Accountantsverslag 2022
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Roermond 9 juni 2023
Deloitte Accountants B.V. Amerikalaan 110 6199 AE Maastricht Airport Postbus 1864 6201 BW Maastricht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9901 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Roermond Postbus 900 6040 AX ROERMOND Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond.
9 juni 2023
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Roermond. Bij deze jaarrekening hebben wij op 9 juni 2023 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 7 oktober 2022 en met ons auditplan, dat op 31 oktober 2022 is besproken in uw Auditcommissie.
2306384253/EB drs. S.D.J.J. Reyners RA 088 288 4027
Wij bespreken onze bevindingen met de Auditcommissie Wij bespreken ons accountantsverslag op 15 juni 2023 tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de directie, met de concerncontroller en met de betrokken medewerkers van het cluster bedrijfsondersteuning. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: I. Wetters MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
10
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
23
•
24
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
25
•
26
Overige aangelegenheden
Bijlagen
27
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
28
•
Bijlage A2 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
29
•
Bijlage A3 - Onzekerheden in de controle
30
•
Bijlage A4 - Tekortkomingen in de toelichtingen
31
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
32
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
35
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/3
Bestuurlijke samenvatting
2306384253/EB/4
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2.565.000 (1%) respectievelijk € 7.695.000 (3%).
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
Belangrijke aandachtspunten
Bestuurlijke samenvatting
•
De intern uitgevoerde kwaliteitstoets op de overlopende posten heeft eraan bijgedragen dat het controleproces van de overlopende posten soepeler is verlopen dan in de afgelopen jaren. Het aantal geconstateerde bevindingen en het aantal handmatige boekingen, zoals nader toegelicht in het hoofdstuk ’Bevindingen jaarrekening’, draagt echter bij aan ons advies dat deze posten in de komende jaren aandacht verdienen in het kader van het realiseren van een verdere noodzakelijke optimalisatie.
•
De verantwoording over en interne controle van de SiSa-bijlage is verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een toename van het aantal regelingen is het controleproces goed verlopen en verliep het aanleveren door de gemeente gestructureerder en ook kwalitatief beter. Het belangrijkste aandachtspunt bij de SiSa is voor de komende jaren de omvang van het aantal regelingen en de slagkracht van de organisatie om alle regelingen inhoudelijk te kunnen uitvoeren.
•
Het aantal Europese aanbestedingsfouten is verder teruggebracht. Wij hebben geen nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. De totale rechtmatigheidsfout als gevolg van het niet-naleven van de Europese aanbestedingswet omvat enkel een aantal doorloopfouten uit voorgaande jaren.
•
De analyse van de waardering van het vastgoed was voldoende tijdig voorhanden. Wij hebben deze tijdens de pre-check uitvoerig met elkaar besproken en gecontroleerd. Tijdens deze pre-check, begin 2023, hebben wij eveneens diverse andere voorbereidende controlewerkzaamheden uitgevoerd, waaronder tussentijdse dossiercontroles. Dit heeft wat ons betreft bijgedragen aan een efficiënt controleproces, dat wij in de komende jaren graag op eenzelfde wijze zouden willen uitvoeren met de gemeente.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
Bij de start van de controle was het balansdossier niet compleet voor accountantscontrole. Gedurende de controle hebben wij de ontbrekende zaken onderling afgestemd om te komen tot completering van het balansdossier. Wij vragen uw aandacht hiervoor, in combinatie met een reële planning van het voorbereidings- en controleproces in 2023. Dit alles in een bestuurlijk traject dat in overleg is afgestemd op zowel de gemeenteraad, het college als de accountant.
•
Het aanleveren van de controle-informatie en onderbouwingen. Ondanks het feit dat de organisatie op diverse gebieden een verbeterslag heeft laten zien in het aanleveren van voldoende robuuste controle-informatie en onderbouwingen, verdient het proces om tot een kwalitatief goede verantwoording en onderbouwing te komen in de komende jaren nog aanvullende aandacht. Er zijn nog diverse verbeteringen mogelijk met het oog op het verhogen van de kwaliteit, zodat het controleproces nog efficiënter kan verlopen. Het huidige proces is efficiënt verlopen door betrokkenheid en inzet van interne medewerkers maar ook door het extern inhuren van medewerkers. Het is wat ons betreft een belangrijk aandachtspunt om de kwaliteit, waar nu voor wordt ingehuurd, primair te borgen in de ambtelijke organisatie.
•
Wij adviseren u om de inrichting van uw administratie kritisch te evalueren. Wij hebben van u vernomen dat voornoemde evaluatie en onze adviezen hierbij onderdeel zijn van het implementeren van de nieuwe financiële applicatie. Een voorbeeld hiervan is het boeken van bankmutaties, wat momenteel op dagelijkse basis geschiedt, in plaats van op mutatiebasis. Andere voorbeelden zijn de inrichting van de subadministratie materiële vaste activa/ financiële vaste activa en de administratie van de verbinding Regionaal Mobiliteitsorgaan. Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Financiële positie
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
Bestuurlijke samenvatting
•
De financiële positie ultimo 2022, uitgedrukt in de solvabiliteit (eigen vermogen/totaal vermogen), is gestegen ten opzichte van 2021 (van 23,7% naar 33,6%). Verder is ook de nettoschuldquote verbeterd ten opzichte van 2021 (van 49,7% naar 39,5%).
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 68,1 miljoen (2021: € 38,9 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Roermond onderkende en aanwezige risico’s van € 12,4 miljoen (2021: € 13,7 miljoen).
•
U heeft een gerealiseerd saldo begroot van € 6,9 miljoen na wijziging, en realiseert over 2022 een saldo van € 30,3 miljoen.
•
Tijdens de door ons uitgevoerde interim-controle hebben wij de administratieve organisatie en interne beheersing binnen de voor accountantscontrole relevante bedrijfsprocessen in opzet en bestaan beoordeeld. Onze aandacht is daarbij uitgegaan naar de zogenaamde ‘key-controls’ in de processen en stromen die ten grondslag liggen aan de materiële posten in de jaarrekening. Onze conclusie is, evenals in voorgaande jaren, dat de opzet en het bestaan van de beheersmaatregelen nog niet bij alle processen voldoen aan de daaraan vanuit de accountantscontrole te stellen minimale eisen. Deze constateringen zijn gerapporteerd in de managementletter 2022, die wij met de Auditcommissie hebben besproken op 20 december 2022. De directie heeft aangegeven deze verbeteringen te willen doorvoeren en is in dit kader bezig de personele bezetting kwantitatief en kwalitatief te versterken. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
De gemeente is voornemens om per 1 januari 2024 een nieuwe financiële applicatie, door de gemeente het project “E-Finance” genoemd, te implementeren. Doel van het project is het verkrijgen van een goed geïntegreerd financieel systeem, dat conform de wensen van de gemeente (1) ondersteuning biedt aan de P&C-processen en (2) de financiële administratie voorziet van sturings- en verantwoordingsinformatie. De benodigde informatie en de functionaliteiten die het systeem moet bieden, zijn grotendeels in kaart gebracht. De door ons (eerder) verstrekte adviezen met betrekking tot de interne beheersing van de gemeente Roermond zijn door de gemeente in kaart gebracht en zijn, waar van toepassing, in beeld, zodat deze kunnen worden verwerkt bij het implementeren van de nieuwe financiële applicatie.
•
Wij hebben in 2022 een IT-audit uitgevoerd op het gedigitaliseerde HRM-systeem AFAS. De bevindingen die hieruit blijken, zijn separaat met de gemeente gedeeld in een rapportage. Onze conclusie is dat de interne-beheersingsmaatregelen in deze applicatie (nog) niet zodanig zijn ingericht dat hierop tijdens de accountantscontrole kan worden gesteund. Vanwege deze conclusie konden wij tijdens onze controle 2022 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving van AFAS en/of op (informatie uit) deze applicatie. Wij hebben daarom gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Tevens hebben wij als gevolg van het ontbreken van een adequate controletechnische functiescheiding in het personeelsproces zelf, aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.
De jaarstukken en de daarbij gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling voldoen aan de voorschriften voor verslaggeving uit het BBV en zijn consistent toegepast ten opzichte van de begroting 2022 en de jaarrekening 2021. Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals het geval is bij de voorzieningen. Uit deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Sociaal domein
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
•
De gemeente Roermond is een centrumgemeente voor de facturatie van de Jeugdhulp via zorg in natura. Als gevolg hiervan hebben wij de deelverklaringen Jeugd voor de zes deelnemende gemeenten in Midden-Limburg gecontroleerd. Deze controle is soepel verlopen, wat heeft geresulteerd in goedkeurende controleverklaringen inzake getrouwheid en rechtmatigheid voor alle deelnemende gemeenten.
•
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft, evenals in voorgaande jaren, een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen over 2022 verstrekt. Voor de PGB-bestedingen 2022 heeft de gemeente Roermond de BADO-notitie ‘PGB-verantwoording/controle door gemeenten’ gevolgd. Als gevolg van deze werkzaamheden zijn de lasten PGB in het geheel als getrouw en rechtmatig aan te merken.
•
De VNG en het Rijk hebben recentelijk een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd, waarin de eerder aangekondigde bezuinigingen, met ingang van 2023, tot en met 2025 worden bevroren. In de recent gepubliceerde meicirculaire 2023 van het Rijk, wordt hier nader op ingegaan. De gemeente is momenteel bezig de uitkomsten van deze meicirculaire te berekenen en de impact hiervan in kaart te brengen.
Wij constateren een afname in de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet-naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout gebleken van € 151.966 (2021: circa € 239.171). Dit betreft de bestedingen aan KPN en Ziggo. Door de gemeente is een integrale spendanalyse verricht, waarin alle bestedingen groter dan € 200.000 zijn gecontroleerd op rechtmatigheid. Wij hebben hierop een detailcontrole verricht. Op basis van onze werkzaamheden is de conclusie dat er sprake is van een afname van het aantal en de omvang van de doorloopfouten. Ook constateren wij geen nieuwe rechtmatigheidsfouten. Wel vragen wij u de bestedingen inzake Ziggo die al sinds 2019 onrechtmatig zijn, in 2023 opnieuw aan te besteden, teneinde deze onrechtmatigheid weg te nemen.
Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het onderdeel “Analyse begrotingsafwijkingen (en begrotingsrechtmatigheid)” van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Wij kunnen ons verenigen met dit standpunt. Samenwerking met de ambtelijke organisatie
Bestuurlijke samenvatting
Tijdens onze controlewerkzaamheden was er sprake van een uitvoerig en plezierig contact met elkaar. Vooraf hebben wij een duidelijke gezamenlijke planning afgesproken, met concrete mijlpalen. Wij zijn tijdens de controle grotendeels fysiek bij uw gemeente aanwezig geweest, wat heeft bijgedragen aan een effectief controleproces. Tijdens een algehele evaluatie na afloop van de controle formuleren wij gezamenlijk met u de leerpunten, om ook in 2023 een verdere verbetering te kunnen realiseren. Wij hebben op de volgende pagina op hoofdlijnen de belangrijkste verbeteringen en aandachtspunten vanuit ons gezichtspunt opgenomen.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/7
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Frauderisicoanalyse
Tijdens onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in uw eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of vanwege het overtreden van de wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In de afgelopen jaren is er door het cluster Control, met input van de ambtelijke organisatie, een frauderisicoanalyse opgezet. Deze is verder vormgegeven in 2023. Hierbij hebben wij vastgesteld dat er zichtbaar opvolging is gegeven aan onze eerdere adviezen met betrekking tot de frauderisicoanalyse. Zo is er een kans- en impactanalyse gemaakt en zijn ook de restrisico’s benoemd op basis van de risicobereidheid van de gemeente. Het bepalen van de risicobereidheid en het benoemen van de restrisico’s is een randvoorwaarde bij het opstellen van de frauderisicoanalyse. Het doel van het evalueren van het restrisico is het identificeren van eventuele lacunes in het controlekader.
Ten slotte merken wij op dat het management nog geen gebruik maakt van data-analyse om fraude en non-compliance te voorkomen en te detecteren. Het inzetten van data-analyse in het kader van de frauderisicobeheersing is een beproefde methode om bestaande en nieuwe vormen van fraude en non-compliance in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen en verliezen te beperken of geheel te voorkomen. Tijdens onze controle over 2022 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd of gemeld.
Speerpunten auditcommissie Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: • Inzicht in de wijze waarop de gemeente de risico’s in kaart brengt die in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” worden benoemd. Zie verderop in dit verslag voor onze rapportering hieromtrent. Wij constateren dat de gemeente een gestructureerd proces heeft ingericht om de risico’s in beeld te brengen en periodiek te monitoren.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/8
2306384253/EB/9
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat op 16 maart 2023 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Hierin geeft de accountant namelijk aan of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en de financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft, in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole), geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Wij doen in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, de naleving van de wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot uw financiële positie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Roermond uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij verwijzen hiervoor naar de diverse bijlagen waaruit de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen blijken. Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de rechtmatigheid Ten aanzien van de rechtmatigheid van de programmabegroting hebben wij geen overschrijdingen geconstateerd. Tijdens de controles op de Europese aanbestedingen is een onrechtmatigheid geconstateerd ten aanzien van enkele doorloopfouten vanuit voorgaande jaren, leidend tot een onrechtmatigheid van € 151.996.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de in de SiSa-bijlage 2022 verantwoorde informatie geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Er zijn geen belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder “Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling”.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en dat deze consistent zijn gebruikt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/10
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Roermond Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/11
Bevindingen jaarrekening
2306384253/EB/12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 21,0 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 9,4 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 € 30,5 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
65.619
55.810
56.869
58.730
-/- 9.444
-/- 425
-/- 3.725
-/- 5.565
Gerealiseerd resultaat
30.320
10.234
2.666
3.704
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
20.876
9.809
-/- 1.059
-/- 1.861
Eigen vermogen per 31 december
86.495
65.619
55.810
56.869
Tussentijdse resultaatbestemming
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 34,1% van het balanstotaal (ultimo 2021: 27,4% van het balanstotaal) en is sterk verbeterd ten opzichte van 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten, plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente, hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
38.551
Saldo mutaties reserves
9.444
Gerealiseerd resultaat
30.320
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
248.337
Totale lasten
-/- 227.460
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
20.876
Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
-/- 29.107
Bijlagen
2306384253/EB/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 20,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 2,4 miljoen (begroting na wijziging).
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in de reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van € 30,3 miljoen. Dit is € 23,4 miljoen voordeliger dan in de gewijzigde begroting verwacht. De voordelen ten opzichte van de begroting doen zich met name voor op de volgende onderdelen:
10.000
30.000 20.000
(10.000)
•
Zorgzame gemeente: een voordeel van € 9,7 miljoen.
•
Inclusieve samenleving: een voordeel van € 3,7 miljoen.
•
Ruimte en wonen: een voordeel van € 1,0 miljoen.
(2.000)
•
Algemene dekkingsmiddelen: een voordeel van € 6,3 miljoen.
(4.000)
•
Kosten van overhead: een voordeel van € 1,2 miljoen.
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Bevindingen jaarrekening
2020
2021
2022
2021
2022
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) -
(6.000) (8.000) (10.000)
2019
2020
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 40.000 30.000 20.000 10.000 -
Bestuurlijke samenvatting
2019
2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor de gemeente Roermond (werkelijk over de periode 2019-2022) Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als er sprake is van een forse schuld en van veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Uit de nevenstaande grafiek blijkt een stijging in de solvabiliteit, die met name wordt veroorzaakt door het forse resultaat over het boekjaar 2022. De solvabiliteit bedraagt ultimo 2022 33,6% en komt daarmee ruimschoots uit boven de signaalwaarde van 20%. Deze is daarmee als ‘minst risicovol’ te kwalificeren.
Solvabiliteit
40% 30% 20% 10% 0%
2019
2020
Werkelijk
2021
2022
Begroot
Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen, en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Uit de nevenstaande tabel blijkt dat de netto schuldquote daalt. Dit is mede het gevolg van het forse resultaat over boekjaar 2022. De netto schuldquote bedraagt ultimo 2022 39,5% en komt daarmee ruimschoots uit onder de signaalwaarde van 90%. Deze is daarmee als ‘minst risicovol’ te kwalificeren. Structurele exploitatieruimte Voor het beoordelen van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten, en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. De structurele exploitatieruimte is ultimo 2022 1,3% negatief. Deze is dus nagenoeg in evenwicht, maar ligt wel onder de norm van 0%.
Netto schuldquote 100% 80% 60% 40% 20% 0%
2019
2020
Werkelijk
Bestuurlijke samenvatting
2021
2022
Begroot
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2022, waarbij de ratio uiteindelijk is uitgekomen op 5,5.
Uw weerstandscapaciteit van € 68,1 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 12,4 miljoen. Dit is door het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in het jaarverslag. Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 68,1 miljoen (2021: € 38,9 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
80 70 60 50
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 12,4 miljoen (2021: € 13,7 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een afname van de gekwantificeerde risico’s met € 1,3 miljoen.
40 30 20 10 -
Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 -
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2020 2021 2022 Benodigde weerstandscapaciteit
2020
Interne beheersing
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/16
2306384253/EB/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
name het gevolg van de kosten die zijn gemaakt voor de opvang van Oekraïners en ontheemden.
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar het onderdeel “Analyse begrotingsafwijkingen (en begrotingsrechtmatigheid)” in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt geen enkele overschrijding mee in ons oordeel.
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen nader worden vastgelegd in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet.
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en in de addenda hierop van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. Deze zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in eerdergenoemde kadernota.
Kredietoverschrijdingen
In de afspraken tussen de gemeenteraad en het college is vastgelegd dat het college kredietoverschrijdingen gedurende het jaar dient te melden aan de raad. Dit gebeurt ook daadwerkelijk. Wij hebben tijdens de controle geconstateerd dat de totale overschrijding van de in 2022 afgesloten investeringskredieten als gevolg van hogere uitgaven € 303.367 bedraagt. Dit zijn door de gemeenteraad op 1 juni 2023 goedgekeurde overschrijdingen, waardoor er geen sprake is van een onrechtmatigheid die meetelt voor ons oordeel.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Tijdens de controle zijn er lastenoverschrijdingen geconstateerd op programma 2 - Inclusieve samenleving, ad € 672.000. De overschrijding is met Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Tijdens onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of vanwege het overtreden van de wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. In de afgelopen jaren is er door de afdeling Control, met input van de ambtelijke organisatie, een frauderisicoanalyse opgezet. Deze is verder geactualiseerd in 2023. Wij hebben de volgende observaties ten aanzien van uw intern geactualiseerde frauderisicoanalyse: •
Uw interne frauderisicoanalyse is gericht op de geïdentificeerde risico’s op basis van de eigen kernprocessen. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de materiële processen vanuit accountantsperspectief worden geraakt. Tevens heeft de gemeente opvolging gegeven aan ons eerdere advies om het onderwerp ‘cybersecurity’ mee te nemen bij het actualiseren van de frauderisicoanalyse.
•
•
•
Per, door de organisatie geïdentificeerd, kernproces, zijn vervolgens de aanwezige internebeheersingsmaatregelen geïdentificeerd. Hierbij wordt, behalve aan de hard controls (gelegenheid/beheersings-maatregelen), ook aandacht besteed aan de soft controls (rationalisatie/druk). Vervolgens heeft de gemeente een kans-impactanalyse vastgelegd, waarin vervolgens de restrisico’s zijn benoemd op basis van de risicobereidheid van de gemeente. Het bepalen van de risicobereidheid en het benoemen van de restrisico's is een randvoorwaarde bij het opstellen van de frauderisicoanalyse. Het doel van het evalueren van het restrisico is het identificeren van eventuele lacunes in het controlekader. Hiermee heeft de gemeente opvolging gegeven aan onze eerdere adviezen inzake de frauderisicoanalyse. Ten slotte merken wij op dat het management nog geen gebruik maakt van data-analyse om fraude en non-compliance te voorkomen en te detecteren. Het inzetten van data-analyse in het kader van de frauderisicobeheersing is een beproefde method e om bestaande en nieuwe vormen van fraude en non-compliance in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen, zodat verliezen kunnen worden beperkt of geheel voorkomen.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen inzake de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw Adviseur arbeidsvoorwaarden en rechtspositie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan de geïdentificeerde integriteitskwesties, en dat men hierover tijdig met ons in contact treedt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/19
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert. Wij constateren over 2022 een verdere afname in de omvang van de onrechtmatigheden vanwege het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 151.996, terwijl over 2021 nog sprake was van een fout van € 239.171. Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2022 ten bedrage van € 151.996 heeft geheel betrekking op fouten in de naleving van de Europese aanbestedingsregels die in voorgaande jaren zijn gemaakt en waarvan de bestedingen nog doorlopen in het huidige boekjaar. Dit betreft de bestedingen aan KPN en Ziggo. Er zijn geen nieuwe rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Wel vragen wij u de bestedingen inzake Ziggo die al sinds 2019 als onrechtmatig zijn aan te merken, in 2023 opnieuw aan te besteden, om deze onrechtmatigheid tegen te gaan. Ook hebben wij vastgesteld dat de gemeente vanaf dit boekjaar de bestedingen inzake het sociaal domein meeneemt in de jaarlijkse spendanalyse. Hiermee heeft de gemeente opvolging gegeven aan ons eerdere advies.
Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2022 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBbestedingen over 2022 bedragen circa € 1,2 miljoen.
PGB-verantwoording/controle door gemeenten’ gevolgd. Als gevolg van deze werkzaamheden zijn de lasten PGB in zijn het als getrouw en rechtmatig aan te merken. Ontwikkeling sociaal domein De VNG en het Rijk hebben recentelijk een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd, waarin de eerder aangekondigde bezuinigingen met ingang van 2023, tot en met 2025 worden bevroren. In de recent gepubliceerde meicirculaire 2023 van het Rijk, wordt hier nader op ingegaan. De gemeente is momenteel bezig de uitkomsten van deze meicirculaire te berekenen en de impact hiervan in kaart te brengen Hoewel een autonome groei en onvoorziene omstandigheden bij dit akkoord onder de verantwoordelijkheid van het Rijk vallen, blijft het belangrijk voor de gemeente om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen. Een ander belangrijk aandachtspunt binnen het sociaal domein betreft hierbij de ontwikkeling van de financiële positie van zorgaanbieders van zowel jeugdzorg als Wmo. In toenemende mate zien wij namelijk dat zorgaanbieders moeite hebben met het realiseren van een sluitende exploitatie. Naar verluidt zijn, na het sluiten van de ziekenhuis-CAO met daarin salarisverhogingen van 10-15%, ook andere zorgsectoren in onderhandeling over het afsluiten van nieuwe (aangepaste) CAO’s, met vergelijkbare loonstijgingen.
Dit zal naar verwachting de financiële positie van zorginstellingen nog verder onder druk zetten, en daarmee mogelijk leiden tot een verdere druk op de tarieven die de gemeenten aan zorgaanbieders betalen voor jeugdzorg en Wmo.
Voor de PGB-bestedingen 2022 heeft de gemeente Roermond, net als in voorgaande jaren, de BADO-notitie Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
COVID-19 Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2022 van uw gemeente: •
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
•
Tozo: een van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente is, ondanks een snelle invoering hiervan en een aantal wijzigingen hierin, gedurende 2022 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. Zowel uw internecontrolewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) betreffende de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen internebeheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste. Bijlagen
2306384253/EB/20
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Advies inzake opschoning debiteurenlijst Tijdens de controle van de debiteuren hebben wij vastgesteld dat saldo aan debiteuren ten tijde van het opmaken van de jaarrekening voor meer dan de helft (circa € 4,8 miljoen) bestaat uit publiekrechtelijke debiteuren. Om grote/onoverzichtelijke structurele herrubriceringen tegen te gaan, adviseren wij u om de publiekrechtelijke en de reguliere debiteuren bij het opboeken van de factuur op de juiste grootboekrekening te boeken. Dit advies ligt daarmee in lijn met onze adviezen in voorgaande jaren. Staat van vaste activa Het auditteam merkt op dat niet alle posities die onder de financiële vaste activa vallen, zijn opgenomen in de activa-administratie. Oorzaak hiervan is het feit dat er ten tijde van het aanschaffen van het financiële pakket Decade geen mogelijkheid was voor een separaat geldleningenpakket. Dit heeft ertoe geleid dat de voormalig treasurer de geldleningenadministratie extracomptabel heeft gevoerd. Daarnaast constateren wij dat de indeling bij de materiële vaste activa evenmin conform de verslaggevingsvoorschriften BBV is. De gemeente voert hierop handmatige correcties uit, om het door het BBV gewenste inzicht in de jaarrekening te geven.
Wij adviseren u om de vaste activa bij het implementeren van het nieuwe financiële systeem in het geheel te integreren in de activa-administratie, in overeenstemming met het BBV. Inrichting van de financiële administratie – boeken van bankmutaties Tijdens onze controle hebben wij vastgesteld dat de gemeente Roermond bij het boeken van het bankboek het totaalsaldo per dag conform het bankafschrift boekt, in plaats van de afzonderlijk banktransacties, zijnde betalingen en ontvangsten. Dit leidt tot een onoverzichtelijk bankboek en tot dubbele boekingen in de financiële administratie, wat onzes inziens ongewenst is. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij adviseren de gemeente om de individuele transacties die op de bank binnenkomen, op mutatieniveau te administreren. Hiermee kunnen de tussenrekeningen, zoals bijvoorbeeld de debiteuren en crediteuren, op de juiste wijze worden afgeletterd.
Administratie Regionaal Mobiliteitsorgaan
De gemeente Roermond voert de administratie inzake het Regionaal Mobiliteitsorgaan (hierna: RMO). Reden hiervoor is dat het RMO geen juridische rechtsvorm kent. Wij stellen als gevolg hiervan vast dat de Tevens geven wij u in overweging de hoeveelheid transacties inzake het RMO door de administratie van bankrekeningen van de gemeente te herzien. De gemeente Roermond lopen, en leiden tot diverse activagemeente heeft veel verschillende bankrekeningen, en passivaposities in de jaarstukken van de gemeente. waarbij wij ons afvragen in hoeverre dit noodzakelijk is. Dit vervuilt de administratie en kan in bepaalde gevallen impact hebben op de kengetallen. Ook bemoeilijkt dit de Controle overlopende posten verslaggeving en de controle van deze posities tijdens de De gemeente heeft voorafgaand aan de controle van de controle. Net als in eerdere jaren heeft dit bovendien overlopende posten een kwaliteitstoets uitgevoerd ten geleid tot correcties. aanzien van de nog te betalen en nog te ontvangen Wij adviseren u, naar analogie van onze eerdere bedragen. Deze kwaliteitstoets heeft eraan bijgedragen adviezen, een separate rechtspersoon op te richten voor dat de controle van de overlopende posten soepeler is het RMO en de administratie separaat te voeren, om verlopen dan in voorgaande jaren. Hier is voor de bovengenoemde nadelen te voorkomen.
gemeente echter richting de toekomst nog een verbeterslag te maken. Deze verbeterslag betreft met name de hoeveelheid manuele boekingen en correctieboekingen, die uiteindelijk leiden tot het verantwoorden van de overlopende posten in de jaarstukken. Op basis van het grootboek hebben wij vastgesteld dat sprake is van een groot aantal manuele boekingen. In 2022 zijn er 23.104 manuele boekingen gemaakt, wat fors is ten opzichte van het totale aantal boekingen (zijnde 12%). Dit is tevens weergegeven in nevenstaand diagram. Wij adviseren de gemeente om intern het proces ten aanzien van de manuele boekingen te herijken, om zo een reductie van het aantal manuele boekingen in de komende jaren te bewerkstelligen. Dit kan tevens leiden tot een efficiëntere (interne) controle van de overlopende posten.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben tijdens onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij, behalve op de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening, vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses, met het oog op het belang van en het begrip bij de gebruikers van de jaarstukken. Speerpunten auditcommissie Wij hebben tijdens de vergadering met de Auditcommissie op 31 oktober 2022 van u het speerpunt meegekregen om te rapporteren over het inzichtelijk maken van de werkwijze van de gemeente bij de totstandkoming van de ingeschatte risico’s.
De juridische risico’s worden gekwantificeerd op basis van de door de senior juridisch adviseur aangeleverde stukken van het cluster Bedrijfsvoering. De risico’s inzake het sociaal domein worden gekwantificeerd door de Businesscontroller Sociaal Domein. Vergelijking Naar aanleiding van de gemaakte inschattingen wordt door het cluster Control ook kennisgenomen van de risicoanalyses van andere gemeenten in de regio (specifiek Venlo, Weert en Maastricht), om na te gaan of er risico’s spelen bij deze gemeenten die wellicht ook voor de gemeente Roermond aan de orde zijn. Ook macro-economische ontwikkelingen worden hierin meegewogen. Als voorbeeld kan worden gedacht aan een renterisico en aan prijsstijgingen waarvoor een risico is opgenomen.
Tijdens de controle hebben wij met het cluster Control de werkwijze bij de totstandkoming van de risico’s besproken. Deze risico’s worden in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” gerapporteerd. De gemeente brengt periodiek de risico’s in kaart. Tijdens het P&C-proces worden de risico’s besproken in een overleg met de financieel adviseurs en met het cluster Control. Tijdens de uitvraag bij de clusters aan het begin van een P&C-proces wordt specifiek gevraagd naar de materiële risico’s binnen de clusters. De risico’s aangaande het sociaal domein worden per kwartaal geactualiseerd via de kwartaalrapportage. Hiermee borgt de gemeente dat alle risico’s worden verwerkt in de eerdergenoemde paragraaf. Tijdens deze uitvraag wordt de inhoudsdeskundige ook naar de onderbouwing hiervoor gevraagd. In een gesprek met de financieel adviseurs wordt dit risico door het cluster Control bovendien nader geduid en gekwantificeerd. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306384253/EB/22
Interne beheersing
2306384253/EB/23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing op basis van de controle van het boekjaar 2022 Managementletter 2022, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving, inclusief cybersecurity, verdienen verdere aandacht De bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving leiden ertoe dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Belangrijke constateringen, zijn onder andere: •
Voor de bevindingen naar aanleiding van de interimcontrole verwijzen wij naar onze managementletter 2022, gedateerd d.d. 12 december 2022, met kenmerk 2212BCE879/IB. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten in voldoende mate zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol. Daarom besteden wij tijdens onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Wij verwijzen naar de eerdere passage in dit accountantsverslag voor ons advies hieromtrent.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Uw gemeente loopt een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking, die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers, en die een grote(re) impact kunnen hebben indien er sprake is van cybersecurity-incidenten. Het niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking leidt ertoe dat er tijdens de interne controles niet zonder meer gebruik is te maken van onder andere data-analyses. Het verrichten van de interne controles – waarbij bijvoorbeeld voor de inkopen data-analyse is ingezet – is hierdoor niet optimaal efficiënt, aangezien er eerst aanvullende werkzaamheden nodig zijn om de betrouwbaarheid van data/lijstwerk te kunnen nagaan. Bovendien kan de interne controle bij het maximaal gebruikmaken van data-analyse een hogere toegevoegde waarde opleveren voor de organisatie, doordat zij daarmee belangrijke inzichten kan verkrijgen en de controles ook meer risicogericht kan insteken.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
•
Als gevolg van het (vooralsnog) onvoldoende opvolgen van de aanbevelingen op dit gebied, hebben wij ook voor de jaarrekeningcontrole 2022 niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van de data en het lijstwerk na te gaan.
Voor onze inhoudelijke bevindingen en voor de resterende aanbevelingen inzake de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verwijzen wij kortheidshalve naar onze managementletter 2022. Ondanks de bestaande tekortkomingen in de ITomgeving zijn wij tijdens de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met deze data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen.
Bijlagen
2306384253/EB/24
Overige aangelegenheden
2306384253/EB/25
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Roermond
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Roermond een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons tijdens het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.