Bijlage 2 - discussienota roermond TOTAAL
Tekst van het document
Discussienota Omgevingskwaliteit Roermond 21 maart 2024
Colofon Dit rapport is in samenwerking met de volgende partijen opgesteld: Initiatiefnemer: Gemeente Roermond Architect: Vissers & Roelands architecten & ingenieurs
Samenstelling en redactie: ir. K.G.M. Vissers ir. J.C.S. Roelands
Uitgave: © Vissers & Roelands achitecten & ingenieurs Eindhoven 2024
Auteursrecht © Niets uit dit rapport mag verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, webpublicaties of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur(s) van dit rapport.
Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................................................................... 4
1. 1.1
Waarom een Discussienota Omgevingskwaliteit ..................................................................................................................................................................... 4
1.2
Kader Omgevingskwaliteit Rijksbeleid ......................................................................................................................................................................................... 4 1.2.1
Omgevingswet ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ........................................................................................................................................................................................................................................ 5
1.3
Huidige stand van zaken ............................................................................................................................................................................ 6
2.
Gemeentelijk toetsingskader Omgevingskwaliteit (vastgelegd in beleid) ........................................................................................................................ 6
2.1
2.1.1
Nota Beeldkwaliteit 2015 ................................................................................................................................................................................................................................................... 6
2.1.2
Omgevingsvisie 2022.......................................................................................................................................................................................................................................................... 6
2.1.3
Rapport gebiedsprofiel binnenstad Roermond 2023.........................................................................................................................................................................................7
2.1.4
Terrassenbeleid 2014 ..........................................................................................................................................................................................................................................................7
2.1.5
Hoogbouwnota 2004 ........................................................................................................................................................................................................................................................... 8
2.1.6
Erfgoedverordening 2023 ................................................................................................................................................................................................................................................. 8
2.1.7
Beleidsregel zonne-energie op monumenten 2023 ........................................................................................................................................................................................ 8
2.1.8
Reclamebeleid (ongedateerd) ....................................................................................................................................................................................................................................... 8
2.1.9
Nota kleine reclame masten 2016 ............................................................................................................................................................................................................................... 9
2.1.10
Nota Landmarks 2005 (grote reclamemasten) .................................................................................................................................................................................................... 9
2.2
Uitvoering toetsing omgevingskwaliteit ................................................................................................................................................................................. 9
2.2.1
Samenstelling Adviescommissie Omgevingskwaliteit ................................................................................................................................................................................... 9
2.2.2
Ambtelijke ondersteuning Adviescommissie Omgevingskwaliteit ......................................................................................................................................................... 10
2.2.3
Mandaat secretaris ............................................................................................................................................................................................................................................................ 10
2.2.4
Taken commissie .............................................................................................................................................................................................................................................................. 10
2.2.5
Inrichting vergaderingen en toetsing ..................................................................................................................................................................................................................... 10
2.2.6
Conclusie van het advies ................................................................................................................................................................................................................................................ 11
2.3
Communicatie gemeente – burgers........................................................................................................................................................................................ 11
2.3.1
Informatie beleid / toetsingskader omgevingskwaliteit ................................................................................................................................................................................ 11
2.3.2
Evaluatie werkwijze commissie / feedback burgers / initiatiefnemers ................................................................................................................................................ 11
3.
Menukaart omgevingskwaliteit ...............................................................................................................................................................12
4.
Conclusie & integraal advies .................................................................................................................................................................. 28
5.
4.1
Omgevingskwaliteit, een verbindend element tussen architectuur, stedenbouw en landschap ....................................................................... 28
4.2
Integraal advies ............................................................................................................................................................................................................................ 28
Begrippen & toelichting (selectie) ......................................................................................................................................................... 30 5.1
Begrippen ....................................................................................................................................................................................................................................... 30
5.1.1
Historiserend ontwerpen................................................................................................................................................................................................................................................ 30
5.1.2
Ambachtelijk ontwerpen ................................................................................................................................................................................................................................................ 30
5.2 5.2.1
Toelichting ...................................................................................................................................................................................................................................... 30 Toetsingsniveau Omgevingskwaliteit / Beeldkwaliteit................................................................................................................................................................................... 30
1. Inleiding 1.1
Waarom een Discussienota Omgevingskwaliteit
De aanleiding van deze discussienota Omgevingskwaliteit is de toezegging van het college van Burgemeester en Wethouders aan de gemeenteraad. Om specifiek te zijn: het project de transformatie van het ING kantoor. Dit project was passend binnen het vigerende bestemmingsplan en de Nota Beeldkwaliteit waardoor de omgevingsvergunning werd verleend. Onderdeel van de omgevingsvergunning was het positief a dvies beeldkwaliteit van de Commissie Beeldkwaliteit. De gemeenteraad was het oneens met de omgevingsvergunning vanwege de beeldkwaliteit van het project op deze specifieke locatie en voelde zich machteloos. De Discussienota Omgevingskwaliteit kan het startpunt vormen van een inhoudelijke discussie over een aantal concrete onderwerpen betreffende de omgevingskwaliteit: hoe wordt de omgevingskwaliteit getoetst, met welke criteria wordt gewerkt, wat is het beleid voor de binnenstad, wat is de werkwijze van toetsing en door wie word t die uitgevoerd en hoe is de voorlichting en communicatie naar de burgers. Na het voeren van een inhoudelijke discussie, het raadplegen van de burgers, kunnen keuzen worden gemaakt op de specifieke onderwerpen. Het beleid en de uitvoering kan vervolgens daarop worden aangepast.
1.2
Kader Omgevingskwaliteit Rijksbeleid 1.2.1
Omgevingswet
De Omgevingswet (ingangsdatum d.d. 1 januari 2024) bundelt de wetgeving en regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Belangrijk verbeterdoel van de nieuwe wet is een kader te bieden dat overheden meer afwegingsruimte biedt om doelen voor de leefomgeving te bereiken. “Decentraal, tenzij” is een belangrijk principe van de wet. Dit betekent dat taken en bevoegdheden in principe bij het lokale bestuur, zoals de gemeente liggen. Alleen indien het gaat om een nationaal of internationaal belang of als dat doelmatiger of doeltreffender is, stelt het Rijk regels. Eén van de doelen van de wet is het bereiken van een goede omgevingskwaliteit (artikel 1.3 van de wet). Daarbij gaat het om het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. Gemeenten hebben een grote vrijheid in de wijze waarop zij het doel van een goede omgevingskwaliteit willen bereiken. Dat geldt ook voor de rol van de gemeentelijke adviescommissie daarbij. Een adequate invulling van de taak en de werkwijze van deze commissie draagt bij aan het doel van een goede omgevingskwaliteit.
4 | 32
1.3
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 is de huidige stand van zaken beschreven met betrekking tot de huidige gemeentelijke beleidskaders en de uitvoering van de toetsing omgevingskwaliteit. In hoofdstuk 3 zijn een aantal verschillende concrete onderwerpen beschreven waarin een keuze gemaakt kan worden. Deze onderwerpen zijn voorzien van voor- en nadelen. Hoofdstuk 4 bevat de conclusie en het integrale advies vanuit deze discussienota.
5 | 32
2.
Huidige stand van zaken
2.1
Gemeentelijk toetsingskader Omgevingskwaliteit (vastgelegd in beleid) 2.1.1
Nota Beeldkwaliteit 2015
De nota geeft aan hoe met welstandstoetsing moet worden omgegaan voor een aantal verschillende bouwwerken: - Geen welstandstoets voor omgevingsvergunningsvrije bouwwerken - Geen welstandstoets voor een aantal omgevingsvergunningplichtinge bouwplannen, indien wordt voldaan aan de voorwaarden die aan de betreffende bouwwerken zijn gesteld - Welstandstoets verplicht voor alle overige bouwwerken Als toetsing zijn de algemene welstandscriteria geformuleerd . Deze zijn in de hele gemeente van toepassing. Voor bijzondere gebieden met een hoge beeldkwaliteit zijn nadere uitgangspunten en aanvullende criteria opgesteld. Dat geldt voor de volgende gebieden: voor beschermd stadsgezichten en de wijken Buitenop, voorstad Sint Jacob, Deemsel en Roerzicht, Kapellerlaan – Kapel in ’t Zand, beschermd dorpsgezicht Asselt, kern Swalmen, kern Boukoul, Assenray, Maasniel, kern Leeuwen, Herten, Ool, Merum, buitengebied. Indien er sprake is van een beschermd monument, een gebouw met een monumentaal karakter of gelegen is binnen een van rijkswege beschermd stads- of dorpsgezicht, wordt het plan voor advies voorgelegd aan de Commissie Omgevingskwaliteit (voor 2024 commissie beeldkwaliteit). Als richtsnoer voor de architectonische vormgeving worden / zijn beeldkwaliteitsplannen opgesteld voor kantoorlocaties, perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen en nieuwe bedrijvenlocaties.
2.1.2
Omgevingsvisie 2022
De omgevingsvisie bevat het beleid op hoofdlijnen voor de toekomst van de gemeente Roermond. De visie gaat over de fysieke leefomgeving en richt zich op mogelijkheden om te wonen, werken, recreëren, ondernemen, maar ook op een gezond en veilig leefklimaat. Deze visie brengt verschillende beleidsvisies met elkaar in verband en zorgt voor een overkoepelend integraal afwegingskader voor nieuwe initiatieven. De bijgevoegde proceswijzer geeft aan hoe plannen gerealiseerd kunnen worden en wat daarvoor nodig is. De grondhouding is “ja mits”. De omgevingsvisie beschrijft de karakteristieken van Roermond: de ligging aan het water, de rijke historie, de unieke publiekstrekkers, samen met het kleurrijke karakter en de grote maak- en retailindustrie. De karakteristieken vormen het vertrekpunt voor het opstellen van de toekomstbestendige keuzen voor de hoofdopgaven van de gemeente: de demografische ontwikkelingen, klimaatadaptatie en energietransitie en Roermond verbindt. Samen met de inwoners en andere partijen wil de gemeente met de volgende 4 integrale thema’s aan de slag: 1. Gezonde en veilige stad 6 | 32
2. Aantrekkelijke woon- en werkstad 3. Duurzame stad 4. Stad van drie grote trekkers
2.1.3
Rapport gebiedsprofiel binnenstad Roermond 2023
Het gebiedsprofiel toont een zoektocht naar de specifieke kwaliteiten en de kansen die de binnenstad van Roermond biedt. Belangrijk uitgangspunt daarbij is het behouden en versterken van haar cultuurhistorisch erfgoed én haar evenementen. Het gebiedsprofiel gaat in op de aanpak van de kwetsbare kanten van de stad en het verbeelden van nieuwe denkrichtingen en kansrijke ontwikkelingen. De binnenstad krijgt hiermee een nieuw toekomstperspectief richting 2030 dat toekomstbestendig is en waarmee we spreekwoordelijk morgen al aan de slag kunnen. Vanuit deze opgave zijn zes bouwstenen geformuleerd: 1. Een ruimtelijke vertaling van beleid en gebruikersperspectieven, op basis van bestaande visies en samenwerking met en tussen ondernemer, bewoner en bezoeker. 2. Een perspectief bieden voor de binnenstad met 2030 als tijdshorizon. 3. Een integraal perspectief op de ontwikkeling van de openbare ruimte, klimaatadaptatie en groen. 4. Een integraal perspectief op erfgoed gevels, leegstand en fu nctiemenging. 5. Praktische en haalbare denkrichtingen tot d e verbeelding gebracht als ‘kansrijke ontwikkelingen’. 6. Het versterken van het monumentale karakter van de historische binnenstad. Het gebiedsprofiel is een bundeling van gedegen en uitvoerige ruimtelijke analyses. Het vormt het resultaat van intensieve participatie met stakeholders en een blik op de toekomst die v ooral moet inspireren.
2.1.4
Terrassenbeleid 2014
De terrassen in de openbare ruimte nemen in het stadsbeeld van Roermond een belangrijke plaats in. Aangezien terrassen beeldbepalende elementen zijn in onder andere de historische binnenstad, het beschermde dorpsgezicht Asselt, de kern van het stadsdeel Swalmen en de bebouwde kom van respectievelijk Boukoul, Asenray, Maasniel, Leeuwen, Herten, Ool en Merum, is aandacht voor de kwaliteit van terrassen een van de uitgangspunten van het terrassenbeleid. Daarnaast dienen andere vormen van gebruik van de openbare ruimte mogelijk te blijven. Om een zeker kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en het leefklimaat te garanderen worden in het terrassenbeleid kaders gesteld waarbinnen de horecaondernemers een terras in de openbare ruimte kunnen uitbaten. Met dit terrassenbeleid zet het gemeentebestuur zich in voor de bovenregionale toeristisch recreatieve functie van de stad.
7 | 32
2.1.5
Hoogbouwnota 2004
Aanleiding voor de nota is dat de gemeente met regelma at geconfronteerd wordt met initiatieven voor hoogbouw als onderdeel van ontwikkelingen die in principe wenselijk zijn in de stad. Hoogbouw wordt gezien als potentiele oplossing voor de toekomstige ruimtebehoefte van Roermond. Bij gebrek aan inhoudelijk beleid omtrent hoogbouw bestaat het gevaar dat steeds ad hoc beslissingen worden genomen. Op basis van de hoogbouwnota kan beleid worden ontwikkeld. De hoogbouwnota is een leidraad voor ontwikkelingen op de middellange termijn van bijvoorbeeld 10 tot 15 jaar. Met uitzondering van Buitenop is de nota in algemene bewoordingen gesteld en houdt zich niet bezig met gedetailleerde uitspraken over specifieke locaties (Hoogbouwnota is voor realisatie Natalinitoren (2009), maar na de toren van de Oranjerie (1998).
2.1.6
Erfgoedverordening 2023
In de verordening is het volgende geregeld: - aanwijzing van gebouwen / monumenten tot gemeentelijk monument; - aanwijzing van stads- en dorpsgezichten tot gemeentelijke stads- en dorpsgezichten; - een vergunningenstelsel voor aanpassingen aan gemeentelijke en beschermde (rijks)monumenten; - de advisering op het gebied van monu mentenzorg door de Commissie Omgevingskwaliteit voor de volgende onderdelen: o de aanwijzing tot gemeentelijk en beschermd (rijks)monument en gemeentelijk stads- of dorpsgezicht; o de verlening van een vergunning voor gemeentelijke en (rijks)monumenten; - het regelen van bovengrondse cultuurhistorische waarden in bestemmingsplannen; - eisen die worden gesteld aan het cultuurhistorisch onderzoek en archeologisch onderzoek;
2.1.7
Beleidsregel zonne-energie op monumenten 2023
Deze beleidsregel heeft als doel de regels vast te stellen voor de afweging van de belangen van eigenaren en het algemeen belang (instanthouden monumenten en beschermd stads- en dorpsgezicht alsmede het behouden van de beeldkwaliteit) bij het plaatsen van zonneenergiesystemen in- op of bij monumenten en beschermd stads- en dorpsgezicht.
2.1.8
Reclamebeleid (ongedateerd)
8 | 32
Het gemeentebestuur streeft naar de instandhouding van de identiteit van Roermond en naar de bevordering van een goede ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit in de woon- en werko mgeving. Deze kwaliteit is mede afhankelijk van de samenhang van beeldbepalende elementen zoals: landsc hap, openbare ruimte, architectuur en reclame-uitingen. Reclame-uiti ngen zijn in gebieden met commerciële functie s op zijn plaats en kunnen de visuele aantrekkingskracht van deze omgeving verhogen. Desalniettemin zijn er gebieden waar nadere eisen aan de maatvoering, de vormgeving en het aantal van de reclame-uitingen worden gesteld om de visuele aantrekkingskracht van de omgeving te waarborgen. Reclame-uiti ngen worden ambtelijk getoetst aan algemene criteria en aan objectgerichte criteria, die zo concreet mogelijk zijn geformuleerd. Deze criteria zijn vastgelegd in de reclamenota.
2.1.9
Nota kleine reclame masten 2016
De nota kleine reclamemasten vormt het afwegingskader bij aanvragen/verzoeken voor het oprichten van kleine reclamemasten in de gemeente Roermond. ln de beleidsnota zijn drie locaties aangewezen waar kleine reclamemasten (mast i nclusief reclamevlak) kunnen worden gerealiseerd en zijn uitgangspunten, voorwaarden voor vormgeving en uitvoering gegeven voor bouwinitiatieven die voorzien in dergelijke reclamemasten. 2.1.10
Nota Landmarks 2005 (grote reclamemasten)
Het doel van deze notitie is richtlijnen aan te geven waarbinnen realisatie van landmarks (grote reclamemasten) in Roermond mogelijk wordt. Deze richtlijn en richten zich primair op het maximale aantal en de globale situering van grote reclamemasten in Roermond. Secundair is de vormgeving en inpassing in de ruimtelijke omgeving. De in de notitie vervatte uitgangspunten en toetsingscriteria vormen het toetsingskader voor bouwinitiatieven tot grote reclamemasten.
2.2
Uitvoering toetsing omgevingskwaliteit 2.2.1
Samenstelling Adviescommissie Omgevingskwaliteit
De commissi e bestaat uit maximaal twaalf leden, de voorzitter en ondervoorzitters daaronder begrepen. De raad kan daarnaast maximaal zes plaatsvervangers benoemen die de leden bij afwezigheid kunnen vervangen. De leden worden benoemd op persoonlijke titel op grond van de professionele deskundigheid die nodig is voo r de advisering, alsmede op grond van maatschappelijke kennis en ervaring. De commissie telt enkele leden deskundig op het gebied van de monumentenzorg. De disciplines die de leden in gezamenlijkheid vertegenwoordigen zijn: architectuur, cultuurhistorie, bouw- en architectuurhistorie, restauratiearchitectuur, landschap en stedenbouw. 9 | 32
2.2.2
Ambtelijke ondersteuning Adviescommissie Omgevingskwaliteit
De commissie wordt in ieder geval bijgestaan door een ambtelijk secretaris die voor de uitoefening van zijn taak uitsluitend verantwoording schuldig is aan de commissie. De secretaris wordt dus niet door bestuurlijke belangen geleid. Datzelfde geldt voor de medewerkers die eventueel aan de secretaris worden toegevoegd en die door de secretaris worden aangestuurd.
2.2.3
Mandaat secretaris
De ambtelijk secretaris heeft mandaat voor bouwwerken waarvoor in de nota ambtelijke toetsingscriteria zijn opgenomen. Tevens kan de commissie d e secretaris mandateren (bijvoorbeeld voldoen aa n een voorwaarde). Nota beeldkwaliteit 2015: geen ambtelijke toetsingscriteria omschreven. Reclamebeleid en terrassenbeleid zijn ambtelijke toetsingscriteria omschreven. Indien niet wordt voldaan aan de toetsingscriteria, wordt het plan geagendeerd voor een beoordeling door de commissie.
2.2.4
Taken commissie
Dit lid beschrijft de adviestaak in algemene zin: het adviseren van de raad en het college van b urgemeester en wethouders op het gebied van de omgevingskwaliteit. De commissie geeft ook voorlichting over de doelstelling van een goede omgevingskwaliteit en over de werkzaamheden van de commissie zelf. De commissie baseert de voorlichting (net als haar concrete adviezen) op de vastgestelde beleidskaders (zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de beleidsregels over het uiterlijk van bouwwerken). Indien de aanvraag / aanvragen betrekking heeft / hebben op een omgevingsvergunning of de advisering over een ontwerpbesluit als het college geen bevoegd gezag is, adviseert de commissie op verzoek van het college. Betreft de volgende activiteiten: - een rijksmonumentenactiviteit met betrekking tot een monument - een omgevingsplanactiviteit die betrekking heeft op een voorbeschermd gemeentelijk monument of een gemeentelijk monument - een omgevingsplanactiviteit in geval de commissie in het omgevingsplan als adviseur is aangewezen - een andere activiteit in geval burgemeester en wethouders een advies nodig achten met het oog op het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit 2.2.5
Inrichting vergaderingen en toetsing
De vergaderingen en toetsingen van de commissie worden als volgt aangekondigd en verlopen als volgt:
10 | 32
Via de website van de gemeente worden het tijdstip e n de plaats van de vergadering, de behandeling onder verantwoordelijkheid en eventueel het vooroverleg openbaar gemaakt. Indien het een digitale vergadering betreft wordt het tijdstip en het programma (bijv. Teams, Zoom) bekend gemaakt. De vergaderingen waarin één of meer adviezen over aanvragen om omgevingsvergunning door of namens de commissie worden vastg esteld zijn openbaar (dit wordt nu niet bekend gemaakt). De openbaarheid geldt niet voor informeel vooroverleg en principeverzoeken of bij de beleidsgerichte, opgavegerichte of ontwerpgerichte advisering. Als de commissie wordt gevraagd een persoonlijke beleidsopvatting te geven, is de vergadering niet openbaar en is het advies ook niet openbaar. De voorzitter of zijn plaatsvervanger opent de besluitvormende vergadering op het vastgestelde tijdstip als het voor het quorum vereiste aantal leden aanwezig is. De voorzitter bepaalt de vergaderorde en de orde van beraadslaging. Initiatiefnemers, ontwerpers en belanghebbende word en in de gelegenheid gesteld om de behandeling van een initiatief of aanvraag bij te wonen. Wanneer zij bij de behandeling aanwezig willen zijn kunnen ze dit aangeven bij de aanvraag. De gemeente zorgt voor een uitno diging. Indien het een digitale vergadering betreft zorgt de gemeente voor een link naar de vergadering.
-
-
-
2.2.6
Conclusie van het advies
Het advies van de commissie bevat één van de volgende conclusies: Voldoet: Het plan voldoet aan redelijke eisen van welstand en/of er is geen onaanvaardbare aantasting van de monumentale waarden. Het advies kan worden gecombineerd met suggesties om het plan naar een hoger niveau te tillen. Deze suggesties zijn vrijblijvend. Voldoet onder voorwaarden: Het plan voldoet onder voorwaarden. Het plan voldoet niet aan redelijke eisen van welstand en/of er is een aantasting van de monumentale waarden, tenzij het op ondergeschikte punten wordt aangepast. Het advies kan worden gecombineerd met suggesties om het plan naar een hoger niveau te tillen. Deze suggesties zijn vrijblijvend. Niet akkoord: Het plan voldoet niet aan redelijke eisen van welstand en/of er is een aantasting van de monumentale waarden.
2.3
Communicatie gemeente – burgers 2.3.1
Informatie beleid / toetsingskader omgevingskwaliteit
Informatie over de toetsing omgevingskwaliteit of beeldkwaliteit is niet te vinden op de website van de gemeente Roermond.
2.3.2
Evaluatie werkwijze commissie / feedback burgers / initiatiefnemers
Geen evaluatie van de toetsing beeldkwaliteit gevonden. 11 | 32
3.
Menukaart omgevingskwaliteit
De volgende onderwerpen zijn in de menukaa rt omgevingskwaliteit opgenomen en omschreven: - Toetsing omgevingskwaliteit - Kleinschalige objecten - Beleid binnenstad - Advie scommissie Omgevingskwaliteit - Communicatie burgers / initiatiefnemers Alle beschreven keuzen zijn voorzien van voor- en nadelen waardoor een inhoudelijke discussie gevoerd kan worden op een hoger niveau. Daarnaast kan uiteindelijk een afgewogen beslissing worden genomen op basis van de gevoerd e discussie.
12 | 32
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
1
toetsing omgevingskwaliteit niveaus
geheel welstandsvrij (muv monument, beschermd stads- en dorpsgezichten / beschermd stads- en dorpsgezicht)
korte vergunningsprocedures door ontbreken welstandstoets
geen bescherming, buren, uitsluitend via toetsing achteraf en excessenregeling, wellicht meer bezwaren van buren / omwonenden meer toetsing achteraf: hierbij correctie reeds gerealiseerd gebouw waardoor wijzigingskosten hoger mogelijk verstoring relatie onderling geen beleid door gemeente = geen regie, In bepaalde gevallen wil je als gemeente kunnen sturen op de sfeer en karakter van de straat. Maar ook om een een straat een hogere kwaliteit te geven bij maatschappelijke problemen in die straat / wijk. Architectuur / verschijningsvorm draagt bij aan het toevoegen van kwaliteit. bepaald mede de kwaliteitswaarde van de straat / wijk. mogelijk negatieve invloed op het straatbeeld / verrommeling risico waardevermindering vastgoed initiatiefnemer / buren
hele gemeente welstandsvrij (muv monument, beschermd stads- en dorpsgezichten / beschermd stads- en dorpsgezicht)
KV 21 maart 2024
vrijheid burgers en initiatiefnemers
1 niveau
"gemakkelijk": voor hele gemeente duidelijkheid, geen verschil in behandeling plannen
alles toetsen op 1 niveau levert veel werk op hele gemeente heeft dezelfde welstandstoets kleinschalige bouwwerken worden op hetzelfde niveau getoetst als grotere projecten terwijl deze relatief weinig zichtbaar zijn in de openbare ruimte of weinig impact daarop hebben geen differentiatie van gebieden met meer of minder impact
2 niveaus
op het oog gemakkelijk: wel of geen toetsing
grove indeling waardoor veel plannen moeten worden getoetst aan een (te) hoog regime
13 / 32
welstandsvrij (geen toetsing)
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
KV 21 maart 2024
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
3 niveaus
onderscheid in niveaus waardoor niet alle plannen op hetzelfde niveau getoetst worden
relatief veel projecten worden onder hoger regime worden getoetst (meer tijd / langzamere procedures). veel valt onder "algemene" welstandscriteria, minder duidelijke toetsing
welstandsvrij (geen toetsing)
toetsing regulier (toetsing basiskwaliteit / lichte toets) toetsing bijzonder (toetsing volledig)
4 niveaus
heldere en logische opbouw van toetsing, duidelijk uit te leggen aan burgers waar scheiding zit tussen de verschillende welstandsniveaus Minder projecten vallen in hoog welstandsniveau waardoor minder werk ambtelijk en snellere procedures.
-
welstandsvrij (geen toetsing)
toetsing luw (toetsing op volume)
toetsing aandacht (volume + gevelindeling) toetsing bijzonder (volume + gevelindeling + detaillering)
14 / 32
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
sub sub keuzen
2
indeling gemeente op:
bouwstenen
objectieve indeling obv bouwperiode, gebouwtype, typologie en functie directe koppeling gebied / bouwsteen met welstandsniveau mogelijk uitbreiding bestaand beleid, herkenbaar en geeft continuiteit
veel verschillende gebieden
Historische gegroeide gebieden (stadscentrum, linten)
historische dorpsgebieden
KV 21 maart 2024
historische stedelijke bebouwing historische bebouwingslinten gemengde bebouwing gesloten historische bouwblokken rond 1900
Planmatig ontworpen woongebieden
gesloten planmatige bouwblokken parkachtige woongebieden tuindorpen en tuinwijken woonwijken in traditionele blokverkaveling het nieuwe bouwen forumbeweging thematische in en uitbreidingen individuele woningbouw
15 / 32
Bedrijvengebieden
industrieterrein bedrijventerreinen kantorenlocatie
Groene gebieden
parken groen en sportgebieden buitenplaatsen, landgoederen boerenerven, agratisch gebied natuurgebieden recreatieparken en vakantiewoningen uiterwaarden / rivier
Bijzondere bebouwingsthema’s
instituten / instellingen hoogbouw winkelcentra woonwagenkamp ontwikkelingsgebieden orientatiepunten knopen / verkeersknooppunten
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
KV 21 maart 2024
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
sub sub keuzen
combinatie thema bouwstenen met bijzondere aanduidingen
redelijk objectieve indeling obv bouwperiode, gebouwtype directe koppeling thema met welstandsniveau mogelijk
veel verschillende thema's
Stedebouwkundige typologieen
1.
Compacte historische stedenbouw
2.
Gesloten stedelijk blok
3.
Half open stedelijk blok
minder helder door stapeling van onderdelen de indeling specifieke aanduidingen gaat uit van een subjectief waardeoordeel over de verschillende objecten (muv monument, beschermd stads- en dorpsgezichten), deze moeten toegekend worden door gemeente / (externe) adviseurs
Aanduidingen
Specifieke aanduidingen
16 / 32
4. Tuinwijk 5. Stempel- en strokenverkaveling 6. Landschappelijk ensemble 7. Vrije verkaveling en vrije situering 8. Cluster stedenbouw 9. Gridverkaveling 10. Compacte stedenbouw 11. Formele stedenbouw 12. Historisch lint 1. Ontwikkelingsgebieden 2. Groengebieden 3. Gebieden met (cultuur-)historische waarde 1. Rijksmonument 2. Gemeentelijke monument 3. Beschermd stadsgezicht 4. Van belang zijnde straatwanden 5. Beeldbepalende gebouwen 6. Orientatiepunten 7. Knopen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
KV 21 maart 2024
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
combinatie thema bouwstenen met bijzondere objecten
alleen de gekozen / beschreven objecten zijn welstandsplichtig
de indeling gaat uit van een subjectief waardeoordeel over de verschillende objecten (muv monument, beschermd stads- en dorpsgezichten), deze moeten toegekend worden door gemeente / (externe) adviseurs mogelijk versnipperd beeld door het ontbreken van samenhang tussen de gebieden / bijzondere objecten
gebieden / bouwstenen
sub sub keuzen
bijzondere objecten met specifieke waarde, 1. Stedenbouwkundige waarde: (gebouwen, kunstwerken, pleinen landmarks, opvallende gebouwen op bv groenstructuren met belangrijke betekenis) kruisingen / belangrijke wegen 2. Architectonische waarde: gebouwen die door een uitgesproken vormgeving een bepaalde bouwstijl vertegenwoordigen 3. Functionele waarde: gebouwen die bijzondere functies herbergen 4. Culturele waarde: gebouwen die een bijzondere cultuurfunctie hebben 5. Maatschappelijke waarde: gebouwen die een uitgesproken functie hebben voor de gemeenschap 6. Symbolische waarde: gebouwen die symbool staan voor geloofsovertuigingen of oorlogsmonument, beschermd stads- en dorpsgezichten 7. Cultuurhistorische waarde: gebouwen die een bepaalde gebeurtenis of periode uit de Roermondse geschiedenis vertegenwoordigen 8. Landschappelijke waarde: gebouwen of structuren die de beleving van een bijzonder landschapstype mogelijk maken of versterken. Geldt ook voor parken / bijzondere groenstructuren. hoogbouwobjecten
17 / 32
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
3
uitbreiding categorie vergunningsvrij
1. Vergunningsvrij bouwen uitsluitend bouwwerken door wetgeving aangegeven
huidige situatie ongewijzigd: geen procedure voor burgers, geen "vertraging" door aanvragen vergunning
toetsing achteraf op excessen
KV 21 maart 2024
sub keuzen
buren kunnen (zonder waarschuwing vooraf) worden geconfronteerd met een bouwwerk 2. bij inschakelen gecertificeerde architect: meer vrijheid burgers / initiatiefnemers van toepassing bij bouwprojecten passend binnen bestemmingsplan, met een laag bouwtechnisch risicoprofiel (bv vrijstaande woning, uitbreiding woning, verbouw etc) in vooraf geselecteerde gebieden
mogelijk ongewenste uitstraling bij gebouwen
bij kleinschalige projecten kunnen kosten geen procedure voor burgers, geen "vertraging" door aanvragen vergunning (ca. architect hoger zijn dan legeskosten 3 maanden)
geen onduidelijkheid planning (datum vergunningverlening onbekend) gemakkelijk wijzigingen doorvoeren (niet tussentijds terug naar gemeente) controle op de bouw door architect kwaliteitsborging minder vergunningsaanvragen waardoor minder werk gemeente
18 / 32
evt start als pilot, daarna verder uitbreiden bij andere gebieden / thema's / objecten
evt. koppelen aan subsidie om zo bekendheid te vergroten (NB subsidie wordt vanuit maatschappelijk geld bekostigt, duidelijke afweging hierin maken)
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
4
Kleinschalige vergunningsplichtige objecten (bij woningen)
1. welstandsvrij verklaren meerdere vergunningsplichtige bouwwerken
minder werk welstandtoetsing
mogelijke bezwaren na realisatie (excessenregeling)
meer vrijheid burgers / initiatiefnemers
minder bescherming omwonenden
KV 21 maart 2024
2. opstellen objectieve toetsingscriteria voor duidelijkheid vooraf, toetsing ambtelijk de meest voorkomende uitbreidingen (mandaat) (vooraf te onderzoeken welke typen dat zijn)
minder vrijheid burgers (initiatiefnemer)
bescherming omwonenden samenhang / uniforme uitstraling in een 3. ontwikkelen standaard ontwerp voor de meest voorkomende uitbreidingen, vooraf buurt geaccordeerd door commissie en daardoor welstandsvrij (bv dakkapel) -> nu ondervangen door 1e geaccordeerde uitbreiding tot standaard uit te roepen duidelijkheid vooraf bij burgers
afwijken van standaard niet mogelijk, beperking voor burgers
standaard ontwerp moet worden ontwikkeld en vooraf worden geaccordeerd door omgevingscommissie
geen welstandstoets waardoor minder werk ambtelijk en snelheid bij burgers
19 / 32
sub keuzen
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
5
gebiedsgerichte criteria
1. handhaven huidige globale gebiedsgerichte criteria
globale criteria bieden vrijheid voor burgers Toetsingscriteria en bijbehorende niveaus zijn globaal waardoor plannen op een hoger detailniveau worden getoetst of waardoor bij toetsing specifieke eisen gevraagd worden
KV 21 maart 2024
nadelen
beleid van gemeente vooraf bepaald waardoor sturing mogelijk 2. uitbreiden / verfijnen gebiedsgerichte criteria
meer duidelijkheid vooraf bij burgers en initiatiefnemers meer ambtelijke afhandeling mogelijk (wellicht uitbreiden fte)
kan als beperking worden ervaren (meer regels) uitbreiding criteria en gebiedsbeschrijvingen /-karakteristieken kost tijd
ontlasting commissie snellere procedures
20 / 32
sub keuzen
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
6
1. uitbreiden objectcriteria voor monument, kleinschalige objecten bij monument, beschermd stads- beschermd stads- en dorpsgezichten / beeldbepalend stadsgezicht en dorpsgezichten / beschermd stads- en dorpsgezicht
KV 21 maart 2024
keuzen
voordelen
nadelen
veel kleinschalige objecten moeten nu in commissie worden getoetst, dat kan of ambtelijk worden afgedaan of welstandsvrij worden
bv balkons binnenstad, zonnepanelen monument, beschermd stads- en dorpsgezichten, verlichting reclame etc
snellere procedure duidelijkheid vooraf bij burgers / initiatiefnemers 2. gratis flitsvergunning voor kleine werkzaamheden monument, beschermd stads- en dorpsgezichten
snelle, gemakkelijke procedure
sub keuzen
werkzaamheden secretaris (mandaat)
gratis voor burger
21 / 32
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
7
Beleid binnenstad
1. Conserveren - kaasstolp (historiserend bouwen)
geen, doet afbreuk aan kenmerken historische binnenstad
historiserend bouwen sluit niet aan bij de karakteristieken van een historisch gegroeide binnenstad. Kenmerken zijn juist diversiteit in bouwstijl, bouwperiode etc
KV 21 maart 2024
2. Versterken herkenbaarheid en identiteit / meer vrijheid met respect omgaan met kenmerken en karakteristieken op hoger benaderen met respect - toetsen op specifieke kenmerken / grote gemene deler schaalniveau - ambachetelijk bouwen stedenbouwkundige structuur, zoals parcellering en de uitstraling daarvan is kenmerkend, geldt eveneens voor de toekomstbestendige materialisering en verfijning in detaillering 3. Stimuleren eigentijds, vernieuwend en innovatief bouwen
grote gemene deler lastig vast te stellen, dit blijven algemene criteria
actief sturen op vernieuwend bouwen in de indien veelvuldig toegepast, verandert de binnenstad waardoor een nieuwe tijdslaag uitstraling van de stad specifiek zichtbaar wordt gemaakt kan worden gecombineerd met (2)
4. Geen beleid vooraf bepaald voor binnenstad
onduidelijkheid, lijkt vrijheid maar is het niet geen sturing vanuit de gemeente per locatie wordt op dat moment keuze gemaakt: maatwerk
geen duidelijkheid vooraf bij burgers toetsing per aanvraag, kan leiden tot ongelijkheid in toetsing / beoordeling kost meer tijd, eea dient telkens opnieuw bepaald / afgewogen te worden
22 / 32
sub keuzen
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
8
uitvoering toetsing (onafhankelijk van college van B&W)
Commissie omgevingskwaliteit
continuiteit gewaarborgd
bij vergadering in aanwezigheid van burgers kunnen verschillende meningen binnen 1 commissie, onduidelijkheid veroorzaken
integrale toetsing mogelijk door aanwezigheid verschillende disciplines (meer kennis en benadering vanuit verschillende disciplines) doordat de commissie uit meerdere personen bestaat, is politieke beinvoeding lastig, commissie dient onafhankelijk te opereren
meer onderling overleg benodigd waardoor langzamere procedure -> taak secretaris (voorbereiding etc)
KV 21 maart 2024
Stadsbouwmeester
1 persoon kan duidelijke stempel drukken op de stad / gemeente en kent het DNA toetsing wordt door 1 persoon uitgevoerd, financieel aantrekkelijke oplossing
sub keuzen
financieel minder aantrekkelijke oplossing door meerdere mensen in commissie
1 persoon kan duidelijke stempel drukken op de stad / gemeente continuiteit niet gewaarborgd (afhankelijkheid van 1 persoon) 1 persoon kan gemakkelijker politiek worden beinvloed, dient onafhankelijke te opereren sterk afhankelijk van kennis en ervaring, architectonische, stedenbouwkundige, landschappelijke opvatting van 1 persoon.
23 / 32
keuze stadsbouwmeester voor 1 specifiek project keuze stadsbouwmeester voor kleinschalige projecten
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
9
Samenstelling commissie
1. Integrale commissie omgevingskwaliteit
integraal advies mogelijk bij (grootschalige) "zware" samenstelling commissie voor projecten kan sturing geven aan kleine bouwplannen "overdreven" beslissingen gemeente
KV 21 maart 2024
nadelen
sub keuzen
sub sub keuzen
voorzitter
omvangrijke bouwplannen en plannen die van duidelijk belang zijn voor het aanzicht van de stad, worden behandeld in de grote commissie, vergadert bv 1x per maand
architect stedenbouwkundige landschapsarchitect cultuurhistoricus / monument, beschermd stads- en dorpsgezichtenzorg optioneel: expert duurzaam bouwen 2. Commissie omgevingskwaliteit (minimaal)
relatief kleine, lichte commissie waardoor relatief snel en gemakkelijk werkbaar
integraal advies niet mogelijk tenzij experts voorzitter (met kennis monument, andere disciplines op afroep worden beschermd stads- en dorpsgezichten / betrokken beschermd stadsgezicht)
architect (met kennis monument, beschermd stads- en dorpsgezichten / beschermd stadsgezicht) secretaris (geen lid commissie) 3. optie: betrekken burgers (burgerlid toevoegen aan commissie)
betrokkenheid vergroten van burgers door actieve samenwerking te stimuleren met uitvoering welstandsbeleid
4. optie: aanstellen kwaliteitsteam / grootschalige plannen in begintraject supervisor (voor hoger schaalniveau, bij toetsen op groter schaalniveau waarbij stedenbouwkundige inpassing en inrichting multidisciplinair advies het uitgangspunt openbare ruimte) kan vormen voor de uitwerking van de gebouwen / omgeving
burgerlid heeft wel affiniteit maar geen volledige deskundigheid waardoor advies niet altijd relevant / praktisch
samenstelling met burgerlid
extra lid (grotere commissie) mogelijke belangenverstrengeling hogere financiele lasten
samenstelling zonder burgerlid
extra toetsingscommissie, meer gelaagdheid in de toetsing
samenstelling: ambtelijke experts evt. aangevuld met externe adviseurs
overgang kwaliteitsteam naar omgevingscommissie verloopt niet altijd soepel
24 / 32
halve commissie bestaat uit een vast, door de grote commissie aan te wijzen, commissielid en een roulerend lid en wordt bijgestaan door de secretaris. Hiermee is de continuïteit in de beoordeling gewaarborgd. De advisering is in deze gevallen gemandateerd aan de leden van de halve commissie, maar heeft overigens dezelfde rechtsgeldigheid., vergadert frequenter, bv 3x per maand
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
sub keuzen
10
Beoordeling
2-tal mogelijkheden
heldere beoordeling
te weinig keuzen, waardoor meer plannen in advies "negatief" vallen
positief advies, negatief advies
4-tal mogelijkheden
heldere beoordeling
-
voldoet, voldoet niet, voldoet mits, aanhouden
6-tal mogelijkheden
meer meuze mogelijkheden vwb advies aanvrager
te veel en de onduidelijke beoordeling
voldoet, voldoet onder voorwaarden, voldoet in principe, te herzien, voldoet niet, aanhouden
KV 21 maart 2024
25 / 32
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
11
Mandaat secretaris (meerdere opties gelijktijdig mogelijk)
1. Geen
geen toetsingswerk voor secretaris
alle plannen moeten voor wijzigingen, akkoord mits etc terug naar de commissie, kost veel tijd langere procedure
KV 21 maart 2024
NB mandaat is tevens mogelijk aan 1 of meerdere leden van de commissie NB secretaris dient voldoende kennis en ervaring te hebben
hogere kosten
2. Bij herhaling bouwplan (= controle voldoet snelheid toetsing hoger indien) indien advies eenduidig is geformuleerd uitdagende en inhoudelijke werkzaamheden secretaris ontlasting omgevingscommissie 3. Toetsing objectcriteria bij veel voorkomende kleine bouwwerken
uitbreiden taken secretaris, mandaat
wellicht extra fte (?)
snelheid toetsing hoger
uitbreiden taken secretaris, mandaat
uitdagende en inhoudelijke werkzaamheden secretaris ontlasting omgevingscommissie
wellicht extra fte (?)
4. Toetsing gebieden met welstandsniveau 3 snelheid toetsing hoger uitdagende en inhoudelijke werkzaamheden secretaris ontlasting omgevingscommissie
continuiteit in gevaar indien geen vervanging geregeld uitbreiden taken secretaris, mandaat wellicht extra fte (?) continuiteit in gevaar indien geen vervanging geregeld
26 / 32
sub keuzen
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
12
Toegankelijkheid welstandszorg voor initiatiefnemers / burgers
1. Welstandsnota digitaal ontsluiten (minimaal)
globale duidelijkheid vooraf
geeft globaal beeld, maar niet specifiek per adres, kost tijd / moeite / kennis om beleid voor specifiek adres te vinden kennis en ervaring noodzakelijk
2. Per adres op te zoeken waardoor uitsluitend criteria specifiek voor locatie zichtbaar
duidelijkheid vooraf voor burgers / initiatiefnemers
werkzaamheden mbt bijhouden website bij nieuwe adressen etc
KV 21 maart 2024
snel en goed te vinden uitbreidbaar naar andere beleidsstukken mbt ruimtelijke ordening / vergunningsaanvraag 3. Zelftoets (digitaal) voor meest voorkomende objecten
grote duidelijkheid vooraf voor burgers / initiatiefnemers snelle werkwijze en handige tool voor burgers / initiatiefnemers
-
27 / 32
sub keuzen
sub sub keuzen
KEUZEMENU DISCUSSIENOTA ROERMOND project: proj.nr: fase: opgemaakt: datum:
Discussienota Roermond 2402
onderdeel
onderwerp
keuzen
voordelen
nadelen
13
Participatie / buren
Geen stimulans betrekken buren
-
buren worden bij publicatie vergunning of bij de bouw geconfronteerd met wijzigingen in directe omgeving
Stimulans betrekken buren: indien burenakkoord, dan welstandsvrij (evt. Korting op omgevingsvergunning)
passend in participatie traject / gedachte
initiatiefnemer en omwonenden hebben veelal wissende belangen, waardoor geen burenakkoord kan worden gegeven
KV 21 maart 2024
buren zijn op de hoogte voorafgaand aan procedure en hebben wellicht inspraak op plannen (wijzigingen evt. mogelijk) bij burenakkoord: vrij van toetsing op omgevingskwaliteit waardoor snellere procedure minder bezwaren
28 / 32
sub keuzen
bij vooraf bepaalde gebieden (niet volledige gemeente) specifieke bouwwerken ntb (bv kleine verbouwingen / bouwwerken aan voor- of zijkant)
sub sub keuzen
4.
Conclusie & integraal advies
4.1
Omgevingskwaliteit, een verbindend element tussen architectuur, stedenbouw en landschap
Omgevingskwaliteit gaat iedereen aan het hart: dat blijkt wel uit de aanleiding van deze nota. Burgers, initiatiefnemers, partijen die beroepsmatig betrokken zijn en diverse belangengroeperingen / stakeholders (zoals Gehandicapten Platform Roermond en de Fietsersbond) hebben allen, vanuit eigen belangen, eigen ideeen en meningen over omgevingskwaliteit. Zelfs op een kleine schaal zijn specifieke onderdelen van gebouwen en inrichting openbare ruimte sterk van invloed op de kwaliteit van de leefomgeving en hoe inclusief deze wordt ervaren. Roermond is van oudsher een liberale stad, er wordt grote waarde gehecht aan het vrijheidsbeginsel, in zijn hoogste vorm de individuele vrijheid. Vanuit dit perspectief is de rol van d e overheid primair om het individu de ruimte te bieden zich ten volle te kunnen ontplooien. Er bestaat de angst voor het vaststellen van regels vooraf, dit wordt geassocieerd met vrijheidsbeperking. In de nota Beeldkwaliteit zijn er op het gebied van Omgevingskwaliteit algemene en globale toetsingscriteria geformuleerd. De gedachte daarachter is een grote mate van vrijheid in ontwerpen. Echter, deze criteria geven geen duidelijkheid vooraf, zijn vaak voor meerdere interpretaties uitlegbaar en legt grote verantwoordelijkheid bij de Commissie Omgevingskwaliteit.
De adviezen van de Commissie zijn vooraf soms onvoorspelbaar, niet voor iedereen gemakkelijk te begrijpen en leiden wel eens tot onbegrip of machteloosheid. Indien een helder en duidelijk toetsingskader wordt opgesteld waarbij vooraf duidelijkheid wordt geschapen, kunnen plannen binnen die kaders worden ontworpen, getoetst en (gemakkelijk) worden afgehandeld. De focus komt te liggen op het ontwerpen binnen de kaders en minder op de toetsing: de uitkomst is voorspe lbaar(der). 4.2
Integraal advies
Gelet op de schaalgrootte van de gemeente Roermond, de karakteristieken binnen de gemeente en de liberale gedachte, stellen we voor om het toetsings niveau te verfijnen naar 4 niveaus, de gemeente in te delen in bouwstenen en daarbij het concrete beleid en toetsingscriteria op te stellen. He t uitbreiden van objectcriteria voor veelvoorkomende / kleinschalige objecten maar ook voor monumenten en beschermd stadsen dorpsgezicht biedt duidelijkheid en vrijheid aan burgers. Roermond koestert haar monumenten en beschermd stads- en dorpsgezicht. Karakteristiek is een veelheid aan (historische) bouwstijlen, een parcellering, kleurstelling en materialisering, detaillering en ornamentering. Het gericht toevoegen (specifiek op locatie) van een nieuwe tijdslaag versterkt de karakteristiek van de stad. Vanwege de continuiteit en borging van onafhankelijke advisering kan de uitvoering van de toetsing door de Commissie Omgevingskwaliteit worden gehandhaafd. Het reeds aanwezige onderscheid tussen de grote en de kleine commissie kan worden gehandhaafd. De beoordeling vindt plaats middels de 4-tal mogelijkheden en het advies wordt onderbouwd conform de toetsingscriteria. 28 | 32
Het mandaat van de secretaris (of een commissielid) kan sterk worden uitgebreid waardoor procedures worden vereenvoudigd en versneld. Hierbij zijn goed geformuleerde objectcriteria van het grootste belang. Pilots, in de vorm van “de Architect aan Zet” kunnen bijvoorb eeld voor specifieke gebieden of vooraf bepaalde objecten worden ingezet. Na bijvoorbeeld 2 jaar kan worden geevalueerd of deze werkwijze succesvol is. Het belang van Omgevingskwaliteit is bijzonder hoog, het raakt iedereen. Een goede voorlichting is hierbij essentieel: een goed ontsloten website waarbij per adres en per object de criteria gevonden kunnen worden maakt het beleid laagdrempelig toegankelijk. Het stimuleren van participatie, overleg tussen intiatiefnemer en omwonenden is belangrijk. Het invoeren van een “burenakkoord” waarbij bijvoorbeeld een korting op de legeskosten wordt gegeven, is voorstelbaar. Omgevingskwaliteit is aan verandering onderhevig, het beleid en de uitvoering daarvan zou daarin mee moeten bewegen. Het evalueren van het (gewijzigd) beleid, de uitvoering daarvan en de informatievoorziening richting burgers zou minimaal meegenomen moeten worden.
29 | 32
5.
Begrippen & toelichting (selectie)
5.1
Begrippen 5.1.1
Historiserend ontwerpen
Historiserend ontwerpen is het ontwerpen van een object (gebouw, kunstwerk, gebruiksvoorwerp) in de stijl van een vroegere periode. Hiermee wordt mogelijk tegemoet gekomen aan gevoelens van nostalgie en de soms als koud en afstandelijk ervaren moderne vormgeving. Historiserende vormgeving roept ook weersta nd op vanuit het idee dat vorm de functie zou moeten volgen en omdat bij een historiserende vormgeving de werkelijke leeftijd minder goed van het object is af te leiden: het ziet eruit alsof het al heel oud is, maar is dat in werkelijkheid niet. Indien histor iserend wordt ontworpen, is het essentieel dat alle aspecten vanuit de historie worden meegenomen, dus bijvoorbeeld de parcellering, de verdiepingshoogte, de hoogte van de gevelopeningen in relatie tot de verdiepingshoogte, de oranmentering en detaillering en een hoogwaardige materialisering en kleurstelling.
5.1.2
Ambachtelijk ontwerpen
Ook: traditioneel-ambachtelijk. De ambachtelijk-traditionele ontwerptrant is een inheemse of streekeigen architectuur die niet aan een bepaalde bouwstijl of bouwperiode is gebonden, maar gebruik maakt van traditionele materialen, vormen en motieven zoals: baksteen, mergel, vlechtingen, banden, decoratieve muurankers, roosters voor keldervensters, windveren, uilenborden, rieten daken, zwartgeteerde gepotdekselde houten gevels, opkamers, erkers (bijvoorbeeld bij veel boerderijen om te kunnen zien wie het erf op komt), glas-inlood.
5.2
Toelichting 5.2.1
Toetsingsniveau Omgevingskwaliteit / Beeldkwaliteit
De zorg voor ruimtelijke kwaliteit kan worden gezien als een verantwoordelijkheid van gemeente en burgers samen. De gemeente zal haar aandacht bij de uitvoering van haar welstandsbeleid primair richten op gebieden, structuren en onderwerpen die bepalend zijn voor de kwaliteit en de karakteristiek van de gemeente als geheel.
30 | 32
Zo zal de gemeente veel aandacht besteden aan de beschermde gezichten en de stads- en dorpscentra, hetgeen resulteert in een zwaardere welstandstoets voor deze gebieden. In andere gebieden zal de gemeente zich minder als beeldregisseur opstellen, hetgeen zich vertaalt in een soepele welstandstoets. Elk gebied krijgt straks een “welstandsniveau” toebedeeld. Dit geeft aan in welke mate de gemeente welstand inzet in een bepaald gebied. Ook kan een welstandsniveau gelden voor een bepaalde groep van bouwwerken of een ruimtelijke structuur. Een ontwikkelingsgebied kan als men dat wenst tijdelijk een ander welstandsniveau krijgen toebedeeld. Het welstandsbeleid kent vier welstandsniveaus: welstandsniveau 1: toetsing bijzonder welstandsniveau 2: toetsing aandacht welstandsniveau 3: toetsing soepel welstandsniveau 4: geen toetsing
31 | 32