RES NML 1.0 - Raadsvoorstel

g

#kpg gemeente roerdalen Raadsvoorstel Zaaknummer Onderwerp: Datum: Indiener agendapunt: Portefeuillehouder: Gevraagd besluit: Bijlage(n):

Z21-021864 Regionale Energie Strategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) 1.0 20 april 2021 College van Burgemeester en wethouders Roerdalen A.C.A.G. Smits De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities vast te stellen. Bijlage 1: Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Bijlage 2: Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Bijlage 3: Consulatie document RES NML Bijlage 4: Netimpact analyse RES NML

Inleiding, aanleiding en doelstelling

Bijgevoegd treft u de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) 1.0 aan. De RES NML is opgesteld door 17 regionale partners: gemeenten, provincie en het waterschap Limburg. In de periode februari en maart 2021 zijn de volksvertegenwoordigers, stakeholders en inwoners van onze regio geconsulteerd over de concept RES NML 1.0 (uitkomsten van dit proces treft u aan in bijlage 3). Uw raad hebben we op 25 januari geïnformeerd. Begin februari hebben we alle fracties in de gelegenheid gesteld te reageren op de concept RES NML 1.0. Door betrokkenen actief mee te laten denken en nogmaals goed te kijken naar het concept document, ligt er nu een aangescherpte RES 1.0. Daarnaast treft u als achtergrond informatie ook nog de netimpact analyse van de RES 1.0. De RES 1.0 is tot stand gekomen dankzij een intensieve samenwerking tussen- en consultatie vanalle betrokken partijen en heeft als concept ter inzage gelegen voor alle relevante partijen. De RES 1.0 is een eerste versie van een document dat twee jaarlijks herzien zal worden. In de RES 1.0 is vastgesteld welke informatie er nu is en welke keuzes reeds gemaakt kunnen worden op basis hiervan. Daarnaast wordt inzicht geboden in wat er in de komende periode nog moet gebeuren.

Uiteraard is er ook oog voor innovaties, deze zullen bij iedere herziening van het document bekeken worden en indien nodig worden opgenomen in de RES. U kunt eventueel nog wensen en bedenkingen meegeven voor de uitvoering van de RES 1.0 of voor de RES 2.0.

Pagina 1 van 7

I llll 111111111111111 Ill Il llll I 111111111111111

g

#gg gemeente roerdalen Bevoegdheid

De gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het Waterschap hebben een belangrijke rol in de RES. Uw raad dient een akkoord te geven op de RES 1.0 alvorens deze door de RES NML op 1 juli 2021 kan worden ingediend bij het rijk.

Reden besluit

a.

Het klimaatakkoord verplicht de gemeente om deel te nemen aan de Regionale Energiestrategie en in de regio een gedeelde opgave vast te stellen en samenwerking te zoeken op het verduurzamen van de gebouwde omgeving.

b.

Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek (minder dan 50 panelen) draagt de RES bij aan het realiseren van minimaal 25% minder CO2 uitstoot in 2030 ten opzichte van 2015. De aanpak die de RES hanteert om te komen tot energiebesparing sluit aan bij de aanpak uit het Actieplan Duurzame Energie Gemeente Roerdalen 2019-2022. Wat we niet gebruiken, hoeven we niet op te wekken. Vanuit Roerdalen kunnen we leren en meedoen met collectieve trajecten die vanuit de RES worden ingericht. Het regionale en lokale spoor versterken elkaar kortom.

c.

Meeprofiteren van regionale projecten, behoud van ruimte voor eigen initiatieven Met het vaststellen van de RES 1.0 leveren we als regio en als gemeente onze bijdrage aan het RES bod van 1,2 Twh. Door het ontwikkelen van duurzame zon- en wind projecten wordt in de in 2030 voor 1,2 Twh aan duurzame energie gerealiseerd. Projecten dienen in 2025 vergund te zijn. Momenteel wordt er gewerkt aan een regionaal afsprakenkader hoe we tot samenwerking en programmering van grootschalige opwek projecten omgaan. De uitwerking van de RES 1.0 dient zich te vertalen in lokale projecten die we regionaal afstemmen als ze grootschalig zijn. Tegelijk biedt de RES ruimte voor eigen lokale kleinschaligere projecten tot 10 hectare te ontwikkelen. De lokale kaders voor het zon en wind beleid in Roerdalen worden op dit moment ontwikkeld en worden (uitgaande van de huidige planning) in juli aan uw raad aangeboden.

d.

De RES brengt regionale warmte bronnen in beeld en ondersteunt daarmee de transitievisie warmte. De RES geeft een beeld van warmtebronnen die regionaal inzetbaar zijn en zoekt afstemming over de inzet van deze bronnen. Om een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de regio is het ook van belang dat gemeenten aan de slag gaan met hun lokale transitievisie warmte. In Roerdalen werken we hard aan onze Transitievisie en kunnen we meerwaarde uit de regionale resultaten halen. Eind 2021 dienen we in Roerdalen onze lokale transitievisie gereed te hebben, welke aan uw raad ter besluitvorming wordt voorgelegd. Deze resultaten

Pagina 2 van 7

gemeente roerdalen

worden dan ook weer gedeeld met de RES organisatie. Om zo een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de Regio. e.

De RES draagt bij aan de verbinding tussen regionale en lokale medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en windprojecten. De energietransitie is meer dan alleen een technische oplossing voor een klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. ledere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. De verankering van de uitgangspunten over lokaal medezeggenschap worden ook meegenomen in het beleidskader zon- en wind en de Transitievisie Warmte (zoals onder c. en d. benoemd).

Gevraagd besluit

Wij vragen uw raad: De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities vast te stellen.

Risico's We staan aan het begin van de transitie naar een duurzame gebouwde omgeving. Het wettelijk kader krijgt vorm terwijl wij ons eigen proces continueren. Ook is nog niet duidelijk hoe de structuur, middelen en organisatie vanuit het Rijk eruit komen te zien. Dit brengt risico's en vragen met zich mee, waar we nu nog onvoldoende antwoord op kunnen geven. De RES blijft zich hiervan bewust. En vraagt hiervoor aandacht in o.a. de landelijke overleggen waar de RES aan deelt neemt. Het is van groot belang dat we ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving op de voet volgen en dit blijven agenderen. Onzekere route De route van de energietransitie is onzeker en afhankelijk van internationale, landelijke en lokale ontwikkelingen. We zetten met deze RES een omvangrijk en langdurig traject in. De precieze uitwerking daarvan, inclusief de kosten en andere consequenties, krijgt langzamerhand vorm. Door als gemeente bestuurlijk en ambtelijk mee te bouwen aan de RES als organisatie en de uitvoeringslijnen houden we grip op die ontwikkelingen en kunnen we regionaal en lokaal bijsturen. De RES als document wordt minimaal iedere twee jaar geactualiseerd en waar nodig wordt bijgestuurd.

Pagina 3 van 7

_, gemeente roerdalen

Participatie bij het opstellen van de RES en de vertaling hiervan in lokaal beleid is geen garantie voor draagvlak. We kunnen niet iedereen uit de samenleving betrekken in de totstandkoming van de RES. Door in een vroeg stadium, bij de totstandkoming van deze versie, gebruik te maken van diverse (digitale) momenten hebben we een zo goed mogelijk beeld gekregen van de diverse belanghebbenden en hun rol in het proces. De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig De veranderende nationale en regionale context is kaderstellend voor de lokale opgaven en de mogelijkheden. We proberen hier zoveel mogelijk op te anticiperen en in een vroegtijdig stadium eventuele wijzigingen te erkennen en toe te passen. Via het kennis- en leerprogramma en het Nationaal Programma RES worden de innovaties op de voet gevolgd en gedeeld met de gemeenten.

Toelichting

In de RES NML is er bewust voor gekozen om naast opwekken van elektriciteit en de warmtevisie ook in te zetten op energiebesparing. Immers, wat niet aan energie verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. Op basis van de besparingsambitie is vervolgens uitgewerkt hoeveel duurzame energie en warmte opgewekt moet worden in de regio en hoe dit te realiseren is. Daarbij zijn samengevat de volgende ambities geformuleerd in de RES NML 1.0: Energiebesparing Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek wil de RES in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in 2015. De RES wil dit bereiken door: a. Een regionaal ontzorgingsprogramma energiebesparing met acties en instrumenten om de ambitie te versnellen, gemeenten kunnen hieraan deelnemen middels een cafetariamodel. b. Het stimuleren van het opwekken en gebruik van duurzame energie. Kleinschalig opwekken van energie op daken. Met kleinschalig bedoelen we installaties met een (piek) vermogen van maximaal 15 kWp (kilowattpiek). Dit gaat om daken tot 50 zonnepanelen. We willen dat in 2030 op 70% van de geschikte daken in onze regio gemiddeld 10 zonnepanelen liggen. Gezamenlijke aanpak energie besparing bij bedrijven en commercieel vastgoed. Middels de wettelijke besparingsplicht en door een stimulering aanpak voor bedrijven in samenwerking met het MKB Limburg.

Grootschalige opwek De RES wil met duurzame zon- en wind projecten in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030 (vergund in 2025). De RES wil dit bereiken door: a. De opgave in te vullen met de gerealiseerde projecten en pijplijnprojecten, aangevuld door het project Wells Meer in de gemeente Bergen en middels een extra inspanning voor zon op daken.

Pagina 4 van 7

_, gemeente roerdalen

De RES regio richt gezamenlijk een versnellingsteam op voor het stimuleren van grootschalige zon- op dak projecten in de regio. b. De RES regio zoekt afstemming over grootschalige project en nieuwe ambities in de regio. Hiervoor wordt een regionaal afstemmingskader ontwikkeld. Onder grootschalig wordt verstaan: Meer dan 50 zonnepanelen op dak. Meer dan 10 ha zonnepanelen op land. Meer dan 2 windturbines van 3,SMW. c. Bij de ontwikkeling van deze projecten worden regionale uitgangspunten over ruimtelijke kwaliteit meegenomen. Ruimtelijke afspraken vanuit de RES (landschapsprincipes) worden opgenomen in het omgevingsbeleid. d. Vertaling van de uitgangspunten communicatie en participatie op projectniveau. e. De RES houdt er rekening mee dat de behoefte aan duurzaam opgewerkte energie blijft groeien en kijkt vooruit naar 2050 om tijdig in te spelen op ontwikkelingen en innovaties. Regionale warmte strategie Onderdeel van de RES NML is een Regionale Structuur Warmte. Hierin worden de warmtevraag en mogelijke regionale warmtebronnen in onze regio in kaart gebracht. In de RES 1.0 is onderzoek gedaan naar de volgende bronnen: a.

Restwarmte: zeer beperkt beschikbaar op regionale schaal. Op gemeentelijke schaal is er wel sprake van restwarmte denk daarbij aan supermarkten, productielocaties en kleine datacenters. b. Groengas: Groengas is interessant als deeloplossing, de toepassingen worden nog verder verkent. Bij het verder concretiseren van de productiecapaciteit van groengas worden de ontwikkelingen in een transitie naar een natuurinclusieve landbouw meegenomen, evenals het in beeld brengen van de milieubelasting en het daadwerkelijk duurzaam inzetten van deze bron. c. Geothermie: de regionale beschikbaarheid hiervan is nog onvoldoende duidelijk. Hiervoor zijn we afhankelijk van de resultaten van een nationaal scan onderzoek, deze resultaten volgen na de zomer van 2021. d. Aquathermie: Alleen lokaal te benutten, maar wel een veel belovende techniek. Kansen voor kennisuitwisseling in RES verband. e. Zonthermie: Kansen om lokaal in te zetten. Geconstateerd kan worden dat er een beperkt aantal regionale bronnen beschikbaar is op dit moment. In de komende periode wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan rondom de regionale warmtetransitie, waarin bovenstaande nog verder zal worden uitgewerkt. Participatie en communicatie Als RES NML wordt de energietransitie als meer gezien dan alleen een technische oplossing voor het klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal.

ledere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier

Pagina 5 van 7

_, gemeente roerdalen

van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Dit is de wijze waarop gewerkt wordt in de RES NML. De volgende afspraken worden dan ook onderdeel van de uitvoering van de RES 1.0: a. Vertaling van de afspraken over 50% lokaal eigendom en over de verankering van lokale medezeggenschap in het omgevingsbeleid. b. Sociale duurzaamheid krijgt aandacht in de uitvoering van projecten. a. iedereen kan meedoen (mogelijk maken van participatie). b. iedereen kan het betalen (betaalbare energietransitie). c. iedereen kan meeprofiteren (terugvloeien van revenuen naar lokale gemeenschap). c. Een verdere verkenning naar de mogelijkheden voor een (regionaal) energiebedrijf.

Middelen

De RES is zonder financiële bijdragen van de gemeente tot stand gekomen. De opgave naar een duurzame gebouwde omgeving is een forse. De regio Noord- en Midden Limburg wil de vanuit de overheid opgelegde taken goed uitvoeren. Dit brengt een capaciteitsvraagstuk met zich mee, maar ook een organisatorisch vraagstuk. Ten tijde van de vaststelling van de RES 1.0 loopt een onderzoek naar de toekomstige regionale uitvoeringsorganisatie van de RES NML. Voor de financiering van het vervolg proces heeft de rijksoverheid een onderzoek uitlaten voeren. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, is door het Rijk aangegeven dat na de landelijke verkiezingen duidelijkheid geboden zal worden welke middelen beschikbaar komen vanuit de Rijksoverheid voor de uitvoering van de taken voor gemeenten in het klimaatakkoord. In het Actieplan Duurzame Energie Gemeente Roerdalen 2019-2022 zijn middelen opgenomen om besparen en opwekken van energie en de warmte-transitie te stimuleren. Deze middelen richten zich op lokale projecten en activiteiten, maar dragen daarmee wel bij aan de RES opgaven.

Planning en uitvoering

De gemeenten, provincie, het waterschap en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden na vaststelling van de RES 1.0 vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval bestuursafspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. Wij nemen u als raad mee in deze vervolgstappen.

Pagina 6 van 7

.,. gemeente roerdalen

Evaluatie

De RES wordt iedere twee jaar geactualiseerd. Dit betekent ook dat er over twee jaar een RES 2.0 wordt opgeleverd. In de tussentijd zal de uitvoeringsorganisatie de voortgang van de RES monitoren en doorlopend evalueren en aanscherpen. We zullen in Roerdalen de Raadswerkgroep Duurzame Energie periodiek op de hoogte houden van de voortgang van de RES.

Communicatie en participatie

De RES 1.0 is opgesteld in afstemming met regionale belanghebbenden die vertegenwoordigd zijn in een klankbordgroep. Ook lokaal is er aan draagvlak gebouwd. Verder bouwen aan het regionale en lokale draagvlak is van belang voor de uitvoering van de gezamenlijke transitie-opgave. Het Actieplan Duurzame Energie van de gemeente Roerdalen spreekt nadrukkelijk over Samen Doen, over participatie en communicatie als de sleutels voor de energietransitie. De RES laat de ruimte aan de individuele gemeenten om zelf initiatief te nemen, alsook de verdere doorvertaling en communicatie naar de eigen inwoners en belanghebbenden. De vertaling van de RES en het gesprek hierover met onze inwoners en belanghebbenden wordt meegenomen in onze eigen trajecten. Zoals in het beleid voor zon en wind en de Transitievisie Warmte, maar ook de energiebesparingstrajecten in de wijken. Sint Odiliënberg, 20 april 2021

Burgemeester en wethouders van Roerdalen,

. L'Ortije

Pagina 7 van 7