Bijlage 1_Beleidsplan armoede en schulden Roermond 2025-2028 (oud)

Afbeelding 4. Stress door geldzaken per opleidingsniveau (bron: GGD 2022)

Life-events Life-events hebben invloed op bestaanszekerheid. Vroegtijdig hulp bieden kan bestaansonzekerheid voorkomen. Het aantal scheidingen in Nederland is de laatste jaren flink gestegen. Uit tabel 5 maken we op hoeveel mensen gescheiden of verweduwd zijn, met name in het Centrum en Roermond-Oost. Hierdoor kan mogelijk de bestaanszekerheid in het geding komen.

Afbeelding 5. Overzicht per wijk % gescheiden en verweduwd in 2022 (bron: CBS)

Uit CBS-data valt op dat het percentage werkloosheidsuitkeringen in Hoogvonderen (15,2%) hoog is in 2021. Het hoogste percentage arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zien we in Roermond-Oost (10%) en in Donderberg (9%). 11 bron: 2023, allecijfers.nl

22 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Soort huishouden en leeftijden Het is belangrijk dat we zicht hebben op de gemiddelde leeftijd en het soort huishouden van inwoners in verschillende wijken van Roermond. In 2023 hebben we hiervan een mooi voorbeeld gezien bij de aanvragen voor een vergoeding uit het energiefonds: van de 11.940 mensen met een AOW-uitkering hebben 1.270 ouderen een vergoeding gekregen. Dat is 34% van de in totaal verstrekte energietoeslagen. Ondanks dat er geen vermogenstoets werd gevraagd, is dit een hoog aantal. Zeker gezien het feit dat de ouderen nauwelijks vertegenwoordigd zijn in de aanvragen van andere minimaregelingen. Hoe kan het dat ouderen deze regeling in relatief grote aantallen hebben aangevraagd? Wisten ouderen in elke wijk de regeling goed te vinden? Herten heeft het hoogste percentage huishoudens met kinderen (43%), gevolgd door Hoogvonderen en Donderberg (beiden 37%) en Maasniel (31%), terwijl dit in Roermond-Oost (24%) minder het geval is. In Centrum en Roermond-Oost woont het hoogste percentage eenpersoonshuishoudens. Uit CBSdata van 2021 is in Centrum het aantal AOW-uitkeringen 28%, gevolgd door Maasniel en Swalmen met 22%. Donderberg laat ook een relatief hoog percentage eenpersoonshuishoudens zien, maar we concluderen op basis van het aantal AOW-uitkeringen dat dit niet hoofdzakelijk ouderen zijn.

Afbeelding 6. Aantal huishoudens verdeeld over eenpersoonshuishoudens, met en zonder kind (bron: CBS 2022)

De mate waarin een bepaalde leeftijdscategorie in Roermond in 2022 ten opzichte van Nederland financiële stress ervaart, is te zien in afbeelding 7. Net zoals in heel Nederland ervaart met name de groep 25- tot 39-jarigen financiële stress.

Afbeelding 7. Mate van ervaren financiële stress in % per leeftijdscategorie (bron: GGD 2022)

23 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Bijlage 4: Richting uitwerking ambities en doelen

Nr 1 a

b

c

d

e

2 a

Doelen Richting uitwerking Ambitie: Rechten, informatievoorziening en groter bereik Het aanvragen van regelingen is - Aanvragen vereenvoudigen vereenvoudigd, de regelingen - Interventie Verhogen minimaregelingen bijzonder bijstand (zie bijlage 3 zijn uniformer en up-to-date inhoudelijke en financiële duiding) - Interventie Verhogen en verbreden individuele inkomenstoeslag (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Continueren preventiebudget (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Extra inzet van medewerkers sociale zaken (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) We bieden de gemeentelijke - Meer gericht communiceren (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële mogelijkheden en rechten van duiding) inwoners proactiever aan - (Evaluatie) Voorzieningenwijzer en Wegwijzer - Geldfit onderzoeken en landelijke initiatief breed delen - Vroegsignalering en vindbaarheid gezinnen regelen (koppelen ICT bestanden WAMS) - Communicatiecampagne MO/BW - Vergroten informatieverstrekking website gemeente (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Monitoren gebruik soza onder laaggeletterden en anderstaligen Meer inwoners ervaren geen - Inzet animaties naast schriftelijke informatie drempels voor hulp en - Intensivering vroegsignalering ondersteuning - Gebiedsgericht en -georganiseerd werken in de wijken We bereiken meer inwoners die - Basis met

convenantafspraken vroegsignalering - Integraal kijken en ondersteuning wordt bevorderd in wijken waarbij armoede of schulden kennen als gevolg van life-events signalen specifiek omtrent kinderen in armoede worden doorgegeven en in 1 plan landt - Starten samenwerking met het Juridisch Loket opnieuw op en gericht afspraken of sluiten we een basisconvenant met advocaten die ondersteunen bij echtscheidingen - Hernieuwde aandacht aan de 12-Geldplannen van het Nibud - Conformeren aanpak van de NVVK: NVVK Arrangement, de NVVK Belofte en bestuursovereenkomst basisdienstverlening 2024 We onderzoeken de - Volgen van landelijke wet- en regelgeving en waar nodig / gewenst gemeentelijke beleidsruimte bijstellingen lokale regelingen in beleidsruimte verkennen - Onderzoeken bijstellingen huidige regelingen voor wat betreft de landelijke wet- en regelgeving indien dat voor het behalen van de inhoudelijke doelen meer resultaat oplevert Ambitie: Tijdig passende ondersteuning We verhogen de kwaliteit van - (bij) Scholen medewerkers in de principes, grondhouding en de dienstverlening instrumenten incl. selectieprocedure en inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers.

24 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Nr

Doelen

Richting uitwerking - Realloceren van huidige medewerkers op basis van bekwaamheid (in grondhouding, klantgerichtheid, stress-sensitief werken en functiegerichte expertise). - Structurele plaats evaluatieve vormen van scholing in werkproces. - Werken volgens NVVK Belofte inclusief ontwikkelden de basisnorm schuldhulpverlening. -

b

We creëren meer bewustwording onder professionals wat betreft de gevolgen van financiële stress, zoals zelfmoord

-

-

-

-

c

We maken het hulpaanbod overzichtelijker

-

-

d

e

We starten bij het eerste en de volgende contacten met de inwoner(s) meer en beter vanuit de leefwereld en context van de inwoners en kijken integraal en domeinoverstijgend (Positieve Gezondheid en integrale afweging). De dienstverlening van het cluster Sociale Zaken en onze maatschappelijke partners is klantgerichter en stresssensitiever

-

-

-

Bijscholen medewerkers basisnorm en werkprocessen indien nodig bijstellen. 113 onder de aandacht brengen bij inwoners en partners i.v.m. samenwerking met de landelijke hulplijn 0800-8115 voor geldzorgen Gericht op de hoogte brengen van professionals en vrijwilligers omtrent (mogelijk) verstrekkende gevolgen stress Algemeen bewustzijn verhogen op risico’s van stress via ingerichte communicatiekanalen en wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden die voor inwoners in Roermond zijn ingericht. Inzet van actienetwerk suïcidepreventie Midden-Limburg dat partners in het sociaal-, medisch- en werkdomein ondersteunt. Breed verspreiden van de landelijke hulplijn en alle soorten Roermondse-ingangen (telefonisch, digitaal, live) op meer plekken in de stad en bij organisaties en werkgevers. Medewerkers scholen in signalen die wijzen op mogelijke suïcidegedachten, en de wijze hoe daarop vervolgens te handelen. Onderzoeken of kennis van diverse materiewetten voldoende aanwezig is en waar (bij)scholen waarbij ervaringsdeskundigen betrokken worden. Inwoners passend tijdig overdragen of doorverwijzen, zonder dat de inwoner er bijvoorbeeld door wachttijden alleen voor komt te staan. Weer oppakken van structureel periodiek overleg met Maatschappelijk Platform. Voortzetten bijeenkomsten van Samenwerking Alliantie Schuldhulpverlening (SAS) en regelmatig versturen van de nieuwsbrief.

Middels gebiedsgericht en -georganiseerd werken in de wijken het aanbod van ondersteuning en hulp door de verschillende organisaties overzichtelijker en samenhangender maken. Met ervaringsdeskundigen kijken welke instrumenten en ondersteuningsmogelijkheden de inwoner passender en sneller in zijn kracht zetten. Medewerkers sociale zaken leren vanuit een integrale blik met elkaar samen te werken en ieder vanuit zijn specifieke bijdrage voor de inwoner te leveren. Inwoners bieden van een integrale en duurzame oplossing voor ondersteuningsvragen Vergroten van de bestaanszekerheid op meer gebieden dan alleen de financiële bestaanszekerheid door medewerkers. Uitleg door professionals van Sociale Zaken en maatschappelijke partners aan inwoners over het gedachtengoed Positieve Gezondheid. Stimuleren van professionals om met elkaar onderling vanuit Positieve Gezondheid te blijven werken inclusief training medewerkers.

25 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Nr

Doelen

Richting uitwerking - Onderzoeken welke methoden bijdragen aan het klantgerichter en stress-sensitiever werken voor professionals bij verschillende disciplines. - Voortzetten en doorontwikkelen van de omgekeerde toets door medewerkers Sociale Zaken inclusief (bij)scholing). - Maken van afspraken rondom de doorlopende lijn van dienstverlening en taken, rollen en verantwoordelijkheden van alle deelnemers in de keten, minimaal met consulenten Sociale Zaken, de sociale werkvoorziening en Werkgeversservicepunt Midden Limburg, LeerWerkLoket en nauw betrokken externe partners. - Waar nodig inzetten van de doorbraakmethode gecombineerd met de integrale afweging - Benutten van de kennis over lage basisvaardigheden in het stresssensitieve werken binnen het sociaal werk.

-

f

We bieden meer maatwerkoplossingen

-

-

-

g

We vergroten het bewustzijn en de inzet van werkgevers en maatschappelijke partners (bijvoorbeeld UWV) met betrekking tot financiële stress

-

-

-

-

Beleggen van onderdeel armoede in de lokale agenda voor de inzet van het verhogen van basisvaardigheden (waaronder laaggeletterdheid) We zetten de huidige regelingen en ondersteuningsaanbod voort voor inwoners, met nadruk op doelmatigheid naast rechtmatigheid. preventiebudget monitoren op resultaten Verkennen van terugvalmogelijkheden in de bijstand of waakvlamfunctie inbouwen voor bijstandsgerechtigden die doorstromen naar stage en/of werk Waar nodig inzake bovenstaande beleidsregels bijstellen en bijhouden voor hoeveel inwoners deze oplossing helpend was en wat de besparing (in ervaren welvaart en financieel) was. Handelen bij deze maatwerkoplossingen vanuit het vertrouwen dat mensen werken aan hun perspectief en toepassen van de menselijke maat Onderzoek plegen bij signalen van misbruik, in gesprek gaan met de individuele inwoner en waar nodig maatregelen nemen We houden de uitstroomcijfers (naar werk of anderszins) en terugkerende mensen bij en passen indien nodig maatregelen aan. We zetten de aanpak ‘Werkenden houden bestaanszekerheid’ voor een aantal jaren voort (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) Uitzetten van de vragenlijst ontwikkeld door De Moedige Dialoog Nederland onder werkgevers die werknemers kunnen invullen. Dit geeft zicht hoe en in welke mate werknemers financiële stress ervaren.

De opbrengsten van de vragenlijst onder medewerkers van de gemeente Roermond in een plan van aanpak verwerken hoe ook wij als werkgever eventuele verbeteringen voor onze medewerkers gaan doorvoeren Actief op de hoogte brengen van werkgevers over welke regelingen er zijn en wat deze voor werknemers betekenen De samenwerking tussen schuldhulpverlening en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verbeteren in het kader van het in december 2023 afgesloten convenant afgesloten, zodat de doelgroep ouderen beter in beeld komt binnen de schuldhulpverlening. Herijken van het convenant ‘Voorkomen huisuitzettingen’ Verbeteren van samenwerking met de UWV door midden van inrichting project. 26

Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Nr

Doelen

h

Meer inwoners tussen de 18 en 69 jaar participeren (zo maximaal mogelijk) op de arbeidsmarkt en/of in de samenleving

i

Het aantal inwoners dat onder de armoedegrens leeft, is gedaald en in het bijzonder onder kinderen en jongeren/jongvolwassenen

Richting uitwerking - Het potentieel vergroten van professionals (ook van befrijven zoals banken) en vrijwilligers (waaronder de Voorzieningenwijzer) met verstand van geldzaken. Ontwikkelen van een Regionaal Werkcentrum (RWC) (fysiek en online). Alle mogelijke regelingen die verband houden met de overgang van school naar werk, ontwikkeling en re-integratie richting werk, bewegingen van werk naar werk, en een leven lang ontwikkelen (LLO), worden toegankelijk via het RWC. - Kijken hoe de uitwisseling binnen de toekomstige Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) voor gemeenten straks beter aangelegd en verbeterd wordt om knelpunten weg te nemen in relatie tot gegevensuitwisseling en privacy in het sociaal domein bij de aanpak van meervoudige problematiek. - Het ontwikkelen van een Mensontwikkelbedrijf (MOB, werktitel) Roermond - Het regelmatig voeren met alle inwoners die nog niet participeren in de arbeidsmarkt en afhankelijk zijn van een uitkering met de dienstverleners. - De werkgeversdienstverlening meer in positie brengen in het werkproces van toeleiding naar werk of andere vormen van participatie door middel van intake - Meten van de periodieke voortgang bij de individuele inwoner - Kijken in hoeverre verbeteringen voor de inwoners leiden tot hogere stappen op de participatieladder.

- Voortzetten van preventie als ondersteuning om de armoede onder inwoners structureel te verlagen - Met de inzet van burgerinitiatieven zodanig gaan ondersteunen zodat ook op andere manieren inwoners in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. - Samenhang in het beleidsplan coördineren en informeren van belanghebbenden in de stand van zaken - Binnen de aanpak ‘Kansrijk Onderwijs’ van Kiezen voor Kansen onderzoeken dat bij de Rijke Schooldag ook expliciet het verstrekken van gezonde voeding voor leerlingen in het basisonderwijs wordt opgenomen. -

-

-

-

j

In 2030 is het aantal inwoners met problematische schulden

-

Door middel van bovenstaande wegnemen van stigmatisering onder jeugdigen en verhogen van de inname van gezonde voeding en leren van leerlingen op jonge leeftijd om daarmee bewust om te gaan (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) Onderzoek afronden naar de mogelijkheden om jongeren eerder een bijstandsuitkering te verstrekken, tot 27 jaar te laten bijverdienen en tot 27 jaar intensiever te begeleiden Onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om voor jongeren tot 27 jaar de schulden over te nemen en advies wat binnen en buiten de kaders mogelijk is de komende jaren. Binnen maatschappelijke opvang en beschermd wonen wordt armoedebestrijding bij deze doelgroep meegenomen in beleid(svorming) Het maken van een verbeterplan om het bereik onder inwoners om gebruik te maken van een schuldregeling te verhogen.

27 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Nr

3 a

Doelen gehalveerd ten opzichte van 2015

Richting uitwerking - (Thematische) Bijeenkomsten organiseren over nut en noodzaak van integrale aanpak - Opstellen met maatschappelijke partners van een verbeterplan integrale aanpak (wie doet wat etc.) - Voortzetten en pro-actiever voeren van vroegsignalering bij inwoners met mogelijk kleine schulden en hen een helpende hand bieden (brieven, e-mailcontact, huisbezoek en vrijblijvend een (advies)gesprek) - Eerder signaleren van andere problemen bij inwoners en deze integraler oplossen - Analyseren van data uit de Monitor Vroegsignalering van Divosa, daaruit leren en aanpassingen destilleren - Sneller anticiperen op signalen van inwoners (bv. afsluiten energie binnen 3 dagen signaal oppakken). - Verkennen van intensiveren van vroegsignalering van schulden door extra personele inzet - Kennis nemen van de nieuwe routekaart ‘Financiële zorgen’ die is ontwikkeld door de VNG, en passen waar mogelijk bestanddelen hieruit toe - Verkenning van aangaan van alliantie en indien positief starten met voorbereidingen interventie vanaf 2025 Afrekenen met schulden voor de doelgroep gezinnen met minimaal een jeugdige tot 23 jaar met het Kansfonds en andere partners (provincie Limburg en meerdere fondsen).

- Onderzoek MKB en welzijnsbeleving bij interventie Afrekenen van schulden inbouwen - Projectleiding Afrekenen en schulden 2025 en 2026 realiseren (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Bij succes continueren van interventie Afrekenen van schulden voor 2027 en 2028 (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Inzetten van de werkende factoren voor andere doelgroepen na de eerste en tweede fase of eerder indien mogelijk (b.v. aanpak 18-27jarigen). - Onderzoek om aan te sluiten bij en de gemeenteraad te informeren over het voorstel van de provincie om gratis openbaar vervoer voor minima te organiseren (mede n.a.v. de motie van de gemeenteraad 9 november 2023). - De samenwerking met Stichting Babyspullen, in het kader van de aanpak Kansrijke Start, voortzetten. Zij stellen gratis babystartpakketten ter beschikking aan (aanstaande) ouders in onze gemeente die het financieel moeilijk hebben. De gemeente financiert de spullen. Versterken van initiatieven van inwoners en ervaringsdeskundigen We verhogen het aantal en de - Behouden, stimuleren en waar mogelijk uitbreiden van Roermondse kwaliteit van de initiatieven van burgerinitiatieven b.v. bij thematische groepen, (Kinder)wijkraden, inwoners voor mensen in Wmo-raad, Cliëntenraad Participatiewet, Maatschappelijk Platform en armoede Jongerenraad Roermond.

- Ophalen van signalen en oplossingen (oplossingsrichtingen) bij deze initiatieven om beleid en uitvoering te verbeteren. - Voortzetten van inwonersraadpleging- en bijeenkomsten (zie bijlage 3 inhoudelijke en financiële duiding) - Verbinding leggen en verbetering tussen ondersteuning van mantelzorgers, burgerinitiatieven en de schuldhulpverlening

28 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond

Nr

Doelen

b

We verkleinen het taboe op armoede- en schuldenproblematiek (bijvoorbeeld door inzet ervaringsdeskundigen) We gaan meer allianties aan, zodat de kracht van het totaal meer impact heeft en veranderingen teweegbrengt

c

Richting uitwerking - De doelgroep MOBW organiseren d.m.v. inclusiehuis - In het Inclusiehuis i.o. verstrekken van informatie en gerichter ondersteuning aanbieden, met de aantekening het gesprek met deze doelgroep aan te gaan over wat wel en niet werkt - De vindplaats @ease-voorziening, bedoeld voor jongeren en jongvolwassenen die kampen met negatieve mentale gedachten, benutten voor het leveren van informatie, het ophalen van signalen en doorverwijzen naar of spreekuur ter plaatse leveren door professionals die weet hebben van armoede- en schuldeneffecten. - Meer initiatieven of vindplaatsen zoals bovenstaande in beeld krijgen en laten bloeien en het thema van financiële onzekerheid als veroorzaker van andere bestaansonzekerheden expliciet aan bod te laten komen. - Aanbieden van interventies zoals de WegWijzer, Voorzieningenwijzer, vroegsignalering door inwoners zelf of professionals, met medewerking van de mensen uit de doelgroep zelf - Voortzetten van ontwikkeling van een Quiet-community. - Stimuleren van sociale incasso bij onszelf, Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) - Onderzoeken van een lokaal overheidsconvenant conform de NVVKstandaard tussen een BsGW en gemeente. - Voorlichting met partners blijven geven aan leerlingen op scholen, via werkgevers aan werknemers, in buurt- en clubhuizen, enzovoort.

- Verhalen delen door de inzet van ervaringsdeskundigen en normaliseren van de problematiek via nieuwsbrief Kiezen voor Kansen, OMkrant en andere media. -

-

-

-

-

Domeinoverstijgend en integraal werken zowel in de uitvoering als bij de doorontwikkeling van het beleid (gebiedsgericht werken, beleidsplannen, e.d.) Organiseren van een conferentie of andersoortige bijeenkomsten waarin netwerkpartners kennis en ervaringen uitwisselen, hun aanbod verder op elkaar afstemmen of zelfs een gezamenlijke missie bepalen. Stevig investeren in de verbinding met andere domeinen zoals huisartsen, woningbouw, enzovoort. Intensiveren van de samenwerking tussen alle stakeholders in het kader van schuldhulpverlening, waaronder ook onze bedrijvencontactfunctionaris Specialiseren van schuldhulpverleners in het voeren van de eerste adviesgesprekken met zelfstandigen (open adviesgesprek bij ondernemer, korte lijnen met de collega’s van de regeling Besluit bijstandsuitkering zelfstandigen (Bbz) aanvraag Bbz-uitkering kenbaar maken, contact met stakeholders zoals het Instituut Midden- en kleinbedrijf (IMK)) Inkopen trajecten bij gespecialiseerde schuldbemiddeling-instanties voor het Midden en Klein Bedrijf (MKB) die lokaal gesitueerd zijn.

29 Beleidsplan Armoede en schulden: Bestaanszekerheid als kompas 2025-2028 | Gemeente Roermond