Bijlage 1 - Preventie- en gezondheidsbeleid 2026-2029 'Samen voor Gezond'

Chronische aandoening Als een ziekte nooit meer helemaal overgaat, heet dat een chronische aandoening of ziekte. Dit zijn ziektes zoals reuma, astma, COPD, diabetes (type 1) en hart- en vaatziekten.

30

Jeugdhulp Het CBS hanteert de volgende definities voor de verschillende vormen van jeugdhulp: •  Jeugdhulp zonder verblijf betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft (slaapt) thuis, in het eigen gezin. •  Jeugdhulp met verblijf betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft (slaapt) elders (niet thuis in het eigen gezin). •  Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan ‘onder toezicht gesteld’ of ‘onder voogdij’ geplaatst. Kinderen geboren in een gezin dat te maken heeft met een kwetsbare situatie Definitie van RIVM is als volgt: “Kwetsbaarheid ontstaat wanneer risicofactoren (zoals een ongezonde leefstijl en armoede) en beschermende factoren (zoals een ondersteunend sociaal netwerk) uit balans zijn. Dat kunnen medische factoren zijn, maar ook sociale factoren, zoals stress of leefomgeving.

(Aanstaande) ouders en kinderen die te maken hebben met een kwetsbare situatie hebben een grotere kans op een slechtere gezondheid en welzijn.” Mantelzorg en overbelasting De definitie die de GGD Limburg-Noord voor mantelzorg (langdurig en/of intensieve mantelzorg) hanteert is: “Het geven van mantelzorg gedurende minstens drie maanden en/of minstens 8 uur per week.”

Overgewicht en obesitas Het constateren van overgewicht of obesitas gebeurt door te meten en wegen. Bij kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen is de Body Mass Index (BMI) een geschikte maat om het gewicht te rapporteren. De BMI is een internationaal gebruikte meetmethode die laat zien of je een gezond gewicht hebt in verhouding tot je lengte. De BMI wordt berekend door het gewicht in kilo’s te delen door het kwadraat van de lichaamslengte in meters: kg/lengte in m2. Bij volwassenen wordt ook de buikomvang gemeten. De BMI-afkapwaarden zijn als volgt: Categorie Ondergewicht

BMI (kg/m2) < 18.5

Normaal (gezond) gewicht

18.5 - 24.9

Overgewicht

25 – 29.9

Obesitas

> 30

Let op: Er gelden specifieke afkapwaarden voor kinderen, nl. leeftijd- en geslachtspecifieke afkapwaarden. Overmatig en zwaar drinken Overmatig drinken is volgens de norm voor mannen gedefinieerd als meer dan 14 glazen alcohol per week drinken en voor vrouwen als meer dan 7 glazen alcohol per week drinken (‘Richtlijnen Goede Voeding’ van de Gezondheidsraad 2006).

Zwaar drinken is voor mannen gedefinieerd als minstens 1 keer per week 6 of De definitie die de GGD Limburg-Noord hanteert voor een overbelaste meer glazen alcohol per dag drinken, en voor vrouwen als minstens 1 keer per mantelzorger is: “Iemand die aangeeft zich op dit moment ‘tamelijk zwaar belast’, week 4 of meer glazen alcohol per dag drinken (‘Richtlijnen Goede Voeding’ van ‘zeer zwaar belast’ of ‘overbelast‘ te voelen.” de Gezondheidsraad 2006).

31

Rijksvaccinatieprogramma Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is het programma dat kinderen vaccinaties aanbiedt tegen 13 ernstige infectieziekten. Het programma wordt georganiseerd door de Rijksoverheid. Het RVP is gratis voor alle kinderen tot 18 jaar. Vaccineren is in Nederland vrijwillig. Ouders beslissen zelf of ze hun kind laten vaccineren. De uitvoering van het RVP is belegd bij de jeugdgezondheidszorg van de GGD. Risico op angststoornis/depressie Risico op een angststoornis of depressie is gebaseerd op de Kessler-10 vragenlijst: • Hoe vaak voelde u zich erg vermoeid zonder duidelijke reden? • Hoe vaak voelde u zich zenuwachtig? • Hoe vaak was u zo zenuwachtig dat u niet tot rust kon komen? • Hoe vaak voelde u zich hopeloos? • Hoe vaak voelde u zich rusteloos of ongedurig? • Hoe vaak voelde u zich zo rusteloos dat u niet meer stil kon zitten? • Hoe vaak voelde u zich somber of depressief? • Hoe vaak had u het gevoel dat alles veel moeite kostte? • Hoe vaak voelde u zich zo somber dat niets hielp om u op te vrolijken? • Hoe vaak vond u zichzelf afkeurenswaardig, minderwaardig of waardeloos?

Start zwangerschapsbegeleiding voor 10 weken zwangerschap Definitie van RIVM is als volgt: “Door zwangerschapsbegeleiding voor de 10e week van de zwangerschap te laten beginnen, hebben zwangere vrouwen op tijd toegang tot kennis, informatie en zorg op maat. Tijdens deze begeleiding krijgen vrouwen bijvoorbeeld adviezen over voeding en leefstijl, wordt de gezondheid van moeder en kind gevolgd en worden sociale en psychische thema’s besproken. Het laat starten met zwangerschapsbegeleiding geeft meer risico op negatieve geboorte-uitkomsten.” Vroeggeboorte en/of een laag geboortegewicht voor de duur van de zwangerschap Definitie van RIVM is als volgt: “Hiervan is sprake bij kinderen geboren na een zwangerschapsduur van 24 weken of meer met een geboortegewicht onder geboortegewichtpercentiel 10 en/of kinderen geboren na een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken. Er zijn gezondheidsrisico’s voor deze kinderen. Zij hebben een grotere kans om direct of kort na de geboorte te overlijden of fysieke gezondheidsproblemen te krijgen. Daarnaast hebben te vroeg geboren kinderen op latere leeftijd vaker een groeiachterstand, een hoge bloeddruk, diabetes, longklachten en een minder goed gehoor dan gemiddeld. Kinderen met een laag geboortegewicht hebben een grotere kans op overgewicht en aandoeningen als hart- en vaatziekten, kanker en diabetes.” •

Rondkomen De omschrijving die de GGD Limburg-Noord hanteert is: “Mate en duur van moeite met rondkomen in de afgelopen 12 maanden en het al dan niet willen of krijgen van hulp bij de financiën en het kunnen betalen van een onverwachte noodzakelijke uitgave.”

32

33