Bijlage 1 Keuzenotitie Spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte – Kragten

KEUZENOTITIE BEWEGEN, SPELEN EN ONTMOETEN IN DE OPENBARE RUIMTE

d.d. 15-04-2024

Blad 2

1. Inleiding 1.1 Doel Voor u ligt de keuzenotitie sport, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte voor de gemeente Roermond. Deze keuzenotitie is bedoeld om het bestuur van de gemeente Roermond inzicht te geven in: -

De totstandkoming van het beleid voor spelen, bewegen en ontmoeten De totstandkoming van het uitvoeringsprogramma De keuzemogelijkheden aan maatregelpakketten

1.2 Socialer en gezonder Roermond Het college van B&W heeft, middels de Motie 23M28 d.d. 6 juli 2023 de opdracht gekregen om te zorgen voor voldoende beweeg- en ontmoetmogelijkheden in de openbare ruimte van Roermond. Om invulling te geven aan deze motie is een nieuw beleidsplan opgesteld met een daarbij behorend uitvoeringsprogramma. Het bewegen in de openbare ruimte biedt kansen voor alle inwoners van de gemeente Roermond. Met passende, bereikbare en veilige beweeg- en ontmoetvoorzieningen die aansluiten bij de behoefte wordt bewegen en sociale interactie gestimuleerd voor jong en oud. Het faciliteren van bewegen, spelen en ontmoeten in de buitenruimte biedt voordelen bij het ontwikkelen van motorische vaardigheden van kinderen maar ook bij het behouden hiervan bij ouderen. Daarnaast is er een toename van het niet of anders georganiseerd bewegen en sporten bij de sportverenigingen en de sportparken om. Om in te spelen op deze maatschappelijke ontwikkeling en hiermee bewegen te faciliteren en te stimuleren zijn voorzieningen in de openbare ruimte noodzakelijk. Roermond gaat zich de komende jaren verder ontwikkelen als een sociale, veerkrachtige, duurzame en aantrekkelijke stad in Midden-Limburg. Daarvoor is het van belang om te blijven investeren in de kwaliteit en kwantiteit van het speel- en beweegvoorzieningen in de gemeente.

Ook voldoende ruimte voor ontmoeten is belangrijk voor een sociaal sterk Roermond. Samen met de inwoners zorgen we voor een aanbod aan beweeg- en ontmoetvoorzieningen die aansluit op de behoefte. Een goede afstemming van zowel de invulling als ook de locatie van de voorzieningen stimuleert de woonomgeving op gebied van gezondheid en sociale interactie. Bovendien draagt een aantrekkelijke openbare ruimte bij aan het visitekaartje van Roermond. De gezondheidsmonitor laat zien dat er in Roermond op veel gezondheid gerelateerde thema’s veel winst te behalen is1. Het faciliteren van bewegen in de openbare ruimte wordt in andere Nederlandse steden met succes ingezet voor het behalen van maatschappelijke doelen. Met het nieuwe beleid neemt de gemeente Roermond een actieve rol in stimuleren van een gezonde leefstijl en maatschappij.

1

Bron: Monitorgezondheid.nl

Blad 3

De inzet is om samen met inwoners en partners te werken op basis van langjarige investeringen die spelen, bewegen en ontmoeten stimuleren. Het bevorderen van een gezonde leefstijl onder onze inwoners via sporten en bewegen zien wij dan ook als hefboom voor de gewenste gezondheidsbevordering in Roermond. De afgelopen jaren zijn er diverse initiatieven omarmd die gericht zijn op het stimuleren van sporten en bewegen in de openbare ruimte, zoals stimuleringsprogramma’s en activiteiten. De trend waarbij mensen minder vaak deelnemen aan georganiseerde sporten maar flexibiliteit zoeken in de vorm en het tijdstip waarop wordt bewogen is een belangrijke reden waarom deze initiatieven zijn genomen. Door de inzet van gemeente, de sportservice organisatie en alle sport- en beweegaanbieders daalt de sport- en beweegparticipatie niet nog verder. Investeringen die bijdragen aan beweegstimulering in de openbare ruimte zijn dus van belang. Een sterke infrastructuur voor buitenspelen en buiten bewegen die voldoet aan de huidige en toekomstige vraag maakt hier een belangrijk onderdeel vanuit. Investeringen in sport en bewegen betekent het creëren van maatschappelijke en sociaaleconomische waarde voor Roermond. Sport, spelen, bewegen en ontmoeten zijn onderdelen van de oplossing voor alle sociaalmaatschappelijke problemen in de samenleving.

Het is wel een uitstekend instrument om de verbinding te leggen tussen beleidsterreinen om gezamenlijk doelen rondom gezondheid, klimaat, inclusiviteit en sociale cohesie te behalen. De voorzieningen zijn daarbij zeker een middel om de inwoners van Roermond te verleiden tot een gezondere leefstijl. Elke investering die hierin wordt gedaan betaald zich namelijk drie keer uit als het gaat om het maatschappelijk rendement. Functie beleidsdocument en uitvoeringsprogramma Het nieuwe beleid omvat de ambities en speerpunten waarmee gestreefd wordt naar een vitaler Roermond. In aanvulling hierop is het belangrijk om te weten hoe deze ambities en speerpunten behaald gaan worden. Hiervoor is een uitvoeringsprogramma opgesteld dat ervoor zorgt dat de ambities in de komende tien jaar waargemaakt kunnen worden.

Blad 4

2. Ambities en Beleidsopgave 2.1 Beleid Het beleid van de gemeente Roermond dat nu wordt voorgesteld is opgebouwd uit de volgende ambities:

Ambitie 1: Vergroten aanbod grootschalige kwalitatief hoogwaardige speel-, beweeg- en ontmoetvoorzieningen, multifunctioneel van karakter en geschikt van jong tot oud.

Blad 5

Ambitie 2: Versterken functionaliteit en gebruikswaarden van bestaand groen en blauw in de stad, voor bewegen en ontmoeten en groen, waar nodig, toevoegen in de openbare ruimte in het geheel van de beweegvriendelijk wijk.

Blad 6

Ambitie 3: Het vergroten van passend aanbod van speel- en beweegvoorzieningen waardoor bewegen en ontmoeten in de wijk gestimuleerd wordt, de speel- en belevingswaarde in de wijk vergroot wordt en veelzijdig bewegen gestimuleerd.

Blad 7

2.2 Uitvoeringsprogramma Om invulling te geven aan de ambities en speerpunten zijn in samenwerking met stakeholders (zie inzet) maatregelen voorgesteld. De maatregelen zijn verwerkt in een uitvoeringsprogramma. Deze maatregelen moeten gezien worden als maatregelen op Betrokken stakeholders bij het bepalen van hoofdlijnen. De maatregelen zijn gecategoriseerd naar: ambities, speerpunten en maatregelen: - Proces (P) - Gemeenteraad - Studie/ onderzoek (S) - Seniorenraad - Uitvoering fysieke maatregelen (U) - Ambtelijke organisatie discipline Voor de invulling van deze maatregelen zal wijkgericht overstijgend gekeken worden welke behoefte er specifiek is en op welke - Jeugdraad exacte maatregelen passen bij de behoefte van de - Wel.Kom bewoners in de wijken en kernen van Roermond. - Sportservice Roermond In de onderstaande tabel zijn de hoofd- en deelopgaven uit het uitvoeringsprogramma inzichtelijk gemaakt waarbinnen de concrete maatregelen worden opgenomen. Het type betreft de categorie, zoals hierboven beschreven, waarbinnen de maatregelen vallen. De kolom ambitie geeft aan welke ambitie de specifieke deelopgave bijdraagt.

Blad 8

Maatregelen

Hoofdopgave 1

Type

Ambities 1 2 3

U/P

x

x

U

x

x

In elk stadsdeel is een centraal gelegen hoogwaardige beweegen ontmoetingsruimte aanwezig

Deelopgave 1.2

Het versterken van het inclusieve aanbod van spelen, sporten en ontmoeten in de openbare ruimte Het vergroten van het aanbod Urban Sporten in de openbare ruimte

Deelopgave 1.3

Het toepassen van het Athletic Skills Model bij de inrichting van speel-, en sportplekken

P

x

x

Deelopgave 1.4

Het combineren van sport, speel, en ontmoetenplekken met andere (fysieke) ontwikkelingen in de openbare ruimte

P

x

x

Deelopgave 1.5

Het vergroten en herkenbaar maken van speel-, beweeg-, en ontmoetplekken/mogelijkheden

S

Hoofdopgave 2

Het verbeteren van de bereikbaarheid van sport-spel-, en ontmoetingsplekken om dagelijks bewegen te stimuleren

Deelopgave 2.1 Deelopgave 2.2 Deelopgave 2.3

Opstellen inrichtingseisen Schoolomgevingen P Stimuleren fietsen en wandelen (STOMP) P Verbinden, herkenbaar maken en vergroten aanbod ommetjes S

x x x

Deelopgave 2.4

Het implementeren van afstandseisen voor beweeg- en speelvoorzieningen per doelgroep

U

x

x

U/S

x

x

Deelopgave 1.1.

Hoofdopgave 3

Het koppelen van beweeg-, speel-, en ontmoetvoorzieningen met maatschappelijke voorzieningen Aansluiten bij vergroeningsopgave met beweeg- en ontmoetvoorzieningen

Deelopgave 3.1.

Het opstellen van uitgangspunten voor bewegen en ontmoeten bij ontwikkeling van groen in een verharde omgeving

Deelopgave 2.5

P

Hoofdopgave 4.

Aansluiten bij het vergroenen van schoolpleinen op gebied van buitengym, bewegend leren S Bij het (her)inrichten van speelvoorzieningen is aandacht voor het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte U Het faciliteren van spelen en bewegen op basis van behoefte en op het beoogde gebruik afgestemde beweeg-, ontmoet-, en speelvoorzieningen

Deelopgave 4.1

Opstellen van aanpak wijkbrede participatie bij nieuwe en te renoveren speel-, beweeg-, en ontmoet locaties

Hoofdopgave 5.

Het vergroten van (sociale) veiligheid op speel, beweeg-, en ontmoetlocaties in de openbare ruimte

Deelopgave 3.2 Deelopgave 3.3

x x

U

x x

x x x x

x

x

Blad 9

3. Keuzemogelijkheden Het pakket aan maatregelen geeft op hoofdlijnen invulling aan de visie en de beleidsopgave (de ambities en de speerpunten). De kern van de maatregelen zijn gericht op: -

De beweegvriendelijke fysieke leefomgeving in Roermond te versterken (toevoegen of vervangen voorzieningen gericht op bewegen, spelen en ontmoeten).

-

Procesgerichte maatregelen (inzet gemeentelijke organisatie) gericht op verankering uitgangspunten in beleid en uitvoeringsprogramma’s (voorbeeld: het opnemen van uniforme uitgangspunten opnemen in het handboek Openbare ruimte).

-

Studie- en onderzoeksprojecten om beter inzicht te krijgen in de behoefte en mogelijkheden om in een volgende fase projecten op te pakken en/of effectieve maatregelen te nemen (voorbeeld veilige schoolomgeving).

-

Realiseren van grote, multifunctionele beweeg- en ontmoetomgevingen gebaseerd op het Athletic Skillsmodel (ASM). Deze locaties zullen een grote toegevoegde waarde hebben voor jong tot oud en zullen een grote aantrekkingskracht hebben op de bewoners van de eigen wijk en omliggende wijken. Een voorbeeld van een soortgelijke locatie is zichtbaar in de onderstaande afbeelding. Voor een breder beeld van deze locatie en de achterliggende gedachte hier een link naar een toelichting.

Figuur 1. Voorbeeld grote multifunctioneel ingerichte accommodatie voor jong tot oud waar veelzijdig bewegen centraal staat.

Blad 10

Keuzemogelijkheden Zoals eerder omschreven zijn de maatregelen als het ware in een pakket vervat welke zijn vertaald in kengetallen en uitgangspunten (zie toelichting kostenraming). Door middel van deze kengetallen en uitgangspunten is per wijk inzichtelijk gemaakt welke investering nodig is om de maatregelen uit te voeren. Om te komen tot een haalbare opgave is, aan de hand van enkele parameters, gekeken waar uitvoering van de maatregelen het meeste effect kunnen hebben. Op basis van de parameters is een rangorde bepaald van de wijk waar het meeste effect te verwachten op gebied van gezondheid. Wijk

Voldoet aan Overgewicht Punten beweegricht (%) lijn

Leefomgeving (score)

Eenzaamheid (%)

Score afstand groen/woning

Score totaal Sociaal economische status

Vergrijzing (%)

Ruim voldoende

57,4

3,8

-0,631

22

1

Roermond Oost

6,5

47,7

2

Donderberg

5

48,2

57

Zwak

58,9

5,4

-0,437

17

3

Roermond Zuid

4,5

50,2

54,1

Ruim voldoende

52,1

5,1

-0,167

19

4

Centrum

4

50,3

49,2

Goed

51,4

4,6

-0,032

28

5

Maasniel

4

50,1

53,5

Goed

49,3

4,3

-0,047

24

6

Swalmen

2

52,1

54,2

Goed

46,7

5,5

0,044

25

7

Hoogvonderen

1,5

51,6

56,1

Ruim voldoende

49,8

5,2

0,024

21

8

Herten

1

52,5

50,7

Zeer goed

43,3

4,1

0,364

19

9

Asenray

1

51,7

51,6

Zeer goed

46,4

4,4

0,208

18

53,5

Aan de hand van bovenstaande tabel zijn keuzemogelijkheden aanwezig op basis van: -

Het aantal wijken dat in de komende 5 jaar wordt aangepakt De volgorde waarop de wijken worden aangepakt Optionele toevoeging van één grote multifunctionele locatie

Advies Op basis van een haalbare opgave en de in de bovenstaande tabel bepaalde rangorde wordt geadviseerd de komende 5 jaar tot uitvoering over te gaan voor -

Aanvullend aanbod op huidige voorzieningen voor spelen, met beweegstimulering en ruimte voor ontmoeten Studie- en onderzoeksprojecten

in de volgende wijken: -

Roermond-Oost Donderberg Roermond-Zuid Centrum*

* Vanuit de beoordelingstabel scoren het Centrum en Maasniel het zelfde aantal punten. Op basis van de verschillende gehanteerde parameters zijn is geen verschil zichtbaar waarmee een nadere rangorde kan worden bepaald. In het centrum wordt de komende jaren ingezet op transformatie, om tijdig aan te sluiten bij deze ontwikkeling is als vierde wijk het centrum gekozen.

Blad 11

Kostenoverzicht advies Het kostenoverzicht geeft inzicht in de investeringen die aanvullend zijn op de huidige jaarlijkse budget (€ 300.000,00) voor beheer en vervanging van de aanwezige speelvoorzieningen.

De proceskosten zijn afhankelijk van de te maken keuzes en zijn nog niet opgenomen in deze overzichten Optionele toevoeging van één grote multifunctionele locatie Om bewegen en ontmoeten een grote kwalitatief hoogwaardige impuls te geven kan een grote multifunctionele locatie worden toegevoegd binnen de gemeente Roermond. Onderstaand het kostenoverzicht voor de toevoeging van één van deze voorzieningen

Uitsplitsing kosten per wijk Om de keuze voor het aantal of de volgorde van de wijken te faciliteren zijn hieronder de kostenoverzichten per wijk opgenomen. Uitgangspunt voor het realiseren van de aanvullende voorzieningen voor bewegen en ontmoeten is een snelle en voortvarende start van uitvoering in de geselecteerde wijken. Voor realisatie van de voorzieningen is fysieke ruimte nodig, ruimte die niet altijd beschikbaar is binnen de openbare ruimte. Hierom is er voor gekozen om als uitgangspunt vanuit de beschikbare speelruimte (speelvoorzieningen inclusief de direct omliggende omgeving) de, voor bewegen en ontmoeten, in te richten oppervlakte te bepalen. Op basis hiervan is samen met kostenkengetallen het benodigde budget berekend (zie ook toelichting rekenmethode). Wanneer een wijk weinig of voornamelijk kleine bestaande speelruimte

Blad 12

beschikbaar heeft zijn de mogelijkheden in de bestaande situatie beperkt. Voor deze wijken is het benodigde budget daarmee lager. In onderstaande kostenoverzichten zijn hierom verschillen te zien per wijk. Het nieuwe beleid voor spelen, bewegen en ontmoeten geeft ook kaders hoe met deze onderwerpen bij nieuwe ontwikkelingen omgegaan dient te worden. Voor wijken die nu weinig speelruimte beschikbaar hebben wordt bewegen en ontmoeten meegenomen in ruimtelijke ontwikkelingen en maken geen onderdeel uit van deze kosten. De studie- en proceskosten zijn van toepassing op de gehele gemeente en zijn daarom als apart kostenoverzicht opgenomen. Deze kosten maken, los van de keuze van welke en het aantal wijken, maar één keer onderdeel uit van de kosten gedurende de periode van 5 jaar.

Blad 13

Blad 14

Blad 15

Toelichting kostenraming investering fysieke maatregelen Het beleidsplan gaat uit van het zorgvuldig betrekken van de inwoners middels op te zetten wijkplannen. Hierdoor wordt een optimale afstemming van aanbod van voorzieningen en behoefte in de wijk bereikt. Daardoor is het in deze fase nog niet mogelijk om met concrete uitvoeringsmaatregelen te komen en hiervoor benodigde investeringen te bepalen. Om in deze fase toch een indicatie te geven van de te verwachten totale kosten die gepaard gaan met de (hoofd)maatregelen (opgaven en deelopgaven), is een systematiek gehanteerd waarmee een vertaalslag gemaakt is van de hoofd- en deelopgaven naar een kostenindicatie. In de bepaling van de omvang van investeringen is rekening gehouden met efficiënte inzet van middelen en daarmee overlap met de beschikbare budgetten voor vervanging van speelvoorzieningen. Binnen de, in de keuzenotitie, opgenomen bedragen is reeds de overlap met de beschikbare budgetten meegerekend. Te verwachten impact per maatregelpakket Om uitvoering te geven aan het beleid en Roermond te ondersteunen een gezond en socialere stad te worden zien wij het basispakket als noodzakelijk uit te voeren maatregelen. Met de basis +2 heeft Roermond twee grotere locaties waar beweegstimulering en ontmoeten in de wijk van jong tot oud centraal staat.

De verwachte impact op een gezondere en socialere leefomgeving is bij de basis+2 vele malen groter dan bij de basis het geval zou zijn. Met het basis+4 pakket zet Roermond in op een gemeente dekkend netwerk aan grote multifunctionele beweeg- en ontmoetruimten, waarvan de te verwachte aantrekklingskracht groot is.

Blad 16

Bijlage 1: Uitgangspunten kostenraming -

Fysieke maatregelen Kengetallen op basis van bouwstenen voor de fysieke maatregelen (zoals sport- en beweegvoorzieningen, elementen voor ontmoeten en groen) en de oppervlakte in te richten openbare ruimte voor bewegen en ontmoeten. Op basis hiervan is een doorvertaling gemaakt naar investeringskosten en kosten beheer en onderhoud.

-

Studie- en onderzoeksmaatregelen Eenmalige investering op basis van ervaringscijfers Uitgangspunten bepaling omvang investeringen - Op basis van kengetallen waarbij ambities zijn vertaald (o.a. ontmoeten, bewegen, inclusiviteit en vergroening) - Kosten zijn exclusief btw - Gebaseerd op bestaande oppervlakte beschikbaar op of nabij reeds aanwezige speelvoorzieningen - Kleinere bestaande locaties - geen toevoeging locaties - Middelgrote bestaande locaties - toevoegen inrichting gericht op ontmoeten - Grotere locaties - toevoegen inrichting gericht op beweegstimulering en ontmoeten - Efficiënte inzet van middelen door gecombineerde inzet met renovatie/aanpassing spelen - 15% van kosten aanvullend aanbod vanuit bestaand budget beheerplan spelen - Verwachte levensduur inrichting ontmoeten: 20 jaar - Verwachte levensduur inrichting spelen en bewegen: 15 jaar