Kadernota 2022

Kadernota 2022

Raadsbehandeling op 15 juli 2021

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Visie en richting, verder bouwen op het bestaande fundament 3. Doelen: wat beogen wij? 4. Uitgangspunten 5. Relevante ontwikkelingen 6. Aandachtspunten 2022 7. Financiële positie

03 04 05 06 08 10 15

1. Inleiding Dit is de laatste kadernota in deze raadsperiode. Het

aan onze inwoners. Dat combineren we met een

coalitieprogramma 2018-2022, Samen Doen, is het

structurele verlaging van de organisatiekosten.

vertrekpunt geweest voor alle kadernota’s in deze raadsperiode. Samen doen! is het motto waarmee

Hieraan werken we in een periode waarin veel onzeker

we werken aan een nieuwe rolverdeling tussen de

is. De coronamaatregelen beheersen nog altijd ons

gemeente en gemeenschap. We hebben de afgelopen

dagelijks leven. We zijn in afwachting van een nieuw

jaren, samen met onze inwoners en ondernemers, al

kabinet. We willen duidelijkheid over een structurele

mooie resultaten bereikt. Deze kadernota bouwt voort

oplossing voor de tekorten in de jeugdzorg. In Europa

op de meerjarige ontwikkeling die sinds de kadernota

worden de klimaatdoelstellingen aangescherpt. Dit zal

2019 centraal heeft gestaan.

op termijn ook de opgave voor Roerdalen beïnvloeden. Er komt een nieuw provinciaal bestuur waarvan we nog

Deze kadernota staat meer dan ooit in het teken van

niet weten welke invloed dat heeft op onze gemeente.

een meerjarige aanpak. Het plan Roerdalen in Balans

Kortom, we leven in een tijd van voortdurende verande-

vormt het hart van deze aanpak. Het gaat over grote

ring en (financiële) onzekerheid.

inhoudelijke ontwikkelingen: de omvorming van het sociaal domein en investeren in duurzaamheid. Die

Voor Roerdalen is een koersvaste aanpak essentieel,

verbinden we aan de grote financiële opgave om de

ook na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022. De

begroting uiterlijk in 2024 duurzaam in balans te krijgen.

gemeenteraad blijft zich met het vaststellen van deze

Daarvoor investeren we ook in de ontwikkeling van onze

kadernota aan de meerjarige koers verbinden. Dat is

organisatie en het Servicecentrum MER. We verbeteren

noodzakelijk om de inhoudelijke én financiële doelen

de kwaliteit van de bedrijfsvoering en de dienstverlening

te bereiken.

foto Rolvennen, Nationaal Park de Meinweg

3

foto Kasteel Daelenbroeck, Herkenbosch

2. Visie en richting, verder bouwen op het bestaande fundament Wij geloven in de kracht van mensen, individueel en

Samen doen, met en in het dorp

collectief. Mensen vormen samen de gemeenschap van

Wij kiezen voor maatwerk in een dorpsgerichte aanpak,

Roerdalen. Steeds meer inwoners raken betrokken,

waarbij we aansluiten bij initiatieven van onze inwoners

nemen verantwoordelijkheid en nemen initiatief. In

en de gemeenschap. Ontwikkelen van nieuw beleid

dorpen en buurten, jong en oud, via betaald werk, als

doen we samen met de mensen waar het voor bedoeld

vrijwilliger of als buur.

is. We bepalen niet zelf, maar baseren ons op de praktijk en de behoefte van de inwoner. Daarbij gaan we uit van

Wij geloven in een samenleving waar iedereen zoveel

respect en gelijkwaardigheid en nodigen iedereen uit

mogelijk meedoet. Wij willen voorkómen dat mensen

een positieve bijdrage te leveren aan de opgave waar

worden uitgesloten. De afgelopen jaren is een beweging

we voor staan en hier ook verantwoordelijkheid in te

op gang gekomen waarin inwoners verantwoordelijkheid

nemen. We streven naar maximale ruimte en vrijheid

nemen voor een gemeenschappelijk doel, zoals een

voor onze inwoners. De manier waarop we dat doen

dorpshuis, sportaccommodaties, duurzaamheid, buurt-

vinden we erg belangrijk: experimenteren en leren van

preventie, de bibliotheek en de zorg voor kwetsbare

successen, maar ook samen leren van wat niet lukt. Alles

dorpsgenoten. Wij willen deze beweging samen met

wat we doen moet ten goede komen van de gemeenschap

onze inwoners versterken, zodat steeds meer inwoners

en onze inwoners.

enthousiast raken en een bijdrage leveren. Daarmee maken zij steeds meer zèlf de samenleving en geven ze

Rolverdeling

op een eigen manier invulling aan hun woonomgeving.

We vinden het belangrijk dat de gemeenteraad met het

Wij maken het inwoners zo gemakkelijk mogelijk om hier

vaststellen van de kadernota de koers bepaalt. We

aan mee te doen. We willen hiermee bijdragen aan geluk

betrekken onze inwoners bij de uitvoering van de

en levensvoldoening van alle mensen in Roerdalen. Onze

programmabegroting. Hiermee maken we duidelijk dat

kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen

de rolverdeling tussen gemeentebestuur en de lokale

en verantwoordelijkheid zijn bepalend voor onze manier

samenleving verschillend is. De raad stelt kaders en

van werken. We zijn op weg naar een andere overheid.

controleert het college op de uitvoering. Inwoners, ondernemers en verenigingen dragen, op basis van deze kaders, actief bij aan de concrete ontwikkeling en uitvoering van plannen.

4

3. Doelen: wat beogen wij? Wij willen bijdragen aan het geluk en de levensvoldoening van alle mensen in Roerdalen.

Dit betekent dat •

Iedereen erbij hoort en meedoet in de samenleving;

•

Inwoners zoveel mogelijk zelf regie voeren over hun leven, autonoom zijn en keuzes kunnen maken;

•

Kinderen en jongeren gezond opgroeien met optimale ontplooiingskansen;

•

Inwoners met een hulpvraag effectief geholpen worden en niet van het kastje naar de muur worden gestuurd;

•

Inwoners in een veilige en aangename woon-, werken leefomgeving samen activiteiten ondernemen, zich kunnen ontspannen en ontplooien;

•

Wij werken aan krachtige leefbare dorpskernen met veel sociale samenhang, samen met inwoners, verenigingen, vrijwilligers, ondernemers en professionals.

•

Wij werken aan een duurzame samenleving voor onszelf én de toekomstige generaties.

5

4. Uitgangspunten We hanteren een aantal uitgangspunten die in onze benadering en aanpak centraal staan:

Dorpsgerichte aanpak

gezegd: we willen het zo eenvoudig mogelijk. Dit

Het dorp is ons vertrekpunt als het gaat om de sociale

draagt bij aan het inperken van de organisatiekosten.

samenhang en de leefbaarheid en leefomgeving. We

Wij houden deze kosten door een efficiënte bedrijfsvoering

richten onze organisatie in om dorpsgericht te werken.

zo laag mogelijk.

We gaan steeds meer uit van opgavegericht werken vanuit onze dorpen.

Experimenteren: integraal, samen en dorpsgericht Vernieuwing van de rolverdeling tussen inwoners en gemeente ontstaat al doende, door samen te experimenteren en te leren. Dat vraagt om lef en ondernemerschap van zowel onze inwoners als onze ambtenaren, de gemeenteraad en het college. We beginnen klein en daar waar de mogelijkheden ontstaan, kunnen we het experiment uitbouwen. Zowel inwoners als de gemeente kunnen het initiatief nemen. De gemeenteraad heeft hiervoor een structureel experimenteerbudget beschikbaar gesteld.

Resultaatgericht werken Wij werken resultaatgericht. Met het plan Roerdalen in Balans werken we aan belangrijke inhoudelijke én financiële resultaten. We verbeteren de kwaliteit van onze voortgangsrapportages om de resultaten van ons werk beter zichtbaar maken. Dit helpt de gemeenteraad in de uitvoering van haar kaderstellende en controlerende taak. foto Anneke Veelen, burgerinitiatief Natuurlijk Postert!

Compacte, slagvaardige en financieel gezonde organisatie

6

Wij willen onze inwoners en ondernemers zo goed

Hiervoor doen wij ook een beroep op de eigen

mogelijk van dienst zijn. Daarom investeren wij in de

verantwoordelijkheid van onze inwoners. We werken

kwaliteit van onze dienstverlening en communicatie.

vanuit vertrouwen, vertrouwen in onze inwoners en onze

We streven naar een organisatie die dicht bij de praktijk

medewerkers. We zoeken naar een nieuwe balans in de

staat. We leggen verantwoordelijkheden zo laag mogelijk

regulerende rol van de gemeente en de zelfregulering

in de organisatie, zodat onze medewerkers zelfstandig

door onze inwoners. Deze benadering past bij de

kunnen werken. Wij richten ons op de leefwereld van

veranderende rol van de gemeente en het toenemend

alledag en dereguleren de systeemwereld. Anders

belang van burgerinitiatief.

foto Zomerbloeiers nabij de basiliek, Sint Odiliënberg

Een communicatieve organisatie

Regionale samenwerking

De verbetering van de kwaliteit van onze communicatie

Om onze doelen te bereiken werken we in (Eu)regio-

blijft een speerpunt. Om dit fundamenteel te verbeteren

naal verband samen op gemeente-overstijgende of

werken we ook de komende jaren aan de communicatie-

specialistische taken, vaak via een gemeenschappelijke

kracht van de gemeente Roerdalen. Een communicatieve

regeling. We hebben oog voor het gemeenschappelijk

organisatie die in verbinding staat met inwoners,

belang, maar onze lokale doelen staan centraal. Dat

ondernemers en verenigingen. Dat vraagt om actieve

maakt regionaal samenwerken ook complex. Wij willen

communicatie. Denk aan het gebruik van heldere taal en

nadrukkelijker de scheidslijn bepalen tussen wat lokaal

het snel terugkoppelen van een vraag. Communicatie

en wat (Eu)regionaal gebeurt: wat lokaal kan, doen we

niet als sluitstuk, maar altijd centraal aanwezig.

lokaal en wat (Eu)regionaal nodig is en aantoonbaar toegevoegde waarde heeft, doen we (Eu)regionaal.

De inzet van dorpscontactpersonen, die actief aanwezig zijn in onze dorpen, is ook een vorm om actief te

MER

communiceren. Een dorpsgerichte aanpak vraagt om

Het Servicecentrum MER voert belangrijke uitvoerende

ambtenaren die weten wat er lokaal leeft, die luisteren

taken (Omgevingsdienst en Sociaal Domein) en onder-

en meedenken. Daarmee willen we bereiken dat het

steunde taken (Bedrijfsvoering) voor de gemeente uit.

vertrouwen van onze inwoners in de gemeente groeit.

De samenwerking MER is tot stand gekomen om als kleine gemeente zelfstandig te blijven. Daarmee behouden

Informatieveiligheid

we bestuurlijke nabijheid voor onze inwoners en

Wij willen dat de gegevens en informatie over onze

tegelijkertijd hebben we de voordelen van efficiënter

burgers en bedrijven waarover de gemeente beschikt in

werken op een grotere schaal. Met een robuustere,

veilige handen zijn. En dat de digitale communicatie en

minder kwetsbare organisatie.

dienstverlening veilig en stabiel is. Een goede werking

Sinds 2019 werkt het Servicecentrum aan de dooront-

en toepassing van veiligheidsmaatregelen zijn het

wikkeling van de organisatie. Het gaat om een meer

fundament van informatieveiligheid. We willen hierbij

integrale aanpak en efficiency verbeteringen in de be-

zo veel mogelijk samenwerken met het Servicecentrum

drijfsvoering. We verwachten dat dit in 2022 en verdere

MER omdat we dit dan zo efficiënt en robuust mogelijk

jaren wordt doorgezet. Dit draagt bij aan het realiseren

kunnen organiseren.

van onze doelstellingen van onze visie op dienstverlening en een verdere verlaging van de kosten.

7

5. Relevante ontwikkelingen Een aantal (landelijke en maatschappelijke) ontwikkelingen heeft invloed op onze gemeente. Ze zijn belangrijk voor de bestuurlijke keuzes die we als gemeente voor de komende jaren gaan maken. De belangrijkste lichten we toe en we geven aan hoe we hier in Roerdalen mee om willen gaan.

Corona

houdend met de kwaliteit van onze natuur en landschap.

Al ruim een jaar bepaalt de aanpak van de corona-

Waar mogelijk willen we met investeringen in duurzaam-

pandemie ons dagelijks leven. Dat dit inwoners en

heid ook zorgen voor nieuwe structurele inkomsten

ondernemers raakt is duidelijk. Het Rijk begint de

of besparingen.

maatregelen voorzichtig te versoepelen. Onze bewegingsvrijheid neemt daarmee stap voor stap toe. We

We leveren met de grote oppervlakte bos en natuur

kunnen de gevolgen van de langdurige lockdown

in onze gemeente ook een bijdrage aan de klimaat-

voor onze inwoners en onze lokale economie nog niet

doelen. Het aandeel natuur zal de komende jaren

goed overzien. Wel lijkt de kansongelijkheid tussen

nog verder groeien als de plannen van de provincie

kinderen van laag opgeleide ouders en hoog opgeleide

worden uitgevoerd.

ouders te groeien. Dat vinden we ongewenst en een belangrijk aandachtspunt.

Ook in de openbare ruimte is aandacht voor klimaat belangrijk. De effecten van hittestress en wateroverlast

Duurzaamheid en klimaat

zijn groot. Daarom willen we bij nieuwe plannen,

We willen actief bijdragen aan de overgang naar duurzame

bijvoorbeeld voor woningbouw, zorgen voor voldoende

energie. In april bereikten de EU-lidstaten en het Europees

ruimte voor water en groen. We vertalen dit ook in het

Parlement een akkoord over klimaatambities. De nieuwe

nieuwe gemeentelijk rioleringsplan.

Europese klimaatwet gaat uit van een hogere CO2 reductie in 2030 (55%). In 2050 moet de EU helemaal

Demografische ontwikkeling en wonen

klimaatneutraal zijn. Dit beïnvloedt op termijn ook de

Roerdalen vergrijst. Daardoor doen steeds meer inwoners

opgave waar we in Roerdalen voor staan. Het vraagt

een beroep op zorg en ondersteuning. Daarnaast is er

om versnelling in de overschakeling op duurzaam

behoefte aan passende woningen. Die zijn er nu onvol-

opgewekte energie. Tegelijkertijd lopen we tegen de

doende. De vergrijzing raakt ook onze ondernemers.

grenzen aan van het elektriciteitsnetwerk. Wij willen

Bedrijven vinden steeds moeilijker personeel.

onze bijdrage leveren aan de energietransitie, rekening

foto Fietsstraat Meinweg

8

foto Sloop van het clubgebouw op sportpark Schepersheuvel, Sint Odiliënberg

Er lijkt een trek van stad naar platteland te ontstaan.

Omgevingswet wordt waarschijnlijk opnieuw uitgesteld,

Dit komt door de overspannen woningmarkt. In de

omdat het digitaal omgevingsloket nog niet goed

stad zijn nauwelijks betaalbare huizen te vinden. Het

werkt. We maken ons ook zorgen om de financiële

verplichte thuiswerken heeft mensen laten ervaren dat

gevolgen van de Omgevingswet. We kunnen nog niet

het minder noodzakelijk is om dicht bij hun werk te

goed overzien wat het effect is voor onze gemeente.

wonen. Dit biedt kansen voor Roerdalen als woongemeente. We verwachten dat de enorme behoefte aan

Grote financiële onzekerheid

nieuwe woningen ook in onze gemeente kan bijdragen

Onze financiële situatie is onzeker. Zowel wat uitgaven

aan het versterken van onze dorpen. We bereiden dit

betreft, denk aan zorg, als aan de inkomstenkant. Het

al voor in Vlodrop in het Holsterveld en onderzoeken

Rijk komt in 2021 met eenmalige extra middelen voor

ook de mogelijkheden in andere dorpen, zoals het

jeugdhulp. Het nieuwe kabinet moet zorgen voor

woningbouwgebied Wienkeskoel in Melick.

structurele zekerheid. We hebben te maken met extra

Groeiend wantrouwen in de overheid

verdeelsleutel jeugdgezondheidszorg.

We zien aan de ene kant een oproep tot een krachtige

We indexeren de subsidies, maar houden ook vast

overheid die staat voor publieke waarden. Aan de

aan een taakstellende besparing op de subsidies van

andere kant zien we een toenemend aantal inwoners

professionele instellingen.

kosten van de GGD door de invoering van een nieuwe

met wantrouwen en ongeloof in feiten en ‘waarheden’. Daarom vinden we de verbinding tussen inwoners

Concretisering

en de gemeente essentieel. Dat doen we met heldere

Het grootste deel van ons werk is regulier werk en

communicatie, het nakomen van afspraken en waar-

uitvoering van wettelijke taken. Daarin willen we

dengericht werken.

vooral anders te werk gaan, zoals we in deze kadernota

Verdere decentralisatie en veranderende wetgeving

de aandachtspunten voor 2022. De gemeenteraad

De gemeenten krijgen nieuwe taken. Zo komt de

aan de verdere concretisering. Dit werken we zowel

inburgering over naar de gemeente. De invoering van de

inhoudelijk als financieel uit in de begroting 2022-2025.

hebben beschreven. Daarnaast staan in deze Kadernota geeft met de behandeling en besluitvorming richting

9

6. Aandachtspunten 2022 Het jaar 2022 staat in het teken de meerjarige opgave Roerdalen in Balans. Daarnaast zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Daarom zijn we terughoudend met het opnemen van nieuwe acties. Bovendien is het plan Roerdalen in Balans ambitieus. Dit vraagt de komende jaren om een gerichte en intensieve inzet. We willen dus vooral prioriteit geven aan de opgaven waarover de raad al heeft besloten.

Roerdalen in balans Het plan Roerdalen in balans bestaat uit drie onderdelen:

1. De mens centraal, Omvormen sociaal domein We willen uiterlijk in 2024 € 1,75 miljoen besparen, ten

met een vraag vanuit het principe van positieve

opzichte van 2020. Tegelijkertijd willen we de kwaliteit

gezondheid. Zij hebben een brede kijk en staan naast

van de zorg en ondersteuning verbeteren. Inhoudelijk

een gezin of inwoner. We halen de regie naar ons toe,

doel is het dichtbij en het effectief organiseren van

meer lokaal en minder afhankelijk van regionaal

zorg en ondersteuning voor inwoners van Roerdalen.

ingekochte duurdere zorg. Zo wordt hulp meer passend.

Afgestemd op de behoefte van onze inwoners en de

En werken wij gefaseerd toe naar kostenbesparing en

ontwikkelingen in de dorpen. Kortom: méér passende

financieel evenwicht in 2024.

hulp, minder verkokering, kostenbesparing en behoud van sociale samenhang.

Samen met inwoners, professionals bestuurders en

In fasen werken we aan de omvorming van het sociaal

naar wat werkt en wat beter kan voor onze inwoners.

domein. Onderdeel van het project Roerdalen in Balans.

We ontwerpen de omvorming vanuit de praktijk en

In 2022 maken we de omslag van plan naar het werkelijk

dragen zorg voor goed draagvlak, betrokkenheid en

invoeren in de praktijk. We verschuiven budget van de

gezamenlijke verantwoordelijkheid. Deze aanpak is

uitvoerders zijn we vanuit de praktijk op zoek gegaan

gespecialiseerde hulp naar ondersteuningsvormen

innovatief. We doen dat samen met scholen, huisartsen

dicht bij de inwoner en breiden op die manier de hulp-

en maatschappelijke organisaties.

capaciteit uit. Alle professionals ondersteunen inwoners

10

2. Investeren in duurzaamheid en om te renderen We zoeken naar de balans tussen drie onderdelen: a. het realiseren van duurzaamheidsdoelen b. zorgen voor financieel rendement voor de gemeente. c. zorgen voor maatschappelijk en financieel rendement voor onze inwoners.

foto Een van de nieuwe laadpalen in onze gemeente

We willen uiterlijk in 2024 een structurele opbrengst en verlaging van kosten realiseren van € 325.000,-. Het gaat om een mix van mogelijkheden om de inkomsten te vergroten of kosten te besparen. Dit is grotendeels gekoppeld aan het investeren in duurzaamheid. Daarom hebben we het hele duurzaamheidsprogramma aan de aanpak Roerdalen in Balans gekoppeld. Dat is inclusief het lokale beleid op het gebied van duurzame energie en de regionale energiestrategie (RES). Via het actieplan Duurzame energie zorgen we concrete resultaten zonnepanelen op daken en oplaadpalen.

Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om circa € 625.000,- extra opbrengst te realiseren in de jaren na 2024. Het gaat om het onderzoeken en voorbereiden van het opwekken van collectieve windenergie in Roerdalen. We willen hierover in de projectperiode (tot 2024) definitieve besluitvorming krijgen. De eventuele bouw van de windturbines is pas na 2024 aan de orde.

3. In Control Alle overige besparingen uit het plan Roerdalen in Balans worden gemonitord vanuit het project ‘In control’. In totaliteit gaat het om een combinatie van besparingen en meeropbrengsten. Die leiden per saldo tot een

bezuiniging van € 1,5 miljoen ten opzichte van 2020. Ook dit willen we uiterlijk in 2024 realiseren.

Naast de monitoring zijn er in het project ‘In control’ ook nog eigen doelen. Die zijn gericht op de verbetering en versterking van de bedrijfsvoering. Hiervan is de verbetering van de ondersteuning van onze bedrijfsvoering door het Servicecentrum MER een essentieel onderdeel. Voor de verbonden partijen streven we naar een kostenreductie van gemiddeld 2% vanaf 2023. We hebben aan alle verbonden partijen gevraagd hiervoor voorstellen te doen.

11

Veiligheid

foto Ondergrondse bluswatervoorziening, Nationaal Park de Meinweg

Ontwikkeling Veiligheidsregio De Veiligheidsregio Limburg-Noord zit midden in een kerntakendiscussie. De resultaten van deze discussie zijn pas in de tweede helft van 2021 bekend. We verwachten dat de financiële consequenties voor de komende jaren eind 2021 duidelijk zijn.

Regionale aandacht voor zorgcriminaliteit Landelijk is er steeds meer aandacht voor zorgcriminaliteit. Uit een eerste screening door het RIEC Limburg blijkt dat deze problematiek ook in Limburg speelt. Zorgcriminaliteit raakt niet alleen kwetsbare inwoners, maar ook de gemeente, als wij onbedoeld malafide zorgaanbieders faciliteren en financieren. De verontrustende uitkomst van deze eerste screening, is aanleiding om dit thema hoog op de bestuurlijke agenda te plaatsen. In 2022 onderzoekt het RIEC op lokaal niveau de

worden uitgesteld. Het belangrijkste knelpunt is dat de

omvang van deze problematiek. Afhankelijk van de

ICT-systemen nog onvoldoende goed werken. We gaan er

uitkomsten worden gemeenten gevraagd om dit

van uit dat de Omgevingswet in de loop van 2022 wordt

thema, zowel preventief als repressief, op te pakken.

ingevoerd. We maken ons zorgen over de financiële gevolgen voor gemeenten. Het is nog niet duidelijk

Brandveiligheid

waarvoor de gemeente straks leges kan heffen.

Afgelopen jaar bleek hoe kwetsbaar onze natuur is en hoe

We ronden in 2021 de voorbereiding af van wat mini-

gevaarlijk een natuurbrand kan zijn. We willen blijven in-

maal geregeld moet zijn voor invoering van de nieuwe

vesteren in de samenwerking in de bosbrandpreventie. We

wet. Vanaf 2022 zorgen we voor de overige onderdelen.

nemen maatregelen om verspreiding van een brand te be-

Ook hier zullen we onze inwoners en de gemeenteraad

perken en om bij een brand snel in te kunnen grijpen.

bij betrekken.

Wonen

Woon, werk en leefomgeving

De woningmarkt staat onder druk, ook in Roerdalen.

Omgevingswet

gemeente geldt dat er behoefte is aan meer levensloop-

De invoering van de omgevingswet lijkt opnieuw te

bestendige woningen en woningen voor jongeren. Daar-

De woningbehoefte verschilt per kern. Voor de hele

foto Nieuwe woningen aan de Bosweg, Montfort

12

naast moet een groot deel van het woningbestand

Afval

verduurzaamd worden.

Door het verhogen van de afvalstoffenbelasting door de

We handelen aanvragen voor de bouw van nieuwe

Overheid op het verbranden en storten van afval zullen

woningen zo snel mogelijk af. Mits ze op de juiste plek

de kosten voor het verwerken van afval de komende

liggen en het juiste type gebouwd wordt. In de nieuwe

jaren verder gaan toenemen. Met het nieuwe afvalbe-

regionale structuurvisie Wonen komt meer flexibiliteit,

leid zetten we in op vermindering van de hoeveelheid

om in te spelen op de krappe woningmarkt. Bijvoorbeeld

restafval per inwoner. Per 2022 start we met de nieuwe

met tijdelijke woningen en aandacht voor doelgroepen,

manier van afvalinzameling. We zoeken samen met in-

zoals jongeren. We willen ook zelf bijdragen door woning-

woners naar nieuwe manieren om steeds minder afval

bouw ontwikkeling in het Holsterveld. En we maken

te produceren. Dat is goed voor het milieu en zo beper-

afspraken met Wonen Limburg om sociale huurwoningen

ken we de kostenstijging zoveel mogelijk.

te bouwen. Daarnaast werken aan de uitbreiding en verkoop van de bestaande woonwagenlocaties aan

Groenbedrijf

Wonen Limburg. We zullen in de begroting een voorberei-

Vanaf 2020 doen we het groenonderhoud met inzet

dingskrediet vragen voor deze ontwikkelingen.

van gedetacheerden van de Westrom. Deze groep

Op langere termijn verwachten we een overschot aan

medewerkers heeft een WSW-indicatie. Omdat de

woningen ontstaat. Dat komt door de verwachte

WSW ophoudt te bestaan wordt deze groep steeds

afname van het aantal inwoners. In de Omgevingsvisie

kleiner. Via een samenwerking met Noord Limburgs

hebben we gebieden verdunningsgebieden aangewezen.

Groen leiden we inwoners uit de Participatiewet op

In deze gebieden willen we op termijn oudere woningen

voor het groenonderhoud bij de gemeente of een

vervangen door woningen die duurzaam zijn en waaraan

andere werkgever. We willen in 2022 ook de aanpassing

behoefte is. Per saldo komen er minder woningen

aan de gemeenteloods in Melick afronden, zodat alle

terug en creëren we meer openbaar gebied.

medewerkers vanuit één locatie gaan werken.

Economie

Kwaliteit openbare ruimte

Het behoud en de verdere ontwikkeling van het groene

In de jaren 70 zijn veel lanen aangeplant in de woonwijken

en recreatieve profiel van onze gemeente zijn belangrijk

en langs wegen. Dat levert steeds meer overlast en uitval

voor de economische ontwikkeling in de gemeente. We

op. Herplant is vaak niet of moeilijk mogelijk. We werken

willen hier samen met onze ondernemers vorm aan geven

nu aan een nul stand. Dit betekent geen achteruitgang van

en ook zelf actief aan bijdragen. Bijvoorbeeld rond het be-

het aantal bomen in de wijken in de dorpen. We maken een

levingspark de Meinweg (voorheen de Gouden driehoek).

visie op slimme herplant en versterking van het groen in

Daarnaast werken we regionaal samen. Daarmee vergro-

de lanen in woonwijken en langs wegen. Daarmee behou-

ten we ook de kans op financiële bijdragen van de Provin-

den we het gemeentelijk groen. We ronden in 2021 de

cie, het Rijk en Europese subsidies. De Investeringsagenda

voorbereiding van de herinrichting van de Markt in Vlodrop

SML “Het verbindend hart van Limburg” is hierin leidend.

af. De uitvoering staat gepland voor 2022.

foto Markt, Vlodrop

13

Behoud van het landelijk en natuurlijk karakter van Roerdalen

van actieve burgerbetrokkenheid, bijvoorbeeld via loting.

De kwaliteit van natuur en groen staat onder druk.

We willen onderzoeken welke kansen dit biedt voor

Landelijk wordt geëxperimenteerd met nieuwe vormen

Door de klimaatverandering (droogtestress, waterover-

onze gemeente en hoe dit kan bijdragen aan een grotere

last en hittestress) en de druk op de ruimte door men-

betrokkenheid van onze inwoners bij de ontwikkeling

selijke activiteiten verdwijnen plant- en diersoorten.

van de gemeente.

Klimaatadaptatie en biodiversiteitsherstel vragen om extra inspanning, anders gaat de kwaliteit van onze zicht krijgen op de zeldzame flora en fauna in onze ge-

Communicatie en dienstverlening: logisch, duidelijk en effectief

meente. We kunnen daar dan beter rekening mee hou-

Het accent zal volgend jaar vooral liggen op het inzichte-

den bij nieuwe initiatieven van inwoners, ondernemers

lijk krijgen van het effect van onze acties op onze inwo-

of de gemeente zelf.

ners, dus of ze daadwerkelijk een positief effect hebben

natuurlijke leefomgeving achteruit. We willen beter

We willen onze beheersvisie vernieuwen en daarin

op hoe inwoners de communicatie en dienstverlening van

vooral rekening houden met de klimaatverandering en

de gemeente ervaren. Effecten toetsen en nieuwe acties

het versterken van de biodiversiteit.

ondernemen om verder te verbeteren wordt een continue proces. Aandachtspunt is hoe we dit goed kunnen monitoren en meermaals per jaar kunnen laten zien aan het

14

Actief betrekken van inwoners

bestuur en onze inwoners. Dat we dit in samenwerking

Hoewel het aantal inwoners dat actief betrokken is bij

doen met de MER-OD/SD is logisch.

hun directe woonomgeving en de ontwikkeling van de

We blijven werken aan de verdere ontwikkeling van

gemeente zijn er ook inwoners die we niet bereiken.

onze website.

8. Financiële positie We willen een financieel gezonde gemeente zijn. Dit betekent een sluitende begroting, met voldoende weerstandscapaciteit om risico’s op te kunnen vangen en met een acceptabele schuld. Bij de programmabegroting 2021 – 2024 werd duidelijk dat de begroting niet meer in balans is. De structurele uitgaven zijn hoger dan de structurele inkomsten. Met het plan Roerdalen in Balans werken we aan een structureel sluitende begroting vanaf 2024. Voor de tekorten in de jaren 2021 tot en met 2023 heeft de gemeenteraad een

reserve ingesteld voor het afdekken van tekorten van € 4.350.000. Dit wordt gezien als structureel dekkingsmiddel voor deze jaren.

Streefwaarden financiële positie

Kaders en “spelregels” begroting 2022 - 2025

In de begroting en meerjarenraming maken we

Voor het opstellen van de begroting 2022 en de

keuzes over de ambities en doelstellingen en de wijze

meerjarenbegroting 2023-2025 stellen we voor

waarop we deze betalen. Hierbij wordt vaak naar de

om de volgende uitgangspunten te hanteren:

exploitatie gekeken.

• We streven naar een structureel en reëel sluitende

Kunnen we onze uitgaven betalen uit onze inkomsten?

begroting, ook in meerjarig perspectief;

Om de financiële positie te kunnen beoordelen kijken

• We gaan uit van 0% kostenstijging als algemeen in-

we naar de balans. Bij deze beoordeling gaat het om

flatiepercentage (voor contractuele afspraken worden

de vragen: zijn we financieel wendbaar en weerbaar, kunnen we de financiële risico’s aan en is er ruimte voor nieuw beleid?

de kosten conform deze afspraken verhoogd); • Voor de ontwikkeling van de loonkosten gaan we uit van 1,5% conform CPB-raming prijs overheidsconsumptie beloning werknemers;

Om de financiële positie te beoordelen zijn er landelijk vijf

• Voor de onroerende zaakbelasting gaan we uit van

financiële kengetallen afgesproken. Hiervoor gebruiken

opbrengstenstijging van zoals deze al in het meerjarig

we de signaleringswaarde uit het “Gemeenschappelijk

perspectief is opgenomen. De OZB-opbrengst wordt wel

Financieel Toezichtkader 2020” van de provincie.

bijgesteld als gevolg van volume-aanpassing van wonin-

Deze streefwaarden geven een richting aan en moeten altijd in samenhang worden bekeken. In de raadsinformatiebrief van 16 februari 2021 hebben we de gemeenteraad uitgebreid geïnformeerd over onze financiële positie.

gen. We stellen voor die OZB niet verder te verhogen; • We hanteren een rekenrente van 0% over het financieringstekort; • De algemene uitkering ramen we op basis van de meicirculaire 2021.

15

Budgettaire context Na de vaststelling van de begroting 2021-2024 is er een aantal ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de exploitatie. Deze staan in onderstaand overzicht.

!"#"$%"&'()*$'+"'++',*"-."/'(0-*$&(%%)12-34"#".-%$*$'+"'++',*"-."/'(0-*$&(%%)12-

!"#$%&'(")*+**,*+*-

16

*+**

*+*.

5/'20)('&"6"7"89:::; *+*/ *+*-

0"1#')2%34"3%$)5$6%'(3&6)*+**,*+*-

"""""""""""""""""""""! """""""""""""""""""""! """"""""""""""""<=8 """""""""""""""""">?

78)9""#:5$:1;3($& @A.1-$*)*$'/$B20)('"2-0.%CD$%"E'0F'&/-%,C" @++',*"%'.*'H/'0!"'&"2','H/'0,$0,D1)$0'"<:<:

"""""""""""""""""!<G """""""""""""""""!<G """""""""""""""""!<G """""""""""""""""!<G """"""""""""""""""<I """""""""""""""""""!= """"""""""""""""""GJ """"""""""""""""""?I

78)<'(""1)9""#:5$:1;3($&

""""""""""""""""""""> """""""""""""""""!>K """""""""""""""""">I """"""""""""""""""J>

*8)=3&"&>3?1$)'&(@3AA$13&6$&)6$4$$&($B'&#: L*'1.-%*"C'0$BF$&("('H''&*'+-&2%"M'0M)1* N'0D(20))$'&"-&**0'FF$&("D$*"0'%'0M'"OP+2'FF$&("*'F-0*'&O P)&.)%%$&("<:<J"&))0"1))*%*'"%*)&2"),0'%%"/$B"2','H/'0,$0,D1)$0' Q'0R),C*"/$B%*'11$&("M--0"1--&!"'&".0$B%$&2'A'0$&("

"""""""""""""""""""""! """""""""""""""""""""! """""""""""""""""""""! """""""""""""""">=:

*8)<'(""1)B3&"&>3?1$)'&(@3AA$13&6$&)6$4$$&($B'&#:

"""""""""""""""">=: """""""""""""""">=: """"""""""""""""?I8 """""""""""""898:<

.8)C"&2"::3&6)53D#%"6$&)6$4$$&:>E"22$13DA$)%$6$13&6$& Q'$1$(C'$2%0'($-"S--02"T$H/D0( U'%*0-H L'0M$,','&*0DH"V@W"X"$&,1D%$'+"1--&F-%*'&"-&*R$FF'1$&("8XJY ZH&$/D[[" \'1)%*$&(%)H'&R'0F$&("('H''&*'&"'&"U)*'0%,C)..'& W'($-&)1'"D$*M-'0$&(%2$'&%*"T$H/D0(

"""""""""""""""""!>J """"""""""""""""<:< """""""""""""""""!8I """"""""""""""""""8J """""""""""""""""!>< """"""""""""""""""8J

.8)<'(""1)""&2"::3&6)53D#%"6$&)6$4$$&:>E"22$13DA$)%$6$13&6$&

""""""""""""""""8KG """"""""""""""""88: """"""""""""""""""I8 """"""""""""""""""?J

/8)F''&A':($&)'&(@3AA$13&6 L*$B($&("1--&F-%*'&"-."/)%$%"M)&"-M'0[$,C*"]^\"8XJY Z&F-%*'&M'0(-'2$&("*CD$%R'0F'& Z&F-%*'&M'0(-'2$&("0))2%1'2'&

"""""""""""""""!8<< """""""""""""""!8<< """""""""""""""!8<< """""""""""""""!8<< """""""""""""""""!8J """""""""""""""""!8J """""""""""""""""!8J """""""""""""""""!8J """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<:

/8)<'(""1)F''&A':($&)'&(@3A$13&6

"""""""""""""""!8J? """""""""""""""!8J? """""""""""""""!8J? """""""""""""""!8J?

-8)C16$4$&$)3&B1"(3$)$&)2%3D::(3D63&6$& @A.1-$*)*$'/$B20)('&"2-0.%CD$['&"8XJY

"""""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!=

-8)<'(""1)"16$4$&$)3&B1"(3$)$&)2%3D::(3D63&6$&

"""""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!= """""""""""""""""""!=

G8)H3D:($113&6$&)5$:(""&#)5$1$3#):'>3""1)#'4$3& U'*"H))*%,C)..'1$BF'"Z&2'0%*'D&$&("5E\E; N'0D(20))$'&"-H/D$($&("$&[)F'"V)&*'1[-0( ZM'0$('"%-,$))1"2-H'$&"

"""""""""""""""!>J: """""""""""""""!>J: """""""""""""""!>J: """""""""""""""!>J: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!<: """""""""""""""""!8: """""""""""""""""!8: """""""""""""""""!8: """""""""""""""""!8:

G8)<'(""1)53D:($113&6$&)5$:(""&#)5$1$3#):'>3""1)#'4$3&

"""""""""""""""!>=: """""""""""""""!>=: """""""""""""""!>=: """""""""""""""!>=:

I8)H3D:($113&6$&)5$:(""&#)5$1$3#)%;34($13DA)#'4$3& \$B%*'11'&"*'"/'*)1'&"Z_\"'&"R)*'0%,C).%C'++$&('& `).$*))11)%*'&"$&*'(0))1"CD$%M'%*$&(%.1)&"/)%$%-&2'0R$B%

"""""""""""""""""!KJ """""""""""""""""!KJ """""""""""""""""!KJ """""""""""""""""!KJ """""""""""""""""!>: """""""""""""""""!=> """""""""""""""!88> """""""""""""""!<:=

I8)<'(""1)53D:($113&6$&)5$:(""&#)5$1$3#)%;34($13DA)#'4$3&

"""""""""""""""""!?J """""""""""""""!8<= """""""""""""""!8J= """""""""""""""!<J>

H3D:($113&6$&)J'16$&:)A"#$%&'("

"""""""""""""""""!I8 """""""""""""""!<8? """"""""""""""""<8= """"""""""""""""K><

H$6%'(3&6::"1#')*+**,*+*-)5$:(""&#)5$1$3#

"""""""""""""""""!I8 """""""""""""""!<8? """"""""""""""""KI= """"""""""""""""KGI

""""""""""""""""<:G """""""""""""""!<:G """""""""""""""""""""! """""""""""""""">=:

"""""""""""""""""!=I """"""""""""""""<:G """""""""""""""""""!J """"""""""""""""""8= """""""""""""""""!>J """"""""""""""""""8J

""""""""""""""""K88 """""""""""""""""""""! """""""""""""""""""""! """""""""""""""">=:

"""""""""""""""!8:: """"""""""""""""8=J """"""""""""""""""8< """"""""""""""""""<< """""""""""""""""!K> """"""""""""""""""8G

""""""""""""""""G8? """""""""""""""""""""! """"""""""""""""8:J """""""""""""""">=:

"""""""""""""""!88< """"""""""""""""8I8 """"""""""""""""""8< """"""""""""""""""8= """""""""""""""""!J: """"""""""""""""""8J

Toelichting De ontwikkeling van de gemeentefondsuitkering laat een positief beeld zien. We gingen in de begroting uit van een nadeel bij de herverdeling van het gemeentefonds. Op basis van de laatste berichten zijn wij voordeelgemeente. Het definitieve besluit hierover moet nog genomen worden. In het financieel overzicht hebben we de stelpost voor de herverdeling nu teruggedraaid. De bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen is bijgesteld op basis van de concept begrotingen die zij hebben ingediend. Voor de algemene inflatie is gekeken naar de subsidies en exploitatie bijdrage aan de dorpshuizen. In de algemene subsidieverordening is afgesproken om vanaf 2022 de bijdrage te indiceren. Voor de subsidies aan verenigingen kan deze verhoging betaald worden uit de bestaande begroting. Voor de dorpshuizen is deze verhoging verwerkt in het overzicht. In het sociaal domein hebben we te maken met een stijging van de Wmo kosten. Dit komt door een toename van de vraag naar hulp in het huishouden.

K tekorten ) ) Verloop saldo en inzet reserves afdekking

)

)

)

) )

In het saldo verloop is de inzet J::

van de reserve afdekking tekorten voor de jaren 2022 en 2023

:

meegenomen als structureel dekkingsmiddel. Zonder deze inzet

!J::

zou het tekort voor deze jaren

!89:::

aanzienlijk hoger zijn. In de grafiek staat het verloop van het saldo weergegeven als de tekor-

<:<<

<:<>

<:<K

<:<J

!89J:: !<9:::

ten niet gedekt zouden worden uit deze reserve.

^0$H$*$'M'" /'(0-*$&(" <:<8

S)"%'.*'H/'0,$0,D1)$0'" <:<:

S)"2','H/'0,$0,D1)$0'" <:<:

\$B"F)2'0&-*)

We dekken de tekorten in de begroting uit de reserve “Afdekking tekorten”. In onderstaand overzicht staat het geactualiseerde verloop.

0("&#)2$%)7,7

*+*7

*+**

*+*.

*+*/

*+*-

+

*8-./

78+G/

.7+

.+U

0('%(3&6 !"/$B"-.%*'11'&"/'(0-*$&( !"'A*0)"%*-0*$&("'++',*'&"%'.*'H/'0,$0,D1)$0' <'(""1):('%(3&6

""""""""K9::: """"""""""">J: """"""""K9>J: """""""""""""""""! """""""""""""""""! """""""""""""""""! """""""""""""""""!

O&((%$AA3&6 !"-&*0'FF$&("*'"F-0*'&"$&"/'(0-*$&("<:<8 !"/$B%*'11$&("*'"F-0*'&"-."/)%$%"M)&"'++',*'&"%'.*'H/'0,$0,D1)$0' !"M'01)('&"-&**0'FF$&("2--0"M'0%,CD$M$&("C'0$BF$&("M)&"<:<<"&))0"<:<> !"M'01)('&"-&**0'FF$&("2--0"R'(M)11'&"%*'1.-%*"C'0$BF$&("('H''&*'+-&2% !"-&**0'FF$&("M'0R),C*'"&'()*$'M'"%)12-"$&"<:<<"'&"<:<>"F)2'0&-*) <'(""1)'&((%$AA3&6

""""""""89?8< """"""""89KJJ """""""""""=8= """"""""""""""8J """""""""""8:K """""""""""8>: """""""""""8>: """"""""""""!8K """"""""""!<:G """"""""""!<:J """"""""""!<:G """"""""""""""I8 """""""""""<8? """"""""89=8G """"""""89K?8 """""""""""?JK """"""""""""""""8 """""""""""""""""!

0("&#)2$%).7,7*

*8-./

78+G/

.7+

.+U

.+U

17

uitgave mei 2021 gemeente Roerdalen tekst Gemeente Roerdalen foto’s Anki Riteco - photography Beeldbank ministerie van VWS vormgeving hoenenenvandooren.nl

bezoekadres Schaapsweg 20, 6077 CG Sint Odiliënberg postadres Postbus 6099, 6077 ZH Sint Odiliënberg telefoon 0475 538 888 e-mail info@roerdalen.nl website www.roerdalen.nl