Bijlage 1 - Jaarstukken 2025
Tekst van het document
In onderstaande twee tabellen zijn de tarieven van 2025 weergegeven, als mede het aantal eigenaren/ gebruikers: Aantal eigenaren | Perceel (WOZ-waarde) | Eigenarenheffing 2025 | Eigenarenheffing 2024 30.921 | > € 40.000 | € 178,64 | € 196,80 661 | < € 40.000 | € 89,32 | € 98,40 Aantal eigenaren | Gebruik (m3) | Gebruikersheffing 2025 | Gebruikersheffing 2024 27.017 | 1 - 400 | € 23,30 | N.v.t 297 | 401 - 800 | € 56,44 | N.v.t 161 | 801 – 2.000 | € 122,71 | N.v.t 59 | 2.001 – 5.000 | € 296,69 | N.v.t 16 | 5.001 – 10.000 | € 628,07 | N.v.t 7 | 10.001 – 20.000 | € 1.249,41 | N.v.t 2 | 20.001 – 30.000 | € 2.077,87 | N.v.t 9 | > 30.000 | € 3.320,55 | N.v.t JAARVERANTWOORDING 2025 123 Ook voor de rioolheffing wordt op basis van het BBV inzichtelijk gemaakt dat de totaal geraamde baten niet uitgaan boven de geraamde lasten. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van kostendekkendheid van de rioolheffing. Overzicht kostendekkendheid rioolheffing | Realisatie | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2025 | 2025 Kosten taakveld riolering (incl. omslagrente) | € 4.961 | € 5.137 Inkomsten taakveld riolering (excl.
rioolheffing) | € 298 | € 118 Netto kosten taakveld | € 4.663 | € 5.019 Toe te rekenen kosten Overhead | € 764 | € 865 BTW | € 772 | € 764 Totale kosten | € 6.199 | € 6.648 Opbrengst heffingen | € 6.456 | € 6.319 Dekking uit egalisatievoorziening | -€257 | € 329 Dekkingspercentage | 100% | 100% Bedrijven Investeringszones (BIZ) Een BIZ is een afgebakend gebied zoals een winkelstraat of een bedrijventerrein, waarbinnen de ondernemers en/of de eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Alle ondernemers betalen mee aan een gemeentelijke heffing om activiteiten te financieren. De activiteiten kunnen bijvoorbeeld gericht zijn op veiligheid (toezicht, verlichting, hekwerken of camerabewaking), bereikbaarheid (bewegwijzering en verkeersvoorzieningen), aantrekkelijkheid (schoonmaak, promotie, onderhoud, groenvoorziening en evenementen), etc. De BIZ-heffing wordt gebruikt om deze plannen te kunnen uitvoeren. Dit middel van belastingheffing maakt het mogelijk dat alle ondernemers in het betreffende gebied ook daadwerkelijk meebetalen.
Er bestaan in Roermond tien BI-zones: • | BI-zone binnenstad Roermond zone A • | BI-zone binnenstad Roermond zone B • | BI-zone binnenstad Roermond zone C • | BI-zone bedrijventerrein Merum • | BI-zone bedrijventerrein Roerstreek • | BI-zone bedrijventerrein Stadsrand-Noord • | BI-zone bedrijventerrein Swalmen • | BI-zone bedrijventerrein Willem Alexander • | BI-zone centrum Swalmen • | BI-zone Retailpark Roermond De BIZ voor de Binnenstad, die bestond uit twee verschillende gebieden (de zone A en de zone B), is vanaf 2021 uitgebreid met een derde zone (zone C). Voor de begroting van de gemeente zijn de BIZ’en financieel neutraal. Dat wil zeggen dat de BIZ- belastingen die door BsGW worden geheven en geïnd, één op één als subsidie aan de diverse BIZ’en worden uitgekeerd. GEMEENTE ROERMOND 124 Kwijtschelding De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid is opgedragen aan Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). BsGW schakelt hiervoor het Inlichtingenbureau (IB) in. Dit is een door de overheid opgericht bureau dat gemeenten helpt op het gebied van de uitvoering van onder andere het bijstands- en kwijtscheldingsbeleid. Het IB toetst de gegevens die nodig zijn voor eventuele kwijtschelding aan de voorwaarden om voor kwijtschelding in aanmerking te komen.
Het gaat hierbij om gegevens van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe), de Belastingdienst en de Dienst Wegverkeer (RDW). Huishoudens met een inkomen en vermogen onder een bepaalde norm hebben recht op kwijtschelding. Vaak komen deze huishoudens meerdere jaren achter elkaar hiervoor in aanmerking. Alle burgers die in 2024 kwijtschelding hebben ontvangen, worden geautomatiseerd getoetst en krijgen bij een positief advies automatisch kwijtschelding. In alle andere gevallen zal een burger nog het gebruikelijke kwijtscheldingsformulier moeten invullen en inzenden. Deze worden na ontvangst individueel door BsGW getoetst. Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk voor: • | onroerendezaakbelastingen • | rioolheffing • afvalstoffenheffing (het vastrecht conform artikel 1.1 van de tarieventabel verordening afvalstoffenheffing). Bedragen x € 1.000 | 2025 | 2024 Begroot | Realisatie | Begroot | Realisatie Afvalstoffenheffing | € 8.748 | € 8.773 | € 8.452 | € 8.482 Kwijtschelding afvalstoffenheffing | € 775 | € 647 | € 695 | € 610 Netto | € 7.973 | € 8.126 | € 7.757 | € 7.872 Belastingsamenwerking BsGW voert de heffing en invordering van de gemeentelijke belastingen voor ons uit, evenals de WOZ- waarderingstaken.
BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie de zorg voor het volledig, rechtmatig, juist, tijdig en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen. Eén van de doelen van deze gemeenschappelijke regeling is het minimaliseren van de kosten door middel van schaalvergroting. Per 1 januari 2025 zijn, op 2 gemeenten na, het Waterschap Limburg en alle overige 29 Limburgse gemeenten aangesloten bij de BsGW. De totale reguliere bijdrage (dus exclusief het maatwerk) voor onze gemeente aan BsGW bedroeg in 2025 € 1.264.283. Belastingdruk In het coalitieakkoord is ten aanzien van de lokale lastendruk als algemeen uitgangspunt opgenomen, dat deze voor de burgers zo laag mogelijk wordt gehouden. Waarbij slechts wordt gekozen voor verhoging van de lokale lastendruk als er geen andere financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn en de verhoging direct is gekoppeld aan een specifiek en concreet doel.
JAARVERANTWOORDING 2025 125 Belastingsoort | 2025 | 2024 OZB-eigenaren woningen | 0,1220% van de WOZ- waarde | 0,1194 % van de WOZ-waarde OZB-eigenaren niet woningen | 0,2495% van de WOZ-waarde | 0,2382 % van de WOZ-waarde OZB gebruik niet-woningen | 0,2121% van de WOZ-waarde | 0,2025 % van de WOZ-waarde Afvalstoffenheffing* | € 307,35 | € 298,40 Rioolheffing** | € 201,94 | € 196,80 * voor een tweepersoonshuishouden ** bij een waterverbruik van 0 t/m 400 m3 De gemiddelde lastendruk voor woningeigenaren steeg in 2025, bij een gemiddelde woningwaarde met waardepeildatum 01-01-2024 van € 311.000 (bron: waarderingskamer), voor een huishouden tot een bedrag ad € 888,71 ten opzichte van € 866,53 in 2024. Dit is een procentuele stijging van 2,56% ten opzichte van 2024. Belastingdruk 2025 | € 888,71 Belastingdruk 2024 | € 866,53 Stijging belastingdruk t.o.v. 2024 inclusief prijsindex | 2,56% Loon/prijsindex 2025 | 2,20% Stijging belastingdruk t.o.v. 2024 excl. prijsindex | 0,56% GEMEENTE ROERMOND 126 Belasting- en legesopbrengsten De tarieven van de OZB worden berekend op basis van de totale opbrengst onroerendezaakbelasting en de waarde van de objecten. De uitgangspunten daarbij zijn hierboven beschreven. Dat geldt ook voor de tarieven van de rioolheffing en afvalstoffenheffing. De overige tarieven zijn trendmatig aangepast met de in de kadernota aangegeven prijsindex.
De belasting- en legesopbrengsten in 2025 zijn: Belastingbaten | Begroot | Begroot | Begroot Bedragen x € 1.000,- | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 Onroerende Zaakbelasting | Eigenaar van woningen | 11.311 | 11.243 | 11.532 | 111.813 Eigenaar van niet-woningen | 5.457 | 5.252 | 5.386 | 5.517 Gebruiker van niet-woningen | 4.212 | 3.974 | 4.076 | 4.175 Afvalstoffenheffing | 8.773 | 8.748 | 8.807 | 9.089 Rioolheffing | 6.456 | 6.560 | 6.645 | 6.663 BIZ-belasting | 820 | 764 | 705 | 705 Toeristenbelasting | 1.903 | 1.946 | 1.366 | 1.523 Lijkbezorgingsrechten | 373 | 265 | 265 | 265 Leges WABO | 686 | 1.206 | 1.206 | 1.156 Havengelden | 344 | 368 | 368 | 368 Marktgelden | 56 | 130 | 95 | 95 Precario | 389 | 323 | 323 | 323 Leges | 1.417 | 1.500 | 971 | 971 Parkeren | 3.961 | 3.442 | 3.742 | 3.742 Totale Belastingbaten | 46.158 | 45.721 | 45.487 | 46.405 JAARVERANTWOORDING 2025 127 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing3.2 Inleiding Deze paragraaf gaat in op het gemeentelijk weerstandsvermogen. We kijken naar de betekenis van risico’s en de beheersing hiervan vanuit het perspectief van de jaarrekening 2025. In het coalitieakkoord 2022-2026 is een aantal hoofdlijnen en uitgangspunten geschetst voor het financieel beleid van de komende jaren. Uitgangspunt is een structureel in evenwicht zijnde meerjarenbegroting, waarin structurele lasten gedekt worden door structurele baten.
Het realiseren van ambities kost niet per definitie geld. Als dat wel het geval is, vinden wij binnen de begroting ruimte om die ambities te realiseren zonder te tornen aan de gestelde eisen. Er wordt gezocht naar een nieuwe balans tussen ambities, taken, voorzieningenniveau/dienstverlening en lasten. Daarbij wordt in samenhang gekeken naar oplossingsrichtingen binnen de volgende vier sporen: • Beperking van lasten/uitgaven; • Verhoging van inkomsten; • Reductie kosten bedrijfsvoering; • Aanpassing financiële regels. De financiën van de decentrale overheden zijn in hoge mate afhankelijk van ontwikkelingen die zich op landelijk en internationaal niveau voordoen. Medio februari is een nieuw minderheidskabinet Jetten I beëdigd. Het coalitieakkoord, genaamd “Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland, werd al op 30 januari 2026 gepresenteerd en richt zich op samenwerking, betaalbare zorg en klimaat. Tussen rijksoverheid en decentrale overheden vindt al langere tijd discussie plaats over de toereikendheid van de middelen in relatie tot het takenpakket. Het overleg tussen het nieuwe kabinet en de VNG moet nog worden voortgezet. De ontwikkeling rondom de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente, het gemeentefonds, blijft daarmee onzeker. Het huidige tijdsgewricht kenmerkt zich door grote onzekerheden en belangrijke opgaven.
Onzekerheden, die raken aan onze veiligheid, zoals bijvoorbeeld de oorlogen. Belangrijke opgaven liggen er onder andere op het gebied van bestaanszekerheid, klimaat, wonen, opvang van vluchtelingen en stikstof. Naast bovenstaande uitdagingen staat het nieuwe kabinet ook voor solide overheidsfinanciën, een stabiele economie en een goed vestigingsklimaat. Opbouw paragraaf De paragraaf bestaat uit de volgende onderdelen: 3.2.1 Het gemeentelijke beleid inzake de weerstandscapaciteit en de risico’s; 3.2.2 Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; 3.2.3 Een inventarisatie van de risico’s; 3.2.4 Een toelichting op relevante risico’s; 3.2.5 Financiële kengetallen. GEMEENTE ROERMOND 128 3.2.1 Het gemeentelijke beleid inzake de weerstandscapaciteit en de risico’s De basis voor de paragraaf weerstandsvermogen ligt in de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen. De gemeenteraad heeft in de vergadering van 21 december 2023 een geactualiseerde nota vastgesteld. In deze nota heeft de gemeenteraad de kaders rondom het weerstandsvermogen en risicobeheersing opnieuw vastgesteld. De nota bevestigt het beleid dat de raad eerder (bij de begroting 2022) heeft geformuleerd ten aanzien van de gewenste omvang van het weerstandsvermogen en de minimale omvang van de algemene reserve.
Concreet zijn daarbij de volgende uitgangspunten vastgesteld: • Voor het weerstandsvermogen wordt aangesloten bij de kwalificatie “ruim voldoende”, hetgeen inhoudt dat de weerstandsratio zich bevindt tussen 1,4 en 2,0. De weerstandsratio dient minimaal 1,4 te zijn; • De gewenste omvang van de minimumpositie van de algemene reserve en het weerstandsvermogen wordt gekoppeld aan een gekwantificeerde risicoanalyse. Daarnaast heeft de gemeenteraad een norm van minimaal 20% gesteld voor de solvabiliteitsratio. Deze ratio geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Risicomanagement is structureel verankerd in het bestuurlijk besluitvormingsproces. In het format van college- en raadsvoorstellen is de risicoparagraaf een verplicht onderdeel. Jaarlijks wordt als onderdeel van de planning- en control cyclus in de programmabegroting en de jaarverantwoording aandacht besteed aan de risico’s in relatie tot de aanwezige weerstandscapaciteit. In de geactualiseerde nota is geconstateerd dat de structurele verankering van het risicomanagement nog verder doorontwikkeld dient te worden. 3.2.2 Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die kunnen worden ingezet om financiële tegenvallers op te vangen.
In het Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader Gemeenten 2020 is een algemeen kader geschetst hoe provincies in het kader van hun toezichtstaak bij de oordeelsvorming aan het begrip weerstandscapaciteit invulling geeft. De weerstandscapaciteit is te onderscheiden in een incidentele en een structurele component. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. Algemene reserve; 2. Onvoorzien incidenteel; 3. Stille reserves; 4. Incidentele begrotingsruimte. Uitgangspunt is, dat bestemmingsreserves niet worden gekwalificeerd als incidentele weerstandscapaciteit. De gemeenteraad kan op basis van een heroverweging besluiten om (een deel) van een reserve over te hevelen naar de algemene reserve, waarna deze meegenomen kan worden in de berekening van de weerstandscapaciteit. De betekenis die stille reserves hebben voor de gemeentelijke weerstandscapaciteit blijkt in de praktijk beperkt en zijn daarom, conform de gedragslijn van afgelopen jaren, ‘PM’ opgenomen in onderstaand overzicht. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit: 1. Onvoorzien structureel; 2. Structurele begrotingsruimte. JAARVERANTWOORDING 2025 129 Bij het bepalen van de mogelijkheden tot belastingheffing die een gemeente heeft wordt het zogenoemde belastingpakket gehanteerd. Dit betreft de ramingen aangaande de onroerendezaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en rioolheffingen.
De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die een gemeente heeft tot aan het niveau dat de gemeente zou moeten heffen om voor toelating van een zogenaamde artikel 12 aanvraag bij het gemeentefonds in aanmerking te komen. Ten aanzien van de post onvoorzien hanteert onze gemeente het standpunt dat er slechts een marginaal bedrag wordt opgenomen (omdat dit een verplichte uitgaaf is op grond van het BBV). Wij hanteren als uitgangspunt dat (onvoorziene) tegenvallers binnen de overige budgetten van de begroting moeten worden opgevangen. Voor het bepalen van het structurele begrotingssaldo, dat kan worden ingezet voor het opvangen van (structurele) financiële tegenvallers, wordt aansluiting gezocht met het overzicht structureel en reëel begrotingsevenwicht, zoals dat is opgenomen in de toelichting op de financiële positie uit de begroting 2026 (hoofdstuk 2). Op basis van bovenstaande uitgangspunten kan de weerstandscapaciteit voor 2025 en volgende jaren als volgt worden berekend: Omschrijving | Jaarverslag | Jaarverslag | Begroting | Jaarverslag Bedragen x € 1.000,- | 2023 | 2024 | 2025 | 2025 Incidentele weerstandscapaciteit: Algemene reserve (incl.
claim SD) | 35.849 | 42.537 | 42.499 | 38.986 Stille reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Ruimte in begroting (incidenteel) | 0 | 0 | 0 | 0 (netto) Resultaat boekjaar** | 26.374 | 13.556 | 0 | 20.606 Totale incidentele weerstandscapaciteit | 62.223 | 56.093 | 42.499 | 59.592 Structurele weerstandscapaciteit: Onvoorzien structureel | 1 | 1 | 1 | 1 Ruimte in begroting (structureel) | - | - | 1.347 | 900*** Onbenutte belastingcapaciteit* | 3.149 | 1.362 | 1.408 | 619 Totale structurele weerstandscapaciteit | 3.150 | 1.363 | 2.756 | 1.520 Totaal weerstandscapaciteit | 65.373 | 57.456 | 45.255 | 61.112 De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra ruimte die de gemeente heeft om, met inachtneming van | * de wetgeving, maximale inkomsten te genereren uit de gemeentelijke heffingen. Deze ruimte moet ingezet worden wanneer de Provincie Limburg de gemeente Roermond als artikel 12 gemeente aanmerkt. Gezien de (structurele) financiële positie ligt dit niet in de lijn der verwachtingen. Bij de gemeente Roermond zit deze ruimte in de onroerendezaakbelastingen (OZB). Om te beoordelen of er onbenutte belastingcapaciteit is, maken wij gebruik van de ruimte tussen de eigen OZB-tarieven en het redelijk peil van de OZB dat wordt vastgesteld in het kader van artikel 12 Financiële verhoudingswet (de artikel 12-norm). De door het Rijk vastgestelde artikel 12-norm is 0,1595%.
Wanneer we dit percentage afzetten tegen de in de jaarrekening gerealiseerde OZB ontvangsten is er nog een ruimte van afgerond € 619 000. De afvalstoffenheffing en de rioolheffing zijn 100% kostendekkend en leveren dus geen onbenutte belastingcapaciteit op. ** | voor resultaatbestemming. *** | Ruimte in begroting (structureel) o.b.v. RIB Decembercirculaire 2025 (69836-2025 / 20-1-26) GEMEENTE ROERMOND 130 3.2.3 Inventarisatie van risico’s Tegenover de weerstandscapaciteit staan een aantal risico’s, die niet (geheel) gedekt zijn en van substantieel belang (kunnen) zijn om de financiële positie van de gemeente (meerjarig) te kunnen beoordelen. In onderstaand overzicht worden de belangrijkste risico’s naar categorie samengevat. Verder in deze paragraaf worden deze risico’s toegelicht. De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan de som van alle gekwantificeerde risico’s. Allereerst wordt een inschatting gemaakt van de maximale financiële impact van een risico na genomen beheersmaatregelen. Vervolgens wordt deze impact vermenigvuldigd met het percentage uit de risicoklasse. Deze risicoklasse geeft aan wat de kans is, dat het risico zich voordoet. In Roermond worden op dit moment 3 risicoklassen gehanteerd: hoog (65%), midden (35%) en laag (20%). Zoals hierboven aangegeven, wordt voor de bepaling van het risico binnen de grondexploitaties een andere methode gebruikt.
Omdat het systeem van risicobeheersing nog een verdere doorontwikkeling behoeft, wordt tenslotte de optelsom van alle risico’s verhoogd met 40%, waarmee eventuele risico’s die nu (nog) niet in beeld zijn, verondersteld zijn ook te zijn meegenomen. Reguliere risico’s, waarvoor verzekeringen zijn afgesloten, voldoende beheermaatregelen zijn getroffen of voorzieningen zijn gevormd, maken geen onderdeel uit van de risico-inventarisatie. Omschrijving risico’s (bedragen x € 1.000) | Incidenteel | Structureel Inflatie o.b.v. macro-economische ontwikkelingen | 1.050 Renterisico | 128 Daling legesinkomsten omgevingswet | 123 Boekenonderzoek Belastingdienst | P.M. Juridische risico’s | P.M. Toerekenen directe en/of indirecte uren aan projecten | 162 Informatiebeveiliging, privacy en fraude | 1.575 Calamiteiten | 88 Afwikkeling FLO-gelden Veiligheidsregio | 0 Open eind regelingen sociaal domein | 2.200 Aanbieders Sociaal Domein | 0 Ontwikkelingen Participatiewet | 0 Grondexploitaties | 460 BTW risico project Dam Lateraal Kanaal | 1.300 Overige gronden | 425 Verbonden partijen (o.a.
ICT NML) | 95 Risico subsidieverplichting walstroom Willem Alexanderhaven | 134 Optelsom risicobedragen | 6.439 | 1.301 Omrekenfactor | 1,4 | 1,4 Totaal incidenteel en structureel | 9.015 | 1.821 Totaal | 10.836 JAARVERANTWOORDING 2025 131 Conclusie ratio weerstandsvermogen Zoals eerder aangegeven, gaat het bij het weerstandsvermogen om de robuustheid van de financiële positie. Om hier goed inzicht in te krijgen, is hieronder de ratio van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit (onderverdeeld in incidentele en structurele componenten) opgenomen. Incidentele risico’s zijn risico’s die een eenmalige last tot gevolg kunnen hebben. Ter dekking hiervan kan een beroep worden gedaan op de algemene reserves. Structurele risico’s kunnen leiden tot meerjarige lasten en raken daarmee het begrotingsevenwicht. De verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit geeft inzicht in het gemeentelijk weerstandsvermogen. Omschrijving (bedragen in miljoenen euro’s) | Incidenteel | Structureel Beschikbare weerstandscapaciteit 2025 | 59,59 | 1,52 Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicoprofiel | 9,01 | 1,82 Ratio weerstandsvermogen* | 6,61 | 0,84 * | Normeringstabel NAR en Universiteit Twente t.b.v. het weerstandsvermogen: > 2,0 uitstekend, 1,4 < 2,0 ruim voldoende, 1,0 < 1,4 voldoende, 0,8 < 1,0 matig, < 0,8 onvoldoende en < 0,6 ruim onvoldoende.
Uitgaande van de door de raad vastgestelde streefwaarde van een ratio die tussen de 1,4 en 2,0 ligt, kan worden geconcludeerd, dat de huidige weerstandscapaciteit incidenteel ‘uitstekend’ is en structureel ‘matig’. 3.2.4 Toelichting op risico’s Algemeen Onderstaand worden de grootste risico’s per programma nader toegelicht. Programma 0 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen Boekenonderzoek Belastingdienst De Belastingdienst heeft in juni 2024 een boekenonderzoek aangekondigd. Het boekenonderzoek zal zich in beginsel enkel richten op de verwerking van de btw en BCF over het boekjaar 2022. Vanaf januari 2025 is de Belastingdienst gestart met het uitvoeren van controlewerkzaamheden en het onderzoek loopt nog door in 2026. Over de bevindingen van dit onderzoek kan dan ook nog geen uitspraak worden gedaan. Indien daartoe aanleiding is, wordt dit risico op een later moment uitgewerkt en financieel gekwalificeerd. Inflatie o.b.v. macro-economische ontwikkelingen In de begroting is rekening gehouden met een stelpost prijsstijgingen, deze wordt periodiek bijgesteld o.b.v. CPB actualisaties. Echter de onzekerheden rondom de prijsontwikkelingen en de compensatie daarvoor via het gemeentefonds of anderszins zijn gestegen vanwege de ontwikkelingen in Oekraïne en het Midden-Oosten.
Ondanks dat de energietarieven voor de gemeente Roermond nog vastliggen tot en met 2028 zijn de gevolgen direct merkbaar in de stijgende brandstof- en energieprijzen, welke de inflatie laten oplopen. Derhalve is dit risico als ‘middel’ gekwalificeerd. Voor de kwantificering van dit risico is rekening gehouden met 1% over de gehele begroting. GEMEENTE ROERMOND 132 Renterisico’s De financieringspositie van de gemeente is aan wet- en regelgeving onderworpen welke is gericht op het verminderen van het renterisico. De renterisiconorm is jaarlijks onderdeel van de financieringsparagraaf bij de begroting en het jaarverslag. De treasury functionaris van de gemeente bewaakt de renteontwikkelingen en bewaakt het renterisico. Dit doet hij onder andere door te werken met liquiditeitsplanningen, spreiding en egalisatie van de vervaldata en het hanteren van een begrote omslagrente van 0,5%. Niettemin hebben wij een risicobedrag opgenomen op basis van 1% van de totale bruto financieringsbehoefte 2026 en 2027. Op dit moment wordt het risico beoordeeld als laag, omdat begrote investeringen doorschuiven. Hierdoor is er sprake van onderuitputting en is de financieringsbehoefte lager, dan vooraf begroot. Juridische risico’s Gemeente Roermond loopt juridische risico’s aangezien de gemeente veel besluiten neemt waartegen bezwaar en beroep kan worden ingesteld.
Maar ook in privaatrechtelijke zin loopt de gemeente risico’s. Momenteel lopen diverse zaken waarvan het onzeker is wat de uitkomst hiervan is en of deze financiële consequenties hebben. De gemeente is hiervoor verzekerd, waardoor dit risico als p.m. post is opgenomen. Organisatie Toerekening ambtelijke uren aan projecten De begrotingsvoorschriften (BBV) geven aan dat (ambtelijke) kosten die direct toerekenbaar zijn aan (investerings)projecten moeten worden geactiveerd, de daarmee gepaard gaande indirecte kosten mogen worden geactiveerd. Sinds 2020 is er een inschatting van de toe te rekenen uren opgenomen in de begroting, de daadwerkelijke toerekening vindt achteraf bij de jaarrekening plaats. Het begrootte bedrag is € 810.000. Op het moment dat er als gevolg van omstandigheden (bijvoorbeeld economische neergang) het aantal projecten terugloopt, kunnen minder kosten worden doorberekend en komen deze ten laste van de exploitatie. Hierdoor lopen we een financieel risico. Gezien de huidige economische omstandigheden wordt dit risico gekwalificeerd als ‘laag’.
Informatiebeveiliging, privacy en fraude Door toenemende digitalisering, het introduceren van nieuwe technologieën, de groei en het op grote schaal verwerken van informatie van burgers, medewerkers en andere organisaties zet steeds meer druk op de gemeentelijke organisatie om zorgvuldig met deze informatie om te blijven gaan. Deze zorgvuldigheid is wettelijk geregeld in wetgeving zoals: AVG, WPG, BIO2, NIS, Cyberwet, AI-Act,etc. Wetgeving waaraan wij moeten voldoen en ons over de naleving moeten kunnen verantwoorden. Het beschikbaar hebben van betrouwbare, correcte en beschermde informatie is essentieel voor de dienstverlening van de gemeente. Als dit niet het geval is dan kan dit kan dit ernstige gevolgen hebben op de (gehele) dienstverlening van de gemeente. Maar ook voor burgers, medewerkers en andere organisaties. Financiële risico’s zijn onder te verdelen in: • Kosten welke ontstaan bij een incident, zoals uitval, tijd, onderzoek, herstelkosten, etc. • Kosten aan schadeloosstelling betrokkene • Kosten van boetes opgelegd door Autoriteiten. Het gemiddeld financieel risico van een groot informatie-veiligheidsincident bedraagt indicatief € 4,5 miljoen. De inschatting van deze kosten is gebaseerd op kosten van eerdere informatie- veiligheidsincidenten bij instanties die zich in voorliggende jaren hebben voorgedaan. Het risico is als ‘midden’ gekwalificeerd.
Investeren in informatiehuishouding, het voldoen aan wet- en regelgeving en het bewust omgaan met informatie door medewerkers draagt ertoe bij dat de financiële risico’s kleiner worden. Neemt niet weg dat risico’s op informatiebeveiligingsincidenten hierdoor nooit helemaal weggenomen kunnen worden. JAARVERANTWOORDING 2025 133 Programma 1 Veiligheid Calamiteiten De gemeente heeft meerdere rampenbestrijdingsplannen, met enige regelmaat treedt de Maas buiten haar oevers. Het Team Bevolkingszorg houdt regelmatig oefeningen gericht op een goed lopende rampenbestrijding. In geval een calamiteit zich voordoet, is het aannemelijk dat schade niet volledig wordt vergoed en een deel daarvan ten laste van de gemeente blijft. De financiële impact van een dergelijke gebeurtenis hebben wij ingeschat op € 250.000. Het risico is gekwalificeerd als ‘midden’. Afwikkeling FLO-gelden Veiligheidsregio Limburg-Noord Bij de overgang van het brandweerdistrict Roermond naar de Veiligheidsregio VRLN is de afspraak gemaakt dat er nog een afwikkeling komt inzake de FLO-gelden. Brandweerpersoneel kan met functioneel leeftijdsontslag (FLO). Maar door wettelijke maatregelen, verschuivingen van het AOW-leeftijd en fiscale boetes bij vroegtijdig stoppen, is de juiste hoogte van dit bedrag per ultimo 2025 bepaald. In het AB van 5 december is een scenario gekozen voor de regionalisering van de FLO -kosten.
De verwachting is dat dit scenario in 2026 – na het doorlopen van de zienswijzeprocedure bij de gemeenteraden – definitief wordt vastgesteld. De financiële risico’s voor onze gemeente zijn naar huidige inzichten daardoor gedaald. De stijging van de bijdrage wordt namelijk gecompenseerd door de eerdere toevoegingen aan de gemeentelijke bijdrage bij de start van de regionalisering. Een eventuele startinleg in een nog te vormen voorziening wordt later verrekend via een lagere bijdrage. Per saldo leidt dit ertoe dat het financiële risico voor onze gemeente nagenoeg nihil is. Programma 6 Sociaal Domein Open eind regelingen sociaal domein We hebben in het sociaal domein te maken met ongeveer € 64 miljoen aan open-eind regelingen en € 28 miljoen aan verbonden partijen (Westrom, Omnibuzz, Veiligheidsregio) en externe partners (waaronder Vijf). Dit is inclusief (€ 11,1 miljoen) WSW die aan de Westrom wordt verstrekt. Deze regelingen zijn ingedeeld in hoog, midden en laag risico. Voor de risicoanalyse ten aanzien van het sociaal domein, is uitgegaan van de volgende uitgangspunten: 1. 10% van de open eind budgetten wordt aangemerkt als risico; 2. Indien een van de risico’s in de categorieën midden of hoog zich voordoet, is als uitgangspunt genomen, dat maximaal een termijn van twee jaar nodig is maatregelen te effectueren om dit risico af te dekken.
Voor risico’s in de categorie laag wordt uitgegaan van een hersteltermijn van maximaal een jaar. In de meicirculaire 2025 gemeentefonds heeft het Rijk additionele middelen beschikbaar gesteld voor de Jeugdhulp voor 2026 en 2027. Het risicoprofiel van jeugdhulp is hierdoor gewijzigd naar laag voor deze jaren. Afhankelijk van Rijksbeleid vanaf 2028 zal het risicoprofiel van de jeugdhulp dan opnieuw beoordeeld worden. De VNG heeft op 19 juni 2025 bericht dat de deskundigencommissie begin 2027 een zwaarwegend advies uitbrengt aan het Rijk over het financieel kader vanaf 2028. Momenteel houden we rekening met een incidenteel risicobedrag ter hoogte van ruim € 2,2 miljoen voor het sociaal domein. Aanbieders Sociaal Domein Enkele aanbieders binnen de Jeugdzorg en Wmo hebben te kampen met financiële uitdagingen. Voor het overgrote deel worden deze veroorzaakt door een mismatch in de CAO ontwikkelingen binnen de zorgsector en OVA indexering. De CAO ontwikkelingen worden meegenomen in de OVA index en deze loopt een jaar achter omdat de CAO ontwikkelingen een jaar later worden opgenomen in de OVA-index. De VNG en I sociaal Domein heeft gemeenten geadviseerd de contracten te volgen en niet over te gaan tot extra compensatie. Met alle grote aanbieders worden periodiek (contract)gesprekken gevoerd en er vindt ook periodiek een monitor plaats.
Hierdoor blijft de gemeente op de hoogte van alle ontwikkelingen en eventuele maatregelen binnen deze zorgaanbieders. De kwantificering van dit risico is opgenomen in het risico inflatie o.b.v. macro-economische ontwikkelingen. GEMEENTE ROERMOND 134 Ontwikkelingen Participatiewet Doon De gemeenteraad heeft op 19 september 2024 ingestemd met de overname van de uitvoeringsorganisatie van Westrom per 1 januari 2025. Door de overname heeft de gemeente Roermond de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering en het financieel risico als gevolg van de krimpende WSW doelgroep. Het risico kan voor de eerste jaren worden opgevangen door het ontvangen transitiebudget om de krimp- en veranderopgave mee op te vangen. Voor de langere termijn is een stevige transitie noodzakelijk waarbij het van belang is te komen tot een robuuste en toekomstbestendige organisatie voor het bedienen van de brede doelgroep Participatiewet. Groen en Doen De gemeente Roermond is enig aandeelhouder van de BV Groen en Doen. In deze organisatie vinden inwoners met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek in het groenonderhoud van de gemeente Roermond. Om de bedrijfsvoering van Groen en Doen duurzaam toekomstbestendig te houden is een transitie noodzakelijk met een financieel risico voor de gemeente.
Als enig aandeelhouder is Roermond risicodrager voor de bedrijfsvoering van deze organisatie om de continuïteit van het groenonderhoud van de gemeente en de werkplek van de medewerkers te kunnen waarborgen. Het risicobedrag is gebaseerd op beschikbaar gestelde middelen waarbij het risico als hoog is bepaald. De gemeente Roermond onderzoekt de financiële- en organisatorische toekomst van Groen en Doen. In 2025 is een aanvullende kapitaalinjectie gedaan middels een agiostorting voor een bedrag van € 691.000 (resultaatbestemming jaarrekening 2024). Gelet op de financiële betrokkenheid van de gemeente Roermond bij haar eigen BV is gelijktijdig een voorziening gevormd ter afdekking van mogelijke toekomstige verliezen ter hoogte van ditzelfde bedrag (e.e.a. conform de BBV). Om die reden is hiervoor geen aanvullend bedrag opgenomen in deze risico-analyse. In de eerste helft van 2026 wordt een definitieve keuze gemaakt tussen de toekomstscenario’s. De implementatie van het gekozen scenario wordt uiterlijk per 1 januari 2027 verwacht. Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Grondexploitaties Grondexploitaties kenmerken zich door het feit dat in een vroeg stadium investeringen worden gedaan, waarbij inkomsten en dus de dekking van de exploitatie veelal later kunnen worden ingeboekt. Grondexploitaties zijn per definitie meerjarig en zijn daarmee risicovol.
De gemeenteraad heeft op 18 september 2025 de nota Grondbeleid 2025 vastgesteld. Voor het kwantificeren van de onvoorzienbare risico’s wordt conform de Nota Grondbeleid 2025 gebruik gemaakt van de IFLO-methode (IFLO staat voor: Inspectie Financiën Lagere Overheden). Het risicobedrag, dat wordt bepaald middels deze methode, wordt gezien als de (onder)grens van het benodigde weerstandvermogen voor grondexploitaties. Bij de vaststelling van het MPG 2025-2029 op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad de minimale omvang van dit risicobedrag vastgesteld op € 2.300.000. In dit bedrag zijn de grotere projecten als Roerdelta en Centrumkwartier meegenomen. Voor afdekking van risico’s t.b.v. gebiedsontwikkeling is de reserve Gebiedsontwikkeling ingesteld. Dit is dus de minimale omvang van de claim risico’s grondexploitaties binnen de reserve Gebiedsontwikkeling. Deze claim wordt gevoed door de storting van boekwinsten bij de verkoop van gronden binnen projecten met een faciliterend grondbeleid, voormalige grondexploitaties en zonder concreet plan. Op dit moment omvat de claim EUR 1.011.091. In 2025 zijn de gerealiseerde grondopbrengsten voor de volgende projecten toegevoegd aan de reserve Gebiedsontwikkeling: • Aan de Vallei / Melickerveld; • Willem Bayerstraat; • Van Heutszstraat; • Dr. Crasbornplein.
JAARVERANTWOORDING 2025 135 Zoals toegelicht blijkt uit het MPG 2025-2029 dat het (bruto) risicobedrag is vastgesteld op € 2.300.000. Voor risicoafdekking is ultimo 2025 een bedrag van circa € 1.840.000 beschikbaar in de reserve Gebiedsontwikkeling. Het netto risico bedraagt derhalve nog € 460.000. Daling legesinkomsten Omgevingswet Op 12 maart 2019 heeft het college de programma-opdracht ‘Invoering Omgevingswet Roermond’ vastgesteld. Deze programma- opdracht is een verdere uitwerking van een in 2017 vastgesteld plan van aanpak, gericht op implementatie van de Omgevingswet. Vanuit de gemeenteraad is een begeleidingsgroep ingesteld. De omgevingswet is inmiddels op 1 januari 2024 vastgesteld. In 2024 is een groot deel van de omgevingsvergunningen verleend die onder de oude wetgeving (Wabo) zijn ingediend. Daarom gaven de legesopbrengsten van 2024 nog geen reëel beeld van de legesopbrengsten onder de Omgevingswet. In 2025 zien we een afname van het aantal ingediende aanvragen. Daarnaast zijn de mogelijkheden voor vergunningsvrij bouwen, de Wet kwaliteitsborging bouwen en de meldingsplichten voor bijvoorbeeld brandveilig gebruik uitgebreid. Onder de Wet kwaliteitsborging bouwen, mogen alleen leges worden geheven over het omgevingsplandeel van bouwen, niet meer over de technische bouwactiviteit. Dit zorgt tezamen zorgt voor lagere legesopbrengsten.
Tegelijkertijd betekent dit voor de gemeente niet dat er minder personele capaciteit nodig is, omdat de intensivering van het overleg aan de voorkant (concept-aanvragen, intake, omgevingstafels) juist personele capaciteit vergt. Voor de begroting 2026 zijn de legesinkomsten al met € 400.000 naar beneden bijgesteld, maar de realisatie 2025 laat zien dat dit nog onvoldoende is. Zonder verdere bijstelling is er sprake van een aanvullend risico van ca. € 350.000 dat als ‘midden’ wordt gekwalificeerd. Hiermee resulteert het risicobedrag in € 122.500. BTW risico project Dam Lateraal De belastingdienst heeft in 2019 de BTW op het project “Damverlaging Lateraalkanaal” als kostprijsverhogend aangemerkt beoordeeld en de gemaakte kosten zijn tot en met 2025 ook dusdanig verwerkt. Sinds het door de Belastingdienst ingenomen standpunt in 2019 zijn zowel de inhoudelijke doelstellingen, de governance-structuur, de financiële betrokkenheid van andere overheden als de uitvoering van het project “Damverlaging Lateraalkanaal” de laatste jaren wezenlijk gewijzigd. Intern is dit beoordeeld en worden mogelijkheden gezien om de BTW niet als kostprijsverhogend maar als compensabel aan te merken. Op basis hiervan heeft de gemeente Roermond wederom contact gezocht met de belastingdienst.
De belastingdienst ziet in de genoemde wijzigingen eveneens voldoende aanknopingspunten om weer in vooroverleg te treden met de gemeente Roermond omtrent de BTW op het project. Dit vooroverleg kan wederom leiden tot een standpuntbepaling van de belastingdienst. Vooralsnog is de BTW op het project “Damverlaging Lateraalkanaal” als compensabel begroot, waarmee de gemeente een risico loopt. Gezien het nog te voeren vooroverleg met de belastingdienst, is het BTW bedrag van € 2 mln. als ‘hoog’ gekwalificeerd in deze risicoparagraaf. Hiermee resulteert een risicobedrag van € 1,3 mln. Risico subsidieverplichting walstroom Willem Alexanderhaven In de realisatieoverkomst walstroomvoorzieningen Willem Alexanderhaven is opgenomen dat de gemeente een risico draagt voor de overige middelen (50%) als de beoogde Europese CEF- subsidiegelden € 382.500 onverhoopt niet zouden worden toegekend. In het voorstel hieromtrent is opgenomen dat dit als risico mee zal worden genomen in de risicoparagraaf van de jaarrekening 2025. Vooralsnog wordt dit risico als ‘midden’ ingeschat, wat leidt tot een risicobedrag van afgerond € 134.000. GEMEENTE ROERMOND 136 Overige gronden In 2010 is een perceel gemeentegrond nabij de parkeergarage Stationspark geleverd aan een ontwikkelaar voor de realisatie van een kantoorcomplex.
Dit perceel is geleverd op basis van een zogenaamde Groningerakte: levering met uitgestelde betaling. De koopsom bedroeg € 1.214.000. Tot het moment van betaling van de koopsom is de ontwikkelaar jaarlijks een rentevergoeding verschuldigd. De opbrengsten zijn oorspronkelijk gestort in de reserve Bereikbaarheid NS Station Oost. Wij hebben deze gelden overgeheveld naar de algemene reserve. Het mogelijke risico van het niet ontvangen van de koopsom (onder gelijktijdige teruglevering van de grond) beschouwen we als een risico waarvoor de algemene reserve kan worden aangesproken voor een bedrag van € 425.000. Verbonden partijen ICT NML Bij verbonden partijen hanteren wij als algemeen uitgangspunt, dat de verbonden partij zelf een voldoende buffer heeft voor de opvang van de risico’s. Bij ICT-NML geldt een specifieke afspraak, dat 50% van de benodigde weerstandscapaciteit wordt opgebouwd bij de organisatie zelf en dat de overige 50% van de weerstandscapaciteit bij de deelnemende gemeenten als achtervang blijft. Het aandeel van Roermond in deze komt voor 2025, op basis van de jaarrekening 2025 van ICT NML, overeen met € 95.200.
3.2.5 Financiële kengetallen Kengetallen: | Jaarverslag 2024 | Begroting 2025 | Jaarverslag 2025 Netto schuldquote | 27,7% | 65,3% | 26,3% Netto schuldquote gecorrigeerd | 24,9% | 63,3% | 23,2% voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 41,7% | 27,7% | 43,4% Structurele exploitatieruimte | 3,3% | 0,5% | 6,5% Grondexploitatie | 1,3% | 1,6% | 1,2% Belastingcapaciteit | 89,3% | 87,1% | 84,5% Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De schuldquote geeft een beeld van de relatie tussen de gemeentelijke schuldenpositie en de totale baten zoals opgenomen in de begroting. Opgenomen geldleningen brengen rentekosten en aflossingsverplichtingen met zich mee. Omdat op begrotingsniveau wordt uitgegaan van een volledige uitvoering van de investeringsplanning ligt deze ratio hoger dan op het niveau van de jaarrekening. De uitvoering van de investeringsraming kan zijn vertraagd. Uit cijfers van de VNG blijkt dat Roermond een lagere netto schuldquote heeft dan vergelijkbare gemeenten van dezelfde omvang. (50.000-100.000 inwoners). Volgens het model houdbare gemeentefinanciën is een schuldquote tot 100% normaal en ontstaat vanaf een schuldquote van meer dan 130% gevaar. Solvabiliteitsratio; De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen van de gemeente uit als percentage van het totale vermogen. Zoals verwacht daalt de solvabiliteitsratio.
Een score lager dan 20% wordt als risicovol gezien. JAARVERANTWOORDING 2025 137 Structurele exploitatieruimte; Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Hierbij worden de structurele baten gerelateerd aan de structurele lasten. Dit saldo wordt weergegeven in een percentage van de totale baten. Grondexploitatie; De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstig) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld.
Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De gemeente Roermond kent een zeer beperkt aantal grondposities, als gevolg hiervan is het kengetal zeer gering. Belastingcapaciteit; De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de woonlasten van een meerpersoonshuishouden met een gemiddelde WOZ-waarde zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (2025) te vergelijken met het landelijk gemiddelde van dat jaar. Het geeft weer wat de “ruimte” is om belastingen te verhogen ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het is de bevoegdheid van uw raad te bepalen met welke omvang de belastingen en heffingen worden verhoogd. Conclusie van de kengetallen; De bovenstaande kengetallen moeten in samenhang worden bezien om daar duiding aan te geven. Op basis van bovenstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de gemeente Roermond een stabiele financiële positie heeft. Alle onderdelen bevinden zich in de categorie minst risicovol. Voor het incidentele weerstandsvermogen geldt zelfs de status uitstekend. Voor het structurele deel van het weerstandsvermogen is de uitkomst als matig becijferd.
Dit is mede verklaarbaar door de onzekerheid over de bekostiging via het gemeentefonds. De financiële situatie op de lange termijn (structureel) blijft een punt van zorg bij gemeenten, daar het Rijk tot nu toe gemeenten alleen met incidentele middelen tegemoet komt. GEMEENTE ROERMOND 138
JAARVERANTWOORDING 2025 139 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen3.3 Algemeen De gemeente bezit een groot vermogen aan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het is cruciaal deze kapitaalgoederen in goede staat te houden voor het functioneren van onze samenleving op het terrein van vervoer, recreatie, welzijn en economie. Het totale bezit waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, duiden we aan met de term ‘areaal’. De gemeente beheert het areaal zorgvuldig, daarom zijn beheerplannen opgesteld. Deze omschrijven de hoeveelheden, kwaliteitsniveaus en de kosten voor instandhouding van deze objecten. Het onderhoud baseren we op de keuzes van de raad over het onderhouds- en kwaliteitsniveau. Overal bezien is er geen sprake van achterstallig onderhoud betreffende het areaal in de openbare ruimte. In het beheer is aandacht voor duurzame oplossingen en de mogelijkheden voor wijkgericht en projectmatig onderhoud. Door jaarlijkse prioritering van (onderhouds)maatregelen, sluit het beheer en onderhoud aan op de begroting en beleid. Kaders hierbij zijn het vastgestelde onderhoudsniveau, budgetten, participatie, het rapport “Beheerst investeren” en beleid betreffende de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de volgende onderdelen besproken: 1. Verhardingen 2. Civieltechnische kunstwerken 3. Riolering, hemelwaterafvoer en grondwater 4.
Havens en waterpartijen 5. Groen en bomen 6. Bossen en natuurterreinen 7. Reiniging 8. Openbare verlichting 9. Inrichtingselementen 10. Blusvoorzieningen 11. Speelvoorzieningen 12. Begraafplaatsen 13. Kunstobjecten 14. Sportlocaties- en accommodaties 15. Onderhoud gebouwen Verhardingen Beleidskader Wettelijke kaders, gemeentelijk beleid, normen en richtlijnen vanuit CROW Beheerplan verhardingen (2023-2032). Vastgesteld kwaliteitsniveau Technisch-constructief is dit niveau door de Raad vastgesteld op Basiskwaliteit Plus. Onderhoud verhardingen is grotendeels technisch beheer, gericht op het veilig in stand houden van het areaal waarbij via gecontroleerd risico gestuurd beheer de afweging wordt gemaakt tussen repareren of vervangen. Actuele staat van onderhoud De technisch/constructieve kwaliteit geeft een geringe achteruitgang aan; maar is nog voldoende. De oorzaak van deze achteruitgang is onder andere het doorschuiven van onderhoudsmaatregelen aan hoofdwegen en wijken en op onderdelen (met name asfalt) extreem stijgende materiaal, -, onderhouds- en loonkosten. Om het kwaliteitsniveau op peil te houden wordt het areaal door middel van periodieke inspecties geïnspecteerd, en daar waar nodig extra onderhouden. Op deze manier zal geen verdere achteruitgang ontstaan, en blijft het gehele areaal binnen het afgesproken kwaliteitsniveau.
GEMEENTE ROERMOND 140 Programma begrotingsjaar 2025 Civieltechnisch onderhoud is uitgevoerd zodat veilig gebruik van de openbare ruimte gewaarborgd is. Dit onderhoud betreft plaatselijke en/of lichte onderhoudsmaatregelen. Onderhoud is vooral uitgevoerd op basis van meldingen, zowel intern als extern en op basis van visuele inspecties. In 2025 is het volgende gerealiseerd: ranjelaan (gedeelte Bredeweg tot Stationstunnel), Meestersweg in Swalmen, Heinsbergerweg (rotonde St. Wirosingel tot Praktijkonderwijs in samenspraak met verkeer), en Heinsbergerweg (Kapellerlaan tot Sint Wirosingel). Civieltechnische kunstwerken Beleidskader Wettelijke kaders, gemeentelijk beleid, normen en richtlijnen vanuit CROW en vastgestelde NEN-bladen Beheerplan kunstwerken (2023-2032). Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus: Het geactualiseerde beheerplan heeft het onderhoudsscenario Basiskwaliteit Plus vertaald en het areaal opgedeeld in kunstwerken met een hoog, gemiddeld en laag risico. Zowel financiële als maatschappelijke risico’s zijn meegenomen in deze beoordeling. Onkruidbestrijding en schoonhouden kunstwerken zijn tot het minimum beperkt op basis van het vastgestelde kwaliteitsniveau. Actuele staat van onderhoud Technisch/constructieve kwaliteit voldoet aan Basiskwaliteit.
Afgelopen jaar hebben we de kunstwerken onderhouden conform planningo.a.de voetgangersbrug over de Roer bij de Hockeyclub, brug in de Sporck, Landbouwbrug Asselt en fietsbruggen over de Swalm in de Rijksweg. Momenteel onderzoeken we of, en aan welke risicovolle kunstwerken instandhoudingsinspecties moeten uitvoeren. Programma begrotingsjaar 2025 Onderhoud aan enkele fiets- en voetgangersbruggen. Onderhoud brugdekken diverse houten bruggen. Onderhoud viaduct Venloseweg. Riolering, hemelwaterafvoer en grondwater Beleidskader Wettelijke kaders. Water- en riolerings Plan (2025). Beheerplan Riolering (2023 - 2032). Waterketenplan Waterpanel Noord (2021). Vastgesteld kwaliteitsniveau In tegenstelling tot diverse andere beheerdisciplines wordt bij de riolering niet getoetst op ‘beeldkwaliteit’. Kwaliteitsniveau van de riolering is gebaseerd op de functionaliteit, veiligheid en technische kwaliteit van de objecten en het systeem. Voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast is goede riolering noodzakelijk. De hiervoor aanwezige infrastructurele ondergrondse openbare ruimte - in hoofdzaak bestaande uit riolering, gemalen, bergbezinkbassins, retentie- en hemelwatervoorzieningen – onderhouden we conform het beheerplan riolering.
Hiermee beheren we de ondergrondse voorzieningen in de openbare ruimte op een verantwoorde wijze, gericht op het voldoen aan de wettelijke zorgplicht. Actuele staat van onderhoud De toestand van de riolering is, zoals dat op grond van de leeftijd mag worden verwacht, in redelijk goede staat (Op basis van het areaal dat in beeld is, we werken aan een inhaalslag om areaal beter in beeld te krijgen). JAARVERANTWOORDING 2025 141 Een apart risico vormen de gemetselde riolen uit de negentiende en begin twintigste eeuw, waaraan extra aandacht gegeven moet worden. Hiervan is nog ongeveer 4km, in vooral de binnenstad, aanwezig. Voor 2026 staat een onderzoek in het WRP naar beheerstrategie metselwerkriolen geprogrammeerd en begroot. Als voorbereiding daarop zijn in 2025 de metselwerkriolen al geïnspecteerd. Programma begrotingsjaar 2025 Jaarlijks wordt een deel van het rioolstelsel gereinigd en geïnspecteerd (risico gestuurd). Sinds 2024 wordt aan een inhaalslag gewerkt om de staat van het areaal volledig in beeld te krijgen (hiertoe is reeds in begroting 2024 het inspectiebudget structureel opgehoogd), hiermee gaan we in de komende jaren verder. Bij beoordeling worden schades vertaald naar noodzakelijke maatregelen. Deze maatregelen worden binnen de raamovereenkomst onderhoud riolering uitgevoerd, of indien vervanging een betere maatregel is, geprogrammeerd als onderhoudsproject.
De gemeente is in 2025 aan de slag gegaan met onderzoeksprojecten zoals deze zijn vastgelegd in het WRP. Gestart is met de onderzoeken: • O1 Meten en monitoren emissies. Installatie meetapparatuur afgerond, meten en monitoren loopt voor enkele jaren. • O2 Onderzoek overstort Andersonweg. Opgestart en afronding vindt in 2026 plaats. • O3 Onderzoek kwetsbare wateroverlastlocaties. Opgestart en afronding vindt in 2026 plaats. Daarnaast lopen er specifiek op de investeringsplanning opgenomen projecten. Havens en waterpartijen Beleidskader Wettelijke kaders. Keur Waterschap. Kadernota Beheer 2023 - 2032. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus. Actuele staat van onderhoud Het baggeronderhoud voeren we uit conform planning waarmee we havens en vijvers qua ecologie, visueel en doorstroming op het besloten kwaliteitsniveau houden. Binnen de oeververdedigingen is onderscheid te maken in natuurlijke oevers en harde oevers. Het beheer nemen we gefaseerd mee met het baggeronderhoud ter plaatse. Programma begrotingsjaar 2025 In 2025 is de uitloop van het baggeren van de waterpartijen en vijvers uitgevoerd in de vorm van fase 5. Groen en bomen Beleidskader IGOR Groenvisie, Beheerplan Groen & Bomen (2023-2032), Bomenplan 2012-2024.
Vastgesteld kwaliteitsniveau Het vastgestelde onderhoudsbeeld is Basiskwaliteit Plus: “het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken als veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en op onderdelen verhoogde eisen aan schoon.” GEMEENTE ROERMOND 142 Actuele staat van onderhoud De achterstand in beeldkwaliteit van het groenonderhoud is in 2025 ingelopen, de openbare ruimte voldoet aan de gestelde beeldkwaliteit. We monitoren het geleverde kwaliteitsniveau van onderhoud door middel van regelmatige inspecties. Deze inspecties worden iedere termijn met de aannemer besproken. In de afgelopen jaren is de vitaliteit van beplantingen binnen grootschalige projecten en diverse kleinschalige vervangingen van heesters en bomen verbetert. Punt van aandacht blijft bomen in verhardingen met een slechte ondergrondse groeiplaats. Programma begrotingsjaar 2025 Het op het vastgestelde onderhoudsniveau onderhouden van de groenvoorzieningen. Uitvoering vindt plaats via de contracten voor het onderhoud van de openbare ruimte en deels door de eigen dienst. Het geleverde kwaliteitsniveau monitoren we door middel van inspecties. Naast regulier onderhoud vervangen we kleinschalig niet vitaal en/of niet functioneel groen waarbij vergroten van biodiversiteit een aandachtspunt is.
In het jaarlijkse bomenprogramma vervangen we kleinschalig niet vitale bomen en verbeteren we ondergrondse groeiplaatsen van bomen. Onze wettelijke zorgplicht van bomen waarborgen we door regelmatige inspecties. Bossen en natuurterreinen Beleidskader Beheerplan bos- en natuurbeheer. Het beheer en onderhoud wordt onder andere uitgevoerd vanuit de principes van het provinciale subsidiestelsel SNL, de FSC-Certificeringsregels en de VBNE voor veiligheid. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus voor het bosbeheer past binnen de principes voor duurzaam bosbeheer. In het beheer en onderhoud is houtproductie geen doel op zichzelf, maar staan de opbrengsten hiervan ten gunste van een duurzaam, klimaatbestendig en (recreatief) waardevol bos en natuurareaal conform de speerpunten zoals vastgesteld in het beheerplan. Actuele staat van onderhoud Uit het beheerplan blijkt dat we geen grote afwijkingen constateren voor de beheergroep Bos en Natuur. Uit de leeftijdsklasseverdeling, boomsoortensamenstelling en recente inventarisaties komt naar voren dat de huidige beheerstrategie een structuurrijker bos oplevert. Om invulling te geven aan onze visie en doelstellingen, is het gedurende de komende beheerperiode zaak om bosverjonging als beheermaatregel uit te voeren.
Zo zetten we de omvorming naar een klimaatbestendig, duurzaam en recreatief waardevol bos kracht bij en houden we het in stand. Programma begrotingsjaar 2025 Conform het beheerplan wordt bij het beheer van de bos- en natuurgebieden ingezet op de doorontwikkeling van de natuurwaarden en een klimaatbestendig bos. Onder andere door middel van bosverjonging. We proberen daarbij zoveel mogelijk gebruik te maken van natuurlijke verjonging en jonge bestaande houtopstanden. Op delen planten we een structuurrijk en klimaatbestendig bos aan. Het beheer verschilt per vegetatietype. Gewerkt wordt met vastgestelde SNL natuurdoeltypen. Bij de lage vegetaties wordt ingezet op structureel beheer door runder- en/of schapenbegrazing. In 2025 voeren we VTA-controles, en aanvullend onderhoud, uit aan bomen in bosranden en langs routes, in aansluiting op de richtlijnen van de VBNE. Tot slot vinden in 2025 ook enkele concrete projecten aan poelen, landschapselementen en/of heideterreinen plaats om aan de doelstellingen bij te dragen. JAARVERANTWOORDING 2025 143 Reiniging Beleidskader Beheerplan Reiniging (2023-2032). Besluit gewasbeschermingsmiddelen wijziging maart 2016. Hondenbeleid conform raadsbesluitnummer 2009/017/2.
Vastgesteld kwaliteitsniveau Het vastgestelde onderhoudsbeeld is Basiskwaliteit Plus: het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken als veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en op onderdelen verhoogde eisen aan schoon. Actuele staat van onderhoud Er zijn geen achterstanden in het beeldkwaliteitsniveau. We monitoren het geleverde kwaliteitsniveau van onder door middel van regelmatige inspecties. Deze inspecties worden iedere termijn met de aannemer besproken. Programma begrotingsjaar 2025 Het onderhouden van de openbare ruimte door middel van het vastgestelde onderhoudsniveau. Uitvoering vindt plaats via de contracten voor het onderhoud van de openbare ruimte en deels door de eigen dienst. Het geleverde kwaliteitsniveau blijven we monitoren door middel van inspecties. Openbare verlichting Beleidskader Kadernota Beheer “Licht op Roermond” 2023 – 2032, Energieakkoord 2013. Uitgangspunt bij alle nieuwe te realiseren werken is dat de inrichting voor de openbare verlichting voldoen aan de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) 2018. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus. Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is conform het in het beheersplan 2023 – 2032 vastgestelde kwaliteitsniveau.
Momenteel worden er jaarlijks in het Light As A Service programma (LAAS programma) technisch afgeschreven armaturen vervangen door de energiezuinige LED-armaturen. In het energieakkoord van 2013 staat echter opgenomen dat in 2030, 50% van de openbare verlichting in LED-verlichting uitgevoerd moet zijn. Momenteel is 48% van het areaal in LED-verlichting uitgevoerd. Hiervoor is in de kadernota 2024 vastgesteld om dit versneld uit te voeren. Deze versnelde uitvoer naar LED is in 2024 gestart om van conventionele verlichting naar de energiezuinige LED-verlichting. Buiten de besparing aan energiekosten levert dit ook een CO2-besparing op. Programma begrotingsjaar 2025 Regulier onderhoud en vervangen van masten en armaturen conform planning en via projecten, onder andere het jaarlijkse LAAS en de versnelde uitvoering naar LED-verlichtingsprogramma. Inrichtingselementen Beleidskader Kadernota Beheer 2023 – 2032, Burgerlijk wetboek, Wegenverkeerswet 1994, CROW-publicatie 337, Duurzaam inkopen, Bouwstoffenbesluit, ARBO. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus. GEMEENTE ROERMOND 144 Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is conform het vastgestelde kwaliteitsniveau. Indien we bij een inrichtingselement constateren dat deze niet meer voldoet, vervangen of verwijderen we deze.
Om een beter inzicht te krijgen in de staat en omvang van het areaal plannen we areaalopnames in, zodat we een beter beeld kunnen vormen over de onderhouds- en vervangingskosten. Programma begrotingsjaar 2025 Regulier onderhoud, vervanging en technische aanpassingen van het areaal op basis van meldingen, via projecten en onderzoek. Blusvoorzieningen Beleidskader Kadernota Beheer 2023 – 2032, Richtlijn 2200 Brandputten versie 2.0, NVBR 12-11-2016 Bluswatervoorziening en bereikbaarheid, Brandkranen overeenkomst Roermond_2013, Duurzaam inkopen en Regionaal modelbeleid bluswater en bereikbaarheid. Vastgesteld kwaliteitsniveau Conform gestelde normeringen. Actuele staat van onderhoud De actuele staat van onderhoud is geheel conform het vastgestelde kwaliteitsniveau voor de primaire blusvoorzieningen. (Brandkranen WML) De actuele staat van onderhoud is geheel conform het vastgestelde kwaliteitsniveau voor de secundaire en tertiaire blusvoorzieningen. (resp. geboorde blusputten en oppervlaktewater-onttrekking). Alle posities zijn geheel hersteld en gecertificeerd. Daarbij zijn 2 nieuwe voorzieningen ten behoeve van de Bisschopskamp gerealiseerd en is gestart met de jaarlijkse certificering van deze geboorde blusputten. De blusvoorzieningen behoeven aan de door de VRLN gestelde bluskwaliteit (lees debiet en technische bruikbaarheid) te voldoen.
Deze dienen in een goede technische staat te verkeren en betrouwbaar te zijn, e.e.a. conform veiligheidseisen zoals gesteld in boven genoemde modelbeleid. Programma begrotingsjaar 2025 Primaire Blusvoorzieningen: Regulier onderhoud middels onderhoudscontract met WML (Brandkranen). Secundaire en Tertiaire Blusvoorzieningen: Regulier onderhoud, vervanging en technische aanpassingen van het areaal op basis van regulier onderhoud en certificering (op jaarbasis), via meldingen uit de VRLN of via meldingen uit WML. Speelvoorzieningen Beleidskader Het beheerplan Spelen en het Speelruimteplan 2013-2017. Nieuw beleid is in voorbereidende fase. Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus: In de gemeente Roermond streven we naar een functioneel, vitaal, veilig en aantrekkelijk speelareaal met speeltoestellen en speelaanleidingen in een aantrekkelijke speelomgeving. Het beheer van speel- en sportvoorzieningen is erop gericht om op een sobere, doelmatige en verantwoorde wijze te beheren. Gericht op het blijven boven de ondergrenzen van normen, waardoor we risico’s en klachten beperken. Hierbij hanteren we een afschrijvingstermijn van 15 jaar voor vervangingen en een rendabel onderhoud.
JAARVERANTWOORDING 2025 145 De speelvoorzieningen dienen wettelijk te voldoen aan de Europese Normen met betrekking tot veiligheid en functionaliteit: NEN-EN 1176 voor speeltoestellen en NEN-EN 1177 voor val-dempende ondergronden conform het Warenbesluit Attractie en Speelvoorzieningen. Actuele staat van onderhoud Bij de gemeentelijke speelvoorzieningen is geen sprake van achterstallig onderhoud. De voorzieningen zijn te allen tijde schoon, heel en veilig conform de vastgestelde normen. We monitoren de staat van onderhoud door het regelmatig uitvoeren van inspecties. Wel zijn er nog een aantal voorzieningen die de afschrijving hebben bereikt. Deze vervangen we op basis van de inspectiegegevens en de investeringsplanning. Programma begrotingsjaar 2025 De speelvoorzieningen inspecteren we conform beheerplan op functionaliteit en veiligheid, waarbij we gebreken verhelpen. In 2025 vervangen we speelvoorzieningen, conform investeringsplanning op wijkniveau. Daarbij vervangen we afgeschreven voorzieningen. Begraafplaatsen Beleidskader Het beheerplan Begraafplaatsen 2023 – 2032. Plan voor instandhouding en ontwikkeling van beschermde begraafplaatsen (alleen voor begraafplaats “Nabij Kapel in ‘t Zand”). Groenplan (alleen voor begraafplaats “Nabij Kapel in ‘t Zand”). Vastgesteld kwaliteitsniveau Basiskwaliteit Plus.