Bijlage1 - Jaarstukken 2023

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Rekening 2022 77

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2023 97 98 -

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. We onderscheiden 3 categorieën: • Accommodatiebeleid: De afgelopen jaren zijn hierover vele besluiten genomen en uitgevoerd. In de komende jaren gaan we deze verder opvolgen en bewaken. Hiermee krijgen we ook meer inzicht in de effecten op maatschappelijk gebied. • Overig vastgoed: o Bij verschillende jeugd- dorpshuizen, ook die niet in eigendom van gemeente zijn, maken we realistische afspraken met de stichtingen die dit exploiteren of huren. Op het gebied van jeugd- en jongerenbeleid is een verkennend proces gestart in 2023 en werken we in 2024 verder aan een nieuwe aanpak. Dit is een gezamenlijk proces vanuit maatschappelijke ontwikkeling, vastgoed en duurzaamheid, dat de richting bepaalt. De inzet van vastgoed dient ten behoeve van het realiseren van de gestelde maatschappelijke doelen. o Voor de buitenbaden geldt dat het de wens is om exploitatie en beheer over te dragen aan de betreffende stichtingen. Om dit te doen dient Uw raad een besluit te nemen over de voorwaarden, zoals eenmalige investeringen ten behoeve van overdracht.

Gemeente blijft eigenaar van grond en opstallen, waarmee wij verantwoordelijkheid blijven houden voor (een deel van) de wet- en regelgeving. • Cultureel vastgoed: Er is in voorgaande jaren nog onvoldoende invulling gegeven aan het maken van keuzes voor dit ‘vastgoed’ (molens, kapellen, wegkruizen, fonteinen). We werken hieraan verder. Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) geactualiseerd en opgenomen in de meerjarenbegroting. Doordat alle gebouwen die eigendom van gemeente zijn, en doordat de gevolgen van de keuzes die gemaakt zijn vanuit accommodatiebeleid, nu zijn

86

opgenomen hebben we een duidelijker beeld van (uitgestelde) onderhoudskosten. Mede door sterk gestegen prijzen zien we een aanzienlijk hogere storting in de voorziening. We voeren zoveel als mogelijk uitgesteld onderhoud binnen de beschikbare budgetten uit. We hebben hier rekening te houden met de uitdagingen in de markt, o.a. bij aannemers. Voor onze molens (prins Bernhardmolen en Beltkorenmolen) zijn investeringen nodig om langdurig en consistent te kunnen blijven functioneren, en te voldoen aan wet- en regelgeving. Daarnaast is het van belang te voldoen aan de richtlijnen en voorwaarden van de Monumentenwacht Limburg om subsidie veilig te stellen. Energie De afgelopen tijd hebben we gezien dat energietarieven sterk zijn gestegen. Dit fluctueert inmiddels behoorlijk. Zowel gemeente als verenigingen heeft hierbij de nodige financiële uitdagingen, waarbij het moeilijk is een realistische inschatting te maken. Bij verenigingen en stichtingen speelt ook dat zij zelfstandig overeenkomsten rondom energie hebben afgesloten, en toch in de financiële problemen kunnen komen. Hier hebben we een balans te bewaken tussen eigen verantwoordelijkheid, ondersteuning bieden waar dit echt nodig is en de uitdagingen die we als gemeente zelf hebben op dit terrein. Door te kijken naar verduurzaming liggen hier mogelijk kansen.

Overdracht woonwagenlocaties We houden rekening met mogelijk noodzakelijk onderhoud op de woonwagenlocaties van de opstallen, voordat overdracht kan plaatsvinden aan Wonen Limburg. Voor de overdracht van de woonwagenlocatie in Sint Odiliënberg moet ten aanzien van privaatrecht (huurcontracten) en publiekrecht (gebruik van de gronden) enkele zaken geregeld worden. We zijn bezig met een plan van aanpak en uitwerking tot een concreet overzicht van actiepunten. Dit gebeurt door een externe projectleider, omdat dit specifieke deskundigheid vraagt. Onderwijshuisvesting We hebben verdere stappen gezet in nieuwe huisvesting voor de scholen in Posterholt en Vlodrop. De school in Vlodrop maakt onderdeel uit van de nieuwe ontwikkeling van de Multifunctionele accommodatie op de plek van de huidige sporthal. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud van onze gebouwen:

Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Jaarstukken 2023

Rekening 2022

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2023

267

74

43

-

1.242

1.015

87

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders De gestelde kaders en ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in onze op 3 november 2022 door de raad vastgestelde Kadernota grondbeleid 2022-2026. Deze nota sluit aan op de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. De Kadernota grondbeleid geeft duidelijkheid over het grondbeleid dat de gemeente Roerdalen de komende jaren voert. Het grondbeleid is een instrument om gemeentelijke doelen te behalen. Belangrijk is de integrale afweging voor het kiezen van de juiste grondbeleidsvorm. In deze nota worden de kaders van het grondbeleid beschreven waarbinnen Roerdalen werkt. In het grondbeleid worden geen nieuwe doelen bepaald. Het grondbeleid is dienend aan de doelen en ambities die zijn geformuleerd in afzonderlijke beleidsdocumenten, waaronder de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 als belangrijkste ruimtelijke beleidskader. De gemeente hanteert momenteel een situationeel grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente per project of locatie haar rol kiest en de keuze maakt voor een passief en actief grondbeleid. Deze rol wordt bepaald aan de hand van een afwegingskader. Bij bepaling van de keuze voor een bepaalde rol staat één vraag centraal: in hoeverre sluit de ontwikkeling aan bij de gemeentelijke beleidsdoelen? Afhankelijk hiervan kiest de gemeente een actieve, actief-faciliterende of faciliterende rol.

In 2021 is er door de raad een reserve van € 1.000.000- beschikbaar gesteld voor de aankoop van gronden binnen het project ‘Roerdalen in Balans, Investeren om te Renderen’. Met onze huidige grondnota kunnen wij sneller inspringen op veranderende situaties en kunnen wij flexibeler omgaan met onze grondposities. Bouwgrondexploitatie De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug, we zoeken naar alternatieve inkomsten. Hierom zijn er een aantal bouwgrondexploitaties geopend en in ontwikkeling. In programma 5 van deze begroting staan deze uitgewerkt. Hieronder is de status van de openstaande grondexploitaties beschreven: • Wienkeskoel II – De grondexploitatie van dit project is eind 2023 gesloten. • Oortjensveld III – De verwachting is dat uiterlijk begin 2024 de grondexploitatie rondom dit project kan worden gesloten; • Holsterveld – Dit betreft een lopende grondexploitatie die nog niet in 2024 zal worden gesloten; • Centrumplan Herkenbosch - Dit betreft een lopende grondexploitatie die nog niet in 2024 zal worden gesloten; • Wienkeskoel III – Deze grondexploitatie wordt naar verwachting in 2024 geopend. De stijgende kosten in de woningbouwmarkt hebben een vertragende werking op de daadwerkelijke uitvoering van de woningbouw, dit heeft directe gevolgen voor onze grondexploitaties.

Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie Woningbouw Oortjensveld III - Herkenbosch Wienkeskoel II, fase 2 - Melick Holsterveld - Vlodrop Herontwikkeling centrum Herkenbosch Totaal woningbouw Totaal

bedragen x € 1.000 Vermin- WinstBoek Verwacht deringen neming waarde resultaat 2023 31-12-2023

Boek waarde 31-12-2022

Opwaar- Vermeerderen* deringen

- 69 - 334 176

-

13 7 111

- 316

56 327 18

- 11

344

-

891

333

- 240

-

984

- 681

- 227

891

464

- 556

401

973

- 337

- 227

891

464

- 556

401

973

- 337

*) De exploitatie Herontwikkeling centrum Herkenbosch was voorheen gerubriceerd onder de materiële vaste activa.

88

Bedrijfskavel De gemeente Roerdalen heeft nog 1 bouwkavel met een bedrijfsbestemming te koop. Het betreft hier de laatste kavel binnen het Landbouw Ontwikkelingsgebied (LOG) te Montfort. Landbouwgronden We hebben ongeveer 435 hectare landbouwgrond in eigendom. Ten opzichte van voorgaande jaren is dit een afname van 25 hectare. Reden hiervan is dat eind 2023 een grondruil heeft plaatsgevonden waarbij de gemeente landbouwgronden in het Flinke Ven heeft geruild tegen een beoogd perceel voor een zonneveld naast het stort. Het gros van onze gronden verpachten wij middels reguliere (langjarige) contracten. Ongeveer 75 hectare van ons eigendom zijn landbouwpercelen welke we voor periodes van 1,3 of 6 jaar verpachten. Binnen de gemeente Roerdalen ligt op dit moment nog een Provinciale opgave om in totaal 163 hectare landbouwgrond om te vormen tot natuur. Het betreft hier zowel particulier als gemeentelijk eigendom waarvan de precieze verdeling momenteel nog onbekend is. Deze oppervlakte is als volgt verdeeld over de deelgebieden: Flinke Ven: 107 hectare, Bovenloop Vlootbeek: 38 hectare, Etsberg: 5 hectare, Landgoed Hoosden: 3 hectare en Roerdal en omgeving: 10 hectare. Als gemeente nemen wij als grondeigenaar wel deel in projectgroepen, maar ontwikkelen wij zelf geen nieuwe natuur. Natuur Het landelijk gebied van Limburg staat voor een flink aantal uitdagingen.

Onder andere op het gebied van natuur staat de Provincie Limburg middels het LPLG aan de lat voor een vijftal onderwerpen. De onderwerpen zijn stikstofreductie, areaaluitbreiding, instandhoudingsdoelen natuurkwaliteit, hydrologische doelen en groenblauwe dooradering. Als gemeente werken wij hieraan mee en zijn wij vertegenwoordigd in de Plattelandscoalitie, het overlegorgaan van het LPLG. De gemeente heeft ruim 450 hectare aan bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Dit doen we op basis van jaarlijkse werkplannen conform de richtlijnen van Forest Stewardship Council (FSC). Water De overstorten op de Melicker Leigraaf moeten uiterlijk in 2027 voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Voor uitvoering van de maatregelen kopen we gronden aan in de buurt van de gemeentelijke overstorten op de Melicker Leigraaf. In programma 6 van deze begroting wordt dit nader gespecificeerd.

Jaarstukken 2023

89

Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen heel direct. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De mogelijke belastingen die een gemeente kan heffen zijn bij wet bepaald. Met de belastingen (onroerendezaakbelasting, hondenbelasting en toeristenbelasting) worden algemene uitgaven gedekt. Dat betekent dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover de heffing van deze belastingen staat. Er is wettelijk geen maximum bedrag of opbrengst voorgeschreven. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde ‘bestemmingsheffingen’. De overheid verstrekt een dienst vanuit wettelijk verplichte zorgtaken, waarbij niet alleen de individuele dienst, maar vooral het collectieve belang een rol speelt. Iedereen in de gemeente is er bijvoorbeeld bij gebaat dat het afval wordt ingezameld en verwerkt. Leges en begraafrechten zijn andere betalingen voor overheidsdiensten waar een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat, maar deze tegenprestatie is strikt individueel. Deze worden ‘retributies’ of ‘rechten’ genoemd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanvragen van een paspoort of een omgevingsvergunning of begraven worden.

Tezamen met de bestemmingsheffingen zullen in deze paragraaf de rechten ‘kostendekkende heffingen’ worden genoemd.

Beleid De doelen voor het opleggen van de gemeentelijke heffingen zijn: • inkomsten verwerven als aanvulling op de middelen uit het gemeentefonds om zo uitgaven te dekken; • de kosten doorberekenen die betrekking hebben op specifieke dienstverlening. De uitgangspunten die wij hanteren bij het opleggen van lokale heffingen zijn: • Een beheerste lastendruk ontwikkeling realiseren door de ontwikkeling van de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffingen gezamenlijk in beeld te brengen. • Voor de rechten die we als gemeenten heffen wordt toegewerkt naar kostendekkende tarieven. In Roerdalen worden de volgende belastingen en kostendekkende heffingen geheven: Belastingen

Kostendekkende heffingen

Onroerendezaakbelasting

Rioolheffing

Toeristenbelasting

Afvalstoffenheffing

Hondenbelasting

Begraafrechten Leges

90

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is deels autonoom op het gebied van kwijtschelding gemeentelijke belastingen. De gemeente kan dus, binnen het wettelijke kader, zelf bepalen of kwijtschelding aan burger wordt verleend, in welke mate of in geheel niet. Als inwoners niet in staat zijn om de belastingaanslag te betalen, kunnen zij hiervoor kwijtschelding aanvragen. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen wordt gekeken naar de financiële situatie van de aanvrager. De kwijtscheldingsnorm die wordt gehanteerd is 100% van de bijstandsnorm. Alleen particulieren, die geen zelfstandig beroep uitoefenen en geen ondernemer zijn, komen in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor de vaste bedragen van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond). Met ingang van 17 september 2022 is de Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden in werking getreden. Met de nieuwe Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden kunnen de medeoverheden sommige van deze regels net iets soepeler maken. Een belastingplichtige mag dan een iets hoger inkomen of vermogen hebben en toch nog kwijtschelding krijgen. De vermogensnorm voor kwijtschelding bedraagt voor iedere belastingplichtige wettelijk maximaal € 2.000. Tot en met 2022 was deze ruimere vermogensnorm niet opgenomen.

Bij de vaststelling van de Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2023 is deze maximale vermogensnorm vastgelegd in de regeling. De BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Zij maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau1. Deze toetsen de gegevens van de aanvrager die nodig zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. In totaal is er over 2023 voor € 136.295 aan kwijtschelding verleend. Begroot voor kwijtschelding is een bedrag van € 127.300. Eind 2023 is BsGW overgegaan op een nieuw belasting- en waarderingsapplicatie. Hierdoor is het nu niet mogelijk cijfers op te nemen met betrekking tot aantallen kwijtscheldingsverzoeken en percentages afgewezen en toegewezen verzoeken. Volgens het BBV is het geen verplichting deze aantallen en percentages op te nemen in de paragraaf lokale heffingen. Daarom worden deze cijfers niet meer opgenomen in de paragraaf lokale heffingen.

Kwijtscheldingen (belastingjaar) Aantal verzoekschriften Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken Bedrag toegekende verzoeken (volgens BsGW)

2023

2022

2021

2020

2019

690 619 665 496 511 20,2% 50,8% 50,7% 38,0% 41,4% 79,8% 49,2% 49,3% 62,0% 58,6% € 125.815 € 119.531 € 121.171 € 113.908 € 104.510

Overzicht van diverse heffingen en de ontwikkelingen De vaststelling van de tarieven voor de verschillende belastingen en rechten vindt plaats bij het vaststellen van de belastingverordeningen in de raad. Voor het belastingjaar 2023 waren de volgende tarieven en heffingen van toepassing:

1

Het inlichtingenbureau is een landelijke stichting die actief is de informatiedistributie voor gemeenten. Zij doen dit door het verzamelen van gegevens uit verschillende bronnen. Door slim combineren van de verzamelde gegevens maken zij de informatie makkelijk toepasbaar. Dit helpt bij het beslissen of inwoners recht hebben op bepaalde voorzieningen. In dit geval kwijtschelding van lokale belastingen.

Jaarstukken 2023

91

Tarieven lokale heffingen Onroerende zaakbelasting • Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde • Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde • Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde Toeristenbelasting • Tarief per overnachting toeristen • Tarief per overnachting logies

0,09677% 0,19326% 0,14898%

€ 1,70 € 1,00

Hondenbelasting • 1e hond • 2e hond • Elke volgende hond • Kennel

€ 46,00 € 59,00 € 69,00 € 234,00

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten • Vastrecht container restafval 240 liter • Vastrecht container restafval 140 liter • Vastrecht container restafval 80 liter • Vastrecht container restafval 60 liter • Vastrecht container restafval 40 liter • Vastrecht container 60 liter verzamelcontainer • Verzamelcontainer zonder inworpregistratie • Vastrecht container GFT-afval • Lediging container restafval 240 liter • Lediging container restafval 140 liter • Lediging container restafval 80 liter • Lediging container restafval 60 liter • Lediging container restafval 40 liter • Inworp ondergronds 60 liter

€ 230,00 € 207,00 € 180,00 € 180,00 € 180,00 € 180,00 € 230,00 € 0,00 € 12,00 € 7,00 € 4,00 € 3,00 € 2,00 € 3,00

Rioolheffing • vastrecht 1 - 25 m3 afvalwater • vastrecht 25 - 150 m3 afvalwater • vastrecht 150 - 500 m3 afvalwater • vastrecht 500 - 1500 m3 afvalwater • vastrecht 1500 - 3000 m3 afvalwater • vastrecht 3000 - 4000 m3 afvalwater • > 4000 m3 afvalwater vermeerderd met voor elke 1000 m3

92

2023

€ 100,70 € 220,00 € 274,50 € 780,20 € 2.390,30 € 5.121,80 € 85,50

Financiële gegevens gemeentelijke heffingen Hieronder volgt een overzicht van de totale inkomsten uit gemeentelijke heffingen: bedragen x € 1.000 Lokale heffingen

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

Belastingen Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting, inclusief arbeidsmigranten Hondenbelasting Totaal Belastingen

2.772 747 393 121 4.034

2.805 783 521 117 4.227

2.805 783 471 117 4.177

2.864 766 562 115 4.307

59 V - 17 N 91 V -2N 130 V

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Heffingen

2.506 2.163 4.668

2.575 2.253 4.827

2.575 2.253 4.827

2.481 2.212 4.693

- 93 N - 41 N - 134 N

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en rechten

373 175 53 100 700

404 163 40 89 696

751 156 40 69 1.015

821 156 39 123 1.139

70 V 1V -1N 54 V 124 V

Kwijtscheldingen Kwijtscheldingen Totaal Kwijtscheldingen

- 131 - 131

- 127 - 127

- 127 - 127

- 150 - 150

- 22 N - 22 N

Totaal lokale heffingen

9.272

9.622

9.892

9.990

98 V

De werkelijke belastinginkomsten hebben betrekking op het lopende jaar (dus 2023), maar ook op later opgelegde heffingen van voorgaande jaren. Dit kan tot vijf jaar terug. Zo wordt de diftarcomponent van de afvalstoffenheffing pas opgelegd na afloop van het jaar, omdat dan pas duidelijk is hoe vaak mensen hun restafvalcontainer hebben aangeboden. Daarnaast kunnen nog tot vijf jaar terug navorderingsaanslagen worden opgelegd, als blijkt dat door toedoen van de belastingplichtige te weinig belasting is geheven. Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB inkomsten over het belastingjaar 2023 zijn begroot op € 3.588.482. De werkelijke OZB inkomsten over 2023 waren € 3.627.912. Het percentage belastingdebiteuren is gestegen van 2,11% in 2022 tot 7,70% in 2023. Eind 2023 is BsGW overgegaan op een nieuw belasting- en waarderingsapplicatie. Hierdoor is het nu niet mogelijk cijfers op te nemen met betrekking tot aantallen bezwaren en percentages afgewezen en toegewezen verzoeken. Volgens het BBV is het geen verplichting deze aantallen en percentages op te nemen in de paragraaf lokale heffingen. Daarom worden deze cijfers niet meer opgenomen in de paragraaf lokale heffingen.

Jaarstukken 2023

93

Bezwaren WOZ-objecten (belastingjaar)

2023

2022

2021

2020

2019

Aantal WOZ-objecten onder bezwaar Voortgang afhandeling Percentage afgewezen verzoeken Percentage toegekende verzoeken

484 99,6% 56,2% 43,8%

834 100,0% 46,3% 53,7%

700 100,0% 45,2% 54,8%

349 99,7% 56,0% 44,0%

536 97,7% 44,1% 55,9%

Toeristenbelasting Onder de naam ‘toeristenbelasting’ wordt een belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente, tegen een vergoeding, door personen die niet in de gemeentelijke basisregistratie personen zijn ingeschreven. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. Deze is op grond van regelgeving bevoegd de belasting te verhalen op de persoon of personen die verblijf houden. De aanslagoplegging voor de toeristenbelasting vindt na afloop van ieder kwartaal plaats, nadat de verblijfsaanbieder het aantal overnachtingen heeft opgegeven. De gegevens over het vierde kwartaal van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Die worden pas opgelegd aan het einde van het eerste kwartaal van 2024. Die realisatie komt daarom terug in de jaarrekening 2024. Er is voor een bedrag van € 561.975 aan toeristenbelasting opgelegd (inclusief vierde kwartaal 2022). Dat bedrag is hoger dan in de begroting is opgenomen, € 471.000. Voor een toelichting verwijzen we naar programma 8. Hondenbelasting De tarieven van de hondenbelasting zijn in 2023 ten opzichte van 2022 gelijk gebleven. De opbrengst wijkt met € 2.200 marginaal af van de begroting. Rioolheffing Op basis van het Verlengde Gemeentelijk Rioleringsplan is het tarief voor 2023 niet verhoogd. We gaan uit van een kostendekkendheid van 100%.

De incidentele meerkosten van € 194.000 wordt onttrokken aan de voorziening. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we naar programma 6. Afvalstoffenheffing De kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Met ingang van 2022 betalen de huishoudens naast een vastrechtbedrag een bedrag voor elke lediging van de restafvalcontainer en voor elke inworp in de ondergrondse restafvalcontainer. De restafvalcontainer kunnen huishoudens nog één keer per vier weken aanbieden. Voor het laten legen van de GFT-container wordt geen apart tarief in rekening gebracht. Deze kosten zitten in het vastrechtbedrag. Uitgangspunt van deze systematiek is dat een huishouden dat afval goed scheidt goedkoper uit is dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt. Uitgangspunt voor de verordening reinigingsheffingen is normaliter dat de tarieven kostendekkend zijn. Sinds de invoering van het nieuwe beleid zijn de inwoners dusdanig goed afval gaan scheiden dat de opgelegde doelstelling van maximaal 100 kg restafval per inwoner per einde 2023 al eerder is behaald. Om de inwoners in tijden van kostenstijging niet extra te belasten voor het feit dat zij het afval beter scheiden dan verwacht, zijn de tarieven voor de reinigingsheffing voor 2023 gelijk bleven aan die van 2022.

Door de tarieven niet te verhogen waren deze voor 2023 niet kostendekkend. De werkelijke kostendekking voor 2023 kwam uit op 93,9%. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we naar programma 5.

94

Leges en rechten De leges bouwvergunningen (€ 820.688) en overige leges en rechten (€ 123.231) laten een positief saldo zien van € 70.188 en € 54.431. Voor een toelichting op de verschillen verwijzen we naar programma 5. De leges burgerzaken (€ 156.170) en de begraafplaatsrechten (€ 38.910) wijken marginaal af van de begroting.

Lastendruk Bij de lastendruk kijken we naar de belastingen en heffingen die een gemiddeld gezin aan de gemeente moet betalen. Dit betekent dat er gekeken wordt naar de onderdelen OZB, afval en riolering. Volgens onderstaande tabel is de lastendruk voor een gemiddeld gezin van vier personen in 2023 gedaald met 5,6% ten opzichte van 2022. In onderstaande tabel is voor 2022 echter uitgegaan van een 240 liter restcontainer, terwijl met ingang van 2023 een 140 liter restcontainer de meest gangbare containermaat binnen de gemeente is. Wordt voor 2022 ook gerekend met een 140 liter containermaat dan stijgen de lasten met 2,1% ten opzichte van 2022.

Lokale lastendruk gemiddeld gezin

2022

2023

Lastenstijging (%)

Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) € 295,26 € 305,59 3,5% Afvalstoffenheffing *2) € 326,00 € 263,00 -19,3% Rioolheffing *3) € 214,00 € 220,00 2,8% Lokale lastendruk eigenaar en gebruiker woning € 835,26 € 788,59 -5,6% *1) Uitgegaan is van de waarde van een gemiddelde woning in eigendom. *2) Voor 2022 is uitgegaan van een 240 liter restcontainer. Met ingang van 2023 is een 140 liter restcontainer de meest gangbare containermaat binnen de gemeente. Voor beide containermaten geldt gemiddeld 8 ledigingen. *3) Uitgaande van 101 - 150 m3 waterverbruik.

Onderzoek kostendekkendheid leges en heffingen Op grond van de verslaggevingsvoorschriften (BBV) dient in de paragraaf Lokale Heffingen inzicht te worden gegeven in de kostendekkendheid van de tarieven van de diverse leges en heffingen. Om dit te realiseren is een applicatie in gebruik genomen waarmee berekend wordt in welke mate de opbrengsten van leges en begraafrechten opwegen tegen de voor de dienst gemaakte kosten. Deze verhouding wordt de kostendekkendheid van het tarief genoemd. Het onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en de begraafrechten over het jaar 2023 is onderhanden. Zodra de uitkomsten bekend zijn, wordt u hierover geïnformeerd.

Jaarstukken 2023

95

Rioolheffing bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid riolering

Begroting 2023

Rekening 2023

Bedrag

%

Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Onttrekking voorziening rioleringen Netto kosten

- 1.543 206 - 1.337

68,5% -9,1% 59,4%

- 1.472 194 - 1.278

66,6% -8,8% 57,8%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Extra toegerekende rente cf. GRP Toe te rekenen kosten taakveld

- 641 - 137 - 138 - 916

28,5% 6,1% 6,1% 40,6%

- 641 - 123 - 169 - 934

29,0% 5,6% 7,7% 42,2%

Totale kosten heffing

- 2.253

100,0%

- 2.212

100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.253

Dekkingspercentage heffing

-

2.212 100,0%

0

100,0%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Afvalstoffenheffing

Berekening kostendekkendheid afval

bedragen x € 1.000 Rekening 2023

Begroting 2023 Bedrag

%

Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Inkomsten, exclusief heffingen Netto kosten

- 2.795 764 - 2.031

103,4% -28,3% 75,2%

- 2.551 547 - 2.004

96,6% -20,7% 75,9%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

- 339 - 332 - 671

12,5% 12,3% 24,8%

- 339 - 299 - 638

12,8% 11,3% 24,1%

Totale kosten heffing

- 2.702

100,0%

- 2.642

100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.575

Dekkingspercentage heffing

- 127

2.481 95,3%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

96

- 161

93,9%

Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn organisaties waaraan we ons bestuurlijk en financieel verbonden hebben. Als de gemeente stemrecht heeft of een zetel heeft in het bestuur, is er sprake van een bestuurlijk belang. Ook als de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die we kwijt zijn bij een faillissement of als financiële problemen verhaald kunnen worden op de gemeente, is er sprake van een financieel belang. We willen meer grip krijgen op de verbonden partijen en de ontwikkeling van sommige samenwerkingsverbanden naar WGR (Wet gemeenschappelijke regeling). We willen daarbij voor de gemeenteraad de medebewindstaken inzichtelijker maken. De gemeenteraad heeft de informatie die zij over verbonden partijen wil ontvangen bepaald. In deze paragraaf wordt deze informatie zo veel mogelijk verstrekt. Bij behandeling van de begrotingen van de verbonden partijen in de gemeenteraad komt de informatie verder aan de orde. Beleidskaders In 2015 is de nota ‘Governance bij verbonden partijen’ vastgesteld. Hierin zijn algemene kaders gesteld met betrekking tot het aangaan van verbonden partijen2, tijdens de uitvoeringsfase en het beëindigen van een verbonden partij. Tevens is een kader afgesproken op basis waarvan een risicoanalyse van de verbonden partijen wordt uitgevoerd.

Het risico dat de gemeente loopt met de verbonden partijen wordt gewogen op kenmerken die het financieel en bestuurlijk risico meten. Financiële kenmerken zijn bijvoorbeeld hoe hoog de jaarlijkse financiële bijdrage is en in hoeverre de gemeente financieel aansprakelijk is. Bestuurlijke kenmerken zijn bijvoorbeeld of de gemeente vertegenwoordigd is in het bestuur en of er duidelijke afspraken zijn over te behalen doelen en te leveren prestaties. De uitkomst van deze risicoanalyse bepaalt het van toepassing zijnde toezichtarrangement. Er is sprake van ‘Good Governance’ als de te onderscheiden pijlers van het Governance model juist en evenwichtig worden toegepast. De belangen zijn groot omdat verbonden partijen: • (Publieke) doelen voor ons realiseren • Financiële, bestuurlijke en organisatorische risico’s voor ons kunnen betekenen Overzicht verbonden partijen Hieronder staan de partijen waaraan we ons verbonden hebben. Het zijn vooral gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast hebben we aandelen in een aantal NV’s en BV’s (deelnemingen). Het merendeel van deze deelnemingen is voor het bereiken van onze doelstellingen niet direct van belang. Deze verbintenissen zijn gebaseerd op wettelijke kaders, waarbij de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) BV en Enexis een uitzondering vormt.

Voor de overige deelnemingen is aan het einde van de paragraaf een totaaloverzicht opgenomen met het aantal en percentage aandelen, de waarde van de bezitting, de dividenduitkering en de waarde van het eigen vermogen en vreemd vermogen.

2

De kaders zijn toepasbaar op alle soorten van samenwerkingsverbanden omdat ze betrekking hebben op risicobeheersing bij het uitbesteden van taken.

Jaarstukken 2023

97

Als in onderstaande overzichten een bronverwijzing is opgenomen, wordt hiermee verwezen naar de documenten van de desbetreffende verbonden partij. 1.

Gemeenschappelijke regelingen

1 Veiligheidsregio Noord Limburg (VRLN) 2 Westrom 3 Reinigingsdienst Maasland 4 Servicecentrum MER 5 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) 6 Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) 7 Omnibuzz 8 Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord 9 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Sociaal Domein Limburg Noord 2. Vennootschappen en corporaties 1 Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) 2 NV BNG 3 Enexis Holding BV 4 CSV Amsterdam BV 5 PBE BV 6 NV WML 7 Nazorg Limburg BV (Bodemzorg Limburg) 3. Stichtingen en verenigingen 1 Ons WCL 2 Anti discriminatie voorziening (ADV) 4. Overige verbonden partijen 1 Euregio Rijn-Maas-Noord (RMN)

Risicomatrix verbonden partijen

Financieel risico

Bestuurlijk risico Laag

Laag

- Vennootschappen en corporaties (excl. OMB BV) - ADV

Gemiddeld

Gemiddeld - Grenspark MSN - Ons WCL - Euregio Rijn Maas Noord - RUD - Veiligheidsregio - RD Maasland - Omnibuzz - OML BV

- Westrom - Servicecentrum MER

Hoog

Toezichtsarrrangement Basis pakket Plus pakket Plusplus pakket Bron: Nota Governance bij verbonden partijen 2015

98

Hoog

In de nota verbonden partijen is het volgende toezichtsarrangement opgenomen: • Basis: De gemeenteraad wordt over verbonden partijen geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Dit gebeurt in de paragraaf verbonden partijen; • Pluspakket: Aanvullend op het Basispakket wordt de gemeenteraad ook bij de gemeentelijke halfjaarrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college; • Plusplus pakket: Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Plus pakket wordt de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen verder opgevoerd.

Naam Veiligheidsregio Limburg-Noord Openbaar belang De Veiligheidsregio Limburg-Noord heeft tot doel: De behartiging van de belangen van de gemeente en hun ingezetenen op het gebied van: • brandweerzorg; • geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen; • rampenbestrijding en crisisbeheersing; • het bevorderen van de multidisciplinaire uitvoering van de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de bestrijding van zware ongevallen; • het bevorderen van een samenhangend integraal veiligheidsbeleid in de regio; • de publieke gezondheidzorg als bedoeld in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Deelnemers Aantal gemeenten op 1 januari 2023: 15 Beesel, Bergen, Echt-Susteren, Gennep, Horst aan de Maas, Leudal, Maasgouw, Mook en Middelaar, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Venlo, Venray, Weert. Bestuursstructuur Openbaar lichaam, ingesteld bij gemeenschappelijke regeling. Het algemeen bestuur bestaat uit de burgemeesters van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten. Daarnaast kent de gemeenschappelijke regeling twee bestuurscommissies: GGD en Veiligheid. Daarin vindt periodiek overleg plaats met de betreffende portefeuillehouders uit de aangesloten gemeenten. Financiën verbonden partij

Bijdrage gemeente

Jaarstukken 2023

Per 1 januari 2023 31 december 2023 Eigen vermogen € 6.551.000 €8.014.000 Vreemd vermogen € 52.433.000 €47.551.000 Resultaat 2023: € 1.948.000 (bron: concept jaarrekening 2023) De bijdrage voor Roerdalen komt in 2023 uit op € 2.250.178

99

Naam Risico

Ontwikkelingen

Veiligheidsregio Limburg-Noord De deelnemende gemeenten kunnen bij het niet nakomen van financiële verplichtingen, als gevolg van aangetrokken geldleningen, verstrekte garanties of claims van derden, hoofdelijk worden aangesproken (art. 32). Bij uittreding uit de gemeenschappelijke regeling regelt het algemeen bestuur de gevolgen hiervan. Bij opheffing wordt een liquidatieplan opgesteld met daarin de gevolgen voor de deelnemende gemeenten. Binnen Veiligheidsregio Limburg-Noord werken de Brandweer, GGD en Crisisbeheersing met elkaar samen. Een unieke combinatie van zowel Publieke Gezondheid en Veiligheid onder één dak. Ondanks de diversiteit hebben ze allemaal een ding met elkaar gemeen. Ze dragen bij aan een veilige en gezonde leefomgeving voor onze inwoners van Noord-Limburg. Gezondheid Publieke gezondheidszorg is een vorm van zorg waar mensen niet om vragen omdat ze klachten hebben (cure) of omdat ze ondersteuning nodig hebben (care). Publieke gezondheidszorg omvat de (door individuele burgers ongevraagde) zorg die de overheid aanbiedt om ziekte en gezondheidsschade van de gehele (of groepen in de) bevolking op te sporen en te voorkomen. Hierbij is het streven het vergroten van gelijke kansen en makkelijker maken van gezond leven.

In 2023 heeft de GGD ingezet op ontwikkeling en versterking van de organisatie en zijn ze gestart met het aanpakken van een aantal nieuwe opgaven zoals het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). In deze projecten werken ze op strategisch en beleidsniveau om de landelijk gesloten akkoorden, regionaal door te voeren. Ze hebben meegewerkt aan het opstellen van het regiobeeld en regioplan IZA. In het regiobeeld worden vanuit de sociale-, medische en zorgsector de grootste uitdagingen, zoals het toenemende beroep op zorgprofessionals en de afname in het aantal beschikbare zorgprofessionals, voor Limburg-Noord samengevat. In het regioplan gaat het over hoe de samenwerkingspartners de uitdagingen gaan aanpakken die in het regiobeeld zijn beschreven. Hierin was én is het streven een duurzame verbinding tussen de medische zorg en het sociale domein. Brandweerzorg & Crisisbeheersing In 2023 zijn stappen gezet met het opstellen van het beleidsplan 2024-2027. Het beleidsplan is nog in concept en wordt in 2024 definitief vastgesteld. Het concept beleidsplan bestaat uit een aantal verplichte onderdelen: - Dekkingsplan Brandweer - Provinciaal Risicoprofiel - Regionaal Crisisplan Provinciaal Risicoprofiel en Brandweerrisicoprofiel Iedere vier jaar moet een inventarisatie en beoordeling van de risico’s op rampen en crises in onze provincie uitgevoerd worden.

Een actueel beeld van deze risico’s is belangrijk voor veiligheidsregio’s, gemeenten en andere overheden om risicogericht strategische keuzes te maken.

100