovatie van bestaande speelvoorzieningen en bij de ontwikkeling van nieuwbouwwijken wordt gewerkt volgens het wijkplan en de vastgestelde beleidskaders. Ook in bestaande wijken waar in de komende jaren nog geen uitbreiding van voorzieningen gepland is, wordt – in overleg met de omgeving – gekeken naar mogelijkheden om bewegen en ontmoeten te integreren. Deze afspraken worden opgenomen in het wijkplan. Voor nieuwbouwwijken geldt dat spelen, bewegen en ontmoeten vanaf het begin gezamenlijk worden meegenomen in de inrichting van de openbare ruimte.

45

Aanvullend aanbod ontmoeten en bewegen op wijkniveau op basis van rangorde. - Om te komen tot een haalbare uitvoeringsopgave voor de periode 2026–2030 is, op basis van een aantal parameters, bepaald in welke wijken de grootste gezondheidswinst te behalen is. Deze analyse heeft geleid tot een rangorde van wijken waar de uitvoering van maatregelen het meeste effect verwacht wordt. Op basis van deze rangorde en beschikbare middelen wordt in de periode 2026–2030 uitvoering gegeven aan: -

Het aanvullen van bestaande voorzieningen met extra ruimte voor bewegen en ontmoeten Het uitvoeren van studie- en onderzoeksprojecten ter voorbereiding op toekomstige maatregelen

De geselecteerde wijken voor deze eerste uitvoeringsfase zijn: -

Roermond-Oost Donderberg Roermond-Zuid Centrum*

*Op basis van de gehanteerde parameters scoorden het Centrum en Maasniel gelijk. Omdat er op inhoudelijk niveau geen onderscheid kon worden gemaakt, is gekozen voor het Centrum als vierde wijk. Deze keuze sluit aan bij de geplande ruimtelijke transformatie in het gebied, zodat tijdig kan worden aangesloten bij lopende ontwikkelingen. Hoogwaardige multifunctionele voorziening Voor de stimulering van bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte wordt één nieuwe, grote multifunctionele voorziening gerealiseerd. Deze voorziening bedient meerdere doelgroepen, heeft een wijkoverstijgend karakter en wordt tussen 2026 en 2030 gebouwd. De exacte invulling wordt afgestemd op de locatie en de lokale behoefte.

47

BEGRIPPENLIJST Actieve verplaatsing Verplaatsen van de ene plek naar de andere op een lichamelijk actieve manier, zoals lopen, fietsen of het gebruik van een rolstoel. Dit draagt bij aan dagelijkse beweging en gezondheid.

Wijkontwikkelingsplan Een plan waarin per wijk wordt vastgelegd hoe voorzieningen voor spelen, bewegen en ontmoeten worden ingericht of verbeterd, afgestemd op de lokale behoeften en in overleg met bewoners.

Recreatief bewegen Alle vormen van sport en beweging die mensen in hun vrije tijd doen, vaak vanuit huis en in de directe leefomgeving. Denk aan wandelen, fietsen, hardlopen of buitenspelen.

Wijkgerichte aanpak Een werkwijze waarbij beleid en uitvoering worden afgestemd op de specifieke kenmerken en wensen van een wijk. Dit zorgt voor maatwerk en betere aansluiting bij de leefwereld van bewoners.

Beweegroutes Routes in de openbare ruimte die zó zijn ingericht dat ze uitnodigen tot beweging. Elementen zoals markeringen, speelse objecten of aantrekkelijke tussenstops stimuleren mensen om actief te zijn tijdens het verplaatsen.

48

Ontmoetingsplek Een plek in de openbare ruimte die is ingericht om sociale interactie te stimuleren. Voorbeelden zijn pleinen, bankjes, buurttuinen of sportveldjes waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Beweegvriendelijke leefomgeving Een omgeving die mensen stimuleert om te bewegen, bijvoorbeeld door veilige wandelpaden, sportplekken en speelvoorzieningen. Dit draagt bij aan het verminderen van overgewicht en het verbeteren van lichamelijke en mentale gezondheid.

Handboek Openbare Ruimte Een gemeentelijk document waarin beeldkwaliteit en materiaalkeuzes staan voor de inrichting van de openbare ruimte.

Groenblauw netwerk Een samenhangend systeem van groene (zoals parken en bomen) en blauwe (zoals waterpartijen en sloten) elementen in de openbare ruimte. Deze netwerken bevorderen klimaatbestendigheid, biodiversiteit en leefkwaliteit.

Studie- en onderzoeksprojecten Tijdelijke projecten die gericht zijn op het verzamelen van kennis of het verkennen van mogelijkheden. Ze helpen bij het onderbouwen van keuzes voor toekomstige maatregelen.

Groen/blauw schoolplein Een schoolplein dat is ingericht met natuurlijke elementen zoals planten, bomen en water, in plaats van alleen bestrating. Dit biedt kinderen een speelse, leerzame en beweegvriendelijke omgeving die ook bijdraagt aan natuurbeleving.

Procesmatige projecten Projecten die gericht zijn op het verbeteren van interne processen of beleidsontwikkeling. Voorbeelden zijn het opstellen van plannen of het aanpassen van werkwijzen binnen de gemeentelijke organisatie.

Urban sport Sportieve activiteiten die plaatsvinden in stedelijke omgevingen, vaak informeel en gebruikmakend van de openbare ruimte. Voorbeelden zijn freerunning, skateboarden en calisthenics. Urban sporten combineren beweging met creativiteit en spreken vooral jongeren aan.

Uitvoeringsprojecten Projecten waarbij daadwerkelijk fysieke aanpassingen in de openbare ruimte worden gedaan, zoals het aanleggen of vernieuwen van speelplekken of sportvoorzieningen.

Beweegarmoede Een situatie waarin mensen structureel te weinig bewegen, wat negatieve gevolgen heeft voor hun gezondheid en welzijn. Software (in ruimtelijke context) Niet-fysieke elementen die bijdragen aan het gebruik van de openbare ruimte, zoals activiteiten, begeleiding, communicatie en programmering. Deze ‘software’ versterkt het effect van de fysieke inrichting. Transformatie (stedelijk) Een ruimtelijke ontwikkeling waarbij een gebied een nieuwe functie of inrichting krijgt. Bijvoorbeeld het omvormen van een bedrijventerrein tot woonwijk of het herinrichten van een stadscentrum. Participatiegroep Een groep inwoners of belanghebbenden die actief meedenkt over beleid of plannen van de gemeente. Zij leveren input vanuit de praktijk en zorgen voor draagvlak.