3.Presentatie beeldvormende raadsbijeenkomst IJzeren Rijn 11-9-2024

Beeldvormende raadsbijeenkomst 11-9-2024 • Dossier IJzeren Rijn/3RX • Fiets-/voetpad binnenstedelijk deel Michel Hagoort: RMO-coördinator Midden-Limburg SML werkveldtrekker Mobiliteit & Infrastructuur Secretaris Samenwerkingsverband IJzeren Rijn Paul Hamaekers: Beleidsadviseur Mobiliteit gemeente Roermond

Doel voor vanavond •

Informeren over stand van zaken IJzeren Rijn als internationale goederenspoorverbinding.

•

Duidelijkheid scheppen over (on)mogelijkheden voor de transformatie van het binnenstedelijk deel van de IJzeren Rijn in Roermond, passend in het internationaal perspectief.

Samenwerkingsverband IJzeren Rijn •

Opgericht in 1998-2000 als reactie op Belgisch verzoek reactivering historisch tracé IJzeren Rijn

•

Opkomen voor leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid voor de inwoners en de natuurwaarden in het gebied

•

Voorkomen niet-robuuste reactivering IJzeren Rijn (dilemma op zichzelf wenselijke spoor-ingrepen en “salamiwerking”)

•

Financiën voor juridische procedures

•

Overleg wanneer er ontwikkelingen zijn in dossier

Samenwerkingsverband IJzeren Rijn Leden - Gemeente Cranendonck - Gemeente Weert - Gemeente Leudal - Gemeente Roermond - Gemeente Roerdalen - Natuur- en milieufederatie - Staatsbosbeheer regio Zuid •

Agendaleden - Gemeente Beesel - Gemeente Nederweert - Gemeente Venlo - Provincie Limburg - Veiligheidsregio Limburg-Noord

Aparte aanjaagrol Natuur- en Milieufederatie richting maatschappelijke groeperingen en in staat snel te reageren

IJzeren Rijn •

1839 Scheidingsverdrag “Recht van doortocht BE door NL”

•

1873 IJzeren Rijn verdrag

•

1879 IJzeren Rijn in dienst

•

1914 In WO I is NL neutraal en sluit IJzeren Rijn. DU bouwt de Montzenroute (een “perfect alternatief”)

•

1991 Einde doorgaand vervoer over IJzeren Rijn

In 1998 wil BE reactivering IJzeren Rijn •

2001 na TN/MER-studie kiezen BE, NL en DU tracé maar probleem financiering gedeelte op NL-grondgebied

•

2005 bindende uitspraak internationale arbitrage-tribunaal over kostenverdeling tussen BE en NL, wie betaalt wat

•

2009 actueel plan en kostenraming gereed, negatieve MKBA, advies over kostenverdeling, start besluitvorming BE en NL

•

2012 ambtelijk memorandum van overeenstemming/ verdragswijziging gereed, nooit bekrachtigd, oneens over kosten, niet politiek besproken, initiatief BE afwachten

Voorkeursalternatief TN/MER 2001 •

Voorkeur heeft extra boog bij Roermond en tunnel Meinweg

•

Toen ook variant via Venlo (huidige 3RX-variant maar dan met boog Venlo) en langs B52 onderzocht niet de voorkeur

Toezegging Minister vastgelegd •

2012 in Regeling algemene regels ruimtelijke ordening is ruimtelijke reservering vastgelegd voor NO-omleiding

•

2024 in Omgevingsregeling (Ministeriële Regeling onder Omgevingswet) is ruimtelijke ruimtelijke reservering vastgelegd (art. 2.28, derde lid)

Ruimtelijke status quo •

Recht doortocht geldt volgens Scheidingsverdrag 1839 BE-NL

• •

Het historische tracé is vastgelegd in bestemmingsplannen 2008 Uitspraak Raad van State nav wijziging “RoerstreekNoord/Roerstreek-Oost”, om recht op doortocht te garanderen mag het tracé niet uit bestemmingsplan worden verwijderd, zolang verdrag niet is gewijzigd mogen er geen handelingen worden verricht die nakoming van verplichting beletten

• •

Omleiding Roermond vastgelegd in Rijks-Omgevingsregeling Het niet toegestaan om binnen dit reserveringsgebied het realiseren van een bouwwerk mogelijk te maken

3RX: Rhein - Ruhr Rail Connection •

Idee van Ferlemann, stas Transport DU Bund

•

“Dritte Weg” als ontsnapping impasse over tracé IJzeren Rijn op Duits grondgebied: historisch (Bund) vs BAB52-tracé (NRW) (historisch tracé en A52 tracé inmiddels niet meer in BVWP)

•

Nut/noodzaak/draagvlak wordt groter als bepaald traject in DU ook gebruikt wordt door vervoer Antwerpen - Ruhrgebiet

•

Vlaanderen pakt route via Venlo op. Vlaamse, Belgische, Duitse, NRW en Nederlandse regering starten MKBA

Alternatieven 3RX studie

3RX MKBA (vergelijking 3 varianten) •

Extra boog vanaf Maasbrug -> Venlo daar kopmaken <-> DU

•

2015-2017 studie: negatief resultaat alle varianten/scenario’s

•

3RX trekt vooral treinen van de Montzen- en Brabant-route

•

Geen extra treinen door 3RX, geen modal shift (weg->spoor)

•

3RX zowel de laagste kosten (€775+mln) als de laagste baten

•

Kosten-baten ratio 3RX 0.16, historisch 0.45 en B52 0.89 (1 euro investering levert 16 eurocent op)

Herijking MKBA 3RX (alleen 3RX) •

Nieuwe ontwikkelingen (oa klimaat, energie, EU, Venlo TPN)

•

2021-2023 Herijking MKBA (vervoer, kosten, baten)

•

Aantal infra-delen gerealiseerd of in de planning los van 3RX

•

Doorkijk naar 2070 ipv 2050, congestie alternatieve routes

•

Waarschijnlijk dezelfde conclusies maar minder negatief

•

Studie (nog) niet internationaal vastgesteld

•

Gouverneur Roemer: 3RX betekent 3 keer NEE voor Limburg

(On)mogelijkheden voor binnenstedelijk deel IJzeren Rijn Roermond •

Unieke verbinding en kans voor stedelijk gebied

•

Historie, afspraken en randvoorwaarden

•

Huidige stand van zaken

Lengte = 2,9 km Breedte varieert tussen 12 en 18m

Historie • •

2017-2018: Haalbaarheidsstudie MKBA Fietspad binnenstedelijk deel IJzeren Rijn Roermond door Roermond & provincie 2020: Provincie Limburg reserveert €2 miljoen

•

2020-2021: Euregionale haalbaarheidsstudie grensoverschrijdende fietsverbinding Roermond-Mönchengladbach

•

2019-2020: Ambtelijk overeenstemming NL-BE voorwaarden realisatie fiets-/voetpad binnenstedelijk deel IJzeren Rijn -

Het gaat om omkeerbare werken zodat herstel mogelijk is Het spoor moet blijven liggen Bestemmingsplan blijft geschikt voor spoor Ministerie I&W communiceert door België bekrachtigde voorwaarden naar gemeente Roermond en provincie Limburg

•

2021: Brief Roermond aan Rijk, met verzoek om formeel met België afspraken vast te leggen

•

Midden 2023: Concept brief I&W aan België gereed

•

Midden 2023: Eerste uitwerking ism Prorail obv overeengekomen principes

•

2023: Gemeente Roermond reserveert €2 miljoen in begroting

•

Juni 2024: I&W stuurt brief naar België

•

Juni 2024: Reactie België. Nav verkiezingen laat Belgische minister beantwoording brief over aan opvolger, dus op dit moment nog geen formele bekrachtiging van afspraken.

Huidige situatie

Toekomstige situatie

TOEKOMSTIGE SITUATIE

Toekomstige inrichting

variant 2 TOEKOMSTIGE SITUATIE

Huidige stand van zaken •

In afwachting formele goedkeuring uit België continueren provincie Limburg en gemeente Roermond werkzaamheden met medeweten I&W

•

Bruikleenovereenkomst wordt opgesteld door Prorail

•

Aanvraag Ontheffing Bijzonder Spoor en overige vergunningen in voorbereiding door gemeente Roermond ism Prorail

•

Voorbereiding 2025-2026, aanbesteding 2026-2027, start realisatie op zijn vroegst 2e helft 2027.