Bijlage 3: Bijlage 3 regels

Landschappelijke onderbouwing Aerwinkelsallee 1, Posterholt

Historische kaart ca. 1830

Historische kaart ca. 1900

Historische kaart ca. 1936

Historische kaart ca. 1953

Historische kaart ca. 1968

Historische kaart ca. 1989

2

Historisch landschappelijke ontwikkeling Oprijlaan naar het Kasteel

Laan naar de carreboerdeij Leijgraaf

Franse Baroktuin

Landgoed de Aerwinckel is gelegen op hoger deel in het landschap: een oude winkel. Deze winkel is een terrasrest in het beekdal van de Vlootbeek, die ten zuiden van het plangebied loopt. De Leijgraaf, een natuurlijke afwatering die langs de kern Posterholt loopt, mondt ten zuiden van de oude boerderij uit in de Vlootbeek. Opvallend in de kaart van 1830 is de dubbele waterlijn ten zuiden van de boerderij, die nu nog steeds de begrenzing vormen van een open weide in het bos. In de 19e eeuw hebben er grote veranderingen plaatsgevonden. In 1854 is het neogotische kasteel gebouwd door Pierre Cuijpers. Vermoedelijk was Cuijpers ook degene die het omliggende park in de Engelse landschapsstijl heeft ontworpen. Aan het bestaande landschapspatroon werd een parkachtige omgeving toegevoegd, bestaande uit gazons, een vijver, gebogen paden en boomgroepen. Tevens werd bij de boerderij een inrichting aangelegd die weg heeft van een Franse Baroktuin. Daarnaast is in de 19e eeuw tevens het zuidelijk gelegen moerassige gebied ontgonnen voor de landbouw. Een nieuwe laan werd toegevoegd aan het stelsel van paden met de hoeve als middelpunt. Deze laan verbond de oude hoeve met de zuidelijk liggende landerijen.

Vlootbeek

Historische kaart ca. 1900 met daarop onder meer de zichtlijnen die een verbinding leggen van de bouwwerken met het omliggende landschap.

In de 20e eeuw zijn er relatief weinig grote veranderingen in het gebied geweest. Een enkele weide is omgevormd naar bos en vice versa. De grootste verandering die duidelijk zichtbaar is op de historische topkaarten (vorige pagina) is de ontwikkeling van het recreatie-oord Het Hitje, nu een bungalowpark met de naam Landgoed Aerwinkel. Daarmee is de visuele verbinding van de boerderij met de zuidelijke gelegen gronden verdwenen. .

3

Zicht op de hoeve ter hoogte van het Reutje,

De Tiendschuur

Toegang tot het het historische pad aan de westzijde, ter hoogte van de Leijgraaf die de vijver voedt. Het water staat echter sinds de omlegging erg laag, dit bedreigd tevens de beplanting op het landgoed.

Historische laan tussen Posterholt en de hoeve

De voorzijde van kasteel Aerwinckel

5

Huidige landschappelijke situatie

Het landgoed bevindt zich in een bijzonder goed onderhouden staat. Vele historische elementen zijn nog steeds aanwezig. In de monumentenbeschrijving van het RCE is het historische park en buitenplaats gewaardeerd als een complex van algemeen belang op het gebied van cultuur, architectuur en tuinhistorie om uiteenlopende redenen.

Historische laan Rand van de ‘winkel’ Historische laan Zichtlijn

Zichtlijn

Op dit moment is het landgoed naar binnengekeerd. De randen worden gevormd door (monumentale) beplantingsingels en bospercelen en van buitenaf duidt alleen de monumentale eikenlaan op de aanwezigheid van een landgoed. Er zijn nog steeds zichtassen binnen het landschapspark, de connectie van deze assen met de rest van de omgeving is echter verdwenen door verdichting van het park. De bossen rondom de planlocatie zijn in eigendom van een andere particulier eigenaar, op dit moment worden zij nauwelijks beheerd. Nog steeds vormt de hoeve het middelpunt van historische wegen, die het landgoed verbinden met de omgeving (het Reutje, Posterholt, Munningsbos en in het zuiden is er een verbinding met de Landal Greenparks Landgoed Aerwinkel). Het landgoed vormt daarmee een goede uitvalsbasis voor wandelingen in een afwisselend landschap. De toegankelijkheid is echter niet overal optimaal, zo is er bijvoorbeeld een opschot van bramen op het zuidelijk gelegen perceel dat een goede doorgang belemmert, of zijn de gronden in eigendom van het waterschap niet betreedbaar. De oude oprijlaan van Posterholt naar de boerderij in het centrum van het landgoed heeft nu niet de alure die een dergelijk landgoed verdient. Met betonblokken is de laan afgesloten voor het autoverkeer (gemeentegrond) en is er veel opschot van houtige gewassen rondom de monumentale bomen.

6

Conclusie, ligging in het landschap

Vanuit de omgeving gezien, is landgoed Aerwinckel een gesloten eenheid. De statige lanen en gevarieerde bosbeplanting duiden op een oud landgoed; het kasteel en de boerderij zelf zijn van buitenaf echter niet zichtbaar. Van de paden die het landgoed oorspronkelijk verbonden met de omgeving zijn er velen nog intact, maar vaak slecht toegankelijk. Er liggen daarmee kansen om de omgeving opnieuw te verbinden met het landgoed door een verbetering aan te brengen in de toegankelijkheid en zichtbaarheid van deze paden.

1. Zicht op de eikenlaan vanaf de Aerwinckelsallee richting het kasteel. De haag aan de rechterkant doet afbreuk aan het beeld.

Nadrukkelijke aandacht vraagt de waterhuishouding. De verdroging van het landgoed dient te worden tegengegaan om de monumentale beplanting in een gezonde staat te behouden.

1. 2.

2. Zicht vanuit het kasteel naar de oostelijke parkweide, een door beplanting omsloten gazon. Door bijvoorbeeld ter hoogte van het frame een doorkijk te maken naar het achterliggende landschap kan een extra kwaliteit worden toegevoegd.

7

Conclusie van de interne situatie van het landgoed.

Het landgoed vormt een samenhangend geheel en bevind zich in een goed onderhouden staat. Het landschapspark met bijbehorend groen en slingerende paden verbindt het ensemble van gebouwen. De verschillende rijksmonumenten die hier aanwezig zijn hebben een historische connectie. De zichtassen op het landgoed zelf zijn nog intact en zorgen eveneens voor eenheid binnen het landgoed. Verbeteringen zijn er echter zeker mogelijk voor een sterkere beleving van een landgoed van een dergelijke alure, daarover meer op de volgende pagina’s.

1. Het grote doorzicht over het landgoed vanuit de westzijde van het kasteel. Met middenin de vijver.

Het enige cruciale onderdeel van de buitenplaats dat echt niet in goede staat is, is de oorspronkelijke moestuin, daar ligt nu een speelplaats. Restanten van de oude moestuin zijn de oude leifruitmuur en de recent vernielde Oranjerie, beide aangemerkt als rijksmonument. Tevens is hierdoor de aansluiting van de kern het Reutje op het landgoed niet goed vormgegeven.

2. 1.

2. Locatie van de oude moestuin, orangerie en leifruitmuur, nu een speelplek dat nauwelijks in gebruik is.

8

Kansen voor verbinding van het landgoed met de omgeving

Het landgoed is een parel voor de gemeente Roerdalen: niet alleen is het een bijzonder fraai complex om te vertoeven en hebben de bossen een bijzondere waarde voor het omliggende landschap, tevens ligt de geschiedenis van het landschap hier voor het oprapen. Daarbij is er de gelukkige situatie dat er een eigenaar is die als doelstelling heeft het cultuurhistorische erfgoed te bewaren voor toekomstige generaties en het gebied open wil stellen aan het publiek. Met de functies die de eigenaresse in beeld heeft om toe te voegen aan het landgoed ontstaat er tevens op recreatief gebied meerwaarde. Er liggen veel kansen om het landgoed (opnieuw) te verbinden met de omgeving. Zowel recreatief als landschappelijk zou dat een meerwaarde opleveren voor zowel het complex als als de omgeving. Daarbij is het wenselijk om dit in samenspraak met andere partijen op te pakken, zoals Waterschap, Gemeente, Provincie, Landal en omliggende grondeigenaren.

Creëeren van zichtlijnen. Markering van de entree’s tot het landgoed Herstel oprijlaan Posterholt-boerderij

Historische kaart ca. 1900

Kansen voor de zichtbaarheid van het landgoed in het landschap Zoals gezegd ligt het landgoed verborgen in een groene mantel. Onder meer de volgende maatregelen kunnen een bijdrage leveren aan de zichtbaarheid en bekendheid van het complex in de omgeving en tevens bijdragen aan de allure van het landgoed. 1. het maken van 1 a 2 zichtlijnen van het kasteel naar de agrarische gronden in de omgeving en vice-versa door enkele uitgekiende openingen te maken in de bosmantel. Er ontstaan aantrekkelijke vergezichten vanuit het kasteel alswel de passant over de Roskammerweg krijgt een glimp van het kasteel te zien. 2. het toevoegen van een landgoedpoort op cruciale plekken, dergelijke poorten passen bij een buitenplaats van deze allure. Bovendien ziet men van buiten dat het hier een landgoed betreft. 3. Goede bewegwijzering vanuit de omgeving naar het landgoed. 4. Verbeteren oprijlaan vanuit Posterholt naar het recreatieve centrum van het Landgoed. 9

Kansen voor de recreatieve verbinding met de omgeving De verschillende historische paden die allemaal uitkomen op de oude hoeve, maken van het Landgoed Kasteel Aerwinkel een aantrekkelijke uitvalsbasis voor uiteenlopende wandelingen. Voor een aantal fraaie ronden door het omliggende gebied dienen enkele paden te worden verbeterd of gronden toegankelijk worden gemaakt. Enkele voorbeelden: 1. Grote ronde om het landgoed. Grote ronde door Posterhol, langs Landal en door het centrum van het landgoed.

1.

2. 3.

2. Aerwinkelrondje. Verbinden van Terras Vurenhof, terras van Landgoed Aerwinkel en terras op het Landgoed Kasteel Aerwinkel. Probleem nu is toegankelijkheid op naastliggend perceel door opschot van bramen. Kans is om de oude eikenlaan tussen Landal en het kasteel te herstellen, waardoor er een uitwisseling kan plaatsvinden tussen beide recreatieve functies. 3. Route langs de Vlootbeek In samenwerking met waterschap (afspraken over beheer). Op dit moment ontbreekt een duidelijke afscheiding tussen de openbare en private wegen op het landgoed. De openbare paden zouden duidelijker kunnen worden aangegeven. Daarnaast ontbreekt er een duidelijke bewegwijzering voor mogelijke routes. .

Historische kaart ca. 1900

10